‫شــيـعه‬

‫و‬
‫بيت المقدس‬
‫ترجمه ی كتاب‪( :‬الشيعة والمسجد القصى)‬

‫نویسنده‪:‬‬
‫طارق احمد حجازی‬
‫مترجم‪:‬‬
‫عبدالقدير ميرزي‬

‫شناسنامه كتاب‬
‫نام كتاب‪:‬‬

‫شيعه و بيت المقدس (الشيعة‬
‫والمسجد القصى)‬
‫طارق أحمد حجازي‬

‫مترجم‪:‬‬

‫عبدالقدير ميرزي‬

‫ناشر‪:‬‬

‫انتشارات حقيقت‬

‫تيراژ‪:‬‬

‫‪100.000‬‬

‫سال‬
‫چاپ‪:‬‬

‫‪1388‬هـ‪ .‬ش برابر با ‪1430‬هـ‪ .‬ق‬

‫نوبت‬
‫چاپ‪:‬‬

‫اول‬

‫نويسنده‪:‬‬

‫آدرس‬
‫ايميل‪:‬‬
‫ســــايتهاى‬
‫مفيد‪:‬‬

‫‪En_Haghighat@yahoo.com‬‬
‫‪www.aqeedeh.com‬‬
‫‪www.ahlesonnat.net‬‬
‫‪www.isl.org.uk‬‬
‫‪www.islamtape.com‬‬

‫فهرست‬
‫افترایی در یک کتاب!!‪7........................................ ............‬‬
‫جایگاه مسجد القصی در تفاسیر شیعه‪9....................... ........‬‬
‫‪-1‬تفسیر صافی‪9.................................................. ...‬‬
‫‪ -2‬تفسیر نور الثقلین‪10....................................... ......‬‬
‫‪-3‬تفسیر عیاشی‪11..................................................‬‬
‫‪ -4‬البرهان فی تفسیرالقرآن‪12................................ ....‬‬
‫‪-5‬بیان السعادة‪13............................ ........................‬‬
‫جایگاه مسجد القصی درمراجع شیعه ‪15...............................‬‬
‫‪ -1‬بحار النوار‪15.....................................................‬‬
‫‪ -3‬کامل الزیارات‪16......................... ........................‬‬
‫‪-4‬الصحیح من سیرة ا لرسول العظم‪17........................‬‬
‫‪-5‬الکافی‪19.......................................................... ..‬‬
‫‪ -6‬علل الشرایع‪19...................................................‬‬
‫‪ -7‬المصباح فی الدعیة و الصلوات و الزیارات‪20..............‬‬
‫‪ -8‬تفصیل وسائل الشیعه‪20.............................. ..........‬‬
‫برتری مسجد کوفه بر سه مسجد ذکر شده‪ ،‬نزد شیعه ها‪22. . .‬‬
‫کربل از کعبه و مسجد القصی بر تر است!!‪24....................‬‬
‫گفتار شیعیان معاصر در خصوص جایگاه مسجدالقصی‪28......‬‬
‫کربل را قبل از قدس آزاد سازید!!‪28............................‬‬
‫فضل وبرتری نجف بر قدس‪ ،‬در شعر ابن معصوم!!‪30..........‬‬
‫آزاد نمودن قبه سامراء از آزاد سازی قدس مهمتر است‪31. . . .‬‬
‫سامراء و بقیع غرقد نزد شیعهها از قدس اهمیت و جایگاه‬
‫بیشتری دارند‪31.......................................... ................‬‬
‫کانونهای (یاحسین) کانونهای ایجاد شک و تردید نسبت به‬
‫جایگاه اقصی ‪32.............................. ...........................‬‬
‫مسجدالقصی در نوشتههای یهود ‪36.....................................‬‬
‫ماده قدس از دیدگاه بوهل‪37......................................‬‬
‫إسحق حسون‪37.................................................... ..‬‬
‫حوا لتسروس یافه‪38...............................................‬‬
‫یهود الیطانی‪38....................... ................................‬‬
‫کستر((((‪39...........................................kester M.J.‬‬

‫مسجدالقصی درنوشته های مستشرقین؟!!‪40..................... ..‬‬
‫جولد تسیهر‪40........................................................‬‬
‫ریجیس بلشیر‪41................................. ....................‬‬
‫خلصه‪42................................... ............................‬‬
‫ارزش و جایگاه مسجدالقصی نزد مسلمانان‪43.....................‬‬
‫اصول ومبادی ما در مورد جایگاه مسجدالقصی‪45..................‬‬
‫و در پایان می پرسیم‪59.......................................... .........‬‬
‫گفتار پایانی‪63........................... .................................‬‬
‫اقوال و دیدگاه شیعه در مورد مسجدالقصی به سه دسته‬
‫تقسیم می شود‪63.............................................. .........‬‬
‫دیدگاه اول‪63.................................................... ......‬‬
‫دیدگاه دوم‪64.........................................................‬‬
‫دیدگاه سوم‪65............................ ............................‬‬

‫مقدمه‬
‫الحمد لله رب العالمین‪ ،‬و الصلة و السلم علی أشرف‬
‫المرسلین‪ ،‬نبینا محمد و علی آله و صحبه أجمعین‪.‬‬
‫شایـد بعضیهـا نوشتـن کتابـی در مورد مسـجد القصـی و جایگاه آن‬
‫در شریعـت اسـلمی‪ ،‬و اهمیـت آن در دل مسـلمانان را نادرسـت و‬
‫بی ارزش تلقی کنند‪ ،‬زیرا این مسئله را از مسائل قطعی و ثابت‬
‫شدهای مـی داننـد کـه جای هیـچ گونـه بحـث و مجادلهای نیسـت‪ .‬و‬
‫نیازی بـه توضیـح و بیان ندارد؛ چرا کـه جایگاه و برتری آن بـا نـص‬
‫قرآن و حدیث پیامبرع و اجماع امت ثابت شده است؛ اما ما یقین‬
‫داریم کسی که این رساله را مطالعه کند حقایقی برایش روشن‬
‫مــی شود کــه پــس از آگاهــی از آنهــا و اطلع پیدا کردن در مورد‬
‫نیرنــگ و فریبکاریهای عدهای از مردم کــه ادعای یاری و نصــرت‬
‫مسـجد القصـی؛ سـرزمین اسـراء و معراج را دارنـد‪ .‬و همچنیـن از‬
‫دغـل کاری و حقـه بازیهای مردمانـی کـه بـه ظاهـر پرچـم دفاع از‬
‫مردم مسـتضعف فلسـطین و مقدسـات آنهـا را برافراشتهانـد پـی‬
‫ببرد عذر مرا هم خواهد پذیرفت‪.‬‬
‫به همین جهت دفاع از جایگاه و ارزش مسجد القصی‪ ،‬و آگاهی‬
‫بخشی در مورد کتابها و مراجع مورد اعتماد‪ ،‬و ثقه شیعه ها‪-‬که کم‬
‫هم نیستند‪ -‬لزم وضروری است!! آگاهی دادن در مورد چیزهایی‬
‫کـه شیعههـا راجـع بـه مسـجد القصـی کـه در فلسـطین واقـع شده‬
‫است با دستان خود نوشته اند؛ مبنی بر اینکه آن مسجد هیچ گونه‬
‫ارزش وجایگاهــی ندارد بلکــه مســجدی کــه دارای ایــن جایگاه و‬
‫ارزش است در آسمان قراردارد!! و بیشتر مردم دچار خیال بافی‬
‫شدهاند که مسجد القصی را همان مسجد قدس می دانند!!‬
‫ما تلش نمودهایم که این پندارهای بی پایه و بی اعتبار را جواب‬
‫دهیـم و از زشتـی و پلیدی آنهـا پرده برداریـم‪ ،‬تـا بـا سـخن و قلم در‬
‫کشــف حقایــق و برطرف نمودن پردههای ســیاه و تاریــک ســهمی‬
‫داشتـه باشیـم‪ ،‬و از دسـیسهها و نیرنگهایـی کـه افترا گویان و دروغ‬
‫پردازان در صـدد نوشتـن و ثبـت آنهـا در کتابهایشان هسـتند‪ ،‬مردم‬
‫را مطلع نماییم‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪6‬‬

‫و همچنیــن در خلل بحــث و بررســیهای خود ثابــت نمودهایــم کــه‬
‫هرکس‪ -‬از یهود و مستشرقین‪ -‬که در صدد ایجاد شک و گمان در‬
‫مورد جایگاه مسـجد القصـی بوده اسـت‪ ،‬ایـن گمان و پندارهـا ی‬
‫بــــی ارزش را از مراجـــع و کتابهای شیعــــه برکشیده و آنهــــا را‬
‫شمشیری تیــز و برنده در راســتای ثوابــت و عقیده امـت مـا قرار‬
‫داده اســــت تــــا از ارزش و جایگاه مســــجد القصــــی در دلهای‬
‫مابکاهد‪.‬‬
‫میخواهم اشاره کنم که هدف ما از نوشتن این رساله همبستگی‬
‫و هـم صـدایی مسـلمانان و وحدت کلمـه امـت اسـلمی و اتفاق بر‬
‫مقدسات خود و همچنین دوستی کسانی که خداوند فتح و پیروزی‬
‫را بر دسـتهای آنهـا قرار داده اسـت مـی باشـد‪ .‬و از سـوی دیگـر‬
‫جلوگیری از یورش لشکـــر پروفیســـورهای یهود و مســـتشرقینی‬
‫است که ماده کشنده و ویرانگر شک و شبهه را در کتابهای شیعه‬
‫یافتـه و آنرا وسـیلهای برای اهانـت و بـی ارزش جلوه دادن جایگاه‬
‫مسـجد القصـی نزد مسـلمانان قرار داده انـد‪ .‬پـس بسـیار ضروری‬
‫است که در مورد این روایات شک آمیز و دروغین شیعه ها که در‬
‫مورد ارزش و جایگاه مســـجد القصـــی وارد شدهانـــد تحقیـــق و‬
‫بررسـی بـه عمـل آوریـم و در راسـتای اثبات فضیلت و برتری بیـت‬
‫المقدس با دلیل و برهانهای دندان شکن گام برداریم‪.‬‬
‫والحمدلله رب العالمین‬
‫طارق احمد حجازی‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪7‬‬

‫افترایی در یک کتاب!!‬
‫(مسجد القصی کجا است؟ ) نام و آدرس کتابی است که علمه‬
‫شیعه «جعفر مرتضی عاملی» آن را نگاشته است و در آن چنین‬
‫آمدهـ ـاست‪:‬ـ ـ((واقعیتهاییـ ـدرـ ـخصوصـ ـمسجدـ ـالقصیـ ـبرایـ ـما‬
‫روشن گردیده که به طور قطع بیان می دارند که مسجد القصی‬
‫در فلسطین واقع نمی باشد))‬
‫وـ ـاقوالـ ـوـ ـروایاتـ ـزیادیـ ـراـ ـازـ ـمراجعـ ـوـ ـکتابهایـ ـسیرهـ ـو‬
‫تفاسیرگوناگونـ ـمعتبرـ ـنزدـ ـشیعههاـ ـراـ ـبیانـ ـمیـ ـداردـ ـکهـ ـدالـ ـبر‬
‫صحتـ ـتأویلـ ـاوـ ـبرایـ ـحادثهـ ـاسراء‪،‬ـ ـوـ ـاینکهـ ـمسجدـ ـالقصی‬
‫مسجدی در آسمان می باشد!!!‪.‬‬
‫چنانکهـ ـتصریحـ ـمیـ ـداردـ ـکهـ ـمسجدـ ـالقصیـ ـمسجدیـ ـاستـ ـدر‬
‫آسمانـ ـبرـ ـخلفـ ـاعتقادـ ـعمومـ ـمسلمانانـ ـکهـ ـمیـ ـگویندـ ـمسجد‬
‫القصی همان قدس است!!‬
‫وـ ـ(عاملی)ـ ـدرـ ـکتابشـ ـبهـ ـنامـ ـ((الصحیحـ ـمنـ ـسیرةـ ـالنبی‬
‫العظم))‪ 1‬ـمی گوید) )هنگامی که عمر وارد بیت المقدس شد‬
‫مسجدی درآنجا وجود نداشت چه رسد به اینکه نامش را اقصی‬
‫بنهند))‪(( 2‬و مسجد القصایی که اسراء (شب روی) به سوی آن‬
‫واقع شد‪ ،‬و خداوند دور و بر آن را پر برکت و گرامی داشته‬
‫‪4 3‬‬
‫است‪ ،‬مسجدی است در آسمان))‬
‫و هنگامی که آراء و نظرات را در مورد تباه کاریهای یهود که دو‬
‫بار در سورة اسراء ذکر شده بیان می دارد‪ ،‬سخن آنهایی که‬
‫مسجدـ ـالقصیـ ـراـ ـهمانـ ـمسجدـ ـقدسـ ـمیـ ـدانندـ ـراـ ـاینـ ـگونه‬
‫توصیف می کند‪ :‬این سخنان‪ ،‬فرضیات و احتمالت غیر واقعی‬
‫‪ 1‬برای تألیف این کتاب نه اینکه این تأویلت باطل و تردید آمیز در مورد جایگاه مسجد‬
‫القصی و اینکه آن مسجد در آسمان است را از او قبول نکردند بلکه از طرف ایران جائزه‬
‫ویژه را دریافت نمود‪ ،‬و از طرف ((احمدی نژاد)) رئیس جمهور ایران تکریم وتجلیل هم‬
‫شد‪.‬‬
‫‪ 2‬الصحیحـ ـمنـ ـسیرةـ ـالنبییـ ـالعظم(‪)3/137‬چاپـ ـپنجمـ ـسالـ ‪ 1427‬ـهـ‪ 2006-‬ـمـ ـمرکز‬
‫پژوهشهای اسلمی‪.‬‬
‫‪ 3‬الصحیح من سیرة النبیی العظم(‪)3/106‬‬
‫‪ 4‬الصحیح من سیرة النبیی العظم(‪)129 ،3/128‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪8‬‬

‫هستند‪.‬ـ ـوـ ـبهـ ـدنبالـ ـآنـ ـمیـ ـگوید‪:‬ـ ـمیگوییمـ ـهمهـ ـاینهاـ ـپندارهایی‬
‫هستند درخیال آنهایی که مسجد القصی را همان مسجد واقع در‬
‫‪1‬‬
‫فلسطین می دانند و بدان استدلل می کنند‬
‫و یکی دیگر از دلیلی که بدان استدلل می نماید مبنی بر اینکه‬
‫مسجد القصی در آسمان می باشد!! روایتی است که در کتاب‬
‫بحار النوار((مجلسی))‪ 2‬آمده است‪:‬‬
‫((عن ابی عبد الله ـقال‪ :‬سألته عن المساجد التی لها الفضل‬
‫فقال‪:‬ـ ـالمسجدـ ـالحرام‪،‬ـ ـو ـمسجدـ ـالرسولـ ‪،‬ـ ـقلت‪:‬ـ ـوـ ـالمسجد‬
‫القصی جعلت فداک؟ فقال‪ :‬ذاک فی السماء‪ ،‬الیه اسری برسول‬
‫ن الناس یقولون إنّه بیت المقدس؟ فقال‪ :‬مسجد‬
‫الله فقلت‪ :‬ا ّ‬
‫الکوفة أفضل منه))!!‬
‫از ابی عبدالله روایت شده که می گوید‪ :‬از پیامبرخدا ـسوال‬
‫نمودم در مورد مسجدهایی که دارای فضیلت و برتری هستند‪،‬‬
‫فرمود‪ :‬مسجد الحرام‪ ،‬و مسجد پیامبر گفتم مسجد القصی چه‬
‫فدایت شوم؟ فرمود آن در آسمان است و پیامبر ـبه سوی آن‬
‫اسراء نمود‪ ،‬گفتم‪ :‬مردم می گویند که آن مسجد‪ ،‬همان مسجدی‬
‫است که در بیت المقدس واقع است؟ فرمود‪ :‬مسجد کوفه از آن‬
‫برتر است‪.‬‬
‫در این جا این سؤال مطرح است که آیا آنچه که عاملی می گوید‬
‫از نظرشیعه ها جزو بدعتها وسخنان بی پایه محسوب می شودیا‬
‫اینکه عقیده ای استوار ودیدگاه آنها است؟‬
‫برای جواب این سؤال به تفاسیرآنها مراجعه می کنیم تا ببینیم‬
‫که مسجد القصی دارای چه جایگاهی است؟ !‬

‫‪1‬‬
‫‪2‬‬

‫الصحیح من سیرة النبیی العظم(‪)3/139‬‬
‫بحار النوار (‪)22/90‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪9‬‬

‫جایگاه مسجد القصی در تفاسیر شیعه‬

‫‪-1‬تفسیر صافی‬

‫در تفسیر صافی تألیف((فیض کاشانی)) درتفسیرآیه‪:‬‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪1 :‬‬
‫ﭣ‬

‫ﭠ ﭡﭢ‬

‫مد پسر‬
‫تسبيح و تقديس خدائي را سزا است كه بنده خود ( مح ّ‬
‫عبدالّله) را در شبي از مسجدالحرام ( مكّه) به مسجدالقصي (‬
‫بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه دَور و بر آن را پربركت ( از اقوات‬
‫مادي و معنوي) ـ ساخته‌ايم‪ .‬تا ( در اين كوچ يك شبه زميني و‬
‫آسماني) برخي از نشانه‌هاي ( عظمت و قدرت خداوندي) خود‬
‫را بدو بنمايانيم ( و با نشان دادن فراخي گستره جهان و بخشي‬
‫از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي زمينيان برهانيم و‬
‫باـ ـدلـ ـوـ ـجرأتـ ـبيشترـ ـبهـ ـميدانـ ـمبارزهـ ـحقـ ـوـ ـباطلـ ـروانه‬
‫گردانيم)‪ .‬بي‌گمان خداوند بس شنوا و بينا است‪ ( .‬نه سخني از‬
‫او پنهان و نه كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫ملك عظيم مسجد القصایی‬
‫ـچنین آمده است‪( :‬یعنی به سوی ُ‬
‫که در آسمان واقع شده است‪ ،‬چنانکه دراخبار وروایات آشکارمی‬
‫‪1‬‬
‫شود))‬
‫وبه دنبال سخن فوق این روایت را می آورد‪:‬‬
‫می عن الباقرر رأن ّه کان جالساًفی المسجد‬
‫(روی الق ّ‬
‫الحرام فنظر الی السماءمرةً و الی الکعبة مرةً ثم قال‪:‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ‬
‫ﭣ‬
‫جعفی‬
‫و کرر ـ ذالک ـ ثلث ـ مرات ـ ـ ثم التفت الی إسماعیل ال ُ‬
‫فقال‪ :‬ای ّ شیء یقول اهل العراق فی هذه الیة یا عراقی؟ قال‪:‬‬
‫یقولون‪ :‬اسری به من المسجد الحرام الی بیت المقدس؛ فقال‪:‬‬
‫‪1‬‬

‫تفسیر صافی تألیف فیض کاشانی (‪)3/166‬مؤسسه چاپ ونشراعلمی‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪10‬‬

‫لیس کما یقولون‪ ،‬و لکنّه اسری به من هذه الی هذه‪ ،‬و اشار بیده‬
‫‪1‬‬
‫الی السماء‪ ،‬و قال بینهما حرم))‬
‫قمــی از امام باقــر روایــت مــی کنــد کــه او در مســجد الحرام‬
‫نشسـته بود‪ ،‬نگاهـی بـه آسـمان وسـﭙس بـه کعبـه نمود و ايـن آيـه را‬
‫تلوت نمود‪:‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ‬
‫ﭣ‬
‫جعفی‬
‫این کار را سه بار تکرار نمود و سﭙس رو به اسماعیل ُ‬
‫كردـ ـوگفت‪:‬ـ ـایـ ـعراقی!ـ ـاهلـ ـعراقـ ـدرـ ـموردـ ـاینـ ـآیهـ ـچهـ ـمی‬
‫گویند؟ـ ـگفت‪:‬ـ ـمیـ ـگویند‪:‬ـ ـپیامبر ــدرـ ـحادثهـ ـاسراءـ ـازـ ـمسجد‬
‫الحرام به بیت المقدس برده شد‪ ،‬گفت‪ :‬نه‪ ،‬چنین نیست که آنها‬
‫می گویند بلکه از اینجا به آنجا برده شد و با دستهایش به آسمان‬
‫اشاره نمود و گفت‪ :‬مابین آنها حرم است‪.‬‬
‫‪ -2‬تفسیر نور الثقلین‬

‫(حویزی) ‪ 2‬در تفسـیر نورالثقلیـن‪،‬ـ تفسـیرسوره اسـراء را بـا ذکـر‬
‫روایات گذشته و تأکید برآنها‪ ،‬این چنین آغاز می کند‪.‬‬
‫‪ :‬از ســالم حناط از مردی از ابــی عبدالله روایــت مــی کنــد کــه‬
‫گفـت‪ :‬در مورد مسـجدهایي کـه دارای فضیلت هسـتند از او سـؤال‬
‫نمودم در جواب گفـت‪ :‬مسـجد الحرام‪ ،‬و مسـجد پیامـبر ‪ .‬گفتـم‪:‬‬
‫مسـجد القصـی چـه جانـم فدایـت؟ گفـت‪ :‬آن در آسـمان اسـت و‬
‫پیامـبر بـه سـوی آن اسـراء نمود‪ ،‬گفتـم‪ :‬مردم مـی گوینـد کـه آن‬
‫مسجد همان بیت المقدس است؟ گفت‪( :‬مسجد کوفه از آن برتر‬
‫‪3‬‬
‫است)‬
‫(حویزی) ازقول علی بن ابراهیم‪ ،‬می افزاید که گفت‪ :‬خالد از‬
‫حسن بن محبوب از محمد بن یسارازابی مالک ازدی از اسماعیل‬
‫جعفی روایت نموده که گفت‪ :‬من در مسجدنشستهـ بودم وابو‬
‫جعفر نیزـ درـ ـگوشهـ ـایـ ـازـ ـمسجدحضورداشتـ ـوسرراـ بلندـ ـکرد‬
‫وبه آسمان نگریست وسﭙس به کعبه نگاه کرد وگفت‪:‬‬
‫‪ 1‬منبع سابق(‪.)3/166‬‬
‫‪ 92‬او عبدعلی بن جمعة العروسی حویزی‪ ،‬متوفای سال ‪1112‬هـ‪.‬می باشد‪.‬‬
‫‪ 3‬تفسیر نورالثقلین‪ ،‬عبدعلی حویزی‪ ،‬با تصحیح وشرح هاشم محلتی(‪)3/97‬چاپ اول سال‬
‫‪1424‬هـدارالتفسیر‪-‬قم ایران‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪11‬‬

‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪1 :‬‬
‫ﭣ‬
‫مد‬
‫‪ .‬تســبيح و تقديــس خدائي را ســزا اســت كــه بنده خود ( مح ّـ‬
‫پســــر عبدالّله) را در شــــبي از مســــجدالحرام ( مك ّــــه) بــــه‬
‫مســـجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجـــا كـــه دَور و بر آن را‬
‫پربركـت ( از اقوات مادي و معنوي) سـاخته‌ايم‪ .‬تـا ( در ايـن كوچ‬
‫يك شبه زميني و آسماني) برخي از نشانه‌هاي ( عظمت و قدرت‬
‫خداوندي) خود را بدو بنمايانيـم ( و بـا نشان دادن فراخـي گسـتره‬
‫جهان و بخشــي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بنــد دردهــا و رنجهاي‬
‫زمينيان برهانيـم و بـا دل و جرأت بيشتـر بـه ميدان مبارزه حـق و‬
‫باطـل روانــه گردانيــم)‪ .‬بي‌گمان خداونــد بـس شنوا و بينــا اسـت‪.‬‬
‫( نه سخني از او پنهان و نه كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫وسه بار این آیه را تکرار نمود و سپس به من نگاه کرد‬
‫وگفت‪ :‬ای عراقی! اهل عراق در مورد این آیه چه می‬
‫گویند؟ گفتم‪ :‬می گویند پیامبر راز مسجد الحرام ر به‬
‫بیتر رالمقدس‪،‬ر ربهر راسراءر ربردهر رشد‪،‬ر رگفت‪:‬ر ر((نهر رچنین‬
‫نیست که آنها می گویند‪ ،‬بلکه از این جا‪ ،‬به آنجا (و با‬
‫دستهایش به آسمان اشاره نمود) به اسراء برده شد‪ ،‬و‬
‫‪1‬‬
‫گفت‪ :‬و حرم مابین آن دو است) )‬
‫ﭙ‬

‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬

‫ﭠ ﭡﭢ‬

‫‪-3‬تفسیر عیاشی‬

‫عیاشی در تفسیر آیه اول سوره اسراء روایتی را می آورد که بر‬
‫آن تأکید دارد که مسجد القصی درآسمان قرار دارد‪ ،‬و می گوید‪:‬‬
‫((عن سالم الحناط عن رجل عن ابی عبد الله رقال‪:‬‬
‫سألته عن المساجد التی لها الفضل؟ ر فقال المسجد‬
‫الحرام‪ ،‬و مسجد الرسولر ‪ ،‬قلت‪ :‬و المسجد القصی‬
‫جعلت فداک؟ قال‪ :‬ذالک فی السماء‪ ،‬الیه اسری رسول‬
‫ن رالناسر ریقولونر رإن ّره ربیتر رالمقدس؟‬
‫الله ررفقلت‪:‬ر رإ ّر‬
‫‪2‬‬
‫فقال مسجد الکوفة افضل منه)) !!‬
‫‪ 1‬تفسیر نور الثقلین (‪)3/98‬‬
‫‪ 2‬تفسیرـ ـعیاشیـ ـ؛تألیفـ ـمحمدـ ـبنـ ـعیاشـ ـسلمیـ ـسمرقندی‪،‬ـ ـباـ ـتحقیقـ ـهاشمـ ـمحلتیـ ـ(‬
‫‪)2/302‬چاپ اول سال ‪ 1411‬هـ ‪1991‬م مؤسسه چاپ اعلمی‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪12‬‬

‫از سـالم حناط ازمردی او هـم از ابـی عبـد الله روایـت نموده کـه‬
‫گفـت‪ :‬از ابیعبدالله سـؤال نمودم در مورد مسـجدهایی کـه دارای‬
‫فضیلت بیشتری هسـتند‪ ،‬گفـت‪ :‬مسـجد الحرام و مسـجدالرسول‬
‫گفتـم‪ :‬مسـجدالقصیچه‪ ،‬فدایـت شوم؟ گفـت‪ :‬آن در آسـمان اسـت‬
‫و پیامبر به سوی آن اسراء نمود‪ .‬گفتم‪ :‬مردم می گویند‪ :‬مسجد‬
‫القصـی همان بیـت المقدس اسـت؟ گفـت‪ :‬مسـجد کوفـه از آن‬
‫فضیلت بیشتری دارد!!‬
‫‪ -4‬البرهان فی تفسیرالقرآن‬

‫بحرانی در تفسیر (البرهان فی تفسیر القرآن) روایتی را‪ -‬که در‬
‫بیشترـ ـوـ ـمهمترینـ ـتفسیرهایـ ـشیعهـ ـتکرارـ ـشده‪،‬ـ ـوـ ـهمچنین‬
‫طباطبائی نیز در تفسیر المیزان آن را ذکر نموده است‪ -‬آورده که‬
‫(گمان او) به طور قطع دال بر این است که مسجدالقصی در‬
‫آسمان است‪.‬ـ (عن سالم الحناط عن رجل عن ابی عبد‬
‫الله ر ررقال‪:‬ر رسألتهر رعنر رالمساجدر رالتیر رلهار رالفضل؟‬
‫فقالر رالمسجدر رالحرام‪،‬ر رور رمسجدر رالرسول ررقلت‪:‬ر رو‬
‫المسجد القصی جعلت فداک؟ قال‪ :‬ذالک فی السماء‪،‬‬
‫ن الناس یقولون إنّه‬
‫الیه اسری رسول الله رفقلت‪ :‬إ ّ‬
‫‪1‬‬
‫بیت المقدس؟ فقال مسجد الکوفة افضل منه)) !!‬
‫از سالم حناط از مردی او هم از ابی عبد الله روایت نموده که‬
‫گفت‪ :‬از ابی عبد الله سؤال نمودم در مورد مسجدهایی که‬
‫دارای فضیلت بیشتری هستند‪ ،‬گفت‪ :‬مسجد الحرام و مسجد‬
‫الرسول گفتم‪ :‬مسجد القصی چه‪ ،‬فدایت شوم؟‬
‫گفت‪ :‬گفت‪ :‬آن در آسمان است و پیامبر به سوی آن‬
‫اسراء نمود‪.‬گفتم‪ :‬مردم می گویند‪ :‬مسجد القصی در بیت‬
‫المقدس است؟ گفت‪ :‬مسجد کوفه از آن فضیلت بیشتری دارد!!‬

‫‪ 1‬البرهانـ ـفیـ ـتفسیرـ ـالقرآن‪،‬ـ ـتألیف‪:‬ـ ـهاشمـ ـبحرانیـ ـ(‪)4/522‬چاپـ ـاولـ ـسال ‪1419‬هـ‪-‬‬
‫‪1999‬م مؤسسه اعلمی‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪13‬‬

‫‪-5‬بیان السعادة‬

‫سلطان جنابذی در کتاب ((بیان السعادة فی مقامات‬
‫العبادة)) اقوال زیر را در تفسیر آیه اول سوره اسراء‬
‫گرد آوری و بیان می دارد‪.‬‬
‫ﭚ ﭛ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫رتسبيحر رور رتقديسر رخدايير ررار رسزاستر ركهر ربندهر رخود‬
‫مدر رپسرر رعبدالّله)ر ر ررار ردرر رشبير رازر رمسجدالحرام‬
‫(ر رمح ّ‬
‫( مكّه) به مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪.‬‬
‫یعنی مسجد الحرامی که در بیت المقدس است‪ ،‬یا به‬
‫بیت المقدسی که در آسمان چهارم قرار دارد و به بیت‬
‫المعمور نیز مشهور است که مسجد القصی نمادی از‬
‫آن است و آن که ملکوتی و واقعی می باشد در آسمان‬
‫است‪،‬ر ررهمچنانکهر ررمسجدر ررالحرامر ررنمادیر ررازر ررمسجد‬
‫‪1‬‬
‫الحرامی است که حقیقتش در آسمان است))‬
‫وچ ﭜ ﭝ ﭞ چ السراء‪١ :‬‬
‫ر را چنین تفسیر می نماید‪( :‬در واقع حوالی و دور و‬
‫برر ربیتر رالمقدس‪،‬ر رشامر رور رمصرر رمیر رباشدر رکهر راینر ردو‬
‫(منطقه) از سایر بلد و شهرها جدا و متمایز می باشند‬
‫زیرار ردارایر رنعمتهایر رزیادیر رازر رهرجنسر رمیر رباشند‪،‬ر رو‬
‫بیت المعمورکه در آسمان چهارم است‪ ،‬مشخص است‬
‫‪2‬‬
‫که حوالی و دور و برش دارای برکت بسیاری است‪)).‬‬
‫آنچه گذشت بر آن دللت دارد‪ ،‬که حدیثی که در بیشتر‬
‫تفسیرهایر رشیعهر رآمدهر ردرر ررابطهر ربامسجدیر راستر رکه‬
‫پیامبر به سوی آن به اسراء برده شد و آن در آسمان‬
‫و در بیت المعمور می باشد و نامش مسجد القصی‪،‬‬
‫همنام مسجدی است که در قدس قرار دارد!!‬
‫هم اکنون به بیان و ذکر گوشهای دیگر از مراجع مورد‬
‫اعتماد شیعهها می پردازیم تا خوانندگان محترم بیشتر‬

‫‪ 1‬بیان السعادة فی مقامات العبادة‪ ،‬تألیف‪ :‬سلطان محمد جنابذی‪ ،‬ملقب به سلطان علی‬
‫شاه(‪)2/431‬چاپ دوم سال ‪1408‬هـ ‪1988-‬م مؤسسه اعلمی‪.‬‬
‫‪ 2‬بیان السعادة(‪)2/431‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪14‬‬

‫با معتقدا ت و دیدگاههای آنها در مورد مسجدالقصی‬
‫آشنا شوند؟ !‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪15‬‬

‫جایگاه مسجد القصی درمراجع شیعه‬
‫آنچهـ ـکهـ ـدرـ ـکتابهایـ ـشیعهـ ـآمدهـ ـباـ ـاقوالـ ـوـ ـسخنانیـ ـکهـ ـدر‬
‫بارزترین و مهمترین تفسیرهای آنان ذکر شده‪ ،‬تفاوتی ندارد‪ ،‬و‬
‫هم اکنون به بیان جایگاه مسجد القصی در مهمترین و بارزترین‬
‫کتابهای شیعه می پردازیم‪.‬‬

‫‪ -1‬بحار النوار‬
‫مجلسی در بحارالنوار چنین ذکر می نماید‪:‬‬
‫(( عن ابی عبد الله قال‪ :‬سألته عن المساجد التی لها‬
‫الفضل ؟ ر فقالر رالمسجدر رالحرام‪،‬ر رو رمسج د رالرسولر‬
‫قلت‪ :‬و المسجد القصی جعلت فداک؟ قال‪ :‬ذلک فی‬
‫ن رالناس‬
‫السماء‪،‬ر رالیهر راسریر ررسولر رالله ررفقلت‪:‬ر رإ ّر‬
‫یقولون إن ّه بیت المقدس؟ فقال مسجد الکوفة افضل‬
‫‪1‬‬
‫منه))‬
‫از ابی عبد الله روایت نموده که او گفت‪ :‬از ابی عبد‬
‫اللهر رسؤالر رنمودمر ردرر رموردر رمسجدهاییر رکهر ردارای‬
‫فضیلت بیشتری هستند‪ ،‬گفت‪ :‬مسجد الحرام و مسجد‬
‫الرسول ررگفتم‪:‬ر رمسجدر رالقصیر رچه‪،‬ر رفدایتر رشوم؟‬
‫گفت‪ :‬آن در آسمان است و پیامبر به سوی آن اسراء‬
‫نمود‪ .‬گفتم‪ :‬مردم می گویند‪ :‬مسجد القصی در بیت‬
‫المقدسر راست؟ر رگفت‪:‬ر رمسجدر رکوفهر رازر رآنر رفضیلت‬
‫بیشتری دارد!!‬

‫‪ 1‬بحار النوار ؛تألیف‪ :‬محمد باقر مجلسی(‪)97/405‬چاپسوم سال ‪1403‬هـ‪-‬ـ ‪ 1983‬ـم ؛دار‬
‫احیاء التراث العربی‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪16‬‬

‫‪-2‬منتهی المال‬
‫در کتاب منتهی المال‪ ،‬تألیف عباس قمی چنین آمده‪:‬‬
‫((قول مشهور این است که مسجد القصی‪ ،‬همان بیت‬
‫المقدس است‪ ،‬اما از مجموع احادیث زیادی که در این‬
‫زمینه وارد شدهاند چنین بر می آید که مراد از آن‪ ،‬بیت‬
‫المعموریر راستر رکهر ردرر رآسمانر رچهارمر رقرارر رداردر رو‬
‫‪1‬‬
‫دورترین مسجد هم می باشد))‬
‫‪ -3‬کامل الزیارات‬

‫ابنر رقولويهر ردرر رکتابر ر"کاملر رالزیارات"ر رچنینر رآورده‬
‫است‪:‬ر رازر رابیر رعبدالله رروایتر راستر رکهر رگفت‪:‬ر رمردی‬
‫پیش امیر المؤمنین آمد و ایشان در مسجد کوفه بودند‪،‬‬
‫گفت‪:‬ر ردرودر رور رسلمر رور ربرکاتر رخدار ربرر رتور ربادر رای‬
‫امیرالمؤمنین‪ ،‬امیرالمؤمنین هم جواب سلم او را داد‪.‬‬
‫آن مرد گفت‪ :‬من می خواهم به مسجد القصی بروم‬
‫اما خواستم که پیش از عزیمت به آنجا به حضور شما‬
‫بیایم ر ررو ر رراز ر ررشما ر ررسلم ر ررو ر ررخدا ر ررحافظی ر رربکنم‪،‬‬
‫امیرالمؤمنین گفت‪ :‬برای چه بدانجا می روی؟ گفت‪:‬‬
‫فدایتر رشومر ربرایر رثوابر رور رفضیلت‪،‬ر رگفت‪:‬ر روسیله‬
‫سواریت را بفروش و پول آنرا مصرف كن‪ ،‬و در این‬
‫مسجد نماز بخوان‪ ،‬زیرا ادای نماز فرض در این مسجد‪،‬‬
‫حج مبرور است‪ ،‬و ادای نماز سنت در آن عمره مبرور‬
‫است‪،‬ر رور رمسافتر ردوازدهر رمیلر رازر رهرطرفر رآنر رمبارک‬
‫است‪،‬ر رور رجهتر رراستر رآنر ردارایر ریمنر رور رطرفر رچپش‬
‫مبارکر راستر رور ردرر روسطر رآنر رچشمهایر رازر رروغنر رو‬
‫چشمهایر رازر رشیرر رور رچشمهایر رازر رآبر راستر رکهر ربرای‬
‫مؤمنان شراب است‪ ،‬و نیز چشمهای از آب است که‬
‫برایر رمؤمنانر روسیلهر رپاکیزگیر راست‪،‬ر رور رحرکتر رکشتی‬
‫نوح از آن سرگرفت‪ ،‬و نسر و یغوث و یعوق نیز در آنجا‬
‫بودهاند‪ ،‬و هفتاد پیامبر و هفتاد وصی و جانشی ن در‬
‫‪1‬منتهي المال لتآليف‪ :‬عباس قمي ص ‪.70‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪17‬‬

‫آنجا نماز خواندهاند که من یکی از آن وصی و ولیها‬
‫میر رباشم‪،‬ر رور رگفت‪:‬ر رهیچر رمصیبتر رزدهایر ردرر رآنجار ردعا‬
‫نکرده ر ررو ر ررطلب ر رررفع ر ررمشکل ر ررننموده ر ررمگر ر رراینکه‬
‫خواستهاش مستجاب گردیده و خداوند مشکلش را رفع‬
‫‪1‬‬
‫نموده است))‬

‫‪-4‬الصحیح من سیرة ا لرسول العظم‬

‫ر(جعفر عاملی)در کتاب ((الصحیح من سیرة الرسول‬
‫العظم)) مقرر می نماید که‪ :‬مسجد القصی‪ ،‬مسجدی‬
‫استر ردرر رآسمانر رور ربهر رحدیثیر راستنادر رمیکندر رکهر رنهر راز‬
‫لحاظ سند صحیح است و نه از لحاظ متن‪ ،‬و آن را به‬
‫پیامبر نسبت می دهد و می گوید‪ :‬پیامبر فرمود‪:‬‬
‫ری بی الی السماء اذا ً علی العرش مکتوب‪ :‬ل‬
‫((لما اُس ِ‬
‫‪2‬‬
‫ی ))‬
‫إله اّل الله محمد رسولالله‪ ،‬ایدته بعل ّ‬
‫هنگامیر رکهر ربهر راسراءر ربردهر رشدمر ردیدمر رکهر ربرر رعرش‬
‫نوشته شده بود‪ :‬ل إله اّل الله محمد رسول الله‪ ،‬ایدته‬
‫بعلی ‪.‬‬
‫یعنیر رهیچر رمعبودیر رجزر راللهر روجودر رنداردر روپیامبر‬
‫فرستادهر راور راستر رکهر رخداوندر راور ررار ربار رعلی رتأییدر رو‬
‫تقویتر رنمودر رور ردرر رکتابر ر((المسجدر رالقصیر راین؟ر ر))‬
‫مسجد القصی کجا است؟ ) برای تأویل و توجیه سخن‬
‫خود چنین دلیل می آورد‪ :‬این از سادهترین چیزهایی‬
‫است که کلمه اقصی از لحاظ لغوی به معنی دور است‬
‫و بلغت قرآن کریم بهترین شاهد و دلیل بر این مدعا‬
‫است آنجا که می فرماید‪:‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪)١ :‬‬
‫ﭣ‬
‫‪ 1‬کامل الزیارات ص ‪ ،80‬وبحار النوار(‪ ،97/4049‬والوسائل(‪ ،)3/529‬و فروع الکافی تألیف‬
‫ابی جعفر کنینی (‪.)3/491‬‬
‫‪ 2‬الصحیح من سیرة الرسول العظم(‪.)3/101‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪18‬‬

‫مد‬
‫تسبيح و تقديس خدایي را سزد كه بنده خود ( مح ّ‬
‫پسرر رعبدالّله)ر ررار ردرشبي‪،‬ر رازر رمسجدالحرامر ر(ر رمكّه)ر ربه‬
‫مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه دَور وبر آن‬
‫ر ا پر برك ت ( ا ز اقوا ت ماد ي و معنوي ) ساخته‌ايم‪.‬تا‬
‫(دراينر ركوچر ريكر رشبهر رزمينير رور رآسماني)ر ربرخير راز‬
‫نشانه‌هاير ر(ر رعظمتر رور رقدرتر رخداوندي)ر رخودر ررار ربدو‬
‫بنمايانيمر ر(ر رور ربار رنشانر ردادنر رفراخير رگسترهر رجهانر رو‬
‫بخشي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي‬
‫زمينيانر ربرهانيمر رور ربار ردلر رور رجرأتر ربيشترر ربهر رميدان‬
‫مبارزهر رحقر رور رباطلر رروانهر رگردانيم)‪.‬ر ربي‌گمانر رخداوند‬
‫بس شنو ا و بين ا است‪ ( .‬نه سخن ي ا ز ا و پنها ن و نه‬
‫كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫اسراء یعنی رفتن در شب خواه این رفتن به صورت‬
‫افقی باشد یا به صورت عمودی‪ ،‬و أقصی نیز به معنی‬
‫دو ر و دوری است ؛ پ س بیت المقدس بر فر ض اینکه‬
‫مسجد القصی باشد‪ ،‬اگر چه از اهل حجاز دور است‬
‫اما از اهل شام نزدیک است بر این اساس باید مسجد‬
‫القص ی ا ز هرجهت ی ب ه صور ت مساو ی ا ز هم ه مردم‬
‫دو ر باشد‪ ،‬و م ا ب ا توج ه ب ه روایات ی ک ه د ر ای ن زمینه‬
‫بیانر رنمودیمر ربرآنر رتأکیدر رکردیمر رکهر رمسجدر القصیر ردر‬
‫آسمان چهارم در بیت المعمور قرار دارد))!!‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪19‬‬

‫‪-5‬الکافی‬
‫و در روایت الکافی چنین آمده‪ :‬به او گفتم‪ :‬به من خبر‬
‫رسیده که شما یکی از نامهای خدا را می دانید که هر‬
‫شب و روز به وسیله آن به بیت المقدس می رسید و‬
‫به خانه خود باز می گردید‪ ،‬گفت‪ :‬مگر شما بیت‬
‫المقدس را می دانید؟ گفتم من تنها آن بیت المقدسی‬
‫را می شناسم و می دانم که در شام قرار دارد؟ گفت‪:‬‬
‫نه بیتالمقدس آن نیست‪ ،‬بلکه بیت المقدس همان خانه‬
‫آل محمد می باشد؛ به او گفتم‪ :‬اما آنچه که من تا به‬
‫امروزشنیدهام این است که بیتالمقدس همان است‬
‫(که در قدس قرار دارد)؛ گفت‪ :‬نه آن محاریب النبیاء‬
‫است‪ ،‬و تا فتره و مدت زمان بین عیسی و محمد‬
‫بدان حظیرة النبیاء نیز می گفتند تا اینکه بلها از‬
‫جانب مشرکان و کینه توزی و گرفتاری و خصومت از‬
‫طرف شیاطین و اهریمنان به بار آمد و تغییر و‬
‫تحولتهایی روی داد و آن نامها را نقل نمودند‪ ،‬چنانکه‬
‫خداوند میفرماید‪ :‬ظاهر وباطن برای آل محمد آشکار‬
‫است‪:‬‬
‫‪1‬‬
‫چ النجم‪٢٣ :‬‬
‫چﯠ ﯡ ﯢ ﯣ ﯤ ﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ‬
‫اينهارر ررفقطرر ررنامهائيرر رر(رر رربي‌محتويرر ررورر رراسمهائي‬
‫بي‌مسمي) هستند كه شما و پدرانتان (از پيش خود) بر‬
‫آنها گذاشته‌اند‪ .‬هرگز خداوند دليل و حجتي ( بر صحت‬
‫آنها) نازل نكرده است‪.‬‬
‫‪ -6‬علل الشرایع‬

‫و در کتاب علل الشرایع به اسناد از علی بن سالم از پدرش از‬
‫ثابت بن دینار روایت است‪:‬‬
‫))سألت زین العابدین علی بن الحسین بن علی ابن ابی طالب‬
‫عن الله ‪ ،‬هل یوصف بمکان‪ ،‬فقال‪ :‬تعالی عن ذالک‪ ،‬قلت‪ :‬فلم‬
‫‪1‬‬

‫الکافی تألیف کلینی(‪)1/481‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪20‬‬

‫اسری بنبیه الی السماء‪ ،‬قال‪ :‬لیریه ملکوت السموات‪ ،‬و ما فیها‬
‫‪1‬‬
‫من عجایب صنعه و بدایع خلقه‪))..‬‬
‫ازر رزینر رالعابدینر رعلیر رابنر رحسینر رار ربنر رابیر رطالب‬
‫پرسیدم که آیا خداوند رمکان دارد؟ گفت‪ :‬خدا برتر از‬
‫آن است‪ .‬گفتم‪ :‬پس چرا به پیامبرش اسراء نمود و او‬
‫رار ربهر رآسمانر رفرار رخواند؟ر رگفت‪:‬ر ربرایر راینکهر رملکوت‬
‫آسمانها و شگفتیهای آفرینش و نوآوریهای خلقت را‬
‫به او نشان دهد‪.‬‬
‫‪ -7‬المصباح فی الدعیة و الصلوات و الزیارات‬

‫در حاشیه دعای معراج در کتاب ((المصباح فی الدعیة‬
‫و الصلوات و الزیارات) تألیف تقی الدین کفعمی چنین‬
‫أمده‪:‬ر ر(اینر ردعار ردارایر رارزشر رزیادر رور رجایگاهر رویژهای‬
‫است‪ ،‬امیرالمؤمنین آن را از پیامبر روایت نموده که‬
‫خلص ه آ ن چنی ن است ‪ :‬وقت ی ک ه ب ه آسما ن ب ه اسراء‬
‫بردهر رشدم‪،‬ر رپیر ردرپیر رحجابهار ررار رمیر ربریدمر رتار راینکه‬
‫هفتاد هزار پرده را قطع و پاره کردم که مابین هر دو‬
‫تار رپردهر ربهر راندازهر رهفتادر رهزارر ربرابرر رفاصلهر رمشرقر رو‬
‫‪2‬‬
‫مغرب بود))‬
‫‪ -8‬تفصیل وسائل الشیعه‬

‫محمــد پســرحسن حــر عاملی متوفای ســال ‪1104‬هـــ در کتاب‬
‫(تفصـیل وسـائل الشیعـة إلی تحصـیل مسـائل الشریعـة) در فصـل‬
‫(وجوب احترام مکـة و المدینــة و الکوفـة و اسـتحباب سـکناها‪،‬ـ و‬
‫الصـدقة ب ها و کثرة الصـلة فیهـا‪،‬ـ و التمام سـفرا ً ب ها))‪ 3‬روایاتـی را‬
‫‪ 1‬عللـ ـالشرایع‪،‬ـ ـتألیف‪:‬ـ ـمحمدبابویهـ ـقمیـ ـ(‪)1/160‬چاپـ ـاولـ ــ ـسال ‪1408‬هـ‪1988-‬م‬
‫مؤسسه اعلمی در بیروت –لبنان‪.‬‬
‫‪ 2‬المصباح فی الدعیه والصلوات والزیارات والحراز والمعوذات‪ ،‬تألیف تقی الدین ابراهیم‬
‫بن علی عاملی کفعمی‪ ،‬متوفای سال ‪900‬هـکه حسین أعملی آن را تصحیح وآماده چاپ‬
‫نموده ص ‪ 363‬چاپ دوم سال ‪1424‬هـ‪2003-‬م‪ ،‬مؤسسه چاپ أعلمی در بیروت لبنان‪.‬‬
‫‪ 3‬تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه‪ ،‬تألیف‪ :‬محمد بن حسن حر عاملی(‬
‫‪)14/360‬چاپ اول ‪1413‬هـ‪1993-‬م‪ ،‬با تحقیق مؤسسه آل بیت لحیاء التراث‪-‬بیروت‪،‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪21‬‬

‫ذکر مینماید که به گمان او ‪ ،‬همچنانکه (مکه حرم خداوند است ‪ ،‬و‬
‫مدینـه حرم پیامـبر اسـت‪،‬ـ کوفـه نیـز حرم امیرالمؤمنیـن علی‬
‫اسـت‪،‬ـ و هرسـتمگری سـوء قصـد آن را بکنـد خداونـد او را نابود و‬
‫شکست می دهد)!!‬
‫و روایات زیر را نیز آورده است‪:‬‬
‫از محمد بن علی بن حسین در کتاب (معانی الخبار)‬
‫ازر رپدرش‪،‬ر رازر رحسینر ربنر ریحی‪،‬ر رازر راحمدر ربنر رمحمدر ربن‬
‫خالد‪ ،‬از ابی عبدالله رازی‪ ،‬از حسن بن علی بن ابی‬
‫عثمان‪ ،‬از موسی بن ابی بکر‪ ،‬از ابی الحسن موسی‬
‫بن جعفر‪ ،‬از پدران و اجدادش روایت نموده که پیامبر‬
‫ن راللهر راختارر رمنر رالبلدانر راربعة‪،‬ر رفقالر رعز‬
‫فرمود‪:‬ر ر(إ ّر‬
‫وج ّ‬
‫ل‪:‬‬
‫ﭚ چ التين‪٣ - ١ :‬‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ ﭙ‬
‫سوگند به انجير و زيتون! و سوگند به طور سينين! و سوگند به‬
‫اين شهر امين(مكّه)!‬
‫خداوند در میان شهرها چهارشهر را بر گزید‪( :‬تین‪ :‬یعنی مدینه‪،‬‬
‫زیتون‪ :‬یعنی بیت المقدس‪ ،‬وطورسنین‪ :‬یعنی کوفه‪ ،‬ووهذا البلد‬
‫‪1‬‬
‫المین‪ :‬یعنی مکه)‬
‫واز ابی جعفر روایت است که امیر المؤمنین فرمود‪:‬‬
‫ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ چ المؤمنون‪٥٠ :‬‬
‫چﮚ ﮛ ﮜ‬
‫و آن دو را به تﭙه‌اي پناهنده كرديم كه آرامش و امني ّت و آب‬
‫جاري داشت‪.‬‬
‫‪2‬‬
‫ربوة‪ :‬یعنی کوفه‪ ،‬والقرار‪ :‬یعنی مسجد والمعین‪ :‬یعنی فرات)‬

‫لبنان‪.‬‬
‫‪ 1‬تفصیل وسائل الشیعه(‪)14/361‬‬
‫‪ 2‬تفصیل وسائل الشیعه(‪)14/362‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪22‬‬

‫برتری مسجد کوفه بر سه مسجد ذکر شده‪ ،‬نزد شیعه‬
‫ها‬
‫علوه ر رربر ر رراینکهرر ررمسجد ر ررکوفه ر ررنزد ر ررشیعیان ر رربر‬
‫مسجدالقصیر ربرتریر ردارد‪،‬ر رروایاتیر رهمر ردارندر ردالر ربر‬
‫اینکه مسجد کوفه بر همه مساجد به جز بیتالله تقدم‬
‫دارد‪ ،‬و مسجد کوفه سرزمینی است که خداوند آن را‬
‫مبارک نموده!! و قبل از خلقت آدم‪ ،‬عبادتگاه فرشتگان‬
‫بوده‪ ،‬و بعدا ً هم عبادتگاه آدم و همه پیامبران و اولیا و‬
‫صدیقینر رربودهر رراست!!ر ررور رروسطر ررآنر ررباغچهایر رراز‬
‫باغچههای بهشت است‪ ،‬و در روز قیامت مردم در آن‬
‫حشرر رمیشوند!!ر رشگفتر رآورترر راینکهر رمسجدر رکوفهر راز‬
‫جمله مسجدهایی است که برای زیارت آن باید بار سفر‬
‫‪1‬‬
‫بست و مهاجرت نمود!!‬
‫روایات زیر که در کتابهایشان آمده‪ ،‬این دیدگاه را تأیید‬
‫می کند‪.‬‬
‫شیخر رصدوقر ردرر رکتابر رالخصالر رروایتر رنمودهر رکه(بار‬
‫سفررر ررتنهارر رربرایرر ررسهرر ررمسجدرر رربستهرر ررمیرر ررشود‪:‬‬
‫‪2‬‬
‫مسجدالحرام‪ ،‬مسجد رسولالله و مسجد کوفه)‬
‫باز شیخ صدوق در کتاب خویش به نام من لیحضره‬
‫الفقیه والخصال‪ ،‬با استناد از امیرالمؤمنین روایت‬
‫می کند که ایشان گفتند‪:‬‬
‫(ل تشد الرحال الا لی ثلثة مساجد‪ :‬المسجد الحرام‪،‬‬
‫‪3‬‬
‫و مسجد رسولالله ‪ ،‬و مسجد الکوفة)‬
‫سفر و مهاجرت تنها برای زیارت سه مسجد درست‬
‫است‪ ،‬مسجدالحرام‪ ،‬مسجد پیامبر>‪ ،‬ومسجد کوفه‪.‬‬
‫‪ 1‬قادیانیها نیز – طائفهای گمراه باطنی هستند ‪ -‬به مقابله و قیام علیه ما شتافته و قادیان‬
‫هند را مقددس می دانند‪ ،‬آنها معتقداند که مسجد القصی در بیت المقدس نیست بلکه‬
‫مسجد میرزا است در قادیان!! در صحیفه فضل قادیانیها شماره ‪ 3‬سال ‪ 1935‬م آمده که)‬
‫خداوند اینسه مقام را مقدس نموده مکه‪ ،‬مدینه‪ ،‬وقادیان واین سه محل را برای تجلی‬
‫وظهور خود بر گزده است)ودر شماره ‪23‬نیز چنین امده (مراد از مسجد الحرام به سوی‬
‫مسجد القصی که خداوند دور وبر آن را مبارک گردانیده فمسجد قادیان است)!!‬
‫‪ 2‬کامل الزیرات‪ ،‬ص ‪.137‬‬
‫‪ 3‬الوسائل(‪)3/525‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪23‬‬

‫مسجد کوفه ‪ 1‬نزد شیعهها دارای جایگاه و ارزش‬
‫ویژهای است به گونهای که مسجدالقصی‪ ،‬از آن‬
‫جایگاه و ارزش برخوردار نیست این به نص احادیث و‬
‫روایاتی که در کتابهای معتمد و مورد ثقه آنها نوشته‬
‫شده و از جمله این روایتهای باطل موارد زیر می‬
‫باشند‪.‬‬
‫کلینی در کتاب خویش به نام الکافی به استناد از خالد‬
‫قلنسی روایت میکند که گفت‪ :‬از ابا عبدالله رشنیدم‬
‫‪2‬‬
‫که گفت‪) :‬صلة فی مسجد الکوفة بالف صلة))‬
‫ادای یک نماز در مسجد کوفه برابر است با هزار نماز‬
‫در جاهای دیگر!!‬
‫ور رازر رحسانر ربنر رمهرانر رروایتر رشدهر رکهر رگفت‪:‬ر راز‬
‫اباعبدالله شنیدم که گفت‪ :‬امیرالمؤمنین فرمود‪:‬‬
‫(مکةر رحرمر رالله‪،‬ر رور رالمدینةر رحرمر ررسولالله‪،‬ر رور رالکوفة‬
‫‪3‬‬
‫حرمی ل یریدها جبار بحادثة إل قصمهالله))‬
‫مکه حرم خدا و مدینه حرم پیامبر رو کوفه حرم من‬
‫است و هرستمگری سوء قصد آن را بکند خداوند او را‬
‫شکست و نابود می سازد‪.‬‬
‫و در روایت دیگری چنین آمده‪:‬‬

‫‪1‬‬

‫مسجد کوفه را صحابی جلیل القدر سعد بن ابی وقاص‬

‫پس از جنگ قادسیه در عهد‬

‫خلفت حضرت عمر فاروق بنا نهاد ؛اما شگفت موقف شیعهها است در برابر این صحابی‬
‫که در متاب و روایاتشان او را قارون امت می نامند ؛در مقدمه البرهان‪ ،‬نوشته ابو الحسن‬
‫عاملی ص ‪ 280‬ـآمده که‪ :‬ابوالحسن عامری گفت‪ :‬سعد بن ابی وقاص قارون این امت‬
‫است ؛ و این چیزی است که از سر باز زدن و تکبر او در عدم بیعت با امیر المؤمنین علی‬
‫نمایان می گردد!!‬
‫اما در اینجا چند سرالی برای ما مطرح است‪ :‬اگر بانی ان مسجد مرتدبوده پس چرا خلیفه‬
‫راشد حضرت علی ـاقدام به هدم و ویرانی آن ننمود منگامی که به کوفه منتقل شد در‬
‫حالی که آن وقت خودش خلیفه و حاکم مسلمانان بود؟!! و چرا به پیشوایانشان توصیه می‬
‫کند که در آن نماز بخوانند در حالی که به گمان آنها سعدبن وقاص‪ ،‬قارون این امت!! مرتد‬
‫بوده؟!! و چرا اینهمه فضایل و برتری برای مسجدی است که به دستور امیر المؤمنین عمر‬
‫تأسیس گردیده‪ ،‬مگر جعفر صادق نمی گوید‪ :‬هر عبادتی که براساس تقوی صورت نگیرد‬
‫گرد و غبار پراكنده است؟!!‪.‬‬
‫‪ 2‬الوساةل(‪)3/547‬‬
‫‪ 3‬تفصیل وسائل الشیعة(‪)14/360‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪24‬‬

‫ن رالکوفةر رحرماللهر رور رحرمر ررسولالله ررور رحرم‬
‫(إ ّر‬
‫ن الصل ة فیه ا بأل ف صل ة و الدرهم‬
‫امیرالمؤمنی ن و أ ّ‬
‫‪1‬‬
‫یألف درهما)‬
‫کوفه حرم خدا و حرم پیامبر رو حرم امیرالمرمنین‬
‫است و یک نماز در آن برابر است با هزار نماز و یک‬
‫درهم آنجا برابر است با هزار درهم‪.‬‬
‫و در جاهای دیگر نیز چنین آمده است‪:‬‬
‫ًـ‬
‫نـ ـللهـ ـحرما ًـ هوـ ـمکةـ ـوـ ـلرسولهـ ـحرما وـ ـهوـ ـالمدینةـ ـوـ ـلمیر‬
‫(إ ّ‬
‫‪2‬‬
‫ًـ‬
‫ًـ‬
‫المؤمنین حرما و هو الکوفة‪ ،‬و لنا حرما و هو قم ـستدفن فیه‬
‫‪3‬‬
‫امرأة من ولدی تسمی فاطمة من زارها وجبت له الجنة))‬
‫خداوند حرمی دارد که مکه است‪ ،‬و پیامبر حرمی دارد‬
‫کهر مدینهر استر رور رامیرالمؤمنینر حرمیر رداردر رکهر رکوفه‬
‫است و ما هم حرمی داریم که قم می باشد و زنی از‬
‫فرزندان من در آنجا دفن خواهد شد که نامش فاطمه‬
‫است‪ ،‬هرک س او را زیارت کن د بهشت برای او واجب‬
‫می گردد‪.‬‬
‫کربل از کعبه و مسجد القصی بر تر است!!‬
‫شیعهها اماکنی را مقدس میدارند که نه در کتاب خدا‬
‫و نه در سنت پیامبر هیچ گونه قداستی برای آنها ثابت‬
‫نشده از جمله این اماکن‪ ،‬کربل راست به خصوص قبر‬
‫حسین ‪ ،‬از ابی عبدالله روایت شده که گفت‪:‬‬
‫)اذا اردت الحج و لم یتهیأ لک‪ ،‬فأت قبر الحسین فإنها تکتب لک‬
‫حجة‪ ،‬و إذا اردت العمرة و لم یتهیأ لک‪ ،‬فأت قبر الحسین فإنها‬
‫‪4‬‬
‫تکتب لک عمرة))‬
‫‪ 1‬کامل الزیارات ص ‪.74-73‬‬
‫‪ 2‬قم‪ ،‬با ضمه قاف شهری است مشهور ومقدس نزد شیعهها و در ایران قرار دارد‪ ،‬ساکنان‬
‫آنجا همه شیعه امامیه هستند (نگاه‪ :‬معجم البلدان‪)4/397 :‬و سبب مقدس دانستن قم از‬
‫نظر شیعه وجود قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر (امام هفتم) آنها در آنجا است‪ ،‬نگاه‪:‬‬
‫عبد الرزاق الحسینی‪/‬مشاهدالعترة‪ :‬ازص ‪ 162‬وبه بعد‪.‬‬
‫‪ 3‬بحار النوار(‪)102/267‬‬
‫‪ 4‬وسائل الشیعظ(‪)10/332‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪25‬‬

‫هرگاه اراده حج نمودی اما برایت میسر نشد و امکان‬
‫نداشت‪ ،‬به زیارت قبر حسین برو چرا که با زیارت آن‬
‫حجی برایت نوشته میشود و هرگاه قصد عمره نمودی‬
‫و برایت میسر نشد‪ ،‬باز به زیارت قبر حسین برو زیرا‬
‫که زیارت قبر او ثواب عمرهای رادارد‪.‬‬
‫و در بحار النوار می خوانیم‪:‬‬
‫ً‬
‫ً‬
‫ً‬
‫))إتخذ الله أرض کربل حرما آمنا مبارکا قبل أن یخلق الله أرض‬
‫الکعبة و یتّخذها حرما ً بأربعة و عشرین الف عام‪ ،‬و قدسها و بارک‬
‫علیها‪ ،‬فما زالت قبل خلق الله الخلق مقدّسة مبارکة و ل ـتزال‬
‫کذالک حتی یجعلها الله افضل أرض فی الجنة‪ ،‬و افضل منزل و‬
‫‪1‬‬
‫مسکن یسکن فیه أولیاءه فی الجنّة))‬
‫خداوند بیست و چهار هزار سال پیش از آنکه سرزمین‬
‫کعبه را خلق کند و آن را حرم قرار دهد‪ ،‬سرزمین کربل‬
‫را حرم امن و مبارک قرار داد‪ ،‬و آنرا مقدس گردانید و‬
‫در آن برکت قرار داد‪ ،‬و قبل از خلق خلیق و آفریدهها‬
‫نیزآنجا مقدس و مبارک بوده و همواره مقدس و‬
‫مبارک باقی خواهد ماند تا اینکه خداوند آنجا را برترین‬
‫زمین در بهشت قرار میدهد و بهترین منزل و مسکنی‬
‫است که اولیای خود را در بهشت در آن سکونت می‬
‫دهد‪.‬‬
‫ربلکه غلو و افراط‪ ،‬آنها را به این عقیده رسانده که‬
‫زیارت قبر حسین را بر زیارت و حج بیتالله ترجیح می‬
‫دهند از ابی عبدالله روایت شده که گفت‪:‬‬
‫)من زار قبر الحسین یوم عرفة کتب الله له الف الف حجة مع‬
‫القائم ـو الف الف عمرة مع رسولالله> ـو عتق الف نسمة و‬
‫حملنـ ـالفـ ـفرسـ ـفیـ ـسبیلاللهـ ـوـ ـسماهـ ـاللهـ ـعزوجلـ ـعبدی‬
‫الصدّیق‪ ،‬آمن بموعدی‪ ،‬و قالت الملئکة‪ :‬فلن صدیق زکاه الله‬
‫‪2‬‬
‫من فوق عرشه‪ ،‬و سمی فی الرض کروبیاً ))‬
‫هر کس در روز عرفه قبرحسین را زیارت کند خداوند‬
‫ثواب هزار هزارحج با امام مهدی و هزار هزار عمره با‬
‫‪1‬‬
‫‪2‬‬

‫بحار النوار(‪)101/107‬‬
‫وسائل الشیعه(‪)10/360‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪26‬‬

‫پیامبر ررا برایش می نویسد‪ ،‬و نیز ثواب آزاد نمودن‬
‫هزار نفر و بخشش و انفاق به اندازه بار هزار اسب در‬
‫راهر رخدار ررار ربرایشر رمیر رنویسد‪،‬ر رور رخداوندر راور ررار ربنده‬
‫صدّیقر رور رراستگویر رخودر رمیر رنامدر رور رفرشتگانر رنیز‬
‫میگویند ‪ :‬فل ن ک س راستگ و است و خداوند‪ ،‬د ر بالی‬
‫عرش او را پاک و تزکیه نموده‪ ،‬و در زمین نیز او را‬
‫گرامی و ارجمند می نامد‪.‬‬
‫فضیلتر رزیارتر رقبرر رحسین رنزدر رآنهار رنهر راینکهر رازحج‬
‫بیشترر راست‪،‬ر ربلکهر رافضلر رور ربهترینر راعمالر راست‪،‬ر ردر‬
‫روایات آنها آمده که زیارت قبر حسین‪( :‬افضل ما یکون‬
‫من العمال ) برترین اعمال است‪ ،‬و در روایت دیگری‪:‬‬
‫ت رقب ِرر رالحسین)‪ 1‬رزیارتر رقبر‬
‫( ِ‬
‫ل رزیار ُر‬
‫منر رأح ِر‬
‫ب رالعما ِر‬
‫حسین دوست داشتنیترین اعمال نزد خداوند است‪.‬‬
‫مجلسی فصل خاصی را به این موضوع تخصیص داده و‬
‫‪2‬‬
‫مجموعهای از این روایات را درآن ذکر نموده است‪.‬‬
‫و شیخ و پیشوایشان فیض کاشانی درحاشیه روایاتی‬
‫کهر ردرر ربارهر رفضایلر رزیارتر رقبرر رحسینر رذکرر رنموده‪،‬‬
‫میگوید‪:‬ر ر(اینر ربرایر رکسیر رکهر رخداوندر راور ررار رامامر رو‬
‫پیشوای مؤمنان قرارداده‪ ،‬و آسمانها و زمین را بخاطر‬
‫او خلق نموده است‪ ،‬و او را راه‪ ،‬و چشم‪ ،‬و دلیل‪ ،‬و‬
‫دریر رکهر رازر رآنر واردر رمیر رشود‪،‬ر رور رریسمانیر رکهر رخدار و‬
‫بندگانش از پیامبران و اولیا و صلحا را با هم پیوند داده‬
‫است‪ -‬زیاد نیست‪ ،‬تازه علوه بر اینکه قبر آنها نیز در‬
‫آنجا قرار دارد مزیتهای دیگری نیز دارد زیرا در واقع‬
‫سفر برای زیارت قبر حسین‪ ،‬انفاق اموال‪ ،‬و برآورده‬
‫نمودنر رآرزوها‪،‬ر رور ردوریر رازر روطن‪،‬ر رور رتحملر رمشقتر رو‬
‫ناراحتیها‪،‬ر رور رتجدیدر رعهدر رور رپیمانر رور رحضورر ردرر رانجام‬
‫‪3‬‬
‫شعایر و ادای مناسک نیز میباشد‬

‫‪1‬‬
‫‪2‬‬
‫‪3‬‬

‫کامل الزیارات ص ‪ ،146‬بحار النوار(‪)101/49‬‬
‫این فصل تحت عنوان‪( :‬باب ان زیارته من افضل العمال)‪ ،‬بحار النوار(‪)101/49‬‬
‫الوافی‪ .‬جلددوم(‪)8/224‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪27‬‬

‫اینها جزء کمی از فضایل مسجد کوفه و سرزمین کربل‪ ،‬از نظر‬
‫شیعه میباشد و قسمت اعظم آنرا به دلیل پرهیز از اطاله کلم‪،‬‬
‫ترک نمودهام‪ ،‬و اگر کسی خواهان اطلعات بیشتری در این‬
‫زمینه میباشد‪ ،‬به کتابهای فقهی امامیه و زیارت نامهها و اخبار‬
‫آنان مراجعه نماید‪.‬‬
‫بدو ن شک ‪ ،‬دشمن ی و کین ه توز ی شیعه رب ا بن ی امیه‪،‬‬
‫آنها را وادار به ذم و نکوهش و کم ارزش جلوه دادن‬
‫آنچه که بنی امیه بدان اقدام نمودند مانند تجدید بنای‬
‫مسجدالقصیر رور رتعمیرر رور ربازسازیر ربیتالمقدسر ربه‬
‫روشهای جدید‪ ،‬نموده است و این ‪-‬دشمنی بابنیامیه‪ -‬از‬
‫بارزترین ر ررو ر ررمهمترین ر ررعواملی ر رربوده ر ررکه ر ررجایگاه‬
‫مسجدالقصی را از دیدگاه شیعه کم ارزش نموده است‬
‫و به اماکن و جاهای دیگر ارزش قایل شوند به گونهای‬
‫کهر رآنر رجاهار ررار ربیشترر رازر رمسجدالقصیر رارجر ربنهندر رو‬
‫برتریش دهند‪ ،‬تا جایی که غلو و افراط گری آنها به‬
‫درجهایر ررسیدهر رکهر راماکنر رمقدسهر رخودر ررار ربرر رسه‬
‫مسجدی که بار سفر برای زیارت آنها بسته می شود‬
‫(مسجدالحرامر رور رمسجدالنبیر رور رمسجدالقصی)ر رترجیح‬
‫م در دل اهل سنت‬
‫میدهند‪ .‬و بدین ترتیب به پاشیدن س ّ‬
‫ور رجماعتر رور رتوهینر ربهر رمقدساتر رآنهار رور رپافشاریر رو‬
‫اصرارر ربرر رایجادر رشکر رور رگمانر ردرر رخصوصر رهرآنچهر رکه‬
‫درکتابر رور رسنتر رراجعر ربهر رفضایلر رمسجدالقصیر رآمده‬
‫است‪ ،‬اقدام نمودهاند!!‬
‫چگونه بیتالمقدس از نظر آنها جایگاه و ارزش داشته‬
‫باشدر ردرر رحالیر رکهر رعمرر رفاروق ررآنرار رفتحر رکرده‪.‬و‬
‫صلحالدینایوبی آن را آزاد نمود و بدین ترتیب گهواره‬
‫پرورش علم و علما و تمدن گردید؟!!‬
‫ب ا وجو د تما م اینه ا میگوییم ‪ :‬موق ف علمای شیع ه در‬
‫برابر جایگاه مسجدالقصی و همچنین مکان آن که در‬
‫زمین قرار دارد یا در آسمان‪ ،‬جدّا ً با اشکال در روایات‬
‫ور راضطرابر ردرر رآنهار رمواجهر راست‪.‬ر رزیرار ربعضیر رازر رآنها‬
‫میگویندر رکهر رمسجدالقصیر ردرر رفلسطینر رواقعر رشدهر رو‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪28‬‬

‫فضایل آن را نیز بر شمردهاند؛ مانند‪ :‬طوسی در کتاب‬
‫"الخلف"‪ ،‬و حلی در کتاب "تحریرالحکام" و همچنین‬
‫در کتاب (تذکرة الفقهاء ‪ ،‬و‪...‬اما در هر صورت جمهور‬
‫علمای شیعه اتفاق نظر دارند بر اینکه مسجد کوفه از‬
‫‪1‬‬
‫مسجدالقصی برتر و با فضیلتتراست‪.‬‬
‫گفتار شیعیان معاصر در خصوص جایگاه مسجدالقصی‬
‫اقوال و تصریحات شیعیان در خصوص بی ارزش جلوه‬
‫دادنر رجایگاهر رمسجدالقصیر رور رارجر رنهادنر رور راهمیت‬
‫بخشید ن ب ه مقدسا ت خو د بگونها ی ک ه ب ه هی چ ی ک از‬
‫مسجدهاییر رکهر ردارایر اهمیتر واقعیر رهستندر رور رزیارت‬
‫آنهار ررمورد ر ررسفارشر ررپیامبر> ررربودهر رراست‪ ،‬ر رراهمیت‬
‫ندادهاند‪.‬که به نمونههایی از آن اشاره میکنیم‪:‬‬
‫کربل را قبل از قدس آزاد سازید!!‬
‫‪2‬‬

‫در ســر فصــل و تیتــر یکــی از شمارههای مجله شیعی بــه نام‬
‫(المنـبر) کـه بـا خـط درشـت نوشتـه شده بود‪( :‬قبـل از قدس‪ ،‬کربل‬
‫را آزاد سازید) چنین آمده‪:‬‬
‫(در واقع کربل با نص سخنان معصومین مقدسترین و‬
‫شریفترینر رجایر ررویر رزمینر راستر ر_ر رحتیر رازر رمکهر رو‬
‫مدینه‪-‬ر رزیرار رارزشر رور رقداستر رخودر ررار ربار ردرر رآغوش‬
‫‪ 1‬با وجود این شایعه می کنند که قدس قضیه مهم واساسی آنها است وآنها با مستضعفین‬
‫وستم دیدگان هستند‪ ،‬وبه گمان خود آنها هستند که جنگ درراه آزاد سازی مسجد القصی‬
‫رارهبری می کنند!! و برای یاری وکمک به فلسطین روزی را به نام(روز قدس)تخصیص‬
‫داده وبرایـ آزاد سازی اقصیـ ـ نیز لشکری را به نام (لشکر قدس)ـ وـ (سﭙاه قدس)نام‬
‫گذاری نموده اند‪ ،‬وشبکه ای را به نام (شبکه قدس) وراهی را به نام (راهی به سوی‬
‫قدس) ‪ -‬راهی است بین عراق وافغانستان ‪-‬نام نهاده اند !!وما نیز پیوسته منتظریم که‬
‫ببینیم کی خون اسبی را نثارراه فلستین می کنند!!‬
‫‪ 2‬مجله المنبر به صورت ماهانه از طرف هیئت خادمان مهدی به مدیریت(یاسر حبیب)‬
‫وسردبیری یوسف عبد الهادی صادر می شد‪ ،‬و چاپ و انتشار این مجله از ماه دسامبر‬
‫سال ‪1999‬م شروع و تا سال ‪2004‬م ادامه داشت تا اینکه در همان سال حکومت کویت‬
‫دستور تعطیل نمودن فعالیت آن هیئت را صادر نمود و دست اندر کاران آن تحویل نائب‬
‫حکومت گردیدند‪ ،‬ویاسر حبیب به جرم دشنام و بدگوئی اصحاب پیامبر ‪ ،‬در کویت زندانی‬
‫شد‪.‬آدرس انتر نتی آنها ‪www.14masom.com/menbar‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪29‬‬

‫گرفتن و در خود جای دادن تن مبارک خونبهای خدا و‬
‫پارهر رتنر ررسولالله رامامر رابیر رعبداللهالحسین ‪،‬ر رکسی‬
‫که خون پاکش با ذرات خاک این سرزمین آمیخته شد‪،‬‬
‫بدستر رآوردهر رور ربهر رسببر رآن‪،‬ر رازر رشرفر رور رجایگاهی‬
‫برخوردارر شدهر کهر جایگاهیر ربالترر رازر رآنر وجودر رندارد‪،‬‬
‫زیرار رآنجار رکعبهر رآزادگانر رور رجایر رتمایلر ردلهار رور رمحبت‬
‫دوستان و مقصد نیازمندان و فقیران است))‪.‬‬
‫اینر رنویسندهر رمیر رافزاید‪:‬ر ر(بار روجودر رتمامر رشرفر رو‬
‫ارزشی که قدس از آن برخوردار است باز جایگاه آن‬
‫پایینتر از جایگاه کربل راست‪ ،‬پس قدس همچون کربل‬
‫نیست و حجرالسود نیز مانند حسین نیست‪ ،‬و مسجد‬
‫همر رمانندر رحرمر رنیست‪....‬ور ردرر رواقعر رمسئلهر رقدس‬
‫قضیهای اساسی نیست بلکه قضیه ی مهم و اساسی‪،‬‬
‫قضیه کربل است‪...‬و ما باید پیش از آزادسازی قدس به‬
‫فکر آزادی و رهایی کربل باشیم‪ 1‬و از آنجا به فلسطین‬
‫برویم و این نور و هدایت را از فلسطین نیز به سایر‬
‫کشورها منتقل نمائیم‪...‬‬
‫و قبل ً هم برایمان روشن شد که امکان ندارد قدس به‬
‫دستر راینر رامتر ربازگرددر رمگرر روقتیر رکهر رامتر ربهر رسوی‬
‫محمد و علی بازگردند))!!‬
‫ور ردرر رادامهر رمیافزاید‪:‬ر ر)بهر رسویر رمحمد ررور رعلی‬
‫بازگردید‪. .‬قدس با مهدی به سوی شما باز میگردد‪...‬و‬
‫پیش از هر چیز کربل را آزاد سازید سپس به فکرقدس‬
‫‪2‬‬
‫و جاهای دیگر باشید))‬

‫‪ 1‬در آن وقت کربلوقدس تحت سلطه وحاکمیت بعث نظامی بودند‪ ،‬واین مقاله قبل از‬
‫سقوط بغداد توسط اشغال گران آمریکائی نوشته شده است‪.‬‬
‫‪ 2‬مجله المنبر‪ ،‬شماره ‪ ،23‬محرم ‪1423‬هـ‪ -‬مارس ‪2002‬م‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪30‬‬

‫فضل وبرتری نجف بر قدس‪ ،‬در شعر ابن معصوم!!‬
‫ابنر رمعصومر رشیعهر رمذهبر راشعارر رخودر ررار ربهر ریاریر رو‬
‫نصرت مذهبش تخصیص داده و آشکارا در کتابش ر به‬
‫نام (سلفة العصر)‪ ، 3‬وهنگامی که به زیارت نجف می‬
‫رود‪،‬ر رشعریر ررار رسرودهر رکهر ردرر رآن‪،‬ر رنجفر ررار ربرر رمسجد‬
‫القصی ترجیح و برتری داده و میگوید‪:‬‬
‫قرت به العین‬
‫یاصاح هذا المشهد القدس‬
‫والنفس‬
‫أعلمه والمعهدالنفس‬
‫والنجـف الشرف بانت لنا‬
‫ینجاب عن للئها‬
‫والقبة البیضـاء قدأشرقت‬
‫الحندس‬
‫ل المسجدالقصی‬
‫حضرةقدس لم ینل فضلها‬
‫ول المقدس‬
‫ای صاحب این بارگاه بسیار پاک و مبارک که چشم و‬
‫دل با آن روشن و بینا میگردند‪.‬‬
‫و ای نجف بزرگوار و شریف آشکار شد برای ما چهرة‬
‫تابناک و منارههایش و جایگاه جانها‬
‫و قب ه سفی د برافروخ ت و ا ز درخششهای ش ش ب تار‬
‫روشن شد‬
‫قدسر ربزرگوارر رور رمسجدالقصایر ربیتالمقدسر ربهر رپای‬
‫فضیلت تو نمی رسند‬

‫‪ 3‬منبع‪ : :‬سلفة العصر فی محاسن الشعراءبکل مصر‪ ،‬تألیف ابن معصوم حسینی؛متوفای‬
‫سال ‪1119‬هـ‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪31‬‬

‫آزاد نمودن قبه سامراء از آزاد سازی قدس مهمتر‬
‫است‬
‫(یاسر حبیب) شیعه مذهب کویتی در گزارشی که در‬
‫لندن پس از حادثه منفجرنمودن قبه سامرا در عراق‪،‬‬
‫ارائه داد‪.‬در شرح و تحلیل آن می گوید‪:‬‬
‫حرم عسکری شریف و مقدس غصب شده هنوز هم در‬
‫دست چپاول گران است و تخریب میگردد و ویرانهها بر‬
‫روی جسد امامان معصوم ما هنوز باقی است اما‬
‫کسی نیست که این آثار مخروبه و ویرانه را دور اندازد‪،‬‬
‫این حرم که تا این لحظه هم در دست ناصبیها – اهل‬
‫سنت‪ -‬است باید از دست آنها آزاد و بازگردانده شود‪،‬‬
‫اهمیت بازگرداندن این حرم از اهمیت آزاد سازی قدس‬
‫بیشتر است‪ ،‬آری آزاد سازی آن نزد خدا بزرگتر است!!‬
‫جسد امام معصوم از قطعه سنگی به نام صخره بسیار‬
‫ارجمندتراست حتی اگر پیامبرخدا هم‪ ،‬روی آن عروج‬
‫‪1‬‬
‫نموده باشد‬

‫سامراء و بقیع غرقد نزد شیعهها از قدس اهمیت و جایگاه‬
‫بیشتری دارند‬

‫برخی از دعوتگران شیعه اهتمام و توجه سیاست‬
‫مداران خود‪ ،‬به قدس را تقبیح و مورد نقد قرار داده و‬
‫آن را از مقاصد و اهداف سیاسی به حساب میآورند‬
‫زیرا جایگاه قدس نزد علمایان آنها جای اختلف بزرگی‬
‫است و این واقعیت از شرح و نصوص آنها به وضوح‬
‫نمایان است‪...‬توجه و اهتمام آنها به قدس جنبه‬
‫سیاسی دارد نه جنبه اعتقادی!!‪.‬‬
‫‪ 1‬نصـ ـوتصویرـ ـاینـ ـگزارشـ ـدرسایتـ ـ ـالحقیقةـ ـسایتـ ـ ـالحقیقة ـ ‪www.haqeea.com‬‬
‫وهمچنین روی سایت(الدفاع عن السنة‪.www.d - sunnah.net/‬موجود است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪32‬‬

‫یاسر حبیب می نویسد )مسلمانان باید بیشتر به‬
‫سرزمین مقدس (سامراء و بقیع غرقد) توجه داشته‬
‫باشند] زیرا شرف و ارزش آن بسیار زیادتر از جایگاه‬
‫بیتالمقدس است‪ ،‬بلکه اصول با هم مقایسه نمیشوند‪،‬‬
‫این همه حرکات و احزاب شیعه روی چه اساسی به‬
‫بیتالمقدس اهمیت میدهند گویی که مسئله نخست و‬
‫مهم ما است؟! نه هرگز چنین نیست! ما اگرچه به‬
‫قضیه قدس شریف اهمیت میدهیم اما باید بر اساس‬
‫میزان شرعی اولویت را به قضیه سامرا مقدس و‬
‫قبرستان غرقد بدهیم و در درجه دوم به قدس و‬
‫جاهای دیگر توجه داشته باشیم‪ .‬باید سامرا و قبرستان‬
‫غرقد را از دست ناصبیها آزاد سازیم سپس قدس را از‬
‫دست یهود رستگار کنیم‪ ،‬بسیارجای تعجب است چرا‬
‫‪1‬‬
‫شیعیان مؤمن از این مسئله غافلاند؟!!‬

‫کانونهای (یاحسین) کانونهای ایجاد شک و تردید نسبت‬
‫به جایگاه اقصی‬
‫در یکی از کانونهای (یا حسین) روی انترنت سؤالتی‬
‫را در خصوص مکان مسجدالقصی به عنوان موضوعی‬
‫اختلفی که مورد بحث و مناقشه است‪ ،‬طرح نموده که‬
‫عنوان آن چنین است‪ :‬مسجدالقصی در کجا واقع شده‬
‫است؟! و شرح سؤال را چنین بیان نموده‪ :‬آیا بیت‬
‫المقدسی که هم اکنون در فلسطین است همان‬
‫مسجدالقصی است که خداوند درمورد آن می فرماید‪:‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭣ‬
‫رتسبيحر رور رتقديسر رخدائير ررار رسزاستر ركهر ربندهر رخود‬
‫مد پسر عبدالّله) را در شبي از مسجدالحرام ( مكّه)‬
‫(مح ّ‬
‫‪1‬‬

‫سایت المیزان‪www.mezan.net/vb/archiye/index.php?t – 389html :‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪33‬‬

‫به مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه دَور و بر‬
‫آن را پر بركت ( از اقوات مادي و معنوي) ساخته‌ايم‪ .‬تا‬
‫(ر ردرر راينر ركوچر ريكر رشبهر رزمينير رور رآسماني)ر ربرخير راز‬
‫نشانه‌هاير ر(ر رعظمتر رور رقدرتر رخداوندي)ر رخودر ررار ربدو‬
‫بنمايانيمر ر(ور ربار رنشانر ردادنر رفراخير رگسترهر رجهانر رو‬
‫بخشي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي‬
‫زمينيانر ربرهانيمر رور ربار ردلر رور رجرأتر ربيشترر ربهر رميدان‬
‫مبارزهر رحقر رور رباطلر رروانهر رگردانيم)‪.‬ر ربي‌گمانر رخداوند‬
‫بس شنو ا و بين ا است‪ ( .‬نه سخن ي ا ز ا و پنها ن و نه‬
‫كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫درجواب و مناقشههای این سؤال چنین آمده‪:‬‬
‫یکیرر ررازرر ررآنهارر ررمیگوید‪ 1:‬رررر(بایدرر ررملحظهرر ررنمود‪،‬‬
‫مسجدالقصایی که در فلسطین واقع است‪ ،‬در روایات‬
‫اهل بیت اساس و حقیقتی ندارد بلکه مسجدالقصای‬
‫واقعی آن است که در آسمان قرار دارد‪ ،‬این شخص‬
‫ادعار رمیکندر رکهر راینر رصخرهر رتنهار رنزدر ریهودیهار رمقدس‬
‫است‪ ،‬و بسیاری از فضایلی ک ه در اصل برای مسجد‬
‫امیرالمؤمنین رر(مسجدر رکوفه)ر راست‪.‬ر ریهودیانر رآنر ررا‬
‫تبدیل و تحریف نموده و برای اقصای خود که قبله آنها‬
‫است‪ ،‬قرار دادهاند)!!‬
‫یکیر رردیگرر ررازر ررآنهار ررنوشتهر ررکهر ررارزشر ررور ررجایگاه‬
‫مسجدالقصی‪( :‬از بدعتهای یهود میباشد که اهل سنت‬
‫از آن محافظت و بدان عمل می نمایند)!!‬
‫یکیر ردیگرر رتوضیحر رمیر ردهدر رکه‪:‬ر ر(اهمیتر ردادنر ربه‬
‫مسجدالقصیر رور رحکمر رشرعیر ردرر رموردر رفلسطینر رو‬
‫مقدسات آن بدان خاطر نیست که مسجدالقصی همان‬
‫بیتر رالمعمورر ریار ربیتالمقدسر رباشدر ربلکهر رازر راینر رلحاظ‬
‫است که مرجع تقلید ما‪ ،‬بدان فتوا داده است و مسلم‬
‫است که تقلید از آن بر ما واجب است و اگر چنانچه‬
‫‪ 1‬من این شرح وتعلیقها را بدان خاطر ذکر نمی کنم که بر اساس آنهاحکمی را صادر نمایم‬
‫بلکه بدین منظور آنها را ذکر نموده ام که مردم بدانند آنها در مورد مسجد القصی وجایگاه‬
‫آن چگونه فکر می کنند ودر تریبونهای آزاد چه چیزهای را در مورد آن مینویسند‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪34‬‬

‫مرجع تقلید فتوا دهد و بر ما واجب گرداند که مسئله‬
‫فلسطین را نگهداری کنیم و اهل آنجا را یاری دهیم و‬
‫با هر وسیلة ممکن از آنها دفاع کنیم‪ ،‬این کار بر ما‬
‫واجب ر ررخواهد ر ررشد ر ررو ر ررچنان ر ررخواهیم ر ررکرد ر رراگرچه‬
‫مسجدالقصی‪،‬ر ربیتالمقدسر رهمر رنباشدر رور رحتیر راگرر ردر‬
‫فلسطین هیچ گونه نشان و علمتی از مکانهای مقدس‬
‫اسلمی وجود نداشته باشد)!!‬
‫شرکتر رکنندهایر ردیگرر ر(درر راینر رمناقشه)ر رمیر رنویسد‪:‬‬
‫(اگر بیتالمقدسی که درفلسطین قرار دارد تا این درجه‬
‫اهمیت دارد‪ ،‬چرا اهل بیت رهیچگونه مدح و ستایشی‬
‫از آن نکردهاند بلکه برعکس آنها مسجد کوفه را خیلی‬
‫از آن مهمتردانستهاند)‪.‬‬
‫‪1‬‬
‫یکی دیگر از آنها می نویسد ‪ ( :‬به گواهی شیعههای‬
‫سازشکار بیگانه پرست و گروههای گمراه دیگر‪ 2‬غاصب‬
‫دوم‪ 3‬مسجد قدس را بنا نهاده است‪ ،‬و در آنجا چوبهای‬
‫بزرگ و محکمی‪ 4‬وجود دارد که خرابالدین ایوبی‪ 5‬روی‬
‫آن حرفهای مفت و گزاف را می گفته‪ ،‬اما با کمال‬
‫تأسف کسانی هستند از شیعهها که برای آن ناراحت‬
‫میشوند و برای آزادی آن فعالیت میکنند و از اینکه‬
‫یهودیها کنار مسجدالقصی را حفر می کنند گریه می‬
‫نمایند‪.‬‬
‫یکی دیگر در وبلگ خود نوشته است‪ ) :‬خدا بهتر‬
‫میداند‪.‬اما ظاهرا ً مسجدالقصی آن مسجدی نیست که‬
‫در فلسطین قرار دارد‪ ،‬زیرا اگر آن مسجد چنان‬
‫اهمیتی میداشت‪ ،‬به طور قطع اهل بیت به ما خبر‬
‫‪ 1‬آدرس کانون های یاحسین روی شبکه جهانی انترنت‪www.yahosein.com.‬‬
‫‪ 2‬منظورش عمر بن خطاب ـاست ـ که به گمان آنها خلفت را از علی بن ابی طالبـ‬
‫غصب نموده است‪.‬‬
‫‪ 3‬منظورش خلیفه دوم عمر بن خطاب است‪.‬‬
‫است‪.‬‬
‫‪ 4‬منظورش منبر صلح الدین ایوبی‬
‫‪ 5‬صلح الدین ایوبی که تمام امت به بزرگواری آن گواهی می دهند‪ ،‬این رافضی کثیف آن را‬
‫به خراب الدین متهم می نماید در انتقام اینکه ایشان در ریشه کن کردن وبرطرف نمودن‬
‫دولت فاطمیه باطنی نقش مهم وقابل توجهی داشتند‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪35‬‬

‫میدادند و ما را به زیارت آن دستور میدادند چنانکه‬
‫نسبت به سایر اماکن مقدسه به ما دستوردادهاند که به‬
‫زیارت آنها برویم‪ ،‬و خردمند کسی است که در این‬
‫مسائل دقت کند تا در شبهات واقع نشود)!!‬
‫آریر رآنهار رراجعر ربهر رجایگاهر رمسجدالقصیر راینر رچنین‬
‫اعتقادی ر رررار رردارندر ررکهر رردرر ررنوشتههار ررور ررتحلیلر ررو‬
‫مناقشههایشان آشکار میگردد!!‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪36‬‬

‫مسجدالقصی در نوشتههای یهود‬
‫یهودیها ر رربرای ر ررنقض ر ررو ر رربی ر ررارزش ر ررجلوه ر رردادن‬
‫مسجدالقصی از روشهای متعددی استفاده میکنند و با‬
‫اسلوبهای گوناگونی شک و تردید را در خصوص جایگاه‬
‫و اهمیت آن در دل مسلمانان ایجاد میکنند و همواره‬
‫محققینر رکینهتوزر ریهودی‪،‬ر ردرر رمباحثر رور رنوشتههار رو‬
‫تحقیقات خود بر این نکته تأکید میکنند که قداست شهر‬
‫قدسر ربار رشکر رور رتردیدر رآمیختهر راستر رور ربار رروشهای‬
‫گوناگونیر رمیخواهندر ربار رحقایقر راسلمر رور رمقدساتر رآن‬
‫توهین نمایند و از ارزش و جایگاه آن در دل مسلمانان‬
‫بکاهند‪.‬‬
‫بارزترین و آشکارترین این تلشها‪ ،‬تأویل آیههای قرآن‬
‫است ک ه د ر مور د فض ل و ارزش مسجدالقص ی نازل‬
‫شدهاند‪ ،‬و همچنین ایجاد شک و تردید در احادیث پیامبر‬
‫رکهر رهمهر رعلمایر راهلر رسنتر ربرر رصحتر رآنهار راجماعر رو‬
‫اتفاق دارند‪.‬‬
‫آنهار ربهر رگمانر رخودر رفکرر رمیکنندر رکهر رمسجدالقصیر ردر‬
‫آسمانر راست!!ر رور رمسجدر رقدسر رآنر رنیستر رکهر رنزد‬
‫مسلمانانر رمعروفر رور رمشهوراست!!ر رور رکلمهر راقصی‬
‫بیانگر این است که آن مسجد‪ ،‬مسجدی آسمانی است‪،‬‬
‫و مسجدالقصی یعنی مسجدبال!!‬
‫آری آنها گم شده خود را در روایات و اقوال و اخباری‬
‫یافتهاند که درکتابهای شیعه ذکر شده و مقرر می‬
‫نمایند که‪ ،‬مسجدالقصی در آسمان است و آن مسجدی‬
‫که در قدس است تنها نامش مشابه نام آن است!!‬
‫اینک بعضی از نوشتههای آنها که تصریح دارند بر اینکه‬
‫مسجدالقصی در آسمان است‪:‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪37‬‬

‫ماده قدس از دیدگاه بوهل‬

‫در ( دائرة المعارف اسلمی) (‪)encyclopacdia of islam‬‬
‫نوشته يك مرد یهودی به نام (بوهل)‪ 1Buhl f‬در ترجمه و‬
‫معنای کلمه ‪ al –kuds‬چنین آمده است‪:‬‬
‫چهر ربسار رپیامبرخدار نیزر رمسجدالقصیر ررار ردرر رآسمان‬
‫دانسته باشد!!‬
‫پس از آن ترجیح می دهد که‪( :‬شایدپیامبرخداحضرت محمد‬
‫هم از همان ابتدا میدانست که مسجدالقصایی که در‬
‫آیه کریمه ذکرشده است‪ ،‬مکانی است در آسمان‪ ،‬نه آن‬
‫‪2‬‬
‫مسجدی که بعدها درشهر بیتالمقدس ساخته شد)‬
‫إسحق حسون‬

‫اسحقر رحسونر رمحققر ریهودیر رور رعضور رانجمنر رتحقیات‬
‫آسیا و آفریقا در دانشگاه عبریه‪ ،‬در مقدمه تحقیقاتش‬
‫بر کتاب فضائل بیت المقدس‪ ،‬نوشته‪ :‬ابی بکرمحمد بن‬
‫احمد واسطی‪ ،‬می گوید‪ :‬معروف و مشهور است که‬
‫گروههاییر رازر رشیعهر رهیچر رجایگاهر رور رارزشیر ربرای‬
‫بیتالمقدسر قائ ل نیستندر رو آنر ا ربرر سای ر رمساجدر برتر‬
‫‪3‬‬
‫نمی دانند‬
‫و برای اثبات ادعای خود به مجموعه احادیثی استدلل‬
‫می کند که در کتاب« بحار النوار مجلسی» و «ینابیع‬
‫المودة»‪ ،‬نوشته قندوزی آمدهاند و درنوشتهای که‬
‫ضمیمه کتاب آقای حسون است چنین آمده است‪:‬‬
‫علمایان اسلمی اتفاق نظر ندارند بر اینکه‬
‫مسجدالقصی همان مسجد قدس است‪ ،‬زیرا بعضی از‬
‫آنها می گویند که آن‪ ،‬مسجدی است در آسمان که‬
‫‪4‬‬
‫دقیق روی قدس یا مکه قرار دارد‬
‫‪ 1‬بوهل‪ :‬مستشرق یهودی ماده قدس را در دائرة المعارف اسلمی نوشته است!!‬
‫‪ 2‬کتاب‪ :‬فضائل بیت المقدس فی مخطوطات عربیة قدیمة‪ ،‬تألیف‪ :‬دکتور محمود ابراهیم‪،‬‬
‫ص ‪،47‬ـ ـدانشگاهـ ـاردن‪،‬ـ ـنشرپزوهشگاهـ ـآثارـ ـونوشتهـ ـهایـ ـعربی(سازمانـ ـتربیتـ ـووعلوم‬
‫وفرهنگ وابسته به عرب)چاپ اول سال ‪1985‬م‪.‬‬
‫‪ 3‬فضائلـ ـبیتـ ـالمقدس‪،‬ـ ـنوشتهـ ـابوبکرـ ـواسطیـ ـص ‪ 35‬ـباـ ـتحقیقـ ـاسحقـ ـحسون‪،‬ـ ـانجمن‬
‫پژوهشهایآسیاوآفریقا‪-‬دانشگاه عبریه‪ ،‬قدس‪.‬‬
‫‪ 4‬فضائل بیت المقدس فی مخطوطات عربیةقدیمة‪ ،‬تألیف دکتور محمودابراهیم‪ ،‬ص ‪.41‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪38‬‬

‫و بدین ترتیب می خواهد میان قدس آسمانی و قدس‬
‫زمینی فرق و تفاوت بیاندازند!!‬
‫حوا لتسروس یافه‬

‫(حوا لتسروس یافه)‪ 1‬رمطلبی نوشته که در آن تأکید‬
‫نموده که بااندک تأملی درآیه اول سوره اسراء‪ ،‬روشن‬
‫می شودکه مسجدی که درآن ذکر شده‪ ،‬مسجدی است‬
‫بسیار دور و آسمانی!! و هرگز منظور‪ ،‬از آن مسجدی‬
‫نیست که در زمان امویهادر قدس بنا نهاده شد!!‬
‫لتسروس نظریه خود را با مقالهای تقویت و استحکام‬
‫میر ربخشدر رکهر ر«جوزیفر رهوروفیتش»ر رآنر ررار ردرر رهمین‬
‫موضوعر رنوشتهر راستر رور ردرر رآنر رتأکیدر رنمودهر رکهر رمسجد‬
‫موردر اشارهر آی ه اولر رسورهر اسراء‪،‬ر مسجدیر استر که‬
‫درقد س ر(آسما ن بال ) واق ع راست‪،‬ر و میگوید ‪( :‬م ا رباید‬
‫اقوال مفسرین قدیم را درک کنیم زیرا آنها اجماع و‬
‫اتفاقر رررأیر رردارندر رربرر رراینکهر ررمعنیر ررمسجدالقصی‪،‬‬
‫بیتالمقدسر است‪،‬ر رپسر بنابرر راینر رأی‪،‬ر رمنظورر رآنهار از‬
‫مسجدالقصی‪ ،‬قدس بال رو آسمانی بوده اما کلمات و‬
‫اصطلحات به مرور زمان دچار اختلط و دگرگونی و‬
‫تغیر و تبدیل شدهاند و از این کلمات چنین تفسیر و‬
‫برداشتر رشدهر رکهر رمنظورر رازر رمسجدالقصیر رهمان‬
‫‪2‬‬
‫مسجدی است که هم اکنون در قدس موجود است)‬
‫یهود الیطانی‬
‫‪3‬‬

‫نویســــــنده مشهور «یهود الیطانــــــی» مقالهای را در (یدیعوت‬
‫أحرونوت) تحـت عنوان (معرکـة ذهنیـة حول مسـجدالقصی) (جنـگ‬
‫فکری در مورد مسـجد القصـی)‪ ،‬نوشتـه‪ ،‬و در آن شـک نموده کـه‬
‫مسـجد القصـای مورد اجماع مسـلمانان‪ ،‬همان مسـجدی باشـد کـه‬
‫‪(( 1‬حوا لتســروس يافــه))محقــق مســتشرق يهودی‪،‬ـ ـ ـمتخصصـ ـدرتحقیقاتـ ـوپژوهشهای‬
‫متعلق به تاریخ قدس‪ .‬که چند مبحثی را به مؤسسه (یستحاق بن تسفی) تقدیم نموده‬
‫است‪،‬‬
‫‪ 2‬القدس دراسات فی تاریخ المدینه؛نوشته‪ :‬أمنون کوهین‪ ،‬ص ‪ 39‬چاپ وانتشار{یادیتسحاق‬
‫بن تسفی}‪.‬‬
‫‪ 3‬نويسنده و روزنامه نگار‪ ،‬در روزنامه یدیعوت أحرنوت عبری‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪39‬‬

‫در قدس واقع است‪ ،‬و این نویسنده میافزایـد‪ :‬حقیقت این است‬
‫کـه درتفسـیرهای اسـلمی از مسـجدالقصی چنان بر میآیـد کـه آن‬
‫مسـجد‪ ،‬در مناطـق دیگری‪ ،‬از جمله نزدیکیهای مدینـه منوره واقـع‬
‫‪1‬‬
‫باشد!!‬
‫کستر((‪)).kester M.J‬‬

‫و همچنین (کستر)‪ 2‬چنین نوشته است‪ :‬میان مسلمانان‬
‫جدل ومناقشة شدیدی راجع به افضلیت مسجد القصی‬
‫‪3‬‬
‫وجود دارد‬
‫و برای ایجاد شک و تردید نسبت به جایگاه قدس در‬
‫میان مسلمانان با تعدادی از احادیث که روایتشان به‬
‫‪4‬‬
‫شیعه نسبت داده می شود‪ ،‬استمداد نموده است‬
‫اینها قطرهای از دریای نوشتههایی است که به قلم‬
‫یهودیها جهت ایجاد شک و تردید نسبت به برتری و‬
‫افضلیت بیتالمقدس و مسجدالقصی و اهتمام‬
‫مسلمانان به آنها‪ ،‬و نیز جایگاه آنها در شریعت‬
‫اسلمی‪ ،‬به رشته تحریر در آمده‪ ،‬و به همین منظور‬
‫‪5‬‬
‫آنها تأکید دارند که مسجدالقصی در آسمان است!!‬

‫‪1‬یدیعوتأحرنوت ‪3/3/2005‬م‬
‫‪ 2‬اکادیمیـ ـومحققـ ـیهودی‪،‬ـ ـکهـ ـدرـ ـاصلـ ـبلژیکیـ ـاست‪،‬ـ ـاوـ ـعضوـ ـانجمنـ ـپژوهشهایـ ـآسیا‬
‫وآفریقا‪ ،‬در دانشگاه عبری در قدس اشغالی می باشد‪ ،‬اوبحثهای متعددی در زمینه تاریخ‬
‫قدسـ ـداردـ ـکهـ ـخالیـ ـازـ ـشکـ ـوگمانـ ـنسبتـ ـبهـ ـجایگاهـ ـمسجدـ ـالقصیـ ـنیست‪،‬ـ ـهمانند‬
‫وهمدستانش درلشکر پروفیسورهای اجیر شده در دانشگاههای عبری‬
‫‪ .3‬فضائل بیت المقدس در نوشته های عربی قدیمی ص ‪.40‬‬
‫‪ 4‬فضائل بیت المقدس در نوشته های عربی قدیمی ص ‪40‬‬
‫‪ 5‬برای آگاهی بیشتر دراین زمینه به منابع زیر مراجعه نمایید‪ .‬کتاب‪ :‬فضائل بیت المقدس‬
‫فی مخطوطات عربیة قدیمة‪ ،‬نوشتةدکتورمحمودابراهیم‪ ،‬دانشگاه اردن‪ ،‬نشرکانون نوشته‬
‫های عربی(سازمان تربیت ووعلوم وفرهنگ وابسته به عرب)چاپ اول سالـ ‪1985‬م‪ .‬نیز‬
‫کتاب‪:‬ـ ـأدبـ ـفضائلـ ـالمدنـ ـفیـ ـدراساتـ ـالمستشرقینـ ـالیهود)باتحقیقـ ـعبداللطیفـ ـزکی‬
‫ابوهاشم‪،‬ـ مدیرـ حوزهـ ـ ـاسنادـ نوشتهـ هاـ وآثار‪-‬ـ غزة‪،‬ـ فلسطین‪.‬ـ ونیزـ ـکتاب‪:‬ـ المستشرقون‬
‫الیهودومحاولة التهوین منقدسیة القدس ومکانتها فی السلم‪ ،‬به قلم دکتور‪.‬حسن عبداحمید‬
‫سلوادی‪،‬ـ ـرئیسـ ـدانشکدهـ ــآداب((دانشگاهـ ــقدس))ــ –وکتاب‪:‬ـ ـوالقدسـ ـدراساتـ ـفی‬
‫تاریخالمدینة‪ ،‬نوشته‪ :‬پروفیسور أمنون کوهین‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪40‬‬

‫مسجدالقصی درنوشته های مستشرقین؟!!‬
‫خاور شناسان مجموعه قضایائی را نقل و روایت‬
‫نمودهاند که به قدس و مسجدالقصی و جایگاه آنها‬
‫نزد مسلمانان ارتباط دارد و هدفشان از نقل و روایت‬
‫این مسایل‪ ،‬استدلل نمودن بدانهاست مبنی بر اینکه‬
‫شهر قدس جایگاه خاصی را در اسلم نداشته و از‬
‫لحاظ استراتژی و اداری دارای اهمیت خاصی نبوده‬
‫است!! که ما به ذکر مشهورترین آقوال و نظریات آنها‬
‫در این زمینه می پردازیم‪:‬‬
‫جولد تسیهر‬

‫«جولد تسیهر» متولد ‪1850‬م و متوفای ‪1920‬م‬
‫خاورشناس مجارستانی– که در اصل یهودی است و به‬
‫عنوان مهمترین و اساسیترین مرجع برای بسیاری از‬
‫یهودیهایی که به تحقیق و نوشتن در مورد قدس و‬
‫مسجدالقصی پرداختهاند‪ ،‬محسوب میگردد و تألیفاتش‬
‫نیز به عنوان اصلی ترین مرجع برای خاورشناسان‬
‫غربی به حساب میآید‪ ،‬او نخستین کسی است که در‬
‫احادیث و روایاتی که در خصوص فضیلت بیتالمقدس و‬
‫مبارک بودن آنجا‪ ،‬وارد شده است‪ ،‬شک و تردید ایجاد‬
‫نموده‪ ،‬و او می گوید که «عبد الملک بن مروان» در‬
‫ایام فتنه و آشوب ابن زبیر‪ ،‬مردم را از حج منع نموده‪،‬‬
‫و او قبة الصخرة را روی مسجدالقصی بنا نموده تا‬
‫مردم برای زیارت بدانجا بروند و به جای کعبه‪ ،‬آنرا‬
‫طواف کنند!!‬
‫و همچنین به گمان او‪ ،‬عبدالملک میخواسته که مردم‬
‫را برای حج و زیارت آن وادار نموده و این کار را از‬
‫رویر راعتقادر ردینیر رانجامر ردادهر راستر رور ربرایر راینر رکار‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪41‬‬

‫زهری‪ 1‬را بهترین گزینه دانسته تا احادیثی ‪ -‬مانند حدیث‬
‫لتشد الرحال ال الی ثلثة مساجد‪ -‬را برایش جعل کند زیرا زهری‬
‫آوازه و شهرت مهمی را در میان امت اسلمی داشته است و به‬
‫گمان او احادیثی که در رابطه با فضایل بیتالمقدس هستند تنها از‬
‫‪2‬‬
‫طریق زهری روایت شدهاند!!‬
‫ریجیس بلشیر‬

‫خاورشناس فرانسوی «ریجیس بلشیر»‪ 3‬در کتابش به‬
‫نام‪ :‬ترجمةالفاظ قرآن به زبان فرانسوی در مورد آیه‪:‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬
‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬
‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭣ‬
‫مد پسر‬
‫تسبيح و تقديس خدائي را سزاست كه بنده خود ( مح ّ‬
‫عبدالّله) را در شبي از مسجدالحرام ( مكّه) به مسجدالقصي‬
‫‪ 1‬امام زهری‪ :‬ابوبکرمحمد بن مسلم عبیدالله بن شهاب القرشی الزهری‪ ،‬در سال ‪51‬هـ‪،‬‬
‫بهـ ـدنیاـ ـآمدهـ ـاست‪،‬ـ ـایشانـ ـیکیـ ـازـ ـبزرگانـ ـتابعیـ ـمیـ ـباشدـ ـوبهـ ـخدمتدهـ ـنفرـ ـازاصحاب‬
‫رسیده‪ ،‬از جمله أنس بن مالک وعبد الله بن عمر وجابر وسهل بن سعد‪ ،‬ودر محضر سعید‬
‫بن مسیب تلمذ نموده است‪ ،‬امام احمد در مورد او می گوید‪ :‬زهری از همه مردم بهتر به‬
‫احادیث وسند احادیث آشنا بود‪.‬ابن حجر نیز در کتاب تهذیب التهذیب در مورد او می گوید‪:‬‬
‫{فقیه ابو بکر حافظ مدنی یکی از امام وپیشوایان دام دار وعالم ودانشمند حجاز وشام‬
‫بود}‪.‬‬
‫ذهبی نیز در مورد او می گوید‪{ :‬ایشان امام‪ ،‬حافظ وحجة می باشند واو عالم ودانشمند‬
‫حجاز وشام بوده زیرا از همه بیشتر آشنا به احا دیث و بیشترین روایات را نقل نموده‬
‫است}‪ .‬عمرو بن دینار می گوید‪{ :‬من از زهری بیناتروآگاه تربه متن وعبارات حددیث را‬
‫ندیده ام }‪.‬‬
‫وروایات ائمه وحافظان وعلمای جرح وتعدیل بر ثقه وامانتداری وبزرگواری او اتفاق دارند‬
‫وجز«جولدتسهیر»مستشرق یهودی متعصب‪ ،‬کسی را ندیده ام که در ثقه وامانت وصداقت‬
‫در احادیث‪ ،‬اورا متهم نموده باشد‪.‬‬
‫واتهام اینکه احادیث را برای امویها جعل نموده باشد‪ ،‬دروغ محض است؛ایا معقول است که‬
‫اصحاب وتابعین وفقهای اسلم ـ وائمه احادیث در طول سیزده قرن کامل با سخنان ابن‬
‫شهاب زهری فریب خورده باشند!! وهیچ کس به جعل وتقلبکاری ودروغ پردازی او جهت‬
‫خوشنودسازی امویها پی نبرده باشد جز جولدتسیهر!!وتنها او بازیرکی وتیز بینی خود بدین‬
‫نتیجه پی برده باشد؟ !!‬
‫‪ 2‬نطاه‪ :‬السـن~ومكانتهـا فـي التشريـع السـلمي‪.‬نوشتـه شيـخ دكتورمصـطفيالسباعی‪،‬ـ ـص‬
‫‪ 199-189‬کتاب خانه اسلمی چاپ چهارم سال ‪1405‬هـ‪1985-‬م‪.‬‬
‫‪« 3‬ریجیسبلشیر»(‪1973-1900‬م) از مشهور ترین خاورشناسان فرانسوی در قرن بیستم‬
‫به حساب می آید‪ ،‬ونیز یکی از اعضاء مجمع علمی ـ عربی در دمشق می باشد‪ ،‬کتاب‬
‫ترجمه الفاظ قرآن کریم به زبان فرانسه را در سال ‪ 1957‬چاپ ومنتشر نمود ودر سال‬
‫‪ 1966‬ـم مجددا آنرا چاپـ نمود‪ ،‬این کتاب حاویـ بسیاریـ از خزعبلت ودروغ و مغالطه‬
‫وافتراء می باشد‪ ،‬ونویسنده تلش نموده که خوانندگان آن را قانع سازد که قرآن‪ ،‬تألیف‬
‫ونوشته محمد است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪42‬‬

‫( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه دَور و بر آن را پر بركت (از اقوات‬
‫مادي و معنوي) ساخته‌ايم‪ .‬تا ( در اين كوچ يك شبه زميني و‬
‫آسماني) برخي از نشانه‌هاي ( عظمت و قدرت خداوندي) خود را‬
‫بدو بنمايانيم ( و با نشان دادن فراخي گستره جهان و بخشي از‬
‫شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي زمينيان برهانيم و با‬
‫دل و جرأت بيشتر به ميدان مبارزه حق و باطل روانه گردانيم)‪.‬‬
‫بي‌گمان خداوند بس شنوا و بينا است‪ ( .‬نه سخني از او پنهان و‬
‫نه كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫نوشته است‪ :‬در وافع مسلمانان عصر پیامبر یعنی‬
‫اصحاب کرامن میدانستند که منظور از مسجدالقصی‪،‬‬
‫مسجدی است در آسمان و إسراء هم یعنی صعود و بال‬
‫رفتن در آسمان‪ ،‬اما در عصر امویها تلشهایی صورت‬
‫گرفت تا مکه مکرمه را پایتخت اسلم قرار دهند و در نتیجه‬
‫مسجدالقصی را مسجد آسمانی ندانند‪ ،‬اما آنجا به شهری در‬
‫‪1‬‬
‫دولت یهودیها قرار گرفت‬
‫ما خوب می دانیم که یهودیها و مستشرقین این‬
‫سخنان را از کجا آوردهاند! و مصادر و منابعی که مورد‬
‫اعتمادشان است و آنها بدان استدلل میکنند مبنی بر‬
‫اینکه مسجدالقصی‪ ،‬مسجدی است در آسمان و‬
‫جایگاهش مورد تردید است را از کجا آوردهاند؟!‬
‫خلصه‬

‫یهودیها برای تأیید اقوال و سخنان خود تمام سند و‬
‫اقوالی که شیعهها برای مخالفت با خلفای بنیامیه‪ ،‬و‬
‫دادن ارزش و جایگاه به مقدسات خود و ترجیح و‬
‫برتری دادن آن بر جایگاه مسجدالقصی‪ ،‬از آن استفاده‬
‫نمودهاند‪ ،‬مورد بهره برداری قرار دادهاند‪.‬‬
‫بدین سبب یهودیها این اتهام و دروغ و افترا را در‬
‫راستای قطع رابطه فلسطین با مسجدالقصی مورد‬
‫بهره گیری قرار داده‪ ،‬تا بگویندکه قدس هیچ گونه‬
‫جایگاه و ارزش اسلمی ندارد و اصل رابطهای بین‬
‫‪1‬‬

‫ریجس بلشیر‪ ،‬ترجمه معانی الفاظ قرآن به زبان فرانسوی‪ ،‬ص ‪305‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪43‬‬

‫اسلم و قدس وجود ندارد و مسجدالقصایی در قدس‬
‫‪1‬‬
‫قرار ندارد بلکه آن مسجد در آسمان است‪.‬‬

‫ارزش و جایگاه مسجدالقصی نزد مسلمانان‬
‫پ س ا ز ذک ر شبها ت هم ة آنهای ی ک ه نسب ت ب ه جایگاه‬
‫مسجدالقصی شک و تردید داشتند‪ ،‬شایسته است که‬
‫به بیان و توضی ح جایگاه آن نزد اهل سنت و جماعت‬
‫بپردازیمر رکهر ردرر رنتیجهر رسستیر رور ربیر رپایگیر رادعاهای‬
‫باطل و بی ارزش آنها ثابت و محرز خواهد شد‪.‬‬
‫خداوند می فرماید‪:‬‬

‫چﮒ گ گ‬
‫چ النبياء‪١٨ :‬‬

‫گ ﮖ‬

‫ﮗ ﮘ ﮙ ﮚﮛ ﮜ ﮝ ﮞ ﮟ ﮠ‬

‫بلكه (ما چنين نمي‌خواهيم و) حق را به جان باطل مي‌اندازيم‪ ،‬و‬
‫حق مغز سر باطل را از هم مي‌پاشد و باطل هرچه زودتر محو و‬
‫نابود مي‌شود‪ .‬واي بر شمــا ( اي كافران) بــه ســبب توصــيفي كــه‬
‫مي‌كنيـد ( از بي‌هدفـي جهان‪ ،‬و از افترائي كـه بر خدا و فرسـتاده‬
‫يزدان مي‌بنديد)‪.‬‬
‫بدون شک مسجدالقصی و بیتالمقدس دارای فضایل‬
‫و برکات فراوانی هستند که در قرآن و سنت پیامبر‬
‫ذکر شده است‪ ،‬و هیچ کسی در آن شک و تردید ندارد‬
‫مگر کسی که قلبش پر از حقد و کینه است‪ ،‬و مایقین‬
‫داریم که بیشتر مردم نیازی به یادآوری جایگاه و ارزش‬
‫مسجدالقصی و سرزمین پاک و مبارک آن ندارد‪ .‬زیرا‬
‫‪ 1‬منگامیـ که از ـشیخ دکتورـ حسام ـالدین ـعفانه ـ استاد فقه واصول در دانشکدهـ دعوت‬
‫واصول دین در دانشگاه قدس –در فلسطین‪ -‬در مورد جایگاه مسجدالقصی نزد شیعه ها‬
‫سؤال شد؟ در جواب گفت‪ :‬خلصه مطلب این است که شیعه ها آنگونه به مسجد القصی‬
‫نمی نگرند که سنیها بدان می نگرندو مسجدالقصی نزد شیعه ها از چنان جایگاه وارزشی‬
‫برخوردار نیست که سنیها بدان معتقد اند‪ ،‬زیرا مسجدالقصی از نظر شیعه ها درآسمان‬
‫است حتی بعضی از آنها اقرار می نمایند که مسجدی که هم اکنون درفلسطین است وبه‬
‫بیت المقدس معروف ومشهور است‪ ،‬جایگاه وارزشش از مسجد کوفه کمتر است‪ .‬البته‬
‫بدون شک این سخن افترای محض بر دین خدا است زیرا نه درقرآن ونه درسنت پیامبر‬
‫هیچ گونه ارزش وجایگاهی برای مسجد کوفه به ثبوت نرسیده است‪( .‬مرجع‪ :‬سایت شیخ‬
‫دکتورــ ــحسامــ ــالدینــ ــعفانهـــ –موضوع‪«-‬ــ ــیسألونکــ ــعلیــ ــشبکةــ ــالعالمیة‪:‬ــ ــ‪.‬دثف‪.‬‬
‫‪ , WWWYASALOONAK.NET‬وهمچنین سایت الحقیقة‪.WWW.HAQEEQA.COM :‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪44‬‬

‫اقوال و سخنان آنهایی که شک و تردید را در این زمینه‬
‫ایجاد میکنند از خانه عنکبوت سست تراند‪ .‬اما با وجود‬
‫آن‪ ،‬مناسب می دانیم که خیلی مختصر واقعیتهایی را‬
‫در این رابطه متذکر شویم‪ .‬و قرآن بهترین اندرز به ما‬
‫می دهد آنجا که خبر میدهد که نابخردان معترض و روی‬
‫گردان میشوند وقتی که مسلمانان تغییر قبله میدهند و از‬
‫بیتالمقدس روی گردان و به مسجدالحرام روی می کنند‪ ،‬و این‬
‫حقیقت را به پیامبرش یاد داد پیش از آن که به او دستور تغییر‬
‫قبله بدهد آنجا که می فرماید‪:‬‬

‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ ﭙ ﭚ‬
‫ﭣ ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ ﭨ ﭩ چ البقرة‪١٤٢ :‬‬

‫ﭛ ﭜﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡﭢ‬

‫رنابخردانر رمردمر رخواهندر رگفت‪:‬ر رچهر رچيزر رايشانر ررار راز‬
‫قبله خود كه بر آن بودند برگرداند؟ بگو‪ :‬خاور و باختر (‬
‫و همه جهات ديگر) از آن خدا است‪ .‬هر كه را بخواهد‬
‫به راه راست رهبري مي‌نمايد‪.‬‬
‫خداوند در این آیه کسانی که چنین سخنانی را میگویند‬
‫به نابخرد وسفیه توصیف می نماید زیرا از حکم خدا و‬
‫شریعت او روی گردان و معترض شدهاند‪ ،‬و قول‬
‫خداوند که می فرمایدچ ﭓ چ كافي است برای رد و‬
‫بی ارزشی سخن آنها‪ ،‬اما با وجود آن‪ ،‬خداوند این‬
‫شبهه را ترک نکرده بلکه آنرا برطرف نموده و حقیقت‬
‫را برای آنهایی که به چنین اعتراضی مواجه می شوند‬
‫کشف و برمل می سازد و میفرماید‪ :‬چﭞ ﭟ ﭠ ﭡﭢچ‬
‫یعنی‪ :‬ای محمد!آنها را جواب ده وبگو‪ :‬مشرق ومغرب و‬
‫تمام جهات ملک خدا و از آن خدا است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪45‬‬

‫اصول ومبادی ما در مورد جایگاه مسجدالقصی‬
‫برای اینکه اهداف و موضعگیری ما در برابر جایگاه‬
‫مسجدالقصی برای مردم و همچنین برای کسانی که‬
‫شک و شبهه ایجاد می کنند‪ ،‬واضح و روشن باشد‪،‬‬
‫اسناد و مدارک خود را در مورد جایگاه و ارزش‬
‫مسجدالقصی و سرزمین صاف و پاک اسری را به‬
‫تفصیل نقل می کنیم تا خطوط و نقشهها روشن و‬
‫حقایق و واقعیتها آشکار و واضح گردند‪.‬و اینک بیان‬
‫آنها‪:‬‬
‫•مسررجدالقصی ررور رسرزمینر رمقدسر رنامشانر ردر‬
‫آیات متعددی در کتاب خدا ذکر شده است و تمام‬
‫مفسرینر ربرر رفضیلتر رور ربرتریر رمسجدالقصی‬
‫اتفاق نظر دارند‪ .‬و برای اثبات قول خود تنها به‬
‫آیه اول سوره اسراء که در رابطه با جایگاه قدس‬
‫ور رمسجدالقصیر راست‪،‬ر راکتفار رننمودهاندر ربلکه‬
‫علوه برآن‪ -‬که هیچ گونه اختلفی در آن نیست‪،‬‬
‫آیات دیگری را نیز جمع نموده و بدانها استدلل‬
‫می نمایند‪:‬‬

‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭣ‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬

‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬

‫تسبيحر رور رتقديسر رخدائير ررار رسزار راستر ركهر ربندهر رخود‬
‫مدر رپسرر رعبدالّله)ر ررار ردرر رشبير رازر رمسجدالحرام‬
‫(ر رمح ّ‬
‫( مكّه) به مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه‬
‫دَور و بر آن را پر بركت ( از اقوات مادي و معنوي)‬
‫ساخته‌ايم‪ .‬تا ( در اين كوچ يك شبه زميني و آسماني)‬
‫برخي از نشانه‌هاي ( عظمت و قدرت خداوندي) خود را‬
‫بدو بنمايانيم (و با نشان دادن فراخي گستره جهان و‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪46‬‬

‫بخشي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي‬
‫زمينيانر ربرهانيمر رور ربار ردلر رور رجرأتر ربيشترر ربهر رميدان‬
‫مبارزه حق و باطل روانه گردانيم)‪.‬بي‌گمان خداوند بس‬
‫شنوا و بينا است‪ ( .‬نه سخني از او پنهان و نه كاري از‬
‫او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫چ النبياء‪٧١ :‬‬
‫چﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ‬‫رو او و لوط را (از مكر و كيد كافران) رستگار و به‬
‫سرزميني گسيل داشتيم كه ( از لحاظ مادي و معنوي)‬
‫پر خير و بركتش براي جهانيان كرده‌ايم‪.‬‬
‫چﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ‬
‫‬‫چ النبياء‪٨١ :‬‬
‫ما باد تند و سريع را فرمانبردار سليمان كرده بوديم تا به فرمان‬
‫اوـ ـبهـ ـسويـ ـسرزمينيـ ـحركتـ ـكندـ ـكهـ ـپرخيرـ ـوـ ـبركتشـ ـساخته‬
‫بوديم‪ .‬و ( اين‪ ،‬جاي شگفت نيست‪ ،‬چرا كه) ما بر هر چيزي آگاه‬
‫و دانا بوده ( و هستيم)‪.‬‬
‫ چﮄ ﮅ ﮆ ﮇ ﮈ ﮉ ﮊ ژ ﮌ ﮍ ﮎ کک ک ﮒ گ‬‫گ گ ﮖ چ سبأ‪١٨ :‬‬
‫ميان آنان و شهرهاي ديگري كـه پـر بركـت و نعمـت كرده بوديـم‪،‬‬
‫شهركهــا و روســتاهائي ســاخته و پرداختــه بوديــم كــه ( از يكــي‪،‬‬
‫ديگري) نمايان بود‪ ،‬و در ميان آنها فاصله‌هاي مناسب و نزديك به‬
‫هـم ترتيـب داده بوديـم ( بـه گونه‌اي كـه امني ّـت برقرار بود و نيازي‬
‫سط انبياء بديشان‬
‫هم به حمل آب و توشه سفر ديده نمي ‌شد‪ .‬تو ّ‬
‫پيام داديم كه) شبها و روزها در امن و امان در آنجاها سير و سفر‬
‫كننــد ( و از حــق منحرف نشونــد و بــه ياد الطاف خدا باشنــد و‬
‫پرستش او را فراموش ننمايند)‪.‬‬
‫ﭚ چ التين‪٣ - ١ :‬‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ ﭙ‬‫سـوگند بـه انجيـر و زيتون! وسـوگند بـه طور سـينين! و سـوگند‬
‫به اين شهر امين (مكّه)!‬
‫بعضـي ازـ ـمفسرینـ ـمیـ ـگویند‪:‬ـ ـمنظورـ ـازتین‪:‬ـ ـبلدـ ـوسرـ ـزمین‬
‫شام؛ و مقصود از زیتون‪ :‬بیت المقدس است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪47‬‬

‫ چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ ﭙ ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ‬‫ﭢﭣ ﭤ ﭥ ﭦ چ البقرة‪٥٨ :‬‬

‫ﭡ‬

‫و ( به ياد آوريد) آن گاه را كه گفتيم‪ :‬به اين شهر ( بزرگي كه‬
‫پيغمـبرتان موسـي برايتان نام برده اسـت) وارد شويـد و هرگونـه‬
‫كـه مي‌خواهيـد و هـر چـه كـه لزم داريـد فراوان و آسـوده بخوريـد و‬
‫از دروازه ( آن شهــر) بــا خشوع و خضوع وارد شويــد و بگوئيــد‪:‬‬
‫خدايـا ! از گناهان مـا درگذر‪ ،‬تـا گناهان شمـا را بيامرزيـم‪ .‬مـا بـه‬
‫نيكوكاران ( از عفو و مغفرت) فزونتر مي‌بخشيم‪.‬‬

‫چﮭ ﮬ ﮭ ﮮ ﮯ ﮰﮱ ﯓ ﯔ ﯕ ﯖ ﯗ ﯘ ﯙ ﯚ چ‬

‫المائدة‪٢١ :‬‬
‫اي قوم مـن! بـه سـرزمين مقد ّـسي وارد شويـد كـه خداونـد دخول‬
‫ن‬
‫بدانجــــا را براي شمــــا مقدّر كرده اســــت‪ ،‬و (در برابر دشم ِــــ‬
‫سـرسختي كـه در آنجـا بسـر مي‌برد پاي بـه فرار نگذاريـد و) پشـت‬
‫مكنيد‪ ،‬تا زيانكارانه برنگرديد (و ياري و خوشنودي خدا را از دست‬
‫ندهيد)‪.‬‬
‫•مسرجدالقصی دومیرن مسرجدی اسرت کره رپ س از‬
‫مسجد الحرام‪ ،‬روی زمین بنا شده است‪.‬‬
‫عن ابی ذر قال‪( :‬قلت یارسولالله ای ّ مسجد وضع فی الرض‬
‫اوّ ُ‬
‫ل؟ قال‪ :‬المسجد الحرام‪.‬قلت‪ :‬ثم ای ّ؟ قال‪ :‬المسجدالقصی‬
‫م اینما ادرکتک الصلة‬
‫قلت‪ :‬کم کان بینهما؟ قال‪ :‬أربعون سنة‪ ،‬ث ّ‬
‫‪1‬‬
‫ن الفضل فیه))‬
‫صل ِّه فأ ّ‬
‫بعد فَ َ‬
‫از ابی ذر ـروایت شده است که گفت‪ :‬از پیامبرخدا ـپرسیدم‬
‫نخستینـ ـمسجدیـ ـکهـ ـرویـ ـزمینـ ـبناـ ـشدهـ ـاست‪،‬ـ ـکدامـ ـمسجد‬
‫است؟ـ ـفرمود‪:‬ـ ـمسجدالحرامـ است‪.‬گفتم‪:‬ـ ـپسـ ـازـ ـآن؟ـ ـفرمود‪:‬‬
‫مسجدالقصی‪.‬گفتمـ ـچقدرـ ـفاصلهـ ـزمانیـ ـباهمـ ـداشتند؟ـ ـفرمود‪:‬‬
‫چهل سال‪ .‬سﭙس فرمود هرگاه وقت نماز فرا رسید آن رابخوان‬
‫که فضیلت در آن است‪.‬‬
‫•مسجدالقصی و دور برش دارای برکت هستند زیرا در‬
‫سرزمینی واقع شده است که خداوند آن سرزمین را پر‬
‫برکت نموده است‪.‬چنانکه می فرماید‪:‬‬
‫‪- 1‬رویایت از بخاری‪ ،‬حدیث شماره‪:‬ـ ‪3366‬صحیح بخاری‪-‬چاپ دارالسلم درریاض‪ -‬وچاپ‬
‫دوم ذی الحجة ‪1419‬هـ ‪-‬مارس ‪1999‬م‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪48‬‬

‫ﭙ‬
‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭣ‬
‫ﭠ ﭡﭢ‬

‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬

‫تسبيحر رور رتقديسر رخدائير ررار رسزار راستر ركهر ربندهر رخود‬
‫مدر رپسرر رعبدالّله)ر ررار ردرر رشبير رازر رمسجدالحرام‬
‫(ر رمح ّ‬
‫( مكّه) به مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه‬
‫دَور و بر آن را پر بركت ( از اقوات مادي و معنوي)‬
‫ساخته‌ايم‪ .‬تا ( در اين كوچ يك شبه زميني و آسماني)‬
‫برخي از نشانه‌هاي ( عظمت و قدرت خداوندي) خود را‬
‫بدو بنمايانيم (و با نشان دادن فراخي گستره جهان و‬
‫بخشي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي‬
‫زمينيانر ربرهانيمر رور ربار ردلر رور رجرأتر ربيشترر ربهر رميدان‬
‫مبارزهر رحقر رور رباطلر رروانهر رگردانيم)‪.‬ر ربي‌گمانر رخداوند‬
‫بس شنو ا و بين ا است‪ ( .‬نه سخن ي ا ز ا و پنها ن و نه‬
‫كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫در مورد آن گفته شده که اگر مسجد القصی‪ ،‬جز این‬
‫آیه هیچ فضیلت دیگری نمیداشت‪ ،‬باز برایش کافی بود‪،‬‬
‫چرا که این ایه جامع تمام برکتها می باشد زیرا وقتی‬
‫که دور وبرش مبارک باشد‪ ،‬مسلم است که خود آن‬
‫چندین برابر مبارک و برتر است‪ ،‬و از برکتهای آن‪ ،‬این‬
‫است که بر همه مسجدها به جز مسجدالحرام و مسجد‬
‫پیامبر برتری دارد‪.‬‬
‫•مسجدالقصی نخستین قبله مسلمانان است‪،‬‬
‫ت‬
‫(عنـ ـبراءـ ـبنـ ـعازب ــقالـ ـکانـ ـرسولالله ـ ــصل ّـی ـنحوَـ بی ِ‬
‫ب‬
‫س ستة عشر اوسبعة عشرشهراً‪ ،‬و کان رسول الله یُح ّ‬
‫المقد ِ‬
‫ج َه الی الکعبة‪ ،‬فأنزل الله چﮜﮝﮞ ﮟ ﮠ ﮡﮢ ﮣ ﮤ ﮥ چ‬
‫أن یو ّ‬
‫‪1‬‬
‫جه نحو الکعبة)‬
‫البقرة‪١٤٤ :‬فتو ّ‬
‫از بّراء بن عازب روایت شده که‪ :‬پیامبرخدا حدود شانزده یا‬
‫هفدهر رماهر ررور ربهر ربیتالمقدسر رنمازر رمیخواند‪،‬ر رور رایشان‬
‫بسیارر ردوستر رداشتندر رکهر ررور ربهر رکعبهر رنمازر ربخوانندر رتا‬

‫‪1‬‬

‫رویایت از بخاری‪ ،‬حدیث شماره ‪ 399‬صحیح بخاری‪-‬چاپ دارالسلم درریاض‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪49‬‬

‫اینکه خداوند آیه فوق را نازل فرمود‪ ،‬که از آن پس رو‬
‫به کعبه نمود‪.‬‬
‫تغییرر رقبلهر رازر ربیتالمقدسر ربهر رکعبه‪،‬ر رازر رجایگاهر رکعبه‬
‫نکاست‪ ،‬بلکه ارزش و جایگاه آن در دل مسلمانان و در‬
‫شریعت اسلم‪ ،‬همچنان باقی ماند‪.‬‬
‫مسجدالقصی جایی است که اسراء پیامبر از نخستین‬
‫مسجدی که روی زمین بنا شده است به سوی دومین مسجد‬
‫روی زمین از آنجا شروع شد‪ ،‬پس مسجدالقصی از فضیلت و‬
‫شرف دو مسجد برخوردار است‪:‬‬
‫ُ‬
‫ت بالبراق‪-‬و هو دابة‬
‫(عن انس بن مالک‪ ،‬ا ّ‬
‫ن رسولالله قال‪« :‬اتی ُ‬
‫ابیض طویل فوق الحمار و دون البغل یضع حافره عند منتهی‬
‫طرفه‪-‬قال فرکبته حتی اتیت بیت المقدس –قال‪ -‬فربطته بالحلقة‬
‫التی یربط به النبیاء‪ -‬قال‪ :‬ثم دخلت المسجد فصلیت فیه رکعتین‬
‫ن فاخترت‬
‫ثم خرجت فجاءنی جبریل بإناء من‬
‫ٍ‬
‫خمر و إناءٍ من لب ٍ‬
‫‪1‬‬
‫م عرج بنا الی السماء‪).‬‬
‫اللّبن فقال جبریل اخترت الفطرة ث ّ‬
‫از انس بن مالک روایت شده که پیامبر فرمود‪ :‬براق‬
‫برایم آورده شد‪ -‬براق حیوانی سفید رنگ و قدرتمندی‬
‫است که از الغ بزرگتر و از قاطر کوچکتراست‪ -‬سوار‬
‫آنر رشدمر رتار ربهر ربیتالمقدسر ررسیدم‪،‬ر رآنگاهر رآنر ررار ربا‬
‫حلقهایر ربستمر رکهر رپیامبرانر ر(حیوانر رسواری)ر رخودر ررا‬
‫بدان می بستند‪ ،‬سپس داخل مسجد شدم و دو رکعت‬
‫نمازر ردرر رآنر رخواندمر رور ربیرونر ررفتم‪،‬ر رآنگاهر رجبرئیل‬
‫پیمانهای شراب و پیمانهای شیر را برایم آورد که من‬
‫شیرر ررار رانتخابر رنمودمر رور رجبرئیلر رفرمودر ربهترینر رو‬
‫پاکترین را انتخاب نمودی‪ ،‬سپس مرا به آسمان بردند‪.‬‬
‫مسرجدالقصی‪:‬ر رتنهار رجاییر راستر ررویر رزمینر رکهر رتمام‬
‫پیامبران‡‪،‬ر رازر رآدمر رتار رحضرتر رمحمد رردرر ربزرگترین‬
‫گردهماییر رتاری خ رد ر رآنر رگر د رآمدهر رو رپیامبرر م ا رحضرت‬
‫محمد ردرر رشبر راسراءر رور رمعراجر ربرایر رهمهر رپیامبران‬
‫امامت و پیشنمازی نمود‪ ،‬تا اقرار و اثباتی بر اسلمی‬
‫‪ 1‬روایت از مسلم‪ ،‬حدیث شماره ‪ ،259‬صحیح مسلم‪-‬چاپ دار السلم در ریاض و چاپ دوم‬
‫در ماه محرم ‪1421‬هـ ‪2000 -‬م‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪50‬‬

‫بودن و صبغه اسلمی داشتن آن باشد‪.‬و همچنین برای‬
‫اینکه امامت و پیشوایی بر مسجدالقصی را از آن امت‬
‫محمدر راعلمر رنماید‪،‬ر رور رنیزر راعلنر راینکهر رخاتمر رپیامبران‬
‫حضرتر رمحمد روارثر رهمهر رمقدساتر رآنها‪،‬ر رور ررسالتش‬
‫شامل و دربرگیرنده تمام مقدسات آنان‪ ،‬و دین اسلم‬
‫مورث همه ادیان گذشته می باشد‪.‬‬
‫و پیامبران در هیچ جای دنیا گرد نیامدهاند جز در این‬
‫مکان‪،‬ر پ س رمسجدالقص ی ا ز برتریر و جایگا ه ویژهای‬
‫برخوردار است‪.‬‬
‫رویر رالمسل م رع ن رابیر هریرةس رقا ل رقا ل ررسولالله‬
‫ی‬
‫«لقد رأیتُنی فی الحجر ر وقری ٌ‬
‫ش تسألُنی عن مسرا َ‬
‫ُ‬
‫ُ‬
‫فسألتنی عن أَشیاءَر من بیتالمقدس لم اثبتها‪ ،‬فکربت‬
‫ه لی انظُُر الیه ما‬
‫ه قط‬
‫ه الل ُ‬
‫قال فرفع ُ‬
‫کُربة ماکربت مثل ُ ُ‬
‫ََ‬
‫همر ربهر روقدر ررأیتُنیر رفی‬
‫یسئلونیر رعنر رشیءر رال ررأنبأت ُ ُ‬
‫م یصلی فإذا رج ُ‬
‫ل‬
‫جماعة من النبیاء فإذا موسی رقائ ٌ‬
‫ن‬
‫ضر ٌر‬
‫ب رجعدٌر کأن ّره رمنر ررجالر ر رشنوءةَر ور رإذار رعیسیر راب ُ‬
‫ن‬
‫م ریصل ّری راقربر رالناسر ربهر رشبها ًر عروةُر ب ُ‬
‫مریم ررقائ ٌر‬
‫مسعود الثَّقف ُّ‬
‫م یصل ّی أشبه الناس‬
‫م قائ ٌ‬
‫ی و إذا ابراهی ُ‬
‫هم فلما‬
‫به صاحبکم‪ -‬یعنی نفسه‪-‬فحانت الصلةُر فأممت ُ ُ‬
‫ل یامحمدُر هذا مال ٌ‬
‫ت من الصلة قال قائ ٌ‬
‫ک صاحب‬
‫فرغ ُ‬
‫‪1‬‬
‫ّ‬
‫ُ‬
‫َ‬
‫سلم »‬
‫النّار فسلم علیه‪.‬فالتف ّ‬
‫ت الیه فبدأنی بال ّ‬

‫‪1‬‬

‫روایت از مسلم‪ ،‬حدیث شماره ‪ ،278‬صحیح مسلم‪-‬چاپ دارالسلم‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪51‬‬

‫امامر رمسلمر رازر رابیر رهریره رروایتر رنمودهر رکهر رگفت‪:‬‬
‫حجر دیدم و قریشیها در‬
‫پیامبرخدا فرمود‪ :‬خود را در ِ‬
‫موردر رمسیرر رإسراءر رور رشبرویر رمن‪،‬ر رور رنیزر ردرر رمورد‬
‫چیزهایی از بیت المقدس سؤال می نمودند که تا آن‬
‫وقتر رچنینر رچیزهاییر ررار رنشنیدهر ربودم‪،‬ر ربسیارر ربرایم‬
‫ناراحتر رکنندهر رور رناخوشایندر ربودر ربهر رگونهایر رکهر رهرگز‬
‫آنقدر نگران نشده بودم‪ ،‬خداوند مرا بلند نمود و تمام‬
‫چیزهایی که از من می پرسیدند را دیدم و هر چیزی را‬
‫که از من می پرسیدند آن را جواب می دادم‪ ،‬ناگهان‬
‫خودر ررار ردرر رمیانر رگروهیر رازر رپیامبرانر ریافتم‪،‬ر ردیدمر رکه‬
‫موسیر ردرر رانتظارر رنمازر راستر راور رمردیر رخستهر رور رمو‬
‫ن بیزار و‬
‫فرفری و چین چین شده بود گوئی که از مردا ِ‬
‫متنفر است‪ .‬ناگاه عیسی بن مریم را دیدم که ایستاده‬
‫نماز میخواند‪ ،‬که عروه بن مسعود ثقفی از همه کس‬
‫بیشتر به او شباهت داشت‪.‬بعد ابراهیم را دیدم که او‬
‫نیز ایستاده و نماز میخواند و شبیهترین کس به او‪ ،‬یار‬
‫و صاحب شما‪ -‬یعنی خود حضرت محمد‪ -‬بود‪ ،‬وقت نماز‬
‫فر ا رسی د و م ن برایشا ن امام ت نمودم‪ ،‬وقت ی ک ه از‬
‫نما ز فار غ شد م کس ی ند ا رداد‪،‬ر ا ی محمد ! رای ن رشخص‬
‫مالک و صاحب آتش است بر او سلم کن‪ ،‬پس به سوی‬
‫اور رتوجهر روالتفاتر رنمودمر رامار راور رازر رمنر رپیشیر رگرفت‬
‫وسلم کرد‪.‬‬
‫مسجدالقصی ‪ :‬جایی است که پیامبر آن را ستوده و‬
‫بر فضیلت و شأن آن گواهی داده و خبر داده که دلهای‬
‫مسلمانان بدان متعلق است زیرا او دارای رتبهای است‬
‫که مسلمان دوست دارد جای کوچکی را داشته باشد و‬
‫از آن به مسجدالقصی بنگرد و آنرا ببیند و این مکان از‬
‫نظر او دوست داشتنیتر است از همه دنیا و آنچه در آن‬
‫است‬
‫عن ابی ذر قال «تذاکرنا عند رسولالله أیّهما افضل‪:‬‬
‫أمسجدر ررسولاللهر رأمر ربیتالمقدس؟ر رفقالر ررسولر رالله‬
‫صلة فی مسجدی أفضل من اربع صلوات فیه‪ ،‬و لنعم‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪52‬‬

‫المصلیر رهو‪،‬ر رور رلیوشکنر رأنر ریکونر رللرجلر رمثلر رشطن‬
‫فرسه من الرض حیث یری منه بیت المقدس خیر له‬
‫‪1‬‬
‫من الدنیا جمیعاً‪.‬او قال خیر من الدنیا و ما فیها»‬
‫از ابی ذر روایت است که گفت‪ :‬پیش پیامبر خدا در‬
‫مورد مسجد پیامبر و مسجدالقصی بحث و گفتگو می‬
‫کردیم که کدام یک از آنها بزرگتر است‪ ،‬مسجد پیامبر یا‬
‫بیت المقدس؟ پیامبر رفرمود‪ :‬یک نماز در مسجد من‬
‫چهارر ربرابرر رنمازر ردرر ربیتر رالمقدسر راست‪.‬ر رور رآنجا‬
‫(بیتالمقدس)بهترین نماز خانه اس ت چیزی نمانده یک نفر‬
‫آنـ قدرر ربهر ربیتالمقدسر رنزدیکر رشودر رکهر رآنر ررار رببیندر رو‬
‫چنینر رچیزیر ربرایر راور ربهتراستر رازر رتمامر ردنیا‪.‬ر –ور ردر‬
‫روایت دیگر‪ -‬بهتر است از دنیا و آنچه در آن است‪.‬‬
‫مسجدالقصی جایی است که پیامبرخدا مژده فتحش‬
‫را پیش از آن که فتح شود‪ ،‬داده بود‪.‬و آن مژده از جانب‬
‫پیامبر از نشانههای نبوت می باشد‪.‬‬
‫ی فی غزوة تبوک‪،‬‬
‫عن عوف بن مالک‪ ،‬قال أتیت النب ّ‬
‫ور رهور رفیر رقب ٍةر رمنر راَدم ٍر فقال‪:‬ر ر«اعددر رستا ًر بینر ریدی‬
‫‪2‬‬
‫الساعة؛‪-‬ذکر منها‪-‬ثم فتح بیت المقدس‪»...‬‬
‫از عوف بن مالک روایت شده که گفت‪ :‬در غزوه تبوک‬
‫پی ش پیامبر خدا ررفت م د ر حال ی ک ه ایشا ن د ر گنبدی‬
‫چرمی نشسته بودند فرمود‪ :‬شش چیز را از نشانههای‬
‫قیامت می باشند؛ آنها را ذکر نمود و یکی از آنها فتح‬
‫مکه بود‪.‬‬
‫ه خان ه مؤمنان‬
‫مسرجدالقصی رسنگ ر گرو ه پیرو ز و ت ِ‬
‫است‪.‬‬
‫ن‪ ،‬قال‪ :‬قال رسولاللهر ر«لتزال‬
‫عن عمرا َ‬
‫ن حصی ٍ‬
‫ن ُب ِ‬
‫متی یقاتلون علی الحق ظاهرین علی من‬
‫طائفة من أ ّ‬
‫‪3‬‬
‫جا َ‬
‫ل»‬
‫وأَهم حتی یُقاتل آخُر ُ‬
‫هم المسیح الد ّ‬
‫نا َ‬
‫‪ 1‬حاکم آن را خارج نموده و آنرا صحیح دانسته است‪ .‬ذهبی و آلبانی نیز با او موافق بودند‪.‬‬
‫‪ 2‬روایت از بخاری‪ ،‬حدیث شماره‪3176 :‬فصحیح بخاری –چاپدارالسلم –ریاض‪.‬‬
‫‪ 3‬احمد‪ ،‬وابو داود‪ ،‬وحاکم‪ ،‬وطبرانی در کتاب‪ :‬الکبیر"آن را خارج نموده وآلبانی هم آنرا‬
‫صحیح دانسته ودر صحیح خود آنرا آورده است‪.‬حدیث شماره‪:‬ـ ‪ ، 2484‬در فصل باب فی‬
‫دوام الجهاد سنن ابو داود انتشارات کتابخانه معارف در ریاض‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪53‬‬

‫همواره گروهی از امت من جهاد و در برابر دشمنان‬
‫پایداری و ایستادگی میکنند و در راستای آشکار نمودن‬
‫و حمایت از آرمانهای دین مبارزه میکنند تا آخرین نفر‬
‫جال را می کُشد‪.‬‬
‫از آنها مسیح د ّ‬
‫و معلوم و مشخص است که عیسی بن مریم‪ ،‬مسیح‬
‫دجال را در باب لد در فلسطین مییابد و آن را به قتل‬
‫می رساند‪.‬‬
‫مسرجدالقصی‪:‬ر رور ربیتالمقدسر رسرزمینیر رهستندر رکه‬
‫بندگانر ردرر رآنجار رحشرر رور رنشرر رمیگردند‪.‬ازر رمیمونةر ربنت‬
‫سعدر رکنیزر رپیامبر ررروایتر راستر رکهر رازر رپیامبرخدا>‬
‫پرسید‪ :‬ای پیامبر! در مورد بیتالمقدس برایمان صحبت‬
‫کن‪.‬ر رپیامبر رفرمود‪:‬ر ر«أرضر رالمحشرر روالمنشر»‪ 1‬ریعنی‬
‫آنجا سرزمین حشر و گردهمایی خلیق است‪.‬‬
‫مسرجدالقصی ررپناهگاهر رور رسنگرر رمؤمنانر ردرر ربرابر‬
‫دجال است و دجال وارد آن نمیشود‪.‬‬
‫قالر ررسولالله ررعنر رالدجالر ر«‪...‬علمتهر ریمکثر رفی‬
‫الرضر راربعینر رصباحا ًر یبلغر رسلطانهر رک َّر‬
‫ل رمنهلر رلیأتی‬
‫اربعة مساجدَ الکعبة و مسجدالرسول و المسجدالقصی‬
‫‪2‬‬
‫و الطور‪»...‬‬
‫پیامبر در مورد دجال فرمود‪ :‬نشانه آن این است که‬
‫چه ل صباحی (چهل روز)در زمین می ماند که سلطه‬
‫وقدرتشر رهمهر رآبشخورر روچشمهر رهار ررار رفرار رمیر رگیرد‬
‫جزچهارمسجدکه دجال نمی تواند داخل آنها شود کعبه‪،‬‬
‫ومسجد پیامبر ‪ ،‬ومسجدالقصی‪ ،‬وطور‪.‬‬
‫مسجدالقصی جایی است که بارسفربرای زیارت آن‬
‫بر بسته می شود وعلما اتفاق دارند براینکه زیارت بیت‬
‫المقدس وخواندن نمازدرآن سنت است‪ .‬ودرست‬
‫نیست که برای زیارت سفر نمود جز سه مسجد که‬
‫‪ 1‬احمد وابن ماجه این حدیث راخارج نموده اندو آلبانی هم در کتاب "تخریج أحادیث فضائل‬
‫الشام ودمشق‪ ،‬تألیف ربعی‪ .‬آن را صحیح دانسته است‪.‬‬
‫‪ 2‬امامـ ـاحمدـ ـاینـ ـحدیثـ ـراـ ـتخریجـ ـنموده‪.‬ـ ـحدیثـ ـشماره‪:‬ـ ‪،24085‬ـ ‪،24084‬ـ ‪،24083‬‬
‫‪ ،23478‬و سند آن با شرط شیخین صحیح می باشد‪ ،‬مسند امام احمد‪ ،‬چاپ‪ :‬بیت الفکار‬
‫الدولیة‪2004:‬م‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪54‬‬

‫مسجد القصی یکی از آنها است‪.‬وآن سه مسجد فضل‬
‫وبرتری را بر دیگر مساجد دارند‪ ،‬در صحیحین ازابو‬
‫هریره روایت شده که پیامبر خدا فرمود‪:‬‬
‫«ل ررتُشدُّ ــالرحالـ ـاّل ــإلیـ ـثلثةـ ـمساجدـ ـالمسجدـ ـالحرام‪،‬‬
‫‪1‬‬
‫ومسجدالرسول ‪ ،‬ومسجد القصی »‬
‫بار سفر بربسته نمیشود جز برای زیارت سه‬
‫مسجد‪.‬مسجدالحرام‪ ،‬مسجد پیامبر و مسجدالقصی‪.‬‬
‫بهر رهمینر رجهتر ربسیاریر رازر راصحابر ربرایر رنمازر ردر‬
‫مسجدالقصی بدانجا سفر نمودهاند‪ ،‬و پس از آنها نیز‬
‫سلف ر ررصالح ر ررو ر ررگذشتگان ر ررخداجوررر ن رررآنهایی ر ررکه‬
‫مسجدالقص ی ر ا ب ا حلقهها ی عل م و طالبا ن آن‪،‬ر آباد‬
‫نمودهاند‪.‬‬
‫نووی میگوید‪ :‬این حدیث بیانگر عظمت و شکوه و‬
‫فضیلت این سه مسجد و امتیاز و برتری آنها بر دیگر‬
‫مساجد است زیرا آنها مساجد پیامبران بودهاند‪ .‬و‬
‫نماز در آنها ثواب بیشتری دارد و سفر برای زیارت آنها‬
‫فضیلت دارد‪ .‬و نزد جمهور علما سفر به سوی غیر این‬
‫مساجد فضیلت و اهمیت ندارد‪ ،‬و شیخ ابومحمد جوینی‬
‫از یاران ما‪ ،‬می گوید‪ :‬سفر برای زیارت هر جایی جز‬
‫‪2‬‬
‫این سه مسجد حرام است‪.‬‬
‫و حافظ میگوید‪ :‬این حدیث بیانگر فضیلت این سه‬
‫مسجد و مزیت آنها بر سایر مسجدها میباشد زیرا این‬
‫سه مسجد‪ ،‬مسجد پیامبران بودهاند زیرا مسجد اول‬
‫(مسجدالحرام) نخستین قبله مردم و محل حج‬
‫مسلمانان بوده است‪ .‬و مسجد دوم (مسجد النبی) قبله‬
‫امتهای پیشین بوده است و سومی (مسجدالقصی) بر‬
‫‪3‬‬
‫تقوی بنا نهاده شده است‪.‬‬
‫و از شیخ السلم ابن تیمیه در مورد حکم زیارت‬
‫بیتالمقدس و نماز در آن‪ ،‬سؤال شد‪.‬ایشان فرمودند‪:‬‬
‫‪ 1‬بخاری این حدیث را روایت کرده است‪ ،‬حدیث شماره‪:‬ـ ‪ ، 1189‬صحیح بخاری‪ :‬چاپخانه‪:‬‬
‫دارالسلم‪ ،‬ریاض‪.‬‬
‫‪ 2‬المنهاج‪ :‬شرح صحیح مسلم‪.‬‬
‫‪ 3‬الفتح(‪)3/603‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪55‬‬

‫در صحیحین آمده که پیامبر خدا فرمود‪ :‬بار سفر‬
‫بربسته نمی شود جز برای زیارت سه مسجد‪.... .‬این‬
‫حدیث در صحیحین از ابی سعید و ابی هریره و از‬
‫کسان دیگری نیز روایت شده است‪.‬و درجه این حدیث‪،‬‬
‫مستفیض و مورد قبول و تصدیق است‪ .‬و اهل علم‬
‫برصحت و مقبولیت آن اجماع و اتفاق دارند و همه‬
‫علما‪ ،‬سفر به بیت المقدس و ادای عبادات مشروع در‬
‫آنجا را سنت دانستهاند‪ ،‬و ابن عمر(عبدالله بن عمر)‬
‫بدانجا میرفت و در آن نماز میخواند‪.1‬‬
‫مسجد القصی‪ :‬ثواب نماز در آن چندین برابر جاهای‬
‫دیگر است‪ .‬از ابو ذر روایت است که گفت‪ :‬نزد پیامبر‬
‫خدا بود یم و در مورد م سجد پیا مبر و بیتالمقدس ب حث‬
‫مری کردیرم کره کدام یرک از آنهرا برتراسرت؟ پیامربرخدا‬
‫فرمود‪:‬‬
‫« رصلةر رف ی رمسجدیر رأفضلر منر راربعر صلواتر رفیه‪،‬ر رو‬
‫لنعمر رالمصلیر رهو‪،‬ر رور رلیوشکنر رأنر ریکونر رللرجلر رمثل‬
‫شط ن فرس ه م ن الرض حیث یری من ه بیت المقدس‬
‫‪2‬‬
‫خیرله من الدنیا جمیعاً‪.‬او قال خیر من الدنیا وما فیها»‬
‫یکر رنمازر ردرر رمسجدر رمنر رچهارر ربرابرر رنمازر ردرر ربیت‬
‫المقدس است‪ .‬و آنجا (بیتالمقدس) بهترین نماز خانه‬
‫است چیزی نمانده یک نفر آن قدر به بیت المقدس نزدیک‬
‫شود که آن را ببیند و چنین چیزی برای او بهتراست‬
‫ازتمام دنیا‪ - .‬ودر روایت دیگر‪ -‬بهتر است از دنیا و آنچه‬
‫در آن است‪.‬‬
‫مسجدالقصی‪ :‬نماز در آن دارای فضیلت بزرگی‬
‫است‪ .‬نسائی از عبدالله بن عمرو بن عاص از پیامبرخدا‬
‫روایت نموده که فرمود‪ :‬وقتی که سلیمان از بنای‬
‫بیتالمقدس فارغ شد سه چیز را از خدا درخواست‬
‫‪ 1‬مجموعـ ـفتاوایـ ـشیخـ ـالسلمـ ـابنـ ـتیمیه(‪)6/27‬چاپـ ـدومـ ـسال ‪1398‬هـ‪-‬ـ ـتهیهـ ـوتنظیم‪.‬‬
‫عبدالرحمن نجدی حنبلی‪.‬‬
‫‪ 2‬حاکم این حدیث را خارج نموده وآن را تصحیح نموده وذهبی نیز با او موافق بوده‪ .‬وآلبانی‬
‫هم آن را صحیح دانسته است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪56‬‬

‫نمود‪ :‬قدرت و حکمی که بر اساس حکم خدا باشد‪،‬‬
‫سلطه و قدرتی که پس از او به کسی داده نشده باشد‪،‬‬
‫و اینکه هرکس داخل این مسجد شود تنها به‬
‫قصدخواندن نماز در آن‪ ،‬از گناهانش پاک شود همچون‬
‫روزی که از مادرش متولد شده است‪.‬پیامبر فرمود‪:‬‬
‫«أما اثنتان فقد اعطیهما‪ ،‬و ارجو أن یکون أعطی‬
‫الثالثة»‪ 1‬دو تای اولیش به من داده شده اما ازخدا می‬
‫خواهم که سومی را نیز به من بدهد‪.‬‬
‫مسرجدالقصی‪:‬ـ ـوـ ـقدسـ ـوـ ـفلسطینـ ـازـ ـروزـ ـازل‪،‬ـ ـپاکـ ـو‬
‫مقدس بودهاند‪ .‬خداوند می فرماید‪:‬‬
‫چ ﮭ ﮬ ﮭ ﮮ ﯚ چ المائدة‪٢١ :‬‬
‫اي قوم مـن! بـه سـرزمين مقد ّـسي وارد شويـد كـه‪..... .‬و این آیه‬
‫خطاب موسی ـبه قومش بود‪ ،‬قبل از اقامت بنی اسرائیل در‬
‫فلسطین‪ ،‬و پیش از انبیاء بنی اسرائیل‪ ،‬آنهای که یهود فکر می‬
‫کرد که وارث آنها است‪ .‬و خداوند در مورد ابراهیم و لوط می‬
‫فرماید‪:‬‬
‫چ النبياء‪٧١ :‬‬
‫چﯥ ﯦ ﯧ ﯨ ﯩ‬
‫و او و لوط را (از مكر و كيد كافران) رستگار و به سرزميني‬
‫گسيل داشتيم كه (از لحاظ مادي و معنوي) پرخير و بركتش‬
‫براي جهانيان كرده‌ايم‪.‬‬
‫و آن برکت قبل از ابراهیم نیز در آنجا وجود داشت‪.‬‬
‫به همین جهت یبوسیها‪ 2‬در کنار و حوالی آن سکونت‬
‫گزیدند نه در داخل آن زیرا داخل آنجا محل عبادت بود‬
‫نه سکونت‪.‬‬
‫مسجدالقصی‪ :‬تعداد زیادی از اصحابن داخل آن‬
‫شدند‪ .‬و از مناطق دور به قصد زیارت یا سکونت و یا‬
‫وعظ و ارشاد بدانجا سفر نمودهاند از جمله ابو عبیده‬
‫‪ 1‬اینـ ـحدیثـ ـراـ ـنسائیـ ـوابنـ ـماجهـ ـرویاتـ ـنمودهـ ـاند‪،‬ـ ـحدیثـ ـشماره ‪،1408‬ـ ـسننـ ـنسائی‬
‫انتشارات مکتبة المعارف در ریاض چاپ اول‪.‬‬
‫‪ 2‬یبوسیها گروهی از اعراب نخستین بودند که در قلب جزیرة العرب پیدا شدند و نشأت‬
‫گرفتند سﭙس همراه چند قبیله از کنعانیهایی که خود را به آنجا نسبت می دادند از آنجا به‬
‫قدس مهاجرت نمودند‪ ،‬و آنها نخستین کسانی بودند که در قدس ساکن شدند و در آنجا خانه‬
‫ساختند‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪57‬‬

‫بن جراح‪ ،‬که در فتح شام فرمانده لشکر بود‪ ،‬و بلل بن‬
‫رباح‪ ،‬که در فتح بیتالمقدس همراه لشکر عمر بن‬
‫خطابس بود و در مسجدالقصی اذان داد‪ ،‬و معاذ بن‬
‫جبل‪ ،‬که ابو عبیده پس از فوت خود او را به جانشینی‬
‫منصوب نمود‪ ،‬و خالد بن ولید‪ ،‬شمشیر از غلف کشیده‬
‫خدامه در فتح بیت المقدس حضور داشت‪ ،‬و عبادة بن‬
‫صامت نخستین کسی که به امر قضاوت در فلسطین‬
‫منصوب شد و در آنجا سکونت گزید و در همان جا دفن‬
‫گردید‪ ،‬تمیم بن اوس داری‪ ،‬عبدالله بن سلم که وارد‬
‫بیتالمقدس شد و در فتح آن نیز حضور داشت از‬
‫کسانی است که مژده بهشت به او داده شده‪ ،‬و‬
‫همچنین تعداد زیاد دیگری از اصحاب که بدانجا سفر‬
‫‪1‬‬
‫نمودهاند‪.‬‬
‫مسجدالقصی‪ :‬خاکش از هر سرزمینی که مسلمانان‬
‫آن را فتح نمودهاند جدا و متمایز است زیرا آنجا تنها‬
‫شهری است که خلیفة راشد عمربن خطاب شخصا‬
‫برای فتح و تحویل گرفتن کلیدهایش از مدینه خارج‬
‫شده و در محوطه مسجدالقصی پس از آنکه خداوند‬
‫فتح بیتالمقدس را برای مسلمانان آسان نمود‪ ،‬مصلیی‬
‫را‪ -‬در سال ‪15‬هر‪ -‬بنا کرد‪ ،‬و زمینهای پر برکتش را‬
‫وقف نمود تا امانتی باشد در گردن امت تا روز قیامت‪.‬‬
‫مسجدالقصی‪ :‬جایی است که اتباع و پیروان محمد‬
‫جان خود را جهت طرد و دور انداختن رومیها و صلیبیها‬
‫در آن نثار نمودند و نه بار حمله صلیبیها بدانجا را با‬
‫فرماندهی نورالدین محمود زنکی‪ ،‬و صلح الدین ایوبی‬
‫و دیگر حاکمان مسلمان و فرماندهانی که فرماندهی‬
‫مجاهدین را به عهده داشتند‪ ،‬خنثی نمودند تا اینکه پس‬
‫از ‪ 91‬سال غصب و اشغال بیتالمقدس‪ ،‬آن را ازچنگال‬
‫غاصبین آزاد نمودند‪ ،‬زیرا ارزش و جایگاه اقصی و‬
‫‪ 1‬برای آگاهی بیشتر درموردنام کسانی که به مقصد بیت المقدس سفرنموده اند به کتاب‪:‬‬
‫مثیرـ ـالغرامـ ـالیـ ـزیارتـ ـالقدسـ ـوالشام‪،‬ـ ـوهمچنینکتاب‪:‬ـ ـالنسـ ـالجلیلـ ـبتاریخالقدس‬
‫والخلیل‪.‬مراجعه نمایید‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪58‬‬

‫قدس در دلها بسیار بزرگ است‪ ،‬و آنجا سرزمین پاک و‬
‫مبارک مسلمانان است‪ ،‬و این از اعتقادات ما است‪ ،‬و‬
‫هرگز دشمن نخواهد توانست محبت آن را در دلها‬
‫برکند هراندازه تلش کند و به دروغ پردازی و شایعه‬
‫پراکنی بپردازد‪.‬‬
‫مسرجدالقصی‪ :‬همواره محل و جای اهتمام علمای‬
‫اسلمیر ربوده‪،‬ر رور رآنچهر رکهر رعلمایانر راسلمیر ردرر رقرون‬
‫اولر رور رقرنهایر ربعدیر ردرر رزمینهر رفضائلر رمسجدالقصی‬
‫نوشتهاند‪ ،‬بر جایگاه و اهمیت آنجا دللت دارد‪ ،‬که این‬
‫نوشتههار رهنوزر رهمر رموردر رتحقیقر رور رتدریسر رهستند‬
‫بگونهای که هیچ شهر دیگری تا این اندازه رنگ و رو و‬
‫صبغةر رور روجههر رجهانیر رنداشتهر راست‪،‬ر راهتمامر رور رتوجه‬
‫سلفر رصالحر رور رعلمایر راعلمر ربهر رمسجدالقصیر رو‬
‫سرزمین مبارک واضح و آشکار است‪ ،‬و کثرت تألیفات‬
‫و نوشتههایی که در زمینه فضائل قدس و بیتالمقدس‪،‬‬
‫ور ررمسجدالقصیر ررنوشتهاندر ررور ررهمچنینر ررتشویقر ررو‬
‫ترهیبهاییر رکهر ربرایر رزیارتر رآنجار رنمودهاندر ردالر ربرر راین‬
‫واقعیت است‪.‬‬
‫ما هر اندازه در مورد فضایل مسجدالقصی بحث کنیم‬
‫نخواهیم توانست حق مطلب ر ا ادا کنی م و آنگونه که‬
‫خداوند آنرا تعریف نموده است‪ ،‬آن را بستاییم چنانکه‬
‫میفرماید‪:‬‬

‫چﭑ ﭒ ﭓ ﭔ ﭕ ﭖ ﭗ پ‬
‫ﭤ ﭥ ﭦ ﭧ چ السراء‪١ :‬‬
‫ﭠ ﭡﭢ ﭣ‬
‫ﭙ‬

‫ﭚ ﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ‬

‫تسبيح و تقديس خدائي را سزا است كه بنده خود‬
‫مد پسر عبدالّله) را در شبي از مسجدالحرام‬
‫( مح ّ‬
‫( مكّه) به مسجدالقصي ( بيت‌المقدّس) برد‪ ،‬آنجا كه‬
‫دَور و بر آن را پر بركت (از اقوات مادي و معنوي)‬
‫ساخته‌ايم‪ .‬تا (در اين كوچ يك شبه زميني و آسماني)‬
‫برخي از نشانه‌هاي (عظمت و قدرت خداوندي) خود را‬
‫بدو بنمايانيم (و با نشان دادن فراخي گستره جهان و‬
‫بخشي از شگفتيهاي آن‪ ،‬او را از بند دردها و رنجهاي‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪59‬‬

‫زمينيان برهانيم و با دل و جرأت بيشتر به ميدان‬
‫مبارزه حق و باطل روانه گردانيم)‪ .‬بي‌گمان خداوند‬
‫بس شنوا و بينا است‪ ( .‬نه سخني از او پنهان و نه‬
‫كاري از او نهان مي‌ماند)‪.‬‬
‫اگر مسجدالقصی هیچ فضیلتی نمی داشت جز این آیه‬
‫که در شأن آن نازل شده است برای بیان فضیلت و‬
‫ارزشش کافی بود زیرا وقتی که حوالی و دور و برش‬
‫مبارک باشد مسلم است که خود آنجا از فضیلت و‬
‫برکات بیشتری برخوردار است‪.‬و یکی از فضایلش این‬
‫است که بر سایر مساجد به جز مسجدپیامبر و‬
‫مسجدالحرام‪ ،‬برتری داده شده است‪.‬‬

‫و در پایان می پرسیم‬
‫چگونه مسجدالقصی در آسمان است در حالی که‬
‫پیامبر مژده فتح آن را داده است‪ ،‬و فضیلت آن را‬
‫باجمله «ولنعم المصلی هو»‪ -‬بهترین جای نماز آنجا‬
‫است‪-‬بیان می دارد؟!!‬
‫چگونه درآسمان است!! در حالی که خداوند دوروبر آن‬
‫را پر برکت نموده است‪ ،‬و لفظ برکت را هفت بار در‬
‫قرآن برای سرزمین فلسطین یعنی سرزمین‬
‫بیتالمقدس به کار برده است‪ ،‬و آیا همه آسمان مبارک‬
‫نیست؟!!‬
‫چگونه در آسمان است!! و حال آنکه پیامبر در جواب‬
‫اصحاب‪ ،‬آنگاه که در مورد فضیلت و برتری مسجد‬
‫پیامبر و بیتالمقدس سؤال نمودند‪ ،‬فرمود‪« :‬صلة فی‬
‫مسجدی هذا بأربع صلوات فیه» یک نماز در مسجد من‬
‫چهار برابر نماز در آن ثواب دارد؟!!‬
‫چگونه در آسمان است در حالی که نماز در آن اجر و‬
‫ثوابش برای مسلمانان چندین برابر است‪ ،‬و به همین‬
‫جهت‪ ،‬اصحاب کرام برای زیارت و ادای نماز در آن بار‬
‫سفر بربسته و فرسنگها راه را طی نموده تا به آن اجر‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪60‬‬

‫و ثواب نائل شوند! مگر نه این است که آن جا مقام و‬
‫محل نسل پیروز و قعر خانه ایمان داران‪ ،‬و سرزمین‬
‫حشر و نشر است؟!!‬
‫چگونه در آسمان است!! و حال آنکه دژ و قلعه‬
‫پیامبران و محل دعوت مردم به سوی توحید و‬
‫یکتاپرستی بوده است؟!! و پیامبر عظیمالشأن ما‬
‫حضرت محمد به سوی آن به اسراء برده شد و از آنجا‬
‫به بلندای آسمان سفر نمود! و همچنین پیامبر راستگو‬
‫جال لن یدخله و فیه‬
‫و امین به ما خبرداده که‪« :‬أ ّ‬
‫ن الد ّ‬
‫یتحصن المؤمنون»‪-‬دجال داخل آن نمی شود و مؤمنان‬
‫در آنجا خود را پناه می دهند؟!!‬
‫چگونه درآسمان است؟!!در حالی که درحدیث ثابت و‬
‫قطعی شده که آنجا نخستین مسجدی است که پس از‬
‫مسجدالحرام‪ ،‬در روی زمین بنا شده؟ چنانکه ابوذر‬
‫ی مسجد وضع فی‬
‫میفرماید‪« :‬قلت یا رسولالله ا ّ‬
‫و ُ‬
‫ی؟‬
‫ل؟ قال‪ :‬المسجد الحرام‪.‬قال‪ :‬قلت‪ :‬ث ّ‬
‫ما ّ‬
‫الرض ا ّ‬
‫قال‪ :‬المسجدالقصی قلت‪ :‬کم کان بینهما؟ قال‪:‬‬
‫ن‬
‫م أینما ادرکتک الصلة بعد فصل ِّه‪ ،‬فإ ّ‬
‫اربعون سنة ث ّ‬
‫‪1‬‬
‫الفضل فیه»‬
‫از پیامبر خدا پرسیدم نخستین مسجدی که روی زمین‬
‫بنا شده است‪ ،‬کدام مسجد است؟ فرمود‪ :‬مسجدالحرام‬
‫است‪.‬گفتم‪ :‬پس ازآن؟ فرمود‪ :‬مسجدالقصی‪.‬گفتم‬
‫چقدر فاصله زمانی باهم دارند؟ فرمود‪ :‬چهل سال‪.‬‬
‫سپس فرمود درهرجاوقت نماز فرا رسید در همان‬
‫جاآن را بخوان که فضیلت در آن است‪.‬‬
‫چگونه در آسمان است در حالی که حدیث «لتشد ّ الرحال ال‬
‫الی‪»... .‬که در مورد آن است‪ ،‬حدیثی است متواتر‪ ،‬که گروهی از‬
‫اصحاب آن را روایت نموده و سﭙس گروهی دیگر (تابعین) که‬
‫مورد ثقه و اعتماد هستند از آنها روایت نموده‪ ،‬و به همین ترتیب‬
‫تمام امت آنرا قبول داشته و سلف صالح و ذریه و اتباع آنها تا به‬
‫امروز بدان عمل نمودهاند؟!!‬
‫‪1‬‬

‫روایت از بخاری‪ ،‬حدیث شماره‪ 3366 :‬صحیح بخاری چاپ دارالسلم در ریاض‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪61‬‬

‫و هیچ یک از مسلمانان در اینکه مسجدالقصی همان مسجد‬
‫قدس است‪ ،‬و پیامبر به سوی آن به اسراء برده شد‪ ،‬شک و‬
‫تردید نداشتهاند‪.‬‬
‫چگونه در آسمان است در حالی که در روایات مستند و‬
‫صحیح نیامده و برای ما نقل نشده که تنها یکی از‬
‫اصحاب چنین تصور کرده باشد که مسجدالقصی‪،‬‬
‫مسجدی باشد در آسمان بلکه آن همان مسجدی است‬
‫که پیامبر برای آنها توصیف نموده و کسانی که آنجا‬
‫را زیارت کردهاند‪ ،‬او را تصدیق نمودهاند و خداوند در‬
‫باره پیامبرش می فرماید‪:‬‬
‫ﭣ ﭤ ﭥ چ النجم‪٤ – ٣ :‬‬
‫چﭛ ﭜ ﭝ ﭞ ﭟ ﭠ ﭡ ﭢ‬
‫و از روي هوا و هوس ســخن نمي‌گويــد‪ .‬آن (چيزي كــه بــا خود‬
‫آورده اســت و بــا شمــا در ميان نهاده اســت) جــز وحــي و پيامــي‬
‫نيست كه (از سوي خدا بدو) وحي و پيام مي‌گردد‪.‬‬
‫چگونه در آسمان است در حالی که به تواتر رسیده و‬
‫نسل پس از نسل این امت مسجدالقصی را همان‬
‫مسجد قدس دانستهاند و اصل تصور نمی شود که‬
‫کسی خلف آنرا ادعا کند!!‬
‫بنا بر این به دانشمندان و محققین یهودی و‬
‫گذشتگانشان از مستشرقین و همچنین کسانی که‬
‫همچون آنها فکر میکنند‪ ،‬مانند شیعه های رافضی؛ می‬
‫گوییم‪ :‬هیچ کدام از اصحاب و تابعین و تابع تابعین و‬
‫علمای امت اسلمی قایل به چنین سخنی نبوده‪ ،‬و‬
‫آنچه را که ازآیات و روایات و احادیث فهم و استنباط‬
‫نمودهاند‪ ،‬این است که مسجدالقصی همان مسجد‬
‫بیتالمقدس است و همه امت‪ ،‬اعم از پیشوایان و‬
‫اصحاب و تابعین و محدثین و فقها و دانشمندان در‬
‫طول چهارده قرن‪ ،‬مسجدالقصی را همان مسجد‬
‫بیتالمقدس دانسته و هیچ کدام از آنها آنرا انکار‬
‫ننمودهاند‪ ،‬با این وصف آنها گمان می کنند که‬
‫مسجدالقصی مسجدی است در آسمان!!‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪62‬‬

‫بدانها میگوییم! هر اندازه در صدد توطئه باشید و سم‬
‫پاشیر رنماییدر رموفقر رنخواهیدر رشد‪.‬ر رزیرار ردلهایر راصحاب‬
‫پیامبر ررپیشر رازر رفتحر رشامر رمشتاقر رور رآرزومندر رفتح‬
‫بیتالمقدس بودند؛ و آنها خوب میدانستند که سرزمین‬
‫پرر ربرکتر رور رمبارکیر رکهر ردرر رقرآنر رذکرر رشده‪،‬ر رهمان‬
‫سرزمین قدس و فلسطین است‪.‬‬
‫و خدا را سپاس گذاریم که ما نیستیم آنجا را‬
‫بیتالمقدس نام نهاده باشیم بلکه خدایی آنجا را نام‬
‫گذاری نموده که شنوا و بینا است‪.‬و ما نیستیم که ادعا‬
‫کرده باشیم که پیامبر از مسجدالحرام به سوی‬
‫مسجدالقصی أسراء نموده است بلکه این واقعیتی‬
‫است آشکار و حقیقتی است واضح که نص صریح کلم‬
‫خدا و سنت متواتر پیامبر عظیم الشأن بر آن دللت‬
‫دارند‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪63‬‬

‫گفتار پایانی‬
‫ما هیچ گونه شک و تردیدی نداریم که همه مسلمانان‬
‫بر جایگاه و ارزش مسجدالقصی اتفاق و اجماع دارند‬
‫و برتری آن واقعیتی است که هیچ گونه باطلی در آن‬
‫راه ندارد‪ ،‬و مسجدالقصایی که در قرآن ذکر شده‬
‫است عین همان مسجدی است که در بیتالمقدس قرار‬
‫دارد؛ اما شیعهها آنگونه به مسجدالقصی نمی نگرند‬
‫که سنیها به آن می نگرند و از نظر آنها بیتالمقدس از‬
‫چنان جایگاهی برخوردار نیست که اهل سنت برایش‬
‫قائلاند‪ ,‬زیرا بعضی از آنها معقول نمی دانندکه‬
‫مسجدالقصی و قدس دارای جایگاه و ارزشی باشد در‬
‫حالی که عمرفاروق آنرا فتح نموده و امویها تجدید‬
‫بنایش نمودهاند و صلحالدین ایوبی آنرا از چنگال‬
‫دشمنان آزاد نموده و زخم دل صلیبیهای کینهتوز را‬
‫عمیقتر و شدیدتر نموده است و آنها را در بلد‬
‫مسلمانان اخراج نموده است‪.‬‬
‫اقوال و دیدگاه شیعه در مورد مسجدالقصی به سه دسته‬
‫تقسیم می شود‬
‫دیدگاه اول‬

‫این دسته فکر میکنند که مسجد قدس‪ ،‬مسجدالقصی‬
‫نیست‪ ،‬و منظور از مسجدی که آیه اول سوره اسراء به‬
‫آن اشاره دارد‪ ،‬بیت المعمور است که در آسمان چهارم‬
‫قرار دارد و پیامبر به آنجا به اسراء برده شده‪.‬‬
‫آنها مسجدالقصای فلسطین را جزو سه مسجدی که‬
‫زیارتی هستند و سفر برای زیارت آنها مستحب است‪،‬‬
‫به حساب نمی آورند‪ ،‬و میگویند که بنای آن تازه و در‬
‫عهد امویها صورت گرفته و امویها قداست آنرا شایع‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪64‬‬

‫نموده و مردم را برای حج و زیارت آن دستور دادهاند و‬
‫احادیثی را برای ترغیب مردم جهت زیارت آن‪ ،‬وضع‬
‫نمودند!! و اهمیت دادن سیاست مداران شیعه به‬
‫مسجدالقصی از لحاظ سیاسی است نه عقیدتی و‬
‫تعبدی‪.‬‬
‫دیدگاه دوم‬

‫به اعتقاد این گروه‪ ،‬اگرچه در مراجع و تفاسیر و اخبار‬
‫ور رروایاتر رآنهار رنصوصیر ردالر ربرر راینکهر رمسجدالقصی‬
‫مسجدی است در آسمان‪ ،‬وجود دارد‪ ،‬اما این از جایگاه‬
‫ور رارزشر رمسجدر رقدسر رور رضرورتر ردفاعر رازر رآنر رور رآزاد‬
‫سازی آن نمی کاهد زیرا در هر صورت مسجدالقصی‬
‫متعلقر ربهر رمسلمانان؛ر رامار ربار راینر روصفر رهمر رجایگاهر رو‬
‫ارزش ر ررمسجد ر ررکوفه ر ررو ر ررکربل رررو ر ررقم ر رراز ر ررجایگاه‬
‫مسجدالقصی بیشتر است‪.‬‬

‫شيعه و بيت المقدس‬
‫‪65‬‬

‫دیدگاه سوم‬
‫این گروه مسجدالقصی را همان مسجدی می دانند که‬
‫در اول سوره اسراء ذکر شده و فضل و برتریش بر‬
‫سایر مساجد به جز مسجدالحرام و مسجد پیامبر و‬
‫مسجد کوفه مقدم است!! اما در هر صورت جایگاه آن‬
‫با جایگاه مسجد کوفه و کربل و دیگر اماکن مقدسه‬
‫آنها مقایسه نمی شود‪.‬‬
‫نقطه مشترک این سه دیدگاه این است که‪ :‬مسجد‬
‫کوفه و مسجد کربل و قبر حسین و قبه سامراء بر‬
‫مسجدالقصی برتری دارند خواه مسجدالقصی در‬
‫زمین باشد یا در آسمان!! و این سخنی است خیلی‬
‫تعجب آور و بسیار خطرناک‪ ،‬و تناقضگویی واضح و‬
‫آشکار است‪.‬‬
‫توانایی و تندرستی را از خداوند منان خواستاریم‪ ،‬و‬
‫امیدواریم که توانسته باشیم حقیقت امر را به خوبی‬
‫بیان نموده باشیم و گمان و تخیلت آنها را به طور‬
‫شایسته رد نموده باشیم‪.‬‬
‫و در پایان از خداوند میطلبم که این کار مورد قبول و‬
‫پذیرش خود قرارداده باشد و آنرا عملی خالصانه برای‬
‫خود قرار داده باشد‪ ،‬چرا که اگر خوبی کردهام از جانب‬
‫اوست و اگر بدی کردهام از جانب من و از جانب‬
‫شیطان است‪...‬‬
‫والحمدلله رب العالمین‪، ، ،‬‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful