‫بسم ال الرحمن الرحیم‬

‫وزارت علوم تحقیقات فن آوری‬
‫دانشگاه پیام نور‬

‫اکولوژی عمومی‬

‫(واحد درسی برای رشته زیست شناسی ‪(3‬‬
‫کتابخانه مجازی ایران‬
‫‪www.IrPDF.com‬‬

‫دکترعلی اصغر نیشابوری‬
‫تهیه کننده‪:‬بهروز صالحی اسکندری‬

‫انتشارات دانشگاه پیام نور‬

‫فهرست‬

‫طرح درس اکولوژی‬
‫‪ 1‬اکولوژی (بوم شناسی‪ ،‬پیرامون شناسی(‬
‫فصل اکوسیستم‬
‫فصل ‪ 4‬انتقال و جریان انرژی‬
‫(در درون اکوسیستم(‬
‫فصل ‪ 5‬بررسی فرایند تولید (در سطوح‬
‫مختلف یک اکوسیستم(‬

‫‪ 6‬پله های اکوسسیتم و انتقال انرژی‬

‫ل ‪ 7‬چرخه مواد در اکوسیستم‬

‫ل ‪ 8‬میدان اکولوژیک یا آشیانه اکولوژیک‬

‫صل ‪ 9‬عوامل محدود كننده‬

‫فصل ‪10‬‬
‫سازش‬
‫توالي‪ ،‬تحول و بلوغ‬
‫فصل‬

‫اكوسيستم‬
‫کنش های متقابل و بر هم کنش های بین جمعیت ها (بین گونه ه‬

‫طرح درس‬
‫اکولوژی‬
‫اکولوژی به بررسی اثرات متقابل محیط بر موجودات زنده و تاثیر موجودات زنده بر هم می پردازد‪.‬‬
‫بنابراین برای درک بهتراین علم نیاز به شناخت موارد ذیل می باشد‪.‬‬
‫‪ -2‬عرصه گسترش گونه های محیط‬
‫‪ -1‬محیط زیست‬
‫مختلف دخیل در گسترش آنها‬
‫تاثیر متقابل محیط بر موجودات زنده‬
‫بر هم‬

‫‪ -3‬عوامل‬

‫‪ -5‬تاثیر موجودات زنده ‪4-‬‬

‫رای ماهیت بین انظام چون از علوم زیستی‪ ،‬زمین شناسی‪،‬اقلیم شناسی و‪.‬‬

‫شته بین نظام( علم چهار راهی یا تلفیقی( است‪ .‬بنابراین به دانشجویان عزیز‬

‫ز در سال سوم بعد اخذ واحدهای علوم پایه (ریاضی – فیزیک – شیمی – خاک‬

‫سی و جانور شناسی اخذ نمایند‬

‫فهرست‬

‫فصل ‪1‬‬

‫اکولوژی‬

‫(بوم شناسی‪ ،‬پیرامون شناسی(‬

‫بررسی اثرات متقابل محیط بر موجودات زنده و بررسی تاثیر موجودات زنده بر هم‬
‫اکولوژی = محیط‬

‫موجود زنده‬

‫چرا شاخه ای فرعی بنام اکولوژی دایر گردید‪.‬‬
‫محدودیت زمانی وتوانی انسان ‪1-‬‬
‫قاعده سطح تشکل؟ ‪2-‬‬

‫تفاوت بین خصلتهای کل و خصلتهای اجزاء تشکیل دهنده‬

‫( در موجودات غیرزنده (آلی‪ ،‬معدنی ‪1-‬اجزاء یک اتم عبارتست الف( الکترون‬

‫ب( پروتون‬

‫ج( نوترون‬

‫که با تغییرتعداد این اجزاء عناصر متفاوتی (فلز‪ ،‬غیر فلز( چون ‪N , O , Fe‬بوجود می آید‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫در موجودات زنده ‪2-‬‬

‫( ملکولهای‬

‫عناصر‬

‫زیستی (لیپیدها – قندها – اسیدهای آمینه‪ -‬اسیدهای نوکلئیک‬
‫‪(....‬اتدمکها (گلژی‪ -‬شیکه اندوپلسمی و‬

‫اکوسیستم جامعه‬

‫جمعیت‬

‫اندامها‬

‫فرد زنده‬

‫بافتها‬

‫سلولها‬

‫در هر سطح دارای خصلتهای خاص خودش و در تمام سطوح نظم و سازمان یافتگی ویژه هر موجود است‪.‬‬

‫موجودات زنده‬
‫محیط زیست‬

‫مثال خرگوش‬
‫تغییر شکل‬
‫اندامهااندازهرنگ‬

‫علوم طبیعی‬

‫زیست شناسی‬

‫در گذشته‬
‫اکولوژی‬

‫گیاهخوارمورد مصرف گوشتخواران‬

‫در بطن‬
‫جغرافیای زیستی‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫ستی‪ :‬درک چگونگی و علل انتشار موجودات زنده‬

‫(بیشتر عوامل ز‬

‫ی‪ :‬بررسي ساختار و عملكرد نظام زیستی‬

‫ز از اکولوژی برداشت سیاسی تبلیغاتی کرده و آنرا ترمز علم م‬

‫لط انسان بر طبیعت را منطقی ‪ ،‬معقول و قابل استمرار می ک‬

‫تقسیمات اکولوژي‬
‫عالم‬

‫ر اساس‬

‫(انواع مطالعات اكولوژيك(‬

‫جانداران‪ (1‬اکولوژی گیاهی –جانوری‪ -‬انسانی(‬

‫نوع محيط‬

‫‪2‬‬

‫(اکولوژی آبهای شيرين‪-‬جنگل و…‪(.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫اتواکولوژی‬

‫فرانسویبررسی یک موجود زنده به طور منفرد با محیط اط‬
‫اکولوژی انفرادی امریکاییبررسی یک موجود زنده بصورت منفردیا عده‬
‫ای از افراد‬
‫متعلق به یک گونه با محیط اطرافشان‬

‫سین اکولوژی‬

‫جمعیموجودات زنده با محیط اطرافشان‬
‫بررسی‬
‫اکولوژی‬

‫اکولوژی كاربردی‬

‫نحوه کارکرد و تحول سیستم ها ی زیستی اکوسیستمها‬

‫اکولوژی تحولي‬

‫بررسی تغییر سیستم ها ی زیستی و اجزاء تشکیل دهنده‬

‫ماهیت بین نظام علم اکولوژی‬
‫چون از علوم زیستی‪ ،‬زمین شناسی‪،‬اقلیم شناسی وتشکیل شده به همین دلیل یک‬
‫رشته بین نظامعلم‬
‫چهار راهی یا تلفیقیاست‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل‬

‫اکوسیستم‬

‫خصی از موجودات زنده با محیط زیست اطرافشان با چرخه ماده و انرژی تقریبا بسته یا‬

‫طور مثال جنگل‪ ،‬رودخانه‪ ،‬مزرعه‪ ،‬مرداب و‬
‫سیستم‬
‫باز‬

‫سیستم‬
‫بسته(کره زمین(‬

‫ورود‬
‫ی‬

‫خروج‬
‫ی‬

‫چرخه انرژی چرخه باز و یک طرفه‬

‫یعنی هر ذره انرژی فقط یکبار در‬

‫اکوسیستم جریان می یابد‬

‫محيط غیر زنده‬

‫‪ .......‬خاک‪ ،‬نور‪ ،‬آب و‬

‫اکوسیستم‬
‫محيط زنده‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫تولید کننده ها‬

‫محيط‬
‫زنده‬
‫مصرف كننده ها‬

‫سلسله‬
‫گیاهان‬
‫مصرف کننده های‬
‫كوچک‬
‫‪Micro consumer‬‬

‫ميكروارگاني‬
‫سمها‬
‫(‪Saprophage‬‬

‫مصرف کننده های‬
‫بزرگ‬
‫‪consumer Macro‬‬

‫علفخوار‬
‫‪Herbivores‬‬

‫گوشتخوار‬
‫‪Carnivores‬‬

‫همه چیز خوار‬
‫‪Omnivores‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫تولید و مصرف در اکوسیستم‬

‫جانداران در یک اکوسیستم توسط تولید کننده آن تامین می گردد‪.‬‬
‫بفرم ترکیبات آلی (‪(CnH2nOn‬در می آید‪.‬‬
‫دریافت انرژی‬

‫عال در تامین انرژی یک اکوسیستم کربن‬

‫بفرم ‪ CO2‬در می آید‬
‫آزادسازی انرژی‬

‫مکانیسمهای فرایند تولید انرژی‬
‫فتوسنتز ‪1-‬‬

‫انرژی نورخورشید‬

‫‪C6 H12 O6‬‬
‫شیموسنتز ‪2-‬‬

‫‪CO2+ H2O‬‬
‫انرژی ترکیبات‬

‫‪NH4‬‬

‫شیمیایی( اکسید شده(‬

‫شوره سازی‬

‫‪NO3‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫شیموسنتز کننده ها حد واسط تولید کننده ومصرف کننده اند‬
‫ولی به مصرف کننده ها نزدیکترند؟‬

‫یبات آلی که تجزیه شونده حاصل فرایند فتوسنتزند‪.‬‬

‫تقسیم بندی تنفس بر اساس گیرنده نهایی‬
‫الکترون (حاصل از تجزیه مواد (‬
‫‪O2‬‬

‫هوازی‬
‫تنفس‬

‫گیرنده نهایی‬
‫الکترون‬
‫بغیر از‬

‫(ماده آلی(‬

‫‪O2‬‬

‫بی هوازی‬
‫تخمیر(‬
‫(‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪4‬‬

‫انتقال و جریان انرژی در درون اکوسیستم‬
‫قوانین ترمودینامیکی‬

‫نرژی نه بوجود می آید نه ازبین می رود بلکه از صورتی به صورت دیگر درمی‬

‫وم ‪ :‬بازده انرژی در هیچ تغییر و تبدیلی صد در صد نیست‬

‫دن انرژی در این تغییر حالات را اصطلحا آنتروپی ( بی نظمی( می نامند‬

‫تمام سیستمها‬

‫در گذر زمان‬

‫کاهش نظم و افزایش بی نظمی‬
‫آرایش‬

‫آنتروپیمعدنی را جذب(‬
‫گیاهان مواد‬
‫خصلتهای موجودات زنده حرکت در جهت خلف‬

‫( مواد آلی‬

‫استفاده مداوم از انرژی برای ترمیم بی نظمی‬
‫صوصیات موجودات زنده‬
‫‪.‬توان مبارزه محدود که با مرگ در یک موجود به اتمام می رسد‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫در مصنوعات بشری همیشه بی نظمی> نظم‬

‫نظم‬
‫بی نظمی‬
‫نظمی‬
‫بی‬

‫سرنوشت انرژی تابشی الف(‬
‫بازتاب‬

‫ب(جذب یا‬
‫نفوذ‬

‫انرژی بازتابی شده‬
‫= (ضریب باز تاب گرمایی (آلبدو‬
‫انرژی تابیده شده‬
‫اگر بتوان تمام انرژی خورشید استفاده کرد هر انسان در کمتر از یک متر‬
‫مربع (‪ (3/2‬از سطح زمین انرژی‬
‫مورد نیاز خود را دریافت می کند‪.‬‬
‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫دار انرژی ‪UV‬‬

‫الف(اتمسفر ‪070/0‬‬
‫دریافتی‬

‫سطح زمین ‪0/.30‬ب‬

‫غلب انرژی ‪ UV‬در اتمسفر توسط چه ترکیباتی جذب می شود‪.‬‬
‫(الف‪CO2‬‬

‫ب ‪H2O‬‬

‫((اتمسفر‬

‫مادون قرمز‬
‫خورشیدی‬
‫توزیع انرژی در بخشهای مختلف طیف‬
‫‪3%‬‬

‫مرئی‬

‫‪52-45%‬‬

‫فرابنفش‬
‫‪45-42%‬‬

‫موثر بر نحوه توزیع انرژی در سطح زمین‬

‫فاع از سطح دریا (مهمترین عامل ‪1-‬‬
‫موقعیت فصلی ‪2-‬‬
‫ساعت اندازه گیری ‪4-‬‬

‫عرص جغرافیایی ‪3-‬‬

‫‪ -5‬ترکیب اتمسفر (( ?‪CO2 , ?H2O‬‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪5‬‬

‫بررسی فرایند تولید در سطوح مختلف یک اکوسیستم‬

‫ولیه = مواد آلی ساخته شده در تولید کننده‬

‫ها(فتوسنتز ‪ +‬شیموسنتز (‬

‫مندان تولید اولیه را برابر فتوسنتز در نظرمی گیرند و شیموسنتز را ح‬
‫شیموسنتز در یک اکوسیستم خیلی کم ‪1-‬‬

‫به سطوح فوقانی یک اکوسیستم منتقل نمی گردد ‪2-‬‬

‫اصل از شیموسنتز به طور غیر مستقیم به فتوسنتز بر می گردد‪.‬‬

‫اولیه ناخالص = تولید اولیه خالص ‪ +‬تنفس‬

‫اولیه‬
‫‪:‬تولید‬
‫مفید– قسمتهای غیر قابل مصرف ‪ +‬مصارف ناخواسته‬
‫خالص‬
‫اولیه‬
‫ولید‬

‫(قارچ‪ -‬باک‬

‫باقیمانده تولید اولیه یا تولید (‬
‫(خالص جامعه‬

‫تولید اولیه مفید = باقیمانده تولید اولیه یا تولید‬
‫خالص جامعه‬
‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫نویه ‪ :‬ساخته شدن مواد آلی در کالبد مصرف کنندگان‬

‫وثانویه در طی سالهای متمادی انباشته شد‬
‫یا اولیه‬
‫تولید‬
‫بیوماس‬
‫ده زنده موجود‬

‫موجود‬

‫رشد موجود (تولید سالانه در مقایسه با توده زنده(‬

‫تولید خالص‬
‫مناطق گرمسیر تنفس بال‬
‫در‬
‫سردسیر‬
‫مناطق‬
‫مناطق گرمسیر‬

‫>‬

‫تولید ناخالص‬

‫ت میزان تثبیت انرژی در کشورهای پیشرفته در حال پیشرفت؟‬
‫تامین شرایط برای رشد فراورده‬
‫‪ -2‬بال ‪1-‬‬
‫استفاده از نژادهایی که بازده‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫شورهای در حال پیشرفت از نژادهای پر محصول استفاده نمی کنند؟‬

‫انند شرایط لزم برای رشد آنرا فراهم آورند‬

‫ده زنده اقیانوسها نسبت به خشکی ها کمتر است؟‬

‫ود عناصر ضروری و بال بودن غلظت املح ‪1-‬‬

‫فقدان نور ‪2-‬‬

‫محلول بودن گازهای ‪CO2 , O2‬‬

‫طبقه بندی بیوم ها بر اساس تولید ماده‬

‫اولیه(بر حسب‪(g/m2/day‬‬

‫جنگلهای معتدله مرطوب‬
‫پوششهای نیمه خشک بیابانه‬
‫مصب رودخانهعلفزارهای مرطوب جنگلهای کوهستانی‬
‫ا‬
‫دریاچه های کم عمق دریاچه های کم عمق‬
‫‪25‬‬

‫‪10‬‬

‫‪3‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫روشهای اندازه گیری تولید اولیه‬
‫تفکیک انرژی قسمت مرده از زنده غیر ممکن‬

‫( روش مستقیم(روش برداشت محصول‬
‫ایراد‬

‫فقط در مورد گیاهان یکساله قابل اجراست‬

‫ش غیر مستقیم‬

‫(که شامل موارد زیر می گردد(‬

‫تاریک‬

‫(تنفس(‬

‫‪O2‬‬

‫میزان کاهش‬
‫‪a=O2‬‬

‫اندازه گیری تصاعد ‪O2‬‬
‫محیط آبی‬
‫شیشه‬

‫تولید اولیه‬

‫(روشن(تنفس ‪+‬‬
‫فتوسنتز‪O‬‬
‫‪2‬‬

‫کاهش ‪2 Co‬در روز =‪a‬‬

‫اندازه گیری جذب ‪CO2‬‬
‫محیط خشکی‬

‫افزایش ‪2co‬در شب = ‪b‬‬

‫‪o2 = a+b‬‬

‫میزان افزایش‬
‫‪b=O‬‬

‫تولید اولیه = ‪b-a‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫ازه گیری اسیدیته در محیط‬

‫ش تعیین میزان عناصر‬

‫‬‫ی‪H+ +HCO‬‬
‫آب ‪3‬‬

‫‪CO2+H2O‬‬

‫سرعت کاهش عناصر غذایی‬
‫غذایی‬
‫(‪(-3 PO-3NO‬‬

‫دقت( بال‬
‫کار گیری عناصر پرتو زا (رادیو اکتیو‬

‫جذب ‪14Co2‬میزان تولید اولیه را محاسبه می کنیم‬

‫ی مقدار کلروفیل‬

‫(سرعت تولید به ازاء یک گرم کلروفیل(‬

‫این روش با مابقی روشها متفاوت این روش به اندازه گیری نیروی کار‬
‫وابسته ولی مابقی به نسبتهای‬
‫ثا بت در واکنشهای شیمیایی وابسته است‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫تولید اولیه‬
‫خالص‬
‫در گیاهان‬

‫انرژی استفاده نشده‬

‫مصرف کننده‬
‫ها‬

‫(انرژی دفع شده‬

‫(ادرار‪ -‬مدفو‬

‫انرژی دریافت شده از گیاهان‬

‫انرژی جذب شده‬
‫تولید ثانویه‬

‫مصارف نگهداری‬

‫‪ -1‬رشد و‬
‫ترمیم‬

‫‪ -1‬متابولیسم پایه ( هزینه‬
‫نگهداری (‬

‫‪ -2‬مصارف حرکتی‬

‫زاد و ولد ‪2-‬‬

‫ویه ‪ :‬میزان خالص افزایش ( رشد ( ‪ +‬ضایعات مرگ و میر‬

‫رژی دریافتی از پله ما قبل – [ مصارف نگهداری ‪ +‬انرژی دفع شده ( ادرار ‪ ،‬م‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪6‬‬

‫پله اکوسسیتم وانتقال انرژی‬

‫پله غذایی یا سطح غذایی‬

‫( ‪( Trophic Level Or Food Level‬‬

‫ندگان نمی توانند به طور مستقیم از تولید کننده استفاده نمایند بنابراین با و‬
‫به آن پله غذایی می گویند‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫ردیف یا سطح غذایی‬

‫ردیف گویند‪.‬‬
‫موجود را نسبت به تولیدکنندگان در یک زنجیره غذایی‬
‫کنندگان ردیف ‪ -26‬می باش‬
‫مصرف‬

‫‪5‬‬
‫‪6‬‬
‫شغ قرقی‬
‫ال‬

‫‪4‬‬
‫مار‬

‫‪2‬‬
‫‪3‬‬
‫قورباغ حش‬
‫ره‬
‫ه‬

‫‪1‬‬

‫ردیف‬

‫گیاه‬

‫موجود‬

‫ای (‪:‬از موجودات که هر موجود از موجود قبلی خود تغذ‬
‫‪Food‬‬
‫مجموعه‬
‫نجیره غذایی ( ‪Chain‬‬

‫تشکیل((تولید کنندگان ( در تمام زنجیره ها ثابتند‪.‬‬
‫لقه زنجیره = پلهپله اول‬
‫مصرف کننده ردیف دوم‬
‫مصرف کننده ردیف اول‬
‫تولید کننده‬
‫زنجیره چرا‬
‫(گوشتخوار (‬
‫(علفخوار (‬
‫گیاهان‬
‫جثه افراد‬

‫تعد‬

‫نواع زنجیره‬
‫زنجیره از مواد غیرآلی استفاده می کنند پس ردیف اول‬
‫افراد در این‬
‫گندخواران‪:‬‬
‫زنجیره‬
‫( ‪( Saprophyt‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫شبکه غذایی‬

‫‪:( Food‬‬
‫( ‪Net‬‬
‫زنجیره های غذایی با حلقه مشترک را گویند‪.‬‬
‫مجموعه‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫تبدیل‬

‫انرژی شیمیایی در مابقی پله ها انرژی شیمیای‬

‫ا در پله اول انرژی نورانی‬

‫مصارف؟نگهداری هر پله‬
‫کاهش مدام انرژی در طول زنجیره‬

‫زده انرژی‬

‫انرژی(‬
‫( کارایی‬
‫منتقل شده از یک سطح به سطح دیگر‬
‫انرژی‬

‫زده اکولوژیک‬

‫فتوسنتز(انرژی هر سطح به سطح دیگر منتقل می گرد‬
‫ضریب ‪ %10‬از‬
‫( فقط‬

‫هرم اکولوژیک‬

‫رم تعداد‬

‫(نشان دهنده کارکرد اکولوژیکی(‬

‫جثه افراد‬

‫(‪:(number of Pyramid‬‬

‫تعداد‬

‫نوران گوشخوار نمی تواد خیلی بزرگ یا کوچک باشد‪.‬‬

‫و به بالست مگر تولیدکنندگان سطح اول بزرگ باشند هرم بطرف پایین (جنگ‬
‫باشند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫هرم تعداد (‪:(number of Pyramid‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫اکثرا رو به بالست بجز دریاچه‬
‫هرم بیوماس (‪: (P. Biomass‬‬
‫ها‬
‫بیوماس‬
‫رشد و تکثیر‬

‫ماهی ها > زئوپلنکتون ها > فیتوپلنکتون ه‬

‫ماهی ها زئوپلنکتون‬

‫معایب‪:‬‬

‫وشی از زمان انباشته شدن( گیاهان و جانوران چند ساله(‬

‫ودات کوچک مثل باکتری ها‬

‫‪biomess‬‬

‫اهمیت کمتر‬

‫م بافتها ارزش یکسان داده می شود‪.‬‬
‫هرم انرژی‬

‫هرم انرژی بهترین نحوه نمایش کارکرد جامعه و‬
‫همیشه رو به بالست‪.‬‬
‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫پر جمعیت (هند( برای جلوگیری اتلف انرژی خود را به تولیدکننده ها نز‬

‫طح تغذیه قرار می گیرند‬

‫مواد سمی در انتقال آنها در اکوسیستم‬

‫و انرژی به پله بعدی منتقل می شد‪ .‬آیا این موضوع در مورد سموم نیز مط‬
‫خ یر بلک ه بالعک س بطور مثال ( سم ‪ ( D.D.T‬انباش ته شدن ای ن سم را‬
‫ازهر پله به پله بعد نشان می‬

‫دهد‪ .‬سموم از قاعده هرم تبعیت نمی کنند‪.‬‬
‫بالیی هرم‬
‫تراست؟‬
‫های‬
‫مناسب‬
‫ی سمی بودن یک سم مطالعه کدام پله پله‬

‫ا تجزیه کنندگان حضور دارند و از اجساد وفضولت هر پله (سطح( را تجرب‬

‫ها؟‬
‫درهرم‬
‫ه تجزیه کنندگان در‬
‫هرم در کنار تمام پله ها قرار می گیرند‪.‬‬
‫عرض‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪7‬‬

‫چرخه مواد در اکوسیستم‬
‫چرخه بیوژئوشیمیایی (‪:(Biogeochemical‬‬
‫‪ Bio‬موجود زنده ‪ Geo‬زمین ‪ Chemical‬ماده شیمیایی‬

‫یعنی عناصر شیمیایی موجود در طبیعت بطور مداوم با عبور از مسیره‬
‫خاص از محیط به موجودات‬
‫زنده و بالعکس در گردش اند‪.‬‬

‫‪K,P,N,O,H,CL ,Ca, Mg :Macro element‬‬

‫عناصر ضروری‬
‫بدن موجودات زنده‬
‫‪:Micro element‬‬

‫‪Zn,Cu,Fe,Mo,Mn,B‬‬

‫جانوران به عناصر بیشتر نسبت به گیاهان نیاز دارند‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫یکسان مواد عناصر در همه بخش های طبیعت موجب ذخیره‬
‫ذخیره(توزیع‬
‫‪.‬عدم‬
‫انباشتگی‬

‫کمیتی از یک عنصر یا ترکیب از یک ذخیره به ذخیره دیگ‬
‫مقدار‬
‫(‪:(Flux.rate‬‬
‫یزان جریان‬
‫زمان استوار می باشد‪.‬‬

‫میزان‬
‫جریان‬
‫نسبت انتقال =‬
‫ذخیره‬

‫ذخیره‬
‫زمان انتقال =‬
‫میزان‬
‫انتقال‬

‫مثال‪ :‬پول توجیبی‬

‫انتقالدرجه پایداری ذخیره ها در قبال نوسان میزان‬
‫ارزیابی‬
‫ت محاسبهبرای‬
‫زمان‬

‫کاهش تولید اکوسیستم ها‬
‫ختللت ناشی از تضعیف چرخه ها‬

‫(مثال چراء مر‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫رشد گیاهان با کنده شدن سر شاخه ها‬
‫با تراکم مناسب مرتع‬
‫ادامه چرخه عناصر با فضولت دام ها‬

‫چرا‬

‫گیاهان خوش خوراک و جایگزین شدن گیاهانی که ارزش غذا‬
‫رفتنمراتع‬
‫نامناسب‬
‫از بین‬
‫فرسایش‬

‫کاهش تراکم گیاهی‬

‫‪ -1‬اکثرا فاقد عناصر ‪Micro‬‬

‫ودهای شیمیایی جایگزین مناسبی‬
‫‪ -2‬نسبت عناصر ماکرو به میکرو مطابق نیاز گیاهان نمی‬
‫کودهای حیوانی محسوب نمی شوند؟‬

‫‪ -3‬مواد آلی برای فعالیت میکرو ارگانیسمها را دارا نمی‬
‫‪.‬ولی کودهای حیوانی دارای مواد آلی هستند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫به چه دلیل کودهای شیمیایی بوجود آمدند؟‬

‫نسبت برداشت عناصر از خاک بیشتراز برگشت آن بود و مقدار کود حیوانی‬
‫برای بازگشت به حالت عادی کافی‬
‫‪.‬نیست به همین دلیل کودهای شیمیایی این کمبود را جبران می نمایند‬

‫ل حاضر بهترین‬

‫شیمیایی به همراه کودهای حیوانی استفاده‬
‫‪.‬کودهایچیست؟‬
‫راه حل‬

‫بعلت داستن مواد آلی کمترچرخه مواد ضعیف تری نسبت به خاک های رسی‬
‫آلودگ ی ها ی ناش ی از افزایش ‪ Co2‬حاصل از‬
‫سوخت های فسیلی‬

‫هر چرخه دارای دو منبع‬

‫فتوسنتز‬
‫اختلل‬
‫تنفس‬

‫شمه اصلی‪ :‬در قسمت غیر زنده‬

‫ی‪ :‬که کوچکتر از سرچشمه اصلی ولی در حال مبادله با بخش زنده غیر زنده است‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫‪2‬‬

‫چرخه های بیوژئوشیمیایی‬
‫سرچشمه اصلی ذخیره تبادلی‬
‫اقیانوس ها(موجودات زنده(بیوسفر‬

‫چرخه آب ‪1-‬‬

‫اتمسفر (موجودات زنده(بیوسفر‬

‫چرخه گازی ‪2-‬‬

‫زمین‬

‫چرخه رسوبی ‪3-‬‬

‫با فرسایش و رسوب گذاری‬

‫علت اختلف سرعت گردش عناصر‬

‫تجزیه مواد آلی در اکوسیستم ها مت‬
‫اکوسیستم‬
‫‪ -2‬شدت‬
‫ن رشد گیاهان و جانوران در انواع‬

‫چرخه کربن‬

‫اتمسفر‬
‫(‬
‫اصلی‬
‫خزن‬

‫* بیوسفر‬

‫(دو برابر اتمسفر(‬

‫* اقیانوس ها‬

‫( ‪ 55‬برابر اتم‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫مخزن تبادلی‬

‫* مص رف ‪ Co2‬در فتوسنتز برای‬
‫تولید مواد آلی‬

‫*دفع ‪ Co 2‬درتنفس‬

‫از لحاظ فعال بودن‬
‫ذخیره کربن‬

‫ره فعال‪ :‬کالبد جانداران (بیوسفر ‪1-‬‬

‫ر فعال‪ :‬انباشته شدن در پوسته زمین(سوختهای فسیلی ‪2-‬‬

‫دو عامل اصلی کاهش دهنده نوسانات ‪Co2‬‬
‫در تغییرات فصول‬

‫بادله ‪ Co2‬اتمسفر و آب دریاها ‪ -2‬معکوس بودن فصول در دو نیمکره‬
‫پیامدهای ناشی از‬
‫افزایش ‪Co2‬‬

‫بی نظمی در نزولت آسمانی‬
‫اثر گلخانه افزایش دما‬
‫خطر ذوب یخ قطبی‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫چرخه اکسیژن‬

‫وجه تشابه‬
‫هر دو انتقال انرژي دخالت دارند‪.‬‬
‫چرخه‬
‫اکسیژن با‬
‫تعداد و نسبت ذخيره‌هاي فعال و غيرفعال مشابهی دارند‬
‫كربن‬

‫و طريق تشكيل‬

‫‪-12‬‬
‫‪ O‬فتوسنتز ‪ -2‬فتوليزه آب در اثر پرتوها ماوراءبنفش‬

‫ر ‪ O‬را از روي ‪ C‬مقدار بدست مي‌آورند؟ از طريق نسبت آنها در تركيب ‪CO2‬‬

‫ش شديد ‪ O2‬در وضعيت كنوني؟ مصرف شديد سوخت‌هاي فسيلي‬

‫چرخه نیترون‬
‫‪2‬‬

‫گياهان آنرا بصورت اكسيد( ‪(NO3‬جذب‬

‫مي‌كند ولي براي مصرف بايد به‬

‫فرم احيا( (‪ 3NH‬در بيايد ولی‬
‫بصورت احیاء از گياهان به علفخواران انتقال مي‌یابد‪.‬‬
‫رسوبات دريايي‬

‫چرخه‬
‫‪N‬‬
‫اتمسفر ‪%78‬‬

‫گازهاي آتشفشاان‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫روش‌هاي تثبیت نیتروژن هوا‬

‫ولوژيكي‪ 1-‬ارگانيسم‌ها همانند ازتوباكتر‪ -‬كلوستريديوم‪-‬ريزوبيوم‪-‬جلبك سبز آبي‬
‫هوا توسط‬

‫‪NH‬‬
‫صنعتي(هارپر‪:(3‬‬

‫‪3N2+H2‬‬

‫عد وبرق‪NO, NO23-‬‬

‫‪N2+O2‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫(چرخه‬

‫فسفر(چرخه رسوبي‬

‫ت اكسيد جذب شده بهمان صورت مصرف مي‌گردد‪ .‬كندترين چرخه محسوب م‬

‫سنگ دريايي که اغلب به توسط رسوب كردن از دسترس جانوران خارج مي‌ش‬
‫فس فري ك ه ب ه دری ا مي‌رس د پي ش از رس وب گذاري از دو طريق‬
‫مجددا‌ ً وارد اكوسيستم مي‌گردد‪.‬‬

‫لت و اجساد مرغان ماهی ‌خوار ‪1-‬‬

‫صيد ماهي ‪2-‬‬

‫سنگ هاي آذرين > سنگ رسوبي قديمي> سنگهاي رسوبي‬

‫فضولت غني از فسفر كه در خشكي‌ها در مكان‌هاي لنه گذاري پرندگان‬
‫گوانو(‪(Guano‬‬
‫رسوباتي كه تحت فعالتهای زمين‌شناسي از اعماق درياها بيرون آمده اند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫چرخه آب‬

‫نبع اصلي‬

‫اقيانوس ‪ 2% 1- %97‬يخچال آب بخار اتمسفر نزولت آسماني‬
‫آب‬

‫مقدار بخار شدن آب از اقيانوس‌ها > از بارندگي‬
‫جهت جریان آب‬

‫مقدار بخار شدن آب از خشكي‌ها > از بارندگي‬
‫بخارآّب‬
‫های اختصاصی ملکول آب‪ :‬گرمای ویژه آب بالست‬

‫برف‬

‫گرمای نهان انجماد‬

‫نقش‌هايي كه بخار آب در اتمسفر ايفا مي كند‪.‬‬

‫ تشكيل ابرها‬‫امواج گرمايي آفتاب‬

‫آب‬
‫(طول موج بلند را جذب مي‌كند‪(.‬‬

‫‪ -3‬جذب امواج گرمايي زمين ‪:‬در شب زمين انرژی دریافتی‬

‫انرژي گرمايي ساطع شده از زمین در ش‬

‫از خورشي د را ب ا طول موج بلن د ت ر س اطع مي‌کن د ک ه توسط‬
‫ملکولهای آب این کرما جذب می گردد‬
‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫ر قطبين جمع شده اند با مجموعه درياهاي زمين تعادل وزني ند‬

‫يخ‌ها سطح آب افزايش مي‌يابد و‪ 76‬متر سطح اقيانوس را بالمی آورد‬

‫شی ساده‪ ،‬برای اثبات تعادل وزني آب‬

‫سطح ثابت آب‬

‫ذوب يخ‬

‫تکه يخ‬

‫آلودگي‌هاي محيط و ورود به آلينده‌ها در چرخش مواد‬

‫ناصر و تركيبات تازه به محيط با تغيير نسبت عناصر و ترکیباتی که در ساخت‬

‫پيدايش واریته های مقاوم‬
‫حشره‌كشهاي كلردار چه عواقبي را بدنبال داشته؟‬
‫اثرات ورود اين سموم در اکوسیستم‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫نكات قابل توجه در سرنوشت و اثرات سموم‬

‫‪ -2‬قابليت انحلل آن در محيط‌هاي مختلف‬
‫وام و پايداري ماده شيميايي‬

‫مكانيسم توزيع و انتشار‬

‫‪ -4‬خواص سمي و اثرات بيولوژيك‬

‫نكات قابل توجه در رابطه با ‪D.D.T‬‬

‫ان در مرحله نخستين دال بر تمام شدن خواص سمي آن نیست‪.‬‬

‫قابليت انحلل در آب كم‬

‫بليت انحلل در چربیهاي بالست‬

‫ميزان تبخير در طبيعت كم‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫اثرات زيانبار‬

‫‪D.D.T‬‬

‫ستقيم‪ :‬كشتن حشرات و انگلها بعلوه حشرات مفيد (تر و خشك با هم مي‌س‬

‫مستقيم‪ :‬انباشته شدن ‪ D.D.T‬در زنجيره‌هاي غذايي بويژه انباشته شدن آن د‬
‫از اثرات غيرمس تقيم ‪: D.D.T‬ا ختلل درفعالی ت غدد جنسي و‬
‫مكانيزم‌هاي توليدمثل و آنزيم كربنيك‬

‫آنیدراز که نقش فعال در تثبيت كلسيم در پوسته تخم ‌ داردنیز مختل می‬
‫گردد‪.‬‬
‫آلودگي‪: P.C.B ((Polychorinated biphenyle‬‬

‫و وسايل پلستيكي بكار مي‌رود‪ .‬پراكندگي فقط در اطراف مناطق مسكوني بر‬

‫ده و موجب تجزيه آنها شده در نتيجه اثرات مشابه ‪ D.D.T‬در نازك کردن تخم پر‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪8‬‬
‫ولوژيك یا آشيان اکولوژیک یا کنج اکولوژیک یا زیستخوان اکولو‬
‫(‪(Ecological nich‬‬

‫ت هر گونه براي زيست بهتر و انجام فعاليت‌هاي طبيعي (تغذيه‪ ،‬زاد و ولد(‬

‫آيا ميدان اكولوژيك همان جغرافياي انتشار است؟‬

‫رافيايي حالت توصيفي‬

‫(طول و عرض محيط زيست هر موجود را معرفي مي‌نما‬

‫ت تحليلي (ذكر علت( محيط زيست هر موجود را بحث مي‌كند‬

‫آشيان اكولوژيك‪ :‬نه فقط محل زندگي موجود بلكه نقش عملي‬
‫موجود در جامعه را در رابطه با عوامل‬

‫‪.‬غيرزيستي (دما‪ ،‬رطوبت‪ ،‬نور ‪ (....‬مشخص مي‌نمايد‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫دان‬

‫بالقوهموجود مي‌تواند زندگي نمايد يعني قادر به تكثير و تو‬
‫جاهايي كه يك‬
‫اكولوژيك‬

‫اجات يكسان نمي‌توانند با هم در يك آشيان اكولوژيك زندگي نمايند و‬

‫ف مي‌گردد که به آن اصل گوس يا طرد رقابتي گويند‪.‬‬

‫‪:‬ميدان اكولوژيك بالفعل‬

‫از شرايط طبيعي يك گونه عمل ً آنرا اشغال نموده و زندگي مي‌ن‬

‫ميدان اكولوژيك بالفعل = ميدان اكولوژيك بالقوه ‪ -‬رقابت‬

‫بعد از رقابت ميدان اكولوژيك بالق‬
‫اكولوژيك بالفعل الف( قبل از ب(‬
‫رقابت‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫‌كنند(مق‬
‫‪Eury‬‬
‫ان محدوده وسيعي از نوسانات عوامل اكولوژيك را تحمل مي‬

‫‪Steno‬حس‬
‫ران محدود كوچكي از نوسانات عوامل اكولوژيك را تحمل مي‌كنند(‬
‫عوامل غیر زیستی‪ :‬گرما ‪ ،thermal‬آب ‪ ،hydric‬نمك‌ها ‪،halin‬‬
‫منابع غذايي ‪phagic‬‬
‫محل زيست ‪Cious‬‬

‫اگر موجودی به گرما حساس ولی مقاوم به نمک ‪Steno‬‬
‫‪Thermal & Eury Halin‬‬
‫گونه‌هاي معادل ( معادل‌هاي اكولوژيك(‪ :‬اگر دو آشيان اكولوژيكي مشابه‬
‫توسط گونه‌هاي مختلفي اشغال‬

‫‪ .‬شوند كه از لحاظ رفتاري‪ ،‬فيزيولوژيكي‪ ،‬فرمولوژيكي مشابه باشند‬
‫ورو در استراليا‪ ،‬گاو وحشي (بوفالو( در چمنزارها آمريكا‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫‪:‬گونه‌هاي هم‌صف‬

‫گونه‌هاي مختلف ي ک ه در ي ك اكوس يستم‌ها از لحاظ ‪ ،Nich‬نقش و عملكرد‬
‫اكوسيستم يا نوع تغذيه و منابع‬

‫تغذيه مشابه هم باشند ( بز و کل كوهي( چنين گونه‌هاي در يك اكوسيستم‬
‫هم‌صف مي‌نامند‪(.‬تصاویر(‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪9‬‬

‫عوامل محدود كننده‬

‫قانون ليمب يك (كمين ه(‪:‬هرعن صر ضروری كه كمترين ميزان (مقدار ( را‬
‫در محيط زيست موجود زنده‬

‫دارد نق ش محدود كننده در رش د موجود را ايفا مي‌نمايد ‪ .‬مثال‬
‫‪:‬کمبود ‪Ca2+, Mg+2‬‬
‫قانون بلك من‪ :‬هر عاملي محيطي كه كمترين مقدار را در‬
‫محيط دارد نقش تعيين كننده در رشد‬
‫موجود را ايفا مي‌نمايد‪.‬در قطب دما – کویر آب‬

‫ل (قانون شلفورد يا بيشينه(افزايش شدت يك عامل اكولوژيك مي‬

‫وجودات زنده را محدود نمايد‪(.‬در ارتفاعات افزایش شدت نور‬

‫فهرست‬

‫فصل ‪10‬‬

‫انتخاب شده موجودات زنده موجب‬
‫سازش‪:‬تحر يك پذير ی ي ا تغي ير پذير ی‬
‫سازش‬
‫افزايش تحمل زيستي مي‌گردد‪.‬‬

‫‪°‬‬

‫البت ه محدوده س ازش محدود ( مثال دما برای گیاهان ‪Max:45C ,‬‬

‫‪( Min: -5C°‬‬

‫انواع سازش ها ( مصرف انرژي (‬

‫انرژيب( غيرفعال‬
‫‪(.‬‬
‫ف(فعال با مصرف‬

‫محيط‬

‫موجب‬

‫نياز‬

‫(گياهان كركدار كه بطور خودكار با شرايط كم‌آبي‬

‫پاسخ هر گونه‬

‫( ذات و‬

‫ژنوم(‬

‫تقسيم‌بندي انواع‬
‫سازش‌ها‬

‫سازش‌هاي موقت‬

‫( ساز‌ش‌هاي حيات فردي یا آنتوژنی(‪:‬‬

‫سازش‌هايي هستند كه يك موجود در طول زندگي كسب‬
‫(پینه دست‬

‫مي‌كند‪(.‬‬

‫آفتاب سوختگي‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫ازش‌هاي دائمي( سازش‌هاي تكاملي يا فیلوژنی یا ارثی‬

‫ي هستند كه يك موجود در طی دوران گذشته كسب کرده‬

‫خشكي ‪ ،‬اندام هوایي‬
‫كوتيكول‬
‫ياهان منطبق‬

‫‪ ،‬ريشه‬

‫‪ ،‬برگ‬

‫باط بين سازش‌هاي آنتوژنی با فیلوژنی از نظر سه ديدگاه‪:‬‬

‫دگاه‬

‫تبديل‬

‫صفات اكتسابي (آنتوژنی‬
‫لماريست (‬
‫‌ها ‪1-‬‬

‫مثال گردن زرافه‬
‫مرغابي‬

‫پرده پای‬

‫(صفات ارثي‬

‫(فیلوژنی‬

‫ديدگاه ‪2-‬‬
‫‪.‬دليل اصلي سازش را جهشهای تصادفي می دانند‬
‫‪:‬نئوداروينس‌ها‬

‫ريه حد‬

‫بالدوين ‪3-‬‬
‫واسط يا‬
‫بروز صفات ارثي ولي تصادفي نبوده بلكه در جه‬
‫جهش عامل‬

‫بوده باع ث تثبيت و انتقال‬
‫سازش‌ها گرديده است‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫انواع سازش‌ها يا صورت‌های مختلف آن‬

‫زش‌هاي ريخت‌شناسي يا مرفولوژيك‬
‫ال ف( آنتوژن ی ي ا موق ت (سازش با‬
‫شرايط كم‌آبي موقت(‬

‫وژنی یا دائمی‬

‫(سازش در گياهان سازگار خشكي شور‬

‫ازش های فیزیولوژیک‪2-‬‬

‫تغییر در ساختار درونی (اندامک ها و اندام ها ( گیاهان شور پسند غدد‬
‫نمکی‪ ،‬گیاهان گوشتخوار آنزیمها‬
‫گاه گوارش با نوع غذا تغيیرمی کند‬

‫زش‌هاي بيوشيميايي‪3-‬‬

‫تمام پاسخها بیوشیمیایی اند چون اکثر پاسخها ریختی از طریق تغییر د‬
‫زنجیره های بیوشیمیایی پاسخ‬
‫داده می شوند‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫سازش‌هاي‬
‫فیلوژنی یا دائمی‬

‫سازش‌هاي‬
‫مرفولوژیکی‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫حرکتهای ظاهری در شرایط فیزیکی و بیولوژیکی که به اقتضای نیاز‪ ،‬جانور‬

‫ازشهای رفتاری ‪4-‬‬

‫ن – جانوران البته درگیاهان تروپیسم و تا کتیسم را نوعی رفتار م‬
‫‪(....‬الف‪ -‬غیر ارادی ماهیچه صاف ( هضم غذا‬

‫انواع رفتار‬
‫ب –ارادی ماهیچه مخطط‬

‫(مقابله دسته جمعی بوفالوها در مقابله مهاجمان (‬

‫آموختنی‬
‫‪ -1‬رفتار‬
‫پرواز پرندگان‪ -‬شکار سگ سانان(‬
‫(‬

‫انواع رفتار‬

‫راساس آموزش‬

‫غریزی ‪2-‬‬
‫رفتارهای‬
‫لنه سازی مکیدن شیر و(‬
‫‪(...‬‬

‫اکومورفوز ‪( Morphosis‬شکل ‪،‬ریخت(‬
‫معادل سازشهایی موقت ‪ -‬آنتوژنی‬
‫‪( Eco‬ماواء(‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫در واق ع اکومورفوزسازش های ی ک ه ب ا وجودشرای ط خاص محیطی‬
‫ظاهر می شوند‪ .‬مثل تغییر رنگ پوست‬
‫انسان در ارتفاعات یا تغییر مرفولوزیکی گیاهان وجانوران در قطب‬

‫اکوتیپ یا تیپ های اکولوژیکی‬

‫(‪: (Eco Type‬‬

‫از لحاظ شکل ظاهری مشابهند ولی از لحاظ ژنتیکی باهم اختلف دارند‪.‬‬

‫ت بعلت قطع مبادله ژنتیکی در طی نسلهای متمتدی از لحاظ خزانه ژنی با گ‬

‫شوند هرچند از لحاظ مرفولوزیکی مشابهند‪.‬‬

‫یپ در واقع تاثیر واستمرار گزینش طبیعی در جهت ویژه و خاص است‪.‬‬

‫‪:‬کلین یا اکو کلین‬

‫رای حوزه انتشاری وسیع و پیوسته بوده و بین تفاوتهای مرز بالیی و پایینی‬

‫که نشاندهنده تعییرات تدریحی گونه های مورد مطالعه (بصورت شیب دار(را‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل‬

‫توالي‪ ،‬تحول و بلوغ اكوسيستم‬

‫ين شدن جامعه ها و يا انواع اكوسيستمها در يك منطقه به دنبال‬

‫شرايط محيطي را براي استقرار جامعه پرنيازتر آماده مي‌سازد‬

‫‪:‬نكات قابل توجه در رابطه با توالي‬

‫تغيير‬
‫تغيير‬
‫جامعه جانوري (محيط غير زنده‬
‫تغيير جامعه گياهي‬

‫(ميزان بارش دما نور رطو‬

‫توالي تكرار‬
‫نامشابهند ناپذير‬
‫در توالي مرگ معنا ندارد‬
‫قايسه بين توالي‬
‫و دگرديسي‬
‫مشابهند چون هر دو با تغيير همراهند‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫بيوسنوزهاي اوج كليماكس‬

‫هايتا ً منجر به يك بيوسنوز پايدار مي‌گردد كه با محيط اطراف خود به تعادل ر‬

‫وسنوزهاي کل موجودات زندهکه تدریجا جایگزین یکدیگر می شوند را سری گویند‬

‫اكس به پوشش درختي ختم نمي‌شود بسته به وضعيت آب و هوايي كليماكس تغيير مي‌كند‬

‫د‬

‫يیرات در ضمن توالي بررسی توالي نهايي كليماكسنسبت به مراحل اوليه تو‬

‫زنده‬
‫زنده‬
‫ف‪ -‬تغیيرات از لحاظ انرژي و تودهتوده‬

‫تنفس‬

‫توليد خالص اولیه نسبت توده زنده به توليد اوليه‬
‫توليد ناخالص‬

‫ت توليد اوليه خالص به تنفس بسمت یک سیر می کند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫توالی‬

‫مواد‬
‫چرخه‬
‫ از لحاظ‬‫چرخه‬
‫(‬

‫مراحل نه‬

‫مراحل اوليه‬
‫باز (ناقص(‬

‫مدت زمان جابجايي مواد‬

‫چرخه بسته (ك‬

‫زی‬

‫کم‬

‫حاظ ساختار اكوسيستم جامعه زيستي‬

‫ي تعداد زنجيرهای غذايي ‪ ،‬تنوع گونه افزایش‪ ،‬شبكه غذايي پيچيده تر و است‬
‫ي‌شود‬

‫ژيی‪k‬‬

‫بچه‌ها‬
‫استراتژي ‪r‬‬
‫غورباقه ‪ -‬ماهی‬
‫مراقبت‬
‫بچه‌ها‬

‫مراقبت‬

‫اندوخته غذايي‬
‫انسان‬

‫اندوخته غذايي‬

‫نهايي توالی حالت تعادل و ثبات مي‌يابد‬
‫از لحاظ ثباتدر مرحله‬
‫اكوسيستم‬
‫انرژي و ماده عناصر غذايي در محيط بال مي‌رود‬
‫انرژي كلي‬
‫از لحاظ بازده‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫(تقسيمات توالي (از نظرسه ديدگاه‬

‫توالي درون‌زا و برون‌زا‪2-‬‬
‫توالي اتوترونيك و هتروتروفي‬
‫ی اوليه و ثانويه ‪1-‬‬

‫ليه ‪ :‬استقرار موجودات زنده در جايكه قبل ً جمعيتي وجود نداشته است‬
‫درختي‬

‫درختچه گیاهان علفی گندميان‬
‫چند ساله‬

‫خزه‬

‫گلسنگ تخته سنگ‬

‫يك اكوسيستم در اثر عوامل بيروني (سيل آتش سوزي ( نابود اكوسيستم‬
‫شکل بگیرد‬

‫ون‌زا(‪ : (Autogenic‬معادل توالیه اولیه و مستقل از عوامل بيروني مي‌ب‬

‫ون‌زا(‪ :(Allogenic‬معادل توالیه ثانویه منبعث از عوامل بيروني مي‌باش‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫توالي ثانويه در یک برکه‬

‫توالي ثانويه در یک بیوم‬
‫تایگا‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫روفيك (‪:(Autoterophic‬اغلب توالي را شامل مي‌شود و توالی در مراحل‬

‫تروفيك(‪:(Hetroterophic‬وسعت وتعداد کم اين توالي بيشتر در بركه و مرد‬

‫وفور از پيرامون وارد اين اكوسيستم مي‌شود‬
‫كليماكس(‪(Climax‬‬

‫يستم در پايان مراحل در يك منطقه مستقر مي‌گردد كه به محيط اطراف‬

‫تقسيم بندي ديدگاههاي مختلف درباره كليماكس‬

‫ونو كليماكس(كلمنتس ‪1-‬‬

‫مشخصات آخرين نوع پوشش گياهي و متعاقب آن اكوسيستم توسط عوامل‬
‫اقليمي مشخص مي‌گردد به‬
‫آن كليماكس اقليمي مي‌گويند‬
‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫ي كليماكس (برون بلنكه ‪2-‬‬

‫ابت گروههاي متفاوتي از كليماكس برقرار است به آن پلي كليماكس‬

‫احد مناطق خاصي از لحاظ (جهت دامنه شيب نوع خاك نوع سنگ مادر‬

‫اكوسيستم نقطه اوج وابسته به عوامل اقليمي ‪ -‬عوامل خاكي‪ -‬ميزان‬

‫كلمانتس(مونوکلیماکس(‪ :‬اجزاء تشكيل دهنده پلي كليماكس را‬
‫‪-‬زيرواحدي از اين مجموعه يا زير‬

‫نوي‌گردد‬
‫موم‬
‫تلقي‬
‫كليماكس‬
‫كليماكس(کلمانتس ‪،‬انگلیس( و پلی کلیماکس‬
‫نگرش‬
‫پیروان‬
‫بلنکه ‪ ،‬آلمان( از زمان طرح این‬

‫(برون‬

‫موضوع تا به حال برای اثبات نگرش خود بر دیگری در حال‬
‫مناظره هستند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫ف نظر نگرش مونوكليماكس(کلمانتس ‪،‬انگلیس( و پلی‬
‫پلي كليماكس‬

‫(برون بلنكه(‬

‫اقليم واحد( ( ماكروكليما‬

‫(مونو‬

‫کلیماکس(برون بل‬

‫كليماكس(كلمنتس‬
‫ميكرو كليما آنها‬

‫رايط اقليمي مزو كليما (شرايط اقليمي روي‬
‫دامنه هاي مختلف (‬
‫ميكرو كليما(شرايط اقليمي حاصل از بودن و‬

‫معادل مزوكليما (پلي‬
‫(كليماكس‬

‫نبودن يك درخت(‬

‫كل گيري خاك‬

‫اقلیم ‪ +‬نوع سنگ مادر‬
‫اقليم‬

‫اجزاي‬
‫متحد (وحدت(مي‌گردند‪.‬‬
‫زمانهم‬
‫گذشت ‪ .‬با‬
‫ك پلي كليماكس‬

‫با هم متحد (وحدت(نم‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫فصل ‪13‬‬

‫ش های متقابل و بر هم کنش های بین جمعیت ها (بین گونه ها‬
‫مفهوم کنش متقابل ‪ :‬بیانگر ارتباطاتی که ناشی از رفتار و به تعبیری‬
‫اراده و تصمیم جاندار است‪.‬‬
‫(‪(interaction‬‬
‫مفهوم روابط متقابل ‪ :‬بیانگر کنش که بین محیط زندگی موجود زنده‬
‫و خود موجود زنده برقرار است‪.‬‬
‫(‪(inter relation‬‬

‫وجود زنده در محیط طبیعی با دو گروه از موجودات در ارتباط اس‬

‫گونه ای های خودش‪:‬کنش ها درون گونه ایست‬

‫گر گونه ها‪ :‬کنش ها بین گونه ای‬

‫(‪.(inter specific‬‬

‫(‪(inter specific‬‬

‫اسلید بعد‬
‫فهرست‬

‫انواع رابطه های ممکن بین گونه ای‬

‫م رابطه‬

‫(بین جمعیت ها(‬

‫نتیجه حاصل از‬
‫از رابطه برای گونه‬

‫ماهیت رابطه‬

‫‪-1‬رقابت(‪(competition‬‬

‫‪-‬‬

‫‪-‬‬

‫‪-2‬خنثائی‬
‫_ _‬
‫‪-3‬همیاری یا همزیستی‬
‫‪+‬‬
‫‪+‬‬
‫‪-4‬صیادی( شکارگری(‬

‫هر دو طرف برای یکدیگر محدود‬
‫ایجاد می کنند‬

‫هیچ کدام از موجود روی هم اثری ن‬
‫(زرافه‪-‬خرگوش(‬
‫(همکاری اولیه(‬

‫‪+‬‬

‫برای هر دو سودمند ولی اجباری نیست‬
‫(جلبک‪ -‬قارچ(‬

‫ افراد یک گونه افراد گونه مقابل را ک‬‫واز پیکرآنها تغذیه می کنند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫نتیجه حاصل از‬
‫از رابطه برای گونه‬

‫ام رابطه‬

‫ماهیت رابطه‬
‫(‬

‫‪-‬انگلی‬

‫‪+‬‬

‫افراد گونه انگل افراد گونه مقابل را تدریجاً بد‬
‫(پارازیتی‪5-‬‬
‫(سریع مورد استفاده قرار می دهند( کرم های‬

‫‪-6‬همسفرگی‬
‫‪+‬‬

‫‪-7‬دگر آسیبی‬

‫‪0‬‬

‫(بازدارندگی یک طرفه(‬

‫افراد یک گونه در این رابطه سود می برند‬
‫(مقابل نه سود می برد نه زیان‪(.‬خزه روی تنه‬

‫طرف ‪0‬‬
‫‪.‬یک ‪-‬‬
‫آسیب می بیند طرف مقابل نه سود‬

‫مثال دگر آسیبی آللوپاتی درخت گردو که اجزاء آن اجازه جوانه زنی‬
‫بذر دیگر گیاهان را نمی دهد‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫رقابت‬

‫(‪(competition‬‬

‫فراد گونه هاست جهت کسب منابعی که مقدار آن محدود است‪.‬‬

‫شرایط رقابت‬

‫‪-3‬محدود بودن منابع‬
‫مسایه بودن جانداران ‪1-‬‬
‫مشترک بودن منبع محیطی‪2-‬‬

‫دو شکل رقابتی‬
‫از دیدگاه پیانکا‬

‫از دیدگاه برچ‬

‫بتی که بودن یا نبودن رقیب هیج‪1-‬‬
‫رقابت برای منبع‬
‫رقابت غیر نیازمند به مصرف‬
‫تأثیری در مصرف انرژی آنها ندارد‬
‫(رقابت غیر تعرضی(‬

‫تی که موجود زنده برای دستیابی ‪2-‬‬
‫رقابت آمیخته با اقدام‬
‫رقابت نیازمند به مصرف ان‬
‫بع مورد نظر برای یکدیگر مزاحمت‬
‫(رقابت تعرضی(‬
‫می کند‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬

‫دو نکته مهم درباره رقابت‬

‫ای متفاوتی دارد و نباید استنباط شود که فقط دو مورد ذکر شده اشکال رق‬
‫ا هم رخ می دهد‪.‬‬

‫طلق نیست و دارای درجات مختلفی و با شدت های مختلفی است‪.‬‬

‫اصل گوس یا اصل انحصار از طریق رقابت‬
‫‪Gaus‬میکروبیولویست روسی دو گونه از‬
‫پارامسی را در دو محیط مجزا کشت داد که‬
‫هر دو آنها به راحتی رشد کردند‬
‫وقتی هر دو آنها به یک محیط‬
‫کشت انتقال داند‬
‫یکی از گونه ها به راحتی رشد‬
‫مرحله نهایی‬
‫کرد و دیگری در مرحله اولیه‬
‫‪.‬ازرشد باز داشته شد‬
‫رشد گونه ‪a‬‬

‫پارامسی گونه ‪a‬‬

‫پارامسی گونه‬
‫مرحله اولیه‬

‫پارامسی گونه ‪+b‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫هارد بن (اکولوژیست آمریکائی( ‪ :‬با توجه به گزارش گوس اصل انحصار از‬
‫رقابت را بیان کرد یا به عبارت دیگر‬
‫‪.‬همیاری پیش رقیب های کامل ناممکن است‬

‫طرد اصل گوس‪ :‬در مورد پنج گونه پرنده حشره خوار که در مجاورت‬
‫هم زندگی می کردند و‬
‫‪.‬هیچکدام یکدیگر را حذف نمی کردند مطرح شد‬

‫م (فیلم برداری(هر گونه دارای آشیانه مجزا است هر جنس در ارتفاع مشخص ا‬

‫دو گونه حشره (آفات( در شرایط‬
‫محیطی متفاوت‬
‫‪ 29°c‬یکی از گونه های غالب ‪32.3°c‬گونه دیگر غالب‬
‫نتیجه‬

‫توان رقابتی بین گونه ها با تغییرشرایط محیط‬
‫‪.‬تغییر خواهد کرد‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫منشأ اصلی اختلف نظر (آراء( درباره اصل گوس‪:‬‬
‫انواع حالت رقابت در بین دو گونه‬

‫ت کامل‪ :‬اگر گونه ای‪ ،‬گونه دیگر را به طور کامل حذف کند‪.‬‬

‫بت ناقص‪:‬گونه ای به طور نسبی بر دیگری چیره شود‪.‬‬

‫رقابتی ‪:‬دو گونه قادر به زندگی در کنار هم می باشند‪.‬‬

‫اخیرا ً دانشمندان پیشنهاد کردند که با مشاهده حذف یک گونه در‬
‫کنار دیگری یا رقابت ناقص‬
‫نمی توان به نیاز های واقعی اکولوژیکی آنها پی برد‪ .‬در نتیجه‬
‫اصل گوس و انتخاب طبیعی‬
‫به آزمون های تجربی جواب نمی دهند‪.‬‬

‫اسلید بعد‬
‫اسلید قبل‬

‫لطفا نظرات و پیشنهادات خود را به آدرس ‪:‬‬
‫شاهین شهر – فاز ‪ 3‬خانه كارگر – بلور نور‬

‫دانشگاه پیام نور شاهین شهر‬
‫گروه زیست شناسي ( صالحي( ارسال‬

‫اسلید قبل‬
‫فهرست‬
‫فرمایید‪.‬‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful