You are on page 1of 76

MITOLOGIA GRECKA I JEJ SYMBOLIKA MITOLOGIA GRECKA I JEJ SYMBOLIKA

Zeus - bg bogw Hera - bogini maestwa Posejdon - bg morza Hestia - bogini domowego ogniska Hades - bg zmarych Demeter - bogini urodzaju Apollo - bg sztuki Artemida - bogini oww Afrodyta - bogini piknoci Hefajstos - bg ognia Ares - bg wojny Atena - bogini mdroci Dionizos - bg wina Persefona - bogini kiekujcego ziarna Hebe - bogini modoci Helios - bg soca Selene - bogini ksiyca

Eos - bogini jutrzenki Iris - bogini tczy Eris - bogini niezgody Eros - bg miosci Ejlejtyja - bogini rodzcych kobiet Hermes - posaniec bogw Nike - bogini zwycistwa Temida - bogini sprawiedliwoci Tyche - bogini szczcia Tanatos - bg mierci Hekate - bogini mroku Pan - bg pasterzy Asklepios - bg medycyny Nemezis - bogini doli Hypnos - bg snu Eol - bg wiatrw Boreasz - bg wiatru pnocnego Zefir - bg wiatru wschodniego Notos - bg wiatru poudniowego Euros - bg wiatru zachodniego Amfitryta - bogini morza Charyty - boginki wdziku Muzy - boginki sztuki Mojry - boginki przeznaczenia Hory - boginki pr roku

Nimfy - boginki przyrody Chloris - bogini kwiatw Enyo - bogini wojny Syleni - bogowie przyrody

Mitologia grecka jest niezwykle rnorodna i skomplikowana. Wyksztacia ona system symboliki, ktra bya i jest inspiracj dla wielu wybitnych twrcw (np. Prometeusz Rubensa). Nie sposb analizowa dzie pniejszych twrcw bez wiedzy na temat wyobrae bstw i bogi greckich. W poniszej notce skupi si na opisie gwnych bogw, bogi, herosw i bohaterw greckich ze szczeglnym uwzgldnieniem ich symboliki i atrybutw. W mitologi greckiej adnym zgorszeniem nie byy zwizki homoseksualne, a na porzdku

dziennym byo posiadanie dzieci z wasnymi brami i siostrami, jak i posiadanie dzieci z dziemi. Dziki temu w dzisiejszych czasach mity greckie moemy czyta jak najlepsz skandalizujc proz ;)

Podobnie jak inne ssiadujce z nimi ludy, Grecy posiadali panteon bogw i bstw, z ktrych kady odpowiada za pewien aspekt rzeczywistoci. Pocztkiem wszystkiego by Chaos jako pierwotny stan egzystencji, z ktrego pochodz pierwsi bogowie.

Gaja (gr. Ziemia) Ziemia-Matka Wyonia si z Chaosu, tak wic bya jednym z najstarszych bstw, uosabiaa podno i macierzystwo.

Sama z siebie zrodzia Niebo (Uranosa) i Gry (Ourosi), z mioci jej i Eteru rodzi si Morze (Pontos).

Nyks (gr. - Noc) - bogini nocy i jednoczenie jej personifikacja Jedna z najpotniejszych istot boskich, wzbudzajca szacunek ale rwnie groz, ba si jej nawet sam krl bogw, Zeus. Zrodzona jako jedno z pierwszych bstw z Chaosu. Bya siostr i on innej ciemnej mocy, Ereba. Ze zwizku tej dwoistej ciemnoci narodziy si dwie moce jasne: Eter (Ajter) i Dzie (Hemer), a take duch wiata podziemnego, Charon. Jednak nie byo to jedyne potomstwo ciemnej Nocy, bya ona rwnie matk innych si i istot boskich, ktre zrodzia sama z siebie, wrd nich wymienia si:

Mojry, czyli boginie losu: Kloto, Lachesis i Atropos

Kery, czyli boginie mierci gwatownej: kady czowiek posiada wasn, tak wic byo ich tyle ile ludzi na Ziemi mier (Tanatos) i Sen (Hypnos), jako bliniaczy bogowie Zdrad, czyli bogini Apate Niezgod, czyli bogini Eris Nieszczliwy Los, czyli bg Moros uosobienie artw, kpin, drwin i nie zasuonej krytyki, czyli bg Momos straniczk zemsty i sprawiedliwoci, czyli bogini Nemezis Jej potomstwo byo wic utrapieniem, ale rwnie czsto take ukojeniem losu miertelnych. Przedstawienia i symbolika: - skrzydlata kobieta ubran na czarno

- jadc

na rydwanie razem z gwiazdami - czarne skrzyda - wieniec z maku ta ubran na czarno jadc na rydwanie razem z gwiazdami czarne skrzyda wieniec z maku Eros (gr. ) to bg mioci i namitnoci seksualnej

Istniej rne wersje co do jego pochodzenia: mia by on pierwszym z bogw, rwienikiem Gai, ktrego obecno musiaa by konieczna do zrodzenia si pozostaych bogw, lub te synem Afrodyty i Aresa oraz Hermesa. (Homoseksualizm obu bogw nie przeszkadza w stworzeniu nowego boga).

Przedstawienia i symbolika: - uskrzydlony pikny modzieniec z ukiem i strza, ktr godzi w zakochanych, by ich ze sob zczy

- (w czasach pniejszych) pulchne niemowl z ukiem i strzaam - gra na lutni - (w czasach i strzaa Chronos (gr. Czas

Bartolomeo Altomonte, Cztery Pory Roku wyrniajce Chronosa, 1737

W przedsokratejskich pracach filozoficznych uwaany za personifikacj Czasu, ktry wszystko widzi, ujawnia i wyrwnuje. Czasem mylony z Kronosem. Przedstawienia i symbolika: - mczyzna poruszajcy Koo Zodiaku - stary, mdry mczyzna z dug, szar brod Uranos (gr. - niebo) pradawny bg nieba

Uranos jest uznawany za pierwszego boga staroytnej Grecji. Pradawny bg nieba, a waciwie personifikacja tego bytu. Pierwszy wadca wiata i jedno z najstarszych bstw.

Bez udziau innej istoty pocza go i urodzia Gaja (Ziemia), ktra staa si jego maonk. Wsplnie spodzili kolejne pokolenia bogw.

Echidna (gr. mija) potwr Potwr o ciele w poowie modej kobiety, w poowie ctkowanego wa. Miaa czarne oczy, przeraajcy wygld i bya stale dna krwi, ywia si ludzkim misem. O potwornym potomstwie Echidny zrodzonym ze zwizku z Tyfonem Echidna

Chimer Dwugowego psa Orthrosa Stugowego smoka, ktry strzeg jabek Hesperyd

Smoka kolchidzkiego Sfinksa Cerbera Scyll Gorgon Hydr Lernejsk Ora, ktry poera wrtob Prometeusza Lwa Nemejskiego Wedug Hezjoda Orthos zgwaci wasn matk, a Sfink i Lew Nemejski byli ich dziemi. byli ich dziemi. Tyfon (gr. Typhon) potwr

Tyfon

Najmodszy syn Gai i Tartarosa. Wg innej wersji mia by synem Hery, pocztym bez udziau mczyzny. Gaja, wcieka na Zeusa za zamknicie jej dzieci gigantw w Tartarze, zwrcia si o pomoc do Tartara. Ten da jej dwa jajka zapodnione przez niego. Gaja zakopaa je w ziemi i po jakim czasie na wiat wyszed potwr Tyfon. Przedstawienia i symbolika: - Tyfon by p czowiekiem, p zwierzciem, wzrostem i si przerasta wszystkich - by wikszy od najwikszych gr, gow zahacza o gwiazdy - kiedy wyciga rce, jedn siga kracw wschodnich wiata, a drug zachodnich - zamiast palcw mia sto smoczych bw - od pasa w d mia kbowisko mij - u ramion mia skrzyda - oczy jego miotay pomienie Przedstawienia i symbolika: - Tyfon by p czowiekiem, p zwierzciem, wzrostem i si przerasta wszystkich - by wikszy od najwikszych gr, gow zahacza o gwiazdy Charon (gr. ) duch zwizany ze mierci

By przewonikiem dusz zmarych przez mityczn rzek Styks. Przedstawienia i symbolika: - brodaty, siwy, szpetny starzec ubranego w strj niewolnika (z jednym rkawem) - okrgy kapelusz podrny - czsto stoi w odzi z wiosem Nikt ywy nie mia wstpu do jego odzi (kilka razy zdarzyo si odstpstwo od tej zasady ale zawsze ponosi za to kar, np. za przewiezienie Heraklesa musia spdzi rok zakuty w acuchy), podczas podry dusze zmarych musiay wiosowa, a Charon sterowa odzi. Za swe usugi pobiera opat monet o wartoci 1 obola, dlatego zgodnie ze

zwyczajem obowizkiem rodziny byo umieszczanie monety w ustach zmarego.

Hypnos (gr. ) bg snu

Hypnos i Nyks By bliniaczym bratem Tanatosa(mierci). Wedug mitu pomg Herze upi Zeusa. Mieszka pod greck wysp, w ciemnej grocie, przez ktr przepywaa Leta - rzeka zapomnienia. Endymion, pasterz obdarzony przez Zeusa wieczn modoci, urod i zarazem wiecznym snem otrzyma od Hypnosa dar snu z otwartymi oczyma, by mg wiecznie wpatrywa si w sw

ukochan Selen. Pewne rda podaj jednak, e to sam Hypnos zakocha si w modym pasterzu Endymionie i pozwoli mu spa z otwartymi oczyma, by sam mg podziwia urod ukochanego modzieca. Przedstawienia i symbolika: - wejcie do groty Hypnosa poronite byo makami oraz innymi hipnagogicznymi rolinami. Atrybuty: laska i rg g Tanatos (gr. Thanatos mier) boek mierci

Bliniaczy brat Hypnosa, boga snu.

Przedstawienia i symbolika: - modzieiec z czarnymi skrzydami - z odwrcon, zgaszon pochodni - w scenach przedstawiajcych zoenie ciaa do grobu zwykle podtrzymuje nogi zmarego

Eris (gr. ) lub Eryda uskrzydlona bogini niezgody, chaosu i nieporzdku Crka Nyks (Nocy).

Eris (discordia) Posiadajca dwie manifestacje: gron i agodn: Niezgoda destrukcyjna, wywoujca wojny i Niezgoda twrcza, bdca duchem wspzawodnictwa, pobudzajca do pilnego dziaania. Sprawiaa, i ciela zazdroci cieli,

i kady artysta zazdroci innemu, a jednoczenie kocha wasn prac. Przedstawienia i symbolika: - uskrzydlona posta kobiety podobnie jak Irys Przybya nieproszona na wesele Peleusa i Tetydy i rzucajc midzy boginie jabko z napisem Dla Najpikniejszej sprowokowaa porednio wojn trojask, poniewa wywoao to spr midzy Her, Aten i Afrodyt, rozsdzony przez Parysa.

Nemezis bogini zemsty, sprawiedliwoci i przeznaczenia (nazywana take kobiet bez winy i wstydu)

Zsyaa na ludzi szczcie lub niepowodzenie, cigaa przestpcw i decydowaa o losie w zalenoci od zasug. Crka Nocy (Nyks), uwaana za uosobienie gniewu bogw. Orodkiem jej kultu byo Ramnus w Attyce. Staa na stray rwnowagi wiata wraz z Eryniami. Przedstawienia i symbolika: - kobieta trzymajca w jednej rce ga jaboni, w drugiej koo - na gowie miaa koron zwieczon jeleniami - a z jej pasa zwisa bicz Atrybuty: - koo - powiconym jej zwierzciem - gryf plan ocalenia dziecka, tak, by Kro

Rea (gr. ) rodzicielka bogw

Rea jadca na lwie, otarz Pergamoski (Muzeum Pergamoskie w Berlinie) Jedna z Tytanid, crka Uranosa - nieba, i Gai ziemi. W klasycznej mitologii staa si rodzicielk wielu bogw i bogi. Bya siostr i on Kronosa, matk Demeter, Hadesa, Hery, Hestii, Posejdona i Zeusa. Kronos spodzi z Re kilkoro dziec, ale wszystkie pokn zaraz po narodzinach, poniewa dowiedzia si od swoich rodzicw, e jedno z jego potomkw odbierze mu tron. Lecz gdy narodzi si Zeus, Rea wraz z Gaj i Uranosem obmylia plan ocalenia dziecka, tak, by Kronos mg ponie kar za zo wyrzdzone jego ojcu i wasnym dzieciom. Rea narodzia Zeusa na Krecie, a Kronosowi podaa do poknicia kamie zawinity w pieluchy. Przedstawienia i symbolika: - we wczeniejszej mitologii symbolizoway j dwa lwy cignce jej powz (Lwia Brama w Mykenach przedstawiaa wanie t bogini) - symbolem s ksiyc i abd

Erynie - boginie zemsty strzegce prawa spoecznego i naturalnego Zostay zrodzone z krwi okaleczonego Uranosa, spadajcej na Matk Ziemi.

fragment fresku

Przedstawienia i symbolika: - staruchy z wami zamiast wosw, psimi gowami, ciaami czarnymi jak wgiel, skrzydami nietoperzy i przekrwionymi oczami. Alekto - (gr. ) - niestrudzona

Tyzyfone - (gr. ) mcicielka, wymierzajca kar, szczeglnie przeladowaa zabjcw Megajra - (gr. ) - wroga, zawistna Zadaniem Erynii byo przeladowanie przestpcw, przede wszystkim zabjcw, lecz take miertelnikw naruszajcych ad spoeczny (tabu). Ich odpowiednik w mitologii rzymskiej to Furie.

Nimfy (gr. nymphai, l. poj. nymphe - dziewczyna, narzeczona; ac. nymphae) opiekunki miejsc, ktre zamieszkiway

Mimo e umieray, byy istotami dugowiecznymi i wiecznie

modymi. Homer przedstawia je jako crki Zeusa. Przedstawiano je jako pikne kobiety. Mieszkay we wsiach, lasach i wodach. Byy duchami pl i oglnie caej przyrody. Stanowiy uosobienie jej podnoci i wdziku. Zamieszkiway groty, gdzie spdzay czas przdc i piewajc.

Nimfy nie stanowiy grupy jednorodnej. Dzieliy si na rne grupy w zalenoci od miejsca zamieszkania: nimfy wodne nazywano najadami, lene driadami, drzewne hamadriadami, grskie oreadami, a kowe lejmoniadami. Opiekoway si boskimi niemowltami jak Zeus czy Dionizos, np: Almatea. Najbardziej znanymi nimfami byy: Dafne, Echo i Kalipso.

Hades

Hades by jednym z 12 bogw olimpijskich, mimo e nie uczestniczy w biesiadach olimpijskich. Hades by synem tytana Kronosa i Rei oraz bratem Zeusa, Posejdona, Demeter, Hestii i He ry. Uprowadzi z ziemi Persefon, crk Demeter, ktra pniej zostaa jego maonk. Atrybuty: - bero i klucze - przy boku zawsze mia Cerbera trjgowego psa Hades by ja bya pierwsz wadczyni Caego Chaosu, co mogoby si kci z tym mitem. W mitologii Hera (gr. ) bogini niebios

Hera Najstarsza crka Kronosa i Rei, ona Zeusa. Bya rwnie zeusow siostr, krlow Olimpu, bogini niebios, patronk macierzystwa, opiekunk maestwa i rodziny. Uosabiaa cnoty maeskie, w zwizku z czym walczya z wszelkimi przejawami zdrady; sama cierpiaa z powodu niewiernoci maonka. Mity zwizane z Her opisuj przede wszystkim jej spory i pojednania z Zeusem oraz mciwe knowania wymierzone przeciwko kochankom i nielubnym dzieciom maonka. Z tego powodu staa si symbolem zazdroci. Przedstawienia i symbolika: - pierwotnie jej wizerunkiem by prosty sup lub belka - pniej przedstawiano j jako powan,

dostojn matron - czsto z jabkiem granatu w rce symbolem podnoci lub z lili - nosia take diadem z gwiazd - powicony jej ptak to kukuka - na rydwanie zaprzonym w pawie, ktrym powozi Iris, wedug mitologii jej pokojwka - czstym atrybutem jest krowa (Homer czsto nazywa bogini krowiook, chwalc w ten sposb jej wielkie, bkitne oczy) ja bya pierwsz wadczyni Caego Chaosu, co pradawny bg nieba, a waciwie personifikacja tego bytu. Pierwszy wadca wiata i Zeus (Dzeus) (gr. , nowogr. Dias) najwyszy z bogw Grecki bg Nieba i Ziemi. Bg pogody; wadca byskawic.

Bogowie olimpijscy Zeus jeden z bogw. Mona przyj ze Zeus by

najwaniejszym z bogw, poniewa to on by ojcem wszystkich pokole bogw greckich. Zeus w mitologii przedstawiany jest jako staruszek, ktry pomimo swoich alt wci jest sprawny i wada wiatem. To on obdziela swoje dzieci wadz i sprawuje piecz nad wszystkim. W panowaniu pomaga mu jego ona Hera, z ktr cigle ma problemy, poniewa nie zanosi ona jego zdrad i ciko kae za nie ludzi. Zeus jako ojciec wszystkich bogw mia najwiksz si oraz wada piorunami. Zeus zamieszkiwa Olimp to wanie to miejsce by jego krlestwem. Zeus w mitologii przewidziany jest jako osoba lubica ludzi a w szczeglnoci kobiety. Zeus nigdy nie umia oprze si ich wdzikom i wanie z tego powodu mai problemy. Pocz mu si syn herkules sta si on obroc ludzi i z tego powodu zapanowa chaos na Olimpie. Wszystko to, co przydarzao si ludziom byo podyktowane przez bogw jednak Zeus nie niszczy ich bez powodu uwaa ze nie mog oni by szkodliwi i nie s adnym zagroeniem

Uosobienie najwyszej zasady rzdzcej Wszechwiatem. Wadca wszystkich bogw i ludzi. Strzeg prawa i porzdku na wiecie,

bezlitonie karzc przestpcw, a zwaszcza mordercw, krzywoprzysizcw i zdrajcw. Zeus narodzi si jako ostatni ze zwizku Kronosa i Rei. Kronos, przeklty przez swego ojca (Uranosa), ktrego zrzuci z tronu, zosta uprzedzony przez wyroczni, e ktre z jego wasnych dzieci pozbawi go tronu. Dlatego te Kronos postanowi wykluczy to zagroenie, poerajc swoje potomstwo. Rea zrozpaczona, e traci kolejne dzieci, bdc po raz szsty w ciy ucieka na Kret (w innej wersji do Arkadii), gdzie w ukryciu, potajemnie, urodzia Zeusa. Kronosowi, ktry j odnalaz, zamiast dziecka do poknicia daa kamie zawinity w pieluchy, a Zeusa ukrya w grocie pod ska diktejsk, na zboczach gryIda na Krecie. Tam, ukrytego, karmiy koza Amaltea, a wychowyway nimfy. Gdy koza zamaa rg, Zeus pobogosawi go tak powsta rg obfitoci; opowiadano, e po mierci karmicielki wzi jej skr i pokry ni tarcz, ktr nazywano egid i swoje ciao, ktre po okryciu byo odporne na strzay. Dokarmianiem Zeusa zajmoway si take pszczoy z gry Idy, ktre specjalnie dla niego zbieray mid. Orze przynosi mu co dzie kubek nektaru.

Gdy osign wiek dorosy, postanowi przej wadz i zemci si na swoim ojcu. Za rad Metis kaza matce poda Kronosowi rodek wymiotny, dziki czemu przywrci do ycia swoje rodzestwo: Hesti, Demeter, Her, Hadesa i Posejdona. Rodzestwo pod wodz Zeusa zaatakowao swojego ojca. Wojna trwaa 10 lat, w walce za rad Gai wsparli go cyklopi i hekatonchejrowie, ktrzy byli zamknici przez Kronosa w Tartarze. W czasie walki Zeus otrzyma od cyklopw bro w postaci wykutych przez nich gromu i byskawic. Po zwyciskiej wojnie, gdy ju przepdzono Kronosa, rodzestwo podzielio si wadz, losujc dziedziny, ktrymi mieli odtd rzdzi. Zeusowi przypado niebo i zwierzchnictwo nad innymi bogami, Posejdon sta si panem morza, za Hades zosta panem krainy dusz. Zwizki z kobietami

Narodziny Wenus

Afrodyta - Z Afrodyt mia 6 dzieci. Afrodyta bya bogini mioci i podania, zrodzona z piany morskiej zmieszanej z obcitymi sierpem przez Kronosa genitaliami Uranosa. Dione - Kolejna z tytanid, ktra wedug jednej z wersji mitw miaa by matk Afrodyty. Eurynome - Crka Okeanosa. Z ni spodzi Charyty czyli Gracje:

Aglae, Eufrosyne, Tali.

Hera Siostra Zeusa, z ktr zwiza si dopiero po licznych przygodach z innymi kobietami. Ich zwizek okaza si jednak trwalszy od pozostaych. Hera zostaa jego pierwsz on i funkcjonuje w mitologii jako ona boga bogw. Wg Hezjoda by to wity zwizek. Z tego zwizku zrodzili si: Hebe, Ejlejtyja, Hefajstos i Ares.

Leto - Zeus mia z ni syna Apolla i crk Artemid.

Maja- Jedna z Plejad, z ktr Zeus mia syna Hermesa. Metis - Gaja przepowiedziaa Zeusowi, e Metis zrodzi z siebie syna, ktry zrzuci swojego ojca z tronu. Przeraony Zeus pokn j, gdy mia nadej moment rozwizania. Po pewnym czasie zacz odczuwa silny bl gowy. Prometeusz (wg innej wersji Hefajstos) uderzeniem siekiery rozupa czaszk Zeusa, skd wyskocz ya Atena w penej zbroi.

Mnemosyne - Kolejna z tytanid. Bya rodzicielk 9 muz: Kalliope, Klio, Polihymnii lub Polhymnii, Euterpe, Terpsychory, Erato, Melpomene, Talii i Uranii.

Temida - Druga ona Zeusa. Bya jedn z tytanid. Mia z ni crki, zwane Horami (Pory Roku): Ejrene (Pokj), Eunomia (Praworzdno), Dike

(Sprawiedliwo), a take Mojry: Kloto, Lachesis, Atropos. Zeus by bardzo kochliwy, wic trudno je , Kobiety miertelne Zeus by bardzo kochliwy, wic trudno jest wymieni wszystkie jego zwizki ze miertelnymi kobietami. Praktycznie nie byo krainy w Staroytnej Grecji, ktra by si nie chwalia, e ma eponima pochodzcego od Zeusa. Oto tylko kilka bardziej znanych przykadw:

Alkmena, ona Amfitriona, do ktrej Zeus przyby pod postaci jej ma. Urodzia ona potem Heraklesa, najwikszego herosa mitologii greckiej.

Danae , krlewna argolidzka. Poniewa jej ojciec Akrizjos zamkn j, by nie spodzia potomka, Zeus dosta si do jej komnaty pod postaci zotego deszczu. Pniej Danae urodzia syna Perseusza, herosa.

Europa , ksiniczka sydoska, ktr Zeus pod postaci biaego byka porwa na Kret, gdzie urodzia mu Minosa i Radamantysa.

Io, nimfa, crka boga argolidzkiej rzeki Inachosa, zamieniona przez Her w jawk i nkana bkiem. Zeus przywrci jej prawdziw posta w Egipcie, gdzie urodzia dzieci.

Lamia , krlowa Libii. Dzieci jej i Zeusa wymordowaa Hera. Lamia zamienia si w potwora w ludzkiej postaci, ktry poera dzieci.

Leda krlewna spartaska, do ktrej Zeus przyszed pod postaci abdzia. Zniosa ona potem jajo, z ktrego wykluli si Kastor, Polluks, Helena i Klitajmestra.

Semele, ksiniczka tebaska. Zeus, ulegajc jej probom, ukaza si jej w swej prawdziwej postaci, co j zabio. Poniewa bya wtedy w ciy, Zeus zaszy sobie ich dziecko w udzie i donosi je do koca. W ten sposb pojawi si Dionizos.

Przedstawienia i symbolika: - najczciej przedstawiano go jako siedzcego na tronie z piorunem w rku - chcc ukry swoje miosne przygody, bardzo czsto przybiera postacie zwierzce, np. byka czy abdzia Artybuty: zoty piorun jego witym drzewem by db wity ptak orze tarcza egida

Demeter (gr. ) w mitologii greckiej bogini podnoci, rolnictwa i urodzaju Demeter bya crk Kronosa i Rei, siostr Hery, Hestii, Hadesa, Posejdona i Zeusa (z ktrym miaa dwie crki, Persefon i Hekate). Na jej cze odbyway si misteria eleuzyjskie. W IV w. p.n.e. Izokrates przypisa jej dwa dary, ktrymi obdarowaa Ateczykw: umiejtno uprawy roli i odprawiania misteriw. Ci, ktrzy zdecydowali si podda obrzdom wtajemniczenia, otrzymywali nadziej na lepsz wieczno. Misteria odbyway si w sanktuarium Demeter, w Eleuzis, nieopodal Aten. DopieroTeodozjusz I Wielki w 391r. zakaza kultw pogaskich, co pooyo kres misteriom eleuzyjskim. W 396r.

poar wzniecony przez wojska Alaryka strawi sanktuarium. Artybuty: - kos Posejdon (gr. ) to wadca mrz i oceanw

Syn Kronosa i Rei, starszy brat Zeusa, Hadesa, Hery, Demeter i Hestii, m Amfitryty. Wadca mrz i oceanw, opiekun eglarzy i rybakw. Odpowiedzialny rwnie za trzsienia ziemi. Po pokonaniu Kronosa Zeus, Posejdon i Hades cignli losy o to, ktry z nich bdzie rzdzi niebem i otrzyma wadz zwierzchni;

ktry posidzie morze, a ktry wiat podziemny. Posejdon wylosowa krlestwo wd. Nie by jednak z tego zadowolony i uwaa, e jako najstarszy to on powinien dysponowa najwysz wadz. Myla nawet o obaleniu Zeusa, ale by na to o wiele za saby. Kiedy udao mu si zwiza brata, ale ten dziki pomocy Tetydy i Briareusa prdko odzyska wolno. Kiedy indziej za obelgi pod adresem Zeusa i prby wydarcia mu wadzy zosta raony piorunem i zesany na ziemi do pracy u trojaskiego wadcy Laomedona. Wadca nie chcia mu potem zapaci, wic Posejdon zesa na miasto smoka. Siedziba Posejdona znajdowaa si na rodku morza wewntrznego (Morze rdziemne). Bg mia tam wspaniay paac otoczony przez nereidy, delfiny i inne dziwne stworzenia morskie. W Mitologii Jana Parandowskiego jest on opisany jako bkitny z dachem zbudowanym z muszli, ktre w czasie tego oto naszego odpywu ukazuj swe pery. Okna s z bursztynu, a ze cian wyrastaj kwiaty. Otacza go sad peen drzew rodzcych znakomite owoce, a take alg, korali, gbek i rozmaitych innych stworze.

Posejdon posiada te rydwan, do ktrego zaprzga hippokampy. Posejdon wybra sobie na on pikn jasnowos Amfitryt, bdc jedn z Okeanid. Pocztkowo crka Okeanosa nie chciaa si zgodzi, ale przysany przez Posejdona sprytny delfin namwi j do lubu.

Posejdon

Przedstawienia i symbolika: - Przedstawiany z trjzbem, (ktry by jego atrybutem) na rydwanie cignitym przez trytony, w towarzystwie nereid

- powicone mu zwierzta to delfin i w - jego witym drzewem jest sosna. Atrybuty: - trjzb w prawej rce Eos (gr. ), grecka bogini jutrzenki

Crka Hyperiona i Thei, siostra Selene i Heliosa, identyfikowana z rzymsk Auror. Pojawiaa si na niebie o wicie, przed Heliosem i po Selene. Otwieraa wrota dnia i wyjedaa znad brzegw oceanu na lekkim rydwanie

zaprzonym w par biaych koni Lamposa i Featona (Jasnego i Promiennego). Eos przedstawiana bya jako bogini kochliwa i czsto uwodzca mczyzn. Czterech z nich uprowadzia: Titonosa, Oriona, Kefalosa i Klei tosa. Polubia Astrajosa, boga wiata gwiazd z rodu Tytanw. Z ich zwizku przyszy na wiat cztery wiatry: Boreasz, Zefir, Notos i Euros. Zakochana w Titonosie poprosia Zeusa o dar niemiertelnoci dla niego. Zapomniaa jednak prosi take o wieczn modo dla ukochanego. Gdy sta si zupenie niedony Zeus zamieni go w wierszcza. Z tego zwizku urodzili si Memnon i Emation.

Selene (gr. Ksiyc) ksiyc

Crka Hyperiona i Tei, siostra Heliosa i Eos. Przedstawienia i symbolika: - personifikacja ksiyca - biaolica, odziana w nienobiae szaty - przedstawiono zwykle jako moda kobiet z sierpem ksiyca Czsto motywem Selene i Endymiona zdobiono rzymskie sarkofagi. Co wieczr, gdy jej brat Helios kpa swe rumaki, wyjeda na swym dwukonnym

rydwanie i owietla swym tajemniczym blaskiem Ziemi. Najsynniejszy mit o Selene opowiada o jej mioci do piknego pasterza Endymiona (gr. ). Zeus zachwycony urod modzieca da mu wieczn modo i wieczny sen. Selene ujrzaa pewnej nocy Endymiona, picego w grocie gry Latmos, w pobliu Miletu, i go pokochaa. Odtd co noc zatrzymuje si nad ow grot i patrzy na pasterza, czasem schodzi do niego i szepcze mu miosne zaklcia, lecz nie jest w stanie go obudzi. Wedug niektrych wersji mitu Selene sama wyprosia u Zeusa wieczn modo dla pasterza. Gromowadny speni jej yczenie sprowadzajc na Endymiona wieczny sen.

Helios (gr. Soce) w wszystkowiedzcy bg soca

Syn Hyperiona iThei, brat Eos i Selene. Jest jednym z najstarszych bogw tej mitologii. Przedstawienia i symbolika: - pikny mczyzna z gow w aureoli sonecznych promieni - objedajcy wiat na rydwanie i obdarzajcy go wiatem i ciepem - codziennie wyjeda ze wschodniej czci oceanu w ognistym rydwanie zaprzgnitym w cztery biae rumaki nazywajce si Ksand, Podarg, Ajton i Lampos. Atrybut: - soce Na Rodos ok. 290 roku p.n.e. zbudowano na cze Heliosa gigantyczny posg wykonany z brzu nazywany kolosem rodyjskim. Posg ten by uznawany za jeden z siedmiu cudw wiata. Helios w zwizku z Klymene mia syna Faetona oraz trzy crki Heliady: Aigle, Faetuz i Lampeti, a zwizku z nimf Perseid syna Ajetesa i Persesa oraz crki Kirke, Pazyfae i Kalipso. Helios, tak jak w dawnych czasach jego ojciec, Hyperion, wyrusza co rano swym

rydwanem na drog biegnc w poprzek nieba. W nocy, zamknity w olbrzymiej czaszy, powraca na drug stron nieba z nurtem olbrzymiej rzeki opywajcej ziemi Okeanosa. Helios mia cudowny paac, cay ze zota, drogich kamieni i koci soniowej. Bg zasiada na tronie, w promienistej koronie w otoczeniu Dni, Miesicy, Lat i Stuleci. Bi od niego tak jasny blask, e nikt, nawet jego syn Faeton, nie mg spojrze na jego oblicze aby nie straci wzroku. Kiedy Faeton wyprosi u ojca, aby pozwoli mu poprowadzi soneczny rydwan. Kiedy jednak zboczy z drogi i zanadto zbliy si do ziemi (wypalajc Sahar w pustyni), Zeus zabi go piorunem, aby uchroni wiat od poaru. Od tamtej pory Helios mia nienawidzi Zeusa i szuka sposobw na jego obalenie. W czasie Tytanomachii Helios walczy po stronie Zeusa i jego braci, mimo zwycistwa zosta jednak pokrzywdzony. W czasie gdy Zeus, Posejdon i Hades dzielili pomidzy siebie wadz nad wiatem, Helios by zajty swoj codzienn prac na nieboskonie, nie mg wic wzi udziau w podziale. Zezoszczony

zagrozi swoj najczstsz grob- e zejdzie z nieboskonu i przestanie wieci bogom i ludziom. Zeus postanowi ulec i obieca odda Heliosowi po kawaku domeny kadego z trzech braci. Z nieba, domeny Zeusa, Helios wzi ekliptyk, czyli tor lotu soca po niebie. Z podziemia, domeny Hadesa, wzi ska, ktr nastpnie wydwign z morza, domeny Posejdona. Razem z powsta w ten sposb wysp, Helios wynurzy nimf Rhode, crk Posejdona, w ktrej Helios zakocha si bez pamici. Na jej cze wysp nazwa Rodos, po czym spodzi z nimf dzieci, ktre stay si protoplastami rodu krlewskiego wyspy Rodos.

Atlas

(gr. ) tytan

Syn Japetosa i Okeanidy Azji, brat Prometeusza, Epimeteusza i Menojtiosa,

tytan skazany przez Zeusa za udzia w tytanomachii na dwiganie sklepienia niebieskiego na barkach gdzie na dalekim zachodzie. Ojciec wielu crek zwanych Atlantydami (Plejady, Hiady, Hesperydy) i, wedug Homera, nimfy Kalipso. Wedug innej wersji uchodzi za pierwszego astronoma. Jedenasta praca Heraklesa w subie Eurysteusza miaa polega na wykradniciu jabek z ogrodu Hesperyd, crek Atlasa, ktry bra udzia w tym przedsiwziciu. Przedstawienia i symbolika: - starzec dwigajcy kul ziemsk na swoich barkach

Najsynniejsze wyobraenia Atlasa w sztuce metopa w wityni Zeusa w Olimpii, Atlas Farnese - kopia w muzeum w Neapolu.

Prometeusz Syn tytana Japetona, brat Atlasa i Epimeteusza, ojciecDeukaliona. Wedug jednego z mitw Prometeusz ulepi czowieka z gliny pomieszanej ze zami. Dusz za da mu z boskiego ognia, ktrego par iskier ukrad z rydwanu boga Heliosa. Czowiek Prometeusza by o wiele sabszy od tytanw, by trzy razy niszy, jego ciao ledwo si trzymao na wtych nogach, a kruche paznokcie pkay pod choby najmniejszym ciarem. Jedynie jego posta rnica si od innych zwierzt, bya niczym ywy obraz bogw. Widzc to, Prometeusz przemyci ogie dla ludzi w kawaku drewna, z pozoru wilgotnym, ale w rodku suchym. Tytan uczyni to, mimo i wiedzia, e byo to wbrew woli Zeusa, ktry

uwaa ogie za przywilej bogw. Potem Prometeusz nauczy ludzi przetapia metale, gotowa jedzenie, uprawia rol, ku zbroje, budowa domy, czyta, pisa i ujarzmia siy przyrody. Zeusowi nie podoba si czowiek. Cigle jeszcze majc w pamici ostatni walk z gigantami, obawia si wszystkiego, co pochodzi z ziemi. Wadca bogw kaza wic przywiza Prometeusza do ska Kaukazu. Codziennie o wschodzie Soca przylatywa tam sp i wyjada Prometeuszowi wtrob, ktra odrastaa przez reszt dnia i w nocy. Mka Prometeusza miaa trwa 30 000 lat, jednak skoczya si po okoo trzydziestu latach, gdy Herakles zabi spa strza z uku. Prometeusz, chcc odegra si na Zeusie, podczas narady bogw, na ktrej miano postanowi raz na zawsze co w ofierze maj ludzie skada wadcy bogw. Tytan ukry najlepsze miso ofiarne pod lich skr zwierzcia, natomiast koci pod tuszcz. Da to Zeusowi do wyboru jako ofiar, ktra bdzie mu zawsze skadana w przyszoci. Bg wybra tuszcz mylc, ze pod ni znajduje sie najdelikatniejsze miso, ale szybko zorientowa si, e dokona zego wyboru.

Prometeusz Zemsta Zeusa polegaa na przekazaniu ludziom wszystkiego, co najgorsze. Z pomoc bogw na Olimpie stworzy on najpikniejsz kobiet - Pandor, ktra mia uwie brata Prometeusza Epimeteusza. Zeus wysyajc Pandor na ziemi wrczy jej puszk, ktrej pod adnym pozorem miaa nie otwiera. Plan zakochania si Epimenteusza w Pandorze powid si doskonale: jeszcze tego samego dnia, co Pandora si pojawia bya on niezbyt rozumnego Epimenteusza. Gdy si pobrali, Pandor codziennie coraz bardziej kusio, by otworzy puszk, a w kocu pewnego dnia,

gdy jej ma nie byo w domu otworzya tajemnicz puszk. Wtedy w jednej chwili po wiecie rozniosy si wszystkie plagi, jakie czowiek mgby sobie wyobrazi: ze wiatry, smutki, troski, choroby, zy, cierpienia, i inne straszliwe dzieci Erebu (Ciemnoci) i Nyks (Nocy). Na Ziemi znw zapanowa klimat jak podczas Tytanomachii. Cigle szalay wiatry i pada deszcz, a w kocu wody napadao tyle, e zatopia cay wiat: nasta cakowity mrok, a klimat taki trwa dziewi dni i dziewi nocy. Z potopu ocala z ludzi tylko Deukalion, ze swoj on Pyrr, ktra bya crk Pandory, gdy byli najuczciwszymi z ludzi. Gdy woda opada nie byo ywej duszy na Ziemi: wszyscy zginli podczas powodzi.

Wyratowaa ich dopiero litociwa Gaja (Matka-Ziemia) i powiedziaa im, eby rozrzucali za siebie kamienie. Tak te zrobili i z kamienie wyrzuconych przez Pyrr wyrastay kobiety, a Deukaliona mczyni. Wkrtce Pyrra urodzia dzieci, od ktrych pochodzi wikszo rodw krlewskich, a Deukalion wybudowa pierwsz wityni ku

czci bogw. Po tych zdarzeniach nastaa dla ludzi era herosw: okres, o ktrym opowiadaj mity, czas wielkich wojownikw i wypraw wojennych.

Motyw Prometeusza w sztuce W sztuce postawa Prometeusza to symbol buntu przeciwko autorytetowi. Postawa prometejska postawa nacechowana powiceniem si jednostki dla dobra ogu, dla idei. Tak postaw okrela si mianem prometeizmu. Drugim pojciem, ktre wie si z postaw Prometeusza, jest tzw. kompleks Prometeusza, czyli denie do poznania (w tym wypadku zdobycia ognia) bez wzgldu na konsekwencje. nacechowana powiceniem dobra ogu, dla idei Plejady (gr. )

Siedem crek Atlasa i okeanidy Plejone, siostry Hiad oraz Hyasa.Plejady byy towarzyszkami Artemidy. cigane przez Oriona, zostay uratowane przez Zeusa, ktry przenis je na firmament w postaci gwiazd.

Charyty (gr. Charites, l.poj. Charis), rzymskie Gracje (ac. Gratiae, l.poj. Gratia) boginie wdziku, piknoci i radoci Lubiy zabawy, opiekoway si szczeglnie pikn modzie. Lubiy towarzystwo boga wina Dionizosa.

Byo ich trzy: Aglaja (Promienna), Eufrosyne (Rozu mna) i Taleja (Kwitnca). Wedug rnych mitw byy crkami Zeusa i Hery lub Zeusa iEurynome al bo Heliosa i Ajgle.

Przedstawienia i symbolika: - ubrane w udrapowane szaty kobiety, w pniejszych przedstawieniach wystpoway nagie - trzymaj si zwykle za rce - Aglaia miaa symbolizowa splendor towarzyski, - Hegemona kwitnce ycie - Eufrozyna wesoo towarzysk Ku ich czci obchodzono wito Charitezje.

Rankiem ubieray Afrodyt i w razie potrzeby zawoziy j na Olimp. Czsto towarzyszyy jej przez cay dzie. Charyta (Gracja) jest do dzi uosobieniem wdziku i pikna. Atrybuty: - ra - mirt - instrumenty muzyczne, - jabko lub flakonik z wonnym olejkiem, - czasem kosy lub maki

Afrodyta (gr. Aphrodite) bogini pikna, kwiatw, mioci, podania i podnoci

W mitologii rzymskiej odpowiedniczk Afrodyty bya Wenus. Kwestia jej pochodzenia jest rnie przedstawiana w mitach. Wedug jednego z nich Afrodyta nie miaa rodzicw i pewnego dnia wyonia si z piany morskiej w pobliu Cypru. Nieco inaczej przedstawia to Hezjod, ktry w Teogonii pisa, e kiedy odcite sierpem genitalia Uranosa (pokonanego przez Kronosa, gdy roztacza si nad Gaj jak niebo nad ziemi) wpady do morza w pobliu Cypru, woda otoczya je bia pian, z ktrej nastpnie wyonia si przepikna Afrodyta. Pywaa po morzu w muszli, zatrzymujc si u brzegw Kytery, a potem Cypru. Druga z tych wysp staa si jej ulubionym miejscem. Na jej brzegu oczekiway ju na ni Charyty (Eufrosyne, Aglaja i Talia), ktre odtd zawsze towarzyszyy jej i suyy. Cypr sta si gwnym miejscem kultu bogini. Bya on Hefajstosa, ale epizod z Aresem wiadczy, e nie bya zbyt wierna (z tego zwizku zrodzili si Dejmos, Fobos, Harmonia, Eros i Anteros). Hefajstos ukry w ou puapk z mocnej, lecz

niezauwaalnej, metalowej sieci i schwyta w ni Afrodyt z Aresem. W konkursie piknoci midzy Her, Aten i Afrodyt, ta ostatnia obiecaa Parysowi Helen, on Menelaosa ze Sparty, za tytu najpikniejszej (jabko niezgody), czym przyczynia si do rozptania wojny trojaskiej. W wojnie staraa si sprzyja Trojanom. Atrybuty:

ra - atrybut Afrodyty

mirt - atrybut Afrodyty - rydwan zaprzony w gobie - ra - mirt Czczona bya zwaszcza przez kobiety, ktre widziay w niej patronk maestwa. Ze wzgldu na jej zwizek z morzem bya czczona przez eglarzy i w miastach portowych. Czczona bya zwaszcza przez kobiety, ktre widziay w niej patronk maestwa. Ze wzgldu na jej zwizek z morzem bya czczona przezeglarzy i w miastach portowych. Czczona bya zwaszcza przez kobiety, ktre widziay w niej patronk maestwa. Ze wzgldu na jej zwizek z morzem bya czczona przezeglarzy i w miastach portowych.

Czczona bya zwaszcza przez kobiety, ktre widziay w niej patronk maestwa. Ze wzgldu na jej zwizek z morzem bya czczona przezeglarzy i w miastach portowych.

Ares (gr. ) bg wojny

Ares Syn Zeusa i Hery. Utosamiany z Rzymskim Marsem.Nie przejawia adnych szczeglnych zdolnoci, dlatego rodzice oddali go do wychowania jednemu z tytanw. Jego opiekun sam nic nie umia i trenowa boga jedynie w wiczeniach fizycznych. Zaszczepio to przekonanie u Aresa, e najwspanialszym z zaj jest wojna. Po jakim

czasie Hefajstos wyku dla niego wcznie, miecze i tarcze, po czym bg wojny zszed na ziemi. Nauczy tam ludzi prawdziwej walki. Ares nauczy ich okruciestwa. Wczeniej konflikty koczyy si jedynie kilkoma siniakami i guzami. Przedstawienia i symbolika: - silny, mody mczyzna nagiego i bez brody. Rzadko spotykane s jego wizerunki z brod i zbroj. Atrybuty: - symbolami Aresa s: w Grecji miecz i tarcza, - jego zwierztami s: pies, jastrzb, wilk i sp

Cech charakterystyczn Aresa jest to, e kocha wojn brudn, niesprawiedliw. Jest przeciwiestwem Ateny, ktra patronuje walce sprawiedliwej. Podczas bitwy morduje wojownikw obydwu stron.Najlepszym przykadem jest wojna trojaska, gdzie stawa naprzemiennie po stronie Grekw i Trojan. Podczas walki towarzysz mu siostra Eris, oraz synowie: Fobos (Strach) i Dejmos (Lk). Wiele walk stoczy z Aten. Zwizek midzy Aresem i Afrodyt, by powszechnie znany na Olimpie. ona Hefajstosa zostaa przyapana na zdradzie przez boga Heliosa, ktry donis o tym mowi bogini. Wcieky kowal uplt sie, cienk, a jednoczenie bardzo wytrzyma. Umieci j nad oem Afrodyty i wkrtce kochankowie zostali schwytani. Z wielkim rozbawieniem przygldali si Olimpijczycy sptanym bogom. W kocu, z woli Zeusa, uwolniono Afrodyt i Aresa. Bogini mioci po tym incydencie ucieka na Cypr, a patron wojny do Tracji. Z ich zwizku narodzili si Eros, Anteros, Dejmos, Fobos i Harmonia.

Hefajstos (gr. Hephaistos) bg ognia, kowali i zotnikw Hefajstos by synem Zeusa i Hery. Opiekun rkodzielnikw. Pracowa w kuni, ktr najczciej umieszczano we wntrzu wulkanu Etny. Dzieem Hefajstosa byy zeusowe pioruny, tarcza i bero Zeusa, zbroja Achillesa, strzay Erosa. Hefajstos by kulawy, poniewa kiedy w gniewie Zeus zrzuci go z Olimpu na wysp Lemnos i wwczas zama nog. M piknej i niewiernej Afrodyty. Zawsze, gdy unosi si dym, sw prac mia zaczyna najpracowitszy z bogw. Zawsze, gdy unosi si dym, sw prac mia zaczyna

Hebe - personifikacja modoci

Crka Hery i Zeusa. Penia na Olimpie funkcj podczaszego nalewaa bogom nektar i roznosia ambrozj Zaprzgaa konie do rydwanu Hery. Zostaa maonk Heraklesa, gdy ten w kocu przyby do siedziby bogw.

si dym, sw najpracowitszy z bogw.

zaczyna

Persefona (gr. Persephone; take Kora - gr. Kore dziewczyna)

bogini kiekujcego ziarna, oraz wiata podziemnego, bya ucielenieniem ziemskiej podnoci

Bya dzieworodn crk Demeter a wedug pniejszych klasycznych mitw, bya crkDemeter i Zeusa zerwaa zdradziecki kwiat Narcyza, zostaa uprowadzona przez Hadesa. Bg podstpnie poczstowa j owocem granatu. Przez to staa si jego on i zarazem pani podziemnego wiata zmarych. Atrybuty: - kosy - maki - narcyzy - owoc granatu Persefona w podziemiach spdzaa tylko zim. Wywoywao to smutek Demeter, ktra z tego powodu zsyaa na wiat chd. Na wiosn, kiedy Persefona powracaa do matki wiat pokrywa si kwiatami. Jesieni Demeter zaczynaa odczuwa smutek wiedzc o przyszym rozstaniu z crk, co powodowao obumieranie caej natury. W ten

sposb staroytni Grecy wyjaniali sobie nastpstwo pr roku. W mitologii rzymskiej utosamiana z Prozerpin.

Apollo (gr. Apollon, zwany te Phoibos Janiejcy) bg pikna

Praksyteles, Apollo Sauroktonos (zabijajcy jaszczurk), ok 500 r. p.n.e. (Luwr, Pary) Take bd wiata, ycia, mierci, muzyki, wrb, prawdy, prawa, porzdku, patrona sztuki i poezji, przewodnika muz. Syn Zeusa i Latony (Leto). Urodzi si na wyspie Delos. By bliniaczym bratem Artemidy.

W rzeczywistoci bstwo o szerokich, czsto sprzecznych, kompetencjach. Pierwotnie, androgyniczny (ladem tego bliniacza para Apollo-Artemida), bg gwatownej mierci Grecy wywodzili jego imi od (apollymi) niszcz, zabijam, ale te od jabko (symbol rdo wiedzy). Bg jednoczenie solarny i chtoniczny. Zabijajc wa-smoka Pytona, strzegcego bramy do tajemnej wiedzy ukrytej pod ziemi, przejmuje wadz nad wyroczni w Delfach (gr. delfys macica).

wawrzyn szlachetny Atrybuty: - uk i lira - wawrzyn szlachetny

Artemida (gr. Artemis, dopeniacz Artemidos, take Cynthia) bogini oww

Zsyaa take nag mier na kobiety w poogu. Naleaa do grona 12 bogw olimpijskich. Bya crk Zeusa i Latony (Leto), siostr bliniaczk Apolla. Bogini wieczna dziewica, odpowiedzialna za nag mier, nie wybaczaa zniewagi (razem z Apollinem wymordowaa dzieci Niobe w obronie honoru matki, a myliwego Akteona, ktry oglda j w kpieli,

zamienia w jelenia, po czym rozszarpay go wasne psy). Bya patronk myliwych oraz opiekowaa si Amazonkami. Jedn z prac Heraklesa byo schwytanie jej ani. Utosamiana z rzymsk bogini Dian, oraz bogini ksiyca i mierci Hekate, pochodzc z Azji Mniejszej. Jej ulubionym napojem bya woda rdlana, ktr cenia wyej ni ambrozj.

Przedstawienia i symbolika: - z jeleniami, lub w lesie Atrybuty: - uk i strzay - ulubionym zwierzciem ania

Hermes (gr. ) Bg wdrowcw, zodziei i podrujcych

Jest jednym z 12 bogw olimpijskich. Posaniec boy. Patron wdrowcw, zodziei, handlu, kupcw, oraz posacw. Syn Zeusa i Tytanki Mai, jest bratem Dionizosa, Hefajstosa, Ateny, Afrodyty, Apolla, Artemidy i innych. Hymn homerowy do Hermesa opowiada, e jako niemowl ukrad Apollinowi stado krw, sprytnie mylc lady. Nastpnie podarowa bratu lir z jelit cielcych i skorupy wia, czym zagodzi gniew Apollina. W zamian otrzyma jako oznak wadzy lask herolda,

zwan kaduceuszem (kerykejonem), oplecion dwoma wami, umierzajc spory i ktnie.

Na pocztku swojego pobytu na Olimpie okrad wikszo bogw. Zosta stamtd wypdzony, ale bogom zaczo go brakowa, poniewa mia w sobie tyle modoci i wdziku, e Olimp zdawa si by bez niego pusty i smutny. Dziki decyzji Zeusa powrci na Olimp. Odprowadza zmarych do Hadesu, zsya ludziom marzenia senne. By wysacem i ambasadorem Zeusa, posacem i gocem bogw z Olimpu.

Atrybutami Hermesa s: - kaduceusz - podrny kapelusz ze skrzydami - petasos - sanday ze skrzydami, dziki ktrym przemieszcza si z miejsca na miejsce Z Afrodyt mia dziecko o imieniu Hermafrodyt. Z inn kobiet nimf rzeczn, spodzi Pana dziwne stworzenie, o owosionej skrze, kolich nogach i rogach, capiej brdce i szpiczastych uszach. Jednak wedug niektrych poda ojcem Pana by Zeus. Hermesowi przypisywano take wynalezienie pisma i liczb, wicze gimnastycznych (by wic rwnie bstwem opiekuczym palestry). Jako e by patronem podrnych, stawiano mu przy drogach pomniki zwane hermami, tj. supy zwieczone rzeb przedstawiajc gow Hermesa. Rzymianie utosamiali go z Merkurym.

Morfeusz (gr. Morpheus) bg marze sennych.

Posta o wielkiej mdroci. Jego ojcem by Hypnos, bg snu, wujem Tanatos, bg mierci, posaniec Hadesu, za brami - Ikelos (Fobetor) oraz Fantasos. Morfeusz mia zdolno przybierania dowolnej postaci i ukazywania si w snach jako osoba ukochana. Posta Morfeusza pojawia si w Metamorfozach Owidiusza. Hermafrodyt, Hermafrodyta (gr. Hermaphroditos) - dwupciowe bstwo zwizane z bliej nieznanym obrzdem weselnym

Hermafrodyt Wedug Przemian Owidiusza Hermafrodyt by piknym i niemiaym modziecem synem Hermesa i Afrodyty, w ktrym zakochaa si bez wzajemnoci nimfa Salmakis. Wpad w jej objcia podczas kpieli. Opiera jej si, wic Salmakis poprosia bogw, aby poczyli ich na zawsze. I tak bogowie uczynili z obojga jedno ciao o cechach obu pci. Kult Hermafrodyty znany by przede wszystkim na Rodos, a od pocztku IV w. p.n.e. jest take powiadczony w Attyce. Temat Hermafrodyty czsto podejmowany by przez sztuk hellenistyczn (zbiory w Luwrze, Rzymie).