‫به نام خدا‬

‫بهره وری‬
‫نام استاد‪ :‬جواد فرشباف ماهریان‬
‫فروردین ‪84‬‬

‫چرا بهره وری؟‬
‫ضرورت و اهمیت!‬

‫بهره وری ایمان راسخ برای پیشرفت انسانهاست‪.‬‬

‫بهره وری در درجه اول یک دیدگاه فکری‬
‫است که همواره سعی در بهبود مستمر وضع‬
‫موجود دارد‪.‬‬

‫روانشاد دکتر حسین عظیمی‪:‬‬
‫چرا‪:‬‬
‫ارزش افزوده کار یک‬
‫قالیباف در یک سال‬

‫توسعه نیافته‬

‫=‬

‫یک ساعت کار در‬
‫کارگاههای صنعتی‬

‫توسعه یافته‬

‫چشم انداز نظام جمهوری اسلمی ایران در ‪ 30‬سال‬
‫آینده‪:‬‬

‫ایران کشوری است توسعه یافته ‪....‬‬
‫توسعه نیازمند سرمایه گذاری است‪.‬‬

‫راههای افزایش سرمایه گذاری‬
‫اللف ‪ -‬از لطریلق لافزایلش لسلرمایه لگذاري‌هاي لجدیلد لانساني لو‬
‫فیزیکي و افزایش ظرفیت‌هاي جدید‬
‫ب ‪ -‬از طریق استفاده بهتر از سرمایه‌گذاري‌هاي قبلي انساني و‬
‫فیزیکي و ظرفیت‌هاي موجود‬
‫ج ‪ -‬از لطریلق لاسلتفاده لاز لسلرمایه‌گذاري‌هاي لقبللي لو لافزایش‬
‫سرمایه‌گذاري‌هاي جدید‬

‫بیل گیتس (‪ )Bill Gates‬مي گوید‪:‬‬
‫ثروتمنلد لتریلن لمرد لدنیلا لمالك لچیزهاي لملموس‬
‫نیست ‪ .‬نه زمین دارد ‪ ،‬نه طل ‪ ،‬نه نفت ‪ ،‬نه کارخانه ‪ ،‬نه‬
‫فعالیت صنعتي دیگر و نه ارتش و نه سپاهي‪.‬‬
‫ایلن لنخسلتین لبار لدر لتاریلخ لبشلر لاسلت لکه ل‬
‫ثروتمند ترین مرد دنیا فقط دانش دارد و بس‪.‬‬

‫جدول ترکیب تولید ثروت‪ -‬مقایسه بین کشوري‬
‫برآورد ثروت‬
‫سرانه‬

‫سهم منابع‬
‫انساني‬

‫سهم ثروت‬
‫فیزیكي‬

‫سهم ثروت‬
‫طبیعي‬

‫‪64%‬‬

‫‪16%‬‬

‫‪20%‬‬

‫‪18%‬‬

‫‪2%‬‬
‫‪4%‬‬

‫متوسط سرانه‬
‫جهان‬

‫‪86000‬‬

‫ژاپن‬

‫‪565000‬‬

‫‪80%‬‬

‫آلمان‬

‫‪399000‬‬

‫‪79%‬‬

‫‪17%‬‬

‫اسپانیا‬

‫‪268000‬‬

‫‪78%‬‬

‫‪12%‬‬

‫‪10%‬‬

‫ترکیه‬

‫‪34000‬‬

‫‪72%‬‬

‫‪15%‬‬

‫‪13%‬‬

‫ایران‬

‫‪28000‬‬

‫‪34%‬‬

‫‪37%‬‬

‫‪29%‬‬

‫جدول ترکیب تولید ثروت‪ ,‬مقایسه بین گروه کشورها‬

‫گروه‬

‫درصد از کل ثروت‬
‫جهاني‬

‫انساني‬

‫فیزیكي‬

‫طبیعي‬

‫‪ 63‬کشور صادر کننده‬
‫نفت خام‬

‫‪6/2%‬‬

‫‪36%‬‬

‫‪20%‬‬

‫‪44%‬‬

‫‪100‬کشور در حال‬
‫توسعه‬

‫‪9/15%‬‬

‫‪56%‬‬

‫‪16%‬‬

‫‪28%‬‬

‫‪29‬کشور صنعتي‬

‫‪6/79%‬‬

‫‪67%‬‬

‫‪16%‬‬

‫‪17%‬‬

‫ماده ‪ 5‬قانون برنامه چهارم توسعه (‪)1384-88‬‬
‫‪ 3/31 ‬درصد از متوسط رشد اقتصادي سالنه کشور‬
‫بایستي از طریق ارتقاء بهره وري تامین گردد‪( .‬خلصه به‬
‫مضمون)‬
‫شاخص رشد‬

‫سرمایه‬
‫میزان‬
‫گذاریهاي‬
‫رشد‬
‫(درصد) جدید(درصد)‬

‫رشد اقتصادي سالنه‬
‫‪GDP‬‬

‫‪8‬‬

‫‪5/5‬‬

‫درصد‬

‫‪0/10‬‬
‫‪0‬‬

‫‪7/68‬‬

‫ارتقاء بهره‬
‫وري(درصد)‬

‫‪5/2‬‬
‫‪7/31‬‬

‫رشد شاخص های تولید در ‪ 25‬سال گذشته و ‪ 5‬سال آینده‬

‫‪67‬‬‫‪1357‬‬
‫انقلب و‬

‫‪73‬‬‫‪1368‬‬
‫برنامه اول‬

‫‪78‬‬‫‪1374‬‬
‫برنامه دوم‬

‫‪81‬‬‫‪1379‬‬
‫سه سال‬

‫‪4/2‬‬
‫درصد‬

‫‪4/7‬‬
‫درصد‬

‫‪2/3‬‬
‫درصد‬

‫‪2/5‬‬
‫درصد‬

‫جنگ‬

‫توسعه‬

‫توسعه‬

‫اول برنامه‬
‫سوم توسعه‬

‫‪88‬‬‫‪1384‬‬
‫برنامه‬
‫چهارم‬
‫توسعه‬

‫‪ 8‬درصد‬

‫مأخذ ‪ :‬گزارش ربع قرن عملكرد اقتصادي نظام جمهوري اسلمي ايران ‪ -‬سازمان‬
‫مديريت و برنامه ريزي كشور‬

‫رشد سرمایه گذاری در ‪ 25‬سال گذشته و ‪ 5‬سال آینده‬
‫‪67‬‬‫‪1357‬‬
‫انقلب و‬
‫جنگ‬

‫‪73‬‬‫‪1368‬‬
‫برنامه اول‬
‫توسعه‬

‫‪6/7‬‬
‫درصد‬

‫‪2/9‬‬
‫درصد‬

‫‪81‬‬‫‪78‬‬‫‪1379 1374‬‬
‫برنامه دوم سه سال‬
‫اول برنامه‬
‫توسعه‬
‫سوم توسعه‬

‫‪0/8‬‬
‫درصد‬

‫‪7/10‬‬
‫درصد‬

‫‪88‬‬‫‪1384‬‬
‫برنامه‬
‫چهارم‬
‫توسعه‬

‫‪2/12‬‬
‫درصد‬

‫مأخذ ‪ :‬گزارش ربع قرن عملكرد اقتصادي نظام جمهوري اسلمي ايران ‪ -‬سازمان‬
‫مديريت و برنامه ريزي كشور‬

‫رشد شاخصهاي بهره‌وري در سالهاي گذشته‬
‫طرح‬

‫بهره‌وري‬
‫نیروي کار‬
‫بهره‌وري‬
‫سرمایه‬
‫بهره‌وري‬
‫کل عوامل‬
‫تولید‬

‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪1‬‬
‫واحد‬
‫‪381 380 379 378 374 373 371 368 358 357 356‬‬
‫سال‬
‫پایه‬
‫‪3‬‬
‫‪8‬‬
‫‪7‬‬
‫‪9‬‬
‫‪0‬‬
‫‪9‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1‬‬
‫‪7‬‬
‫‪9‬‬
‫‪0‬‬
‫درصد‬
‫‪/88 /85 /83 /81 /80 /79 /80 /68 /79 /87 /10‬‬
‫‪0‬‬
‫‪7‬‬
‫‪0‬‬
‫‪4‬‬
‫‪8‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0‬‬
‫‪4‬‬
‫‪0‬‬
‫‪2‬‬
‫‪0‬‬
‫درصد‬
‫‪/72 /74 /75 /72 /90 /94 /10 /10 /70 /79 /10‬‬
‫‪0‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0‬‬
‫‪7‬‬
‫‪8‬‬
‫‪3‬‬
‫‪8‬‬
‫‪0‬‬
‫‪3‬‬
‫‪7‬‬
‫‪6‬‬
‫‪1‬‬
‫‪3‬‬
‫‪0‬‬
‫درصد‬
‫‪/10‬‬
‫‪0‬‬

‫‪/84‬‬

‫‪/76‬‬

‫‪/79‬‬

‫‪/87‬‬

‫‪/85‬‬

‫‪/84‬‬

‫‪/79‬‬

‫‪/80‬‬

‫‪/80‬‬

‫‪/81‬‬

‫برنامه‌ر‬
‫مأخذ ‪ :‬گزارش ربع قرن عملكرد اقتصادي نظام جمهوري اسلمي ايران – سازمان مديريت و برنامه‬

‫تغییرات شاخصهاي رفاه اجتماعي و توزیع درآمد در سالهاي‬
‫‪1356-81‬‬
‫شرح‬
‫ضریب جیني‬
‫نسبت هزینه دهك‬
‫دهم به دهك اول‬

‫‪13‬‬
‫‪68‬‬

‫‪13‬‬
‫‪73‬‬

‫‪13‬‬
‫‪74‬‬

‫‪13‬‬
‫‪80‬‬

‫‪13‬‬
‫‪81‬‬

‫‪1‬‬
‫‪356‬‬

‫‪13‬‬
‫‪58‬‬

‫‪1‬‬
‫‪367‬‬

‫‪4 438/ 5 514/‬‬
‫‪37/‬‬
‫‪0‬‬
‫‪12/‬‬
‫‪0‬‬
‫‪0‬‬
‫‪2 2/22 0‬‬
‫‪5 9/31‬‬
‫‪/23‬‬
‫‪/31‬‬

‫‪4‬‬
‫‪24/‬‬
‫‪0‬‬
‫‪9‬‬

‫‪4‬‬
‫‪4‬‬
‫‪4‬‬
‫‪4‬‬
‫‪25/ 3/0 2/0 27/‬‬
‫‪0‬‬
‫‪0‬‬
‫‪4‬‬
‫‪1‬‬
‫‪4‬‬
‫‪5‬‬
‫‪/19 /20 /19 /20‬‬

‫‪42‬‬
‫‪/0‬‬

‫‪/19‬‬

‫‪13‬‬
‫‪78‬‬

‫‪13‬‬
‫‪71‬‬

‫مأخذ ‪ :‬گزارش ربع قرن عملكرد اقتصادي نظام جمهوري اسلمي ايران ‪ -‬سازمان مديريت و‬
‫برنامه ريزي كشور‬

‫‪5/‬‬
‫‪18‬‬

‫روند رشد تولید و بهره وری در برنامه چهارم‬
‫رشد تولید و بهره وری‬
‫میانگین رشد تولید‬

‫کشاورز‬
‫ی‬
‫‪5/6‬‬

‫نفت و گاز‬

‫صنعت و آب و برق‬
‫معدن‬

‫ساختمان‬

‫‪0/3‬‬

‫‪2/11‬‬

‫‪5/7‬‬

‫رشد بهره وری سرمایه‬

‫‪1/0‬‬

‫‪2/0‬‬

‫‪0/4‬‬

‫‪0/2‬‬

‫‪2/0‬‬

‫رشد بهره وری نیروی کار‬

‫‪6/4‬‬

‫‪0/2‬‬

‫‪0/5‬‬

‫‪0/3‬‬

‫‪7/4‬‬

‫رشد بهره وری کل عوامل تولید‬

‫‪2/2‬‬

‫‪3/0‬‬

‫‪4/4‬‬

‫‪2/2‬‬

‫‪8/2‬‬

‫‪5/34‬‬

‫‪9/8‬‬

‫‪1/39‬‬

‫‪0/29‬‬

‫‪4/23‬‬

‫سهم رشد بهره وری کل عوامل‬
‫تولید در رشد بخش های اقتصادی‬

‫‪9/11‬‬

‫ماخذ‪ :‬سازمان مدیریت و برنامه ریزی – دفتر اقتصاد‬
‫کلن‬

‫روند رشد تولید و بهره وری در برنامه چهارم‬
‫رشد تولید و بهره وری‬

‫حمل و‬
‫نقل‬

‫‪0/11‬‬

‫‪0/18‬‬

‫رشد بهره وری سرمایه‬

‫‪6/4‬‬

‫‪8/6‬‬

‫‪6/1‬‬

‫رشد بهره وری نیروی کار‬

‫‪0/4‬‬

‫‪0/9‬‬

‫‪7/5‬‬

‫‪3/2‬‬

‫رشد بهره وری کل عوامل تولید‬

‫‪3/4‬‬

‫‪9/7‬‬

‫‪3/4‬‬

‫‪1/1‬‬

‫‪0/2‬‬

‫‪0/39‬‬

‫‪7/43‬‬

‫‪3/30‬‬

‫‪6/33‬‬

‫‪9/21‬‬

‫میانگین رشد تولید‬

‫سهم رشد بهره وری کل عوامل‬
‫تولید در رشد بخش های اقتصادی‬

‫ارتباطات‬

‫بازرگانی‬
‫‪0/11‬‬

‫خدمات‬
‫عمومی‬
‫‪4/3‬‬

‫سایر‬
‫خدمات‬

‫‪2/0‬‬

‫‪6/1‬‬
‫‪5/6‬‬

‫‪0/9‬‬

‫ماخذ‪ :‬سازمان مدیریت و برنامه ریزی – دفتر اقتصاد کلن‬

‫تجارب سایر کشورها‬
‫سهم بهره وري‬
‫در رشد‬
‫اقتصادي‬

‫کشور‬

‫سال‬

‫سهم بهره وري‬
‫در رشد‬
‫اقتصادي‬

‫سال‬

‫مالزي‬

‫‪2000‬‬

‫‪5/25‬‬

‫‪2010‬‬

‫‪5/42‬‬

‫سنگاپور‬

‫‪2000‬‬

‫‪0/60‬‬

‫__‬

‫__‬

‫ایران‬

‫‪2004‬‬

‫‪6/20‬‬

‫‪2009‬‬

‫‪3/31‬‬

‫تعاریف و مفاهیم‬
‫بهره وری چیست؟‬

‫تاریخچه پیدایش مفهوم بهره وري‬
‫از بدو خلقت تا کنون‪ ،‬بشر همواره درصدد این بوده است که ( با‬
‫توجله لبله لمحدودیلت لهاي لخاص لزمان لومکان لخود) از لمنابع لدر‬
‫دسلترس لحداکثلر لاسلتفاده لرا لبنماید‪ .‬از لهزاران لسلال لپیلش لکه‬
‫نخسلتین لتمدنهلا ل لدربیلن لالنهریلن لشکلل لگرفلت لتلا لقرن لهیجدهم‬
‫میلدي که ریاضیات به کمك بشر شتافت و امروزه که ربات هاي‬
‫هوشمنلد لجاي لانسلان لرا لدر لکارهاي لسلخت لوخشلن لگرفتله لاند ل‪,‬‬
‫همواره تلش براین بوده تا حداکثر بهره وري از منابع حاصل شود‬
‫‪ .‬بنابراین بهره وري عمري به قدمت طول تاریخ بشر دارد‪.‬‬

‫تعریف لغوی بهره وری‬
‫واژه (‪ )productivity‬یک کلمه انگلیسی است که در لغت به‬
‫معنای قدرت تولید‪ ،‬بارور و مولد بودن است‪ .‬زمینی که استعداد‬
‫زراعت دارد و بذر در آن رشد و نما می کند اصطلحاً زمین‬
‫(‪ )productive‬گفتله لملی لشود‪ .‬یعنلی لزمیلن لمولد لو لبارور‪،‬‬
‫افرادی که در اجتماع ضمن داشتن توان انجام کار فاقد شغل‬
‫(‪non-‬‬
‫هستند و اصطلحاً بیکار محسوب می شوند افرادی‬
‫‪)productive‬گفته می شوند‪.‬‬

‫پس واژه (‪ )productive‬در فرهنگ زبان انگلیسی‬
‫به داشتن قدرت تولید و بارور بودن کسی یا چیزی‬
‫گفته می شود‪.‬‬

‫در للزبان للفارسللی للکلملله للبهره للوری للبه للعنوان للمعادل‬
‫(‪ )productivity‬مصطلح گشته است‪.‬‬
‫لغت بهره وری از نظر ادبی مصدر است‪ ،‬از واژه بهره ور مشتق‬
‫شده است و کلمه بهره ور به استناد فرهنگ فارسی معین بهره‬
‫بر‪ ،‬سود برنده و کامیاب معنی شده است‪ .‬چنانچه ملحظه می‬
‫شود مفهوم لغوی بهره وری در زبان انگلیسی با مفهوم لغوی آن‬
‫در زبان فارسی متفاوت است‪.‬‬
‫لذا در برخی از متون معادل های دیگر مانند راندمان‪ ،‬بازدهی‪،‬‬
‫قدرت للتولیللد‪ ،‬للقابلیللت للو للباروری للکارآمللد للجایگزیللن للواژه‬
‫(‪ )productivity‬شده اند و در مفاهیم کاربردی و علمی نیز‬
‫به کار می روند‪.‬‬

‫مؤلفه های بهره وری‬
‫بهره وری معیار سنجش فعالیتهاست‪ ،‬از آنجا که فعالیتهای انسان‬
‫نمی تواند بدون هدف و مقصد باشد‪ ،‬وقتی سخن از بهره وری‬
‫پیش می آید‪ ،‬سنجش هر فعالیتی در ارتباط با هدف انجام آن‬
‫فعالیت قرار می گیرد‪ ،‬از دو زاویه کاملً جدا از هم قابل بررسی‬
‫است‪.‬‬
‫از یک سو‪ ،‬نقش مفید و مؤثر بودن فعالیت دستیابی به هدف‬
‫مورد سؤال است و از سوی دیگر راندمان فعالیت مطرح می شود‪،‬‬
‫بنابراین باید گفت بهره وری دو مؤلفه دارد‪:‬‬

‫کارآیی ‪ :‬نسبت بازده واقعی به دست آمده به بازدهی استاندارد و تعیین‬
‫شده (مورد انتظار) کارآیی یا راندمان است ‪ .‬یا در واقع نسبت مقدار‬
‫کاری که انجام می شود به مقدار کاری که باید انجام می گیرد‪ .‬برای‬
‫مثال اگر بازده کارگری ‪ 120‬قطعه در ساعت باشد و میزان تولید تعیین‬
‫شده لپلس لاز لبررسلیهای لمهندسلی لروشهلا لو لکارسلنجی ل‪ 180‬قطعه لدر‬
‫ساعت تعیین شده باشد‪ ،‬کارآیی این کارگر برابر‬
‫خواهد بود‪.‬‬

‫‪120‬‬
‫‪= 0.667‬‬
‫‪180‬‬

‫اثر بخشی ‪ :‬عبارتست از درجه و میزان نیل به اهداف تعیین شده‪ .‬به‬
‫بیان دیگر اثربخشی نشان می دهد که تا چه میزان از تلش انجام شده‬
‫نتایج مورد نظر حاصل شده است‪ .‬در حالی که نحوه استفاده و بهره‬
‫برداری از منابع برای نیل به نتایج‪ ،‬مربوط به کارآیی می شود‪.‬‬
‫کارآیی جنبه کمی دارد و اثربخشی جنبه کیفی دارد‪.‬‬

‫تعریف بهره وری‬

‫تعریف مدیریت پیتر دراکر‪:‬‬
‫انجام کار درست‬

‫به‬

‫روش درست‬

‫==‬

‫==‬

‫اثر بخشی‬
‫کارآیی = بهره‬
‫سازی)‬
‫(انعطاف پذیری پویا در اهداف)(بهبود مستمر با نهاد‬
‫وری‬

‫تجزیه و تحلیل بهره وری‬
‫‪‬‬

‫اصل اشتغال‬

‫یعنی هنگامی که کار را انجام می دهیم‪ ،‬پیوسته به آن مشغول باشیم‪ ،‬به‬
‫عبارتی اشتغال کامل در همه اوقات و بدون اتلف وقت و منابع یا هدر رفتن‬
‫کارگران و ماشینهایی که بی مصرف مانده اند و انتظار ما را می کشند‪.‬‬

‫‪ ‬اصل اثربخشی‬

‫انتخاب و انجام کاراست در جهت اهداف صحیح و به عبارتی‪ ،‬توجه به بازده‬
‫صحیح‪ ،‬در این مفهوم معنای کیفیت نهفته است‪ .‬آنچه صحیح است باید برای‬
‫شخص استفاده کننده صحیح باشد‪ .‬اثر بخشی با پیاده کردن سه مورد ذیل‬
‫می تواند تحقق یابد‪:‬‬

‫الف) حذف آنچه که هیچکس نباید انجام دهد‪.‬‬
‫ب) تفویض آنچه که باید انجام شود‪ ،‬اما نه به وسیله خود شما (تفویض اختیار)‬
‫ج ) آنچه باقی می ماند کارهایی است که باید شما انجام دهید‪ .‬این کار نه فقط برای حال‬
‫بلکه برای آینده نیز باید انجام شود‪ ،‬برنامه ریزی می تواند از تمام ابعاد موجب اثربخشی‬
‫کامل شود‪.‬‬

‫‪‬‬

‫اصل کارآیی‬

‫به کاربستن اعمالی است که برای انجام یک کار ضروری باشد نه بیشتر و نه‬
‫کمتلر‪ ،‬لا گر لشخص لفعال لو لبا لصللحیتی لوجود لنداشتله لباشد‪ ،‬لکارآیی لمفهوم‬
‫مطلوبی نخواهد داشت و همینطور اگر کاری را که اصل نمی بایست انجام‬
‫گیرد‪ ،‬به خوبی انجام دهیم‪ ،‬هیچ اثر مثبتی نخواهد داشت‪ .‬حداکثر کارآیی‬
‫وقتی حاصل می شود که کار به هیچ وجه نتواند از آن بهتر انجام گیرد و این‬
‫امر وقتی تحقق می یابد که‪:‬‬
‫الف) کار با حداقل منابع انجام شود‪.‬‬
‫ب) برای هر مقدار از منابع مصرف شده‪ ،‬حداکثر نتیجه حاصل شده باشد‪.‬‬
‫بنابراین کارآیی وقتی کامل است که ستانده حداکثر و داده حداقل ممکن‬
‫باشد‪.‬‬
‫بطور کلی اثربخشی عبارتست از انتخاب جمعیت صحیح برای رسیدن‬
‫به ستانده صحیح و کارآیی مطرح می کند که چطور داده (درون داد )‬
‫به ستانده (برون داد) تبدیل شود و بالخره اشتغال ما را از تداوم‬
‫عملیات مطمئن می سازد‪.‬‬

‫اصول یا ارکان اصلی دانش بهره وری‬
‫‪ ‬باور داریم که فعالیتهای سازمان یافته بشر به صورت مداوم و بی پایان قابل‬
‫گسترش و بهبود است و تحقیقات و تجربیات در فراگردهای بهبود عملکرد‪ ،‬به‬
‫نفع عالم بشری است‪.‬‬
‫‪ ‬باور داریم که این بهبودها‪ ،‬با این کار شروع می شود که تشخیص دهیم چه‬
‫تولید کنیم و چه چیز را تأمین نمائیم(اثربخشی)‪ ،‬چگونه باید تولید شود‬
‫(کارآیی) و تولید یا تأمین کالها و خدمات باید بدون وقفه (اشتغال) انجام‬
‫پذیرد‪.‬‬
‫‪ ‬باور داریم که اثربخشی هنگامی به وجود می آید که فعالیتهای سازمان یافته‬
‫بشری به سوی پاسخگویی به نیازمندیهای اجتماعی و خواسته های اصیل‬
‫افراد چه در داخل و چه خارج از سازمان جهت یابد و نیز اثربخشی به مفهوم‬
‫کیفیت به معنای متغیری از پذیرش رضایت مندانه کالها و خدمات اشراف و‬
‫تأکید دارد‪.‬‬

‫‪ ‬باور داریم که کارآیی هنگامی وجود دارد که فعالیت سازمان یافته به نحوی‬
‫انجام پذیرد که برای تولید و تأمین کال و خدمات با کیفیت بال‪ ،‬مقادیر منابع‬
‫مصرف شده‪ ،‬بیش از حد نیاز نباشد‪.‬‬
‫‪ ‬باور داریم که اشتغال هنگامی است که فعالیت مؤثر و کارای انسانی وقتی که‬
‫شروع شد به صورت مداوم و بدون وقفه باید ادامه یابد‪.‬‬
‫‪ ‬باور داریم هنگامی که فعالیت انسانی با درجه ای یکنواخت‪ ،‬مؤثرتر و کاراتر‬
‫همراه باشد‪ ،‬نوع بشری با افزایش استاندارد زندگی‪ ،‬آزادی بیشتر در توسعه و‬
‫تولید و فرصتهای گسترده برای بازیابی و حل و اصلح مشکلتی که جهان با‬
‫آن مواجه است‪ ،‬از آن بهره مند خواهد شد‪.‬‬
‫‪ ‬خودمان را وقف به وجود آوردن اصول علمی‪ ،‬منطق تجربی و قابلیت آفرینش‬
‫در جهت آموختن هر چه بیشتر از تجربه ها‪ ،‬برای تأثیر گذاردن در روند‬
‫افزایش اثربخشی‪ ،‬کارآیی و اشتغال تمامی فعالیتهای تشکیلتی می کنیم و‬
‫خود را موظف می دانیم یافته های خویش را به کنگره جهانی بهره وری و به‬
‫بهره‬
‫دنیا گزارش کنیم‪ .‬ما برای تحقق این اهداف‪ ،‬آکادمی جهانی دانش‬
‫وری را بنیاد گذارده ایم‪.‬‬

‫نتایج بهره وری‬
‫‪ ‬کاهش هزینه‬
‫‪ ‬کاهش زمان‬
‫‪ ‬افزایش کمیت‬
‫‪ ‬بهبود کیفیت‬

‫برخی تصورات اشتباه در مورد‬
‫بهره وری‬

‫‪ ‬بهره وری در تعارض با کیفیت نیست‪.‬‬
‫‪ ‬بهره وری موجب کاهش اشتغال نخواهد شد‪.‬‬
‫‪ ‬بهره وری به مفهوم زیاد کار کردن نیست‪.‬‬
‫‪ ‬بهره وری وظیفه همه است‪.‬‬
‫‪ ‬بهره لوری لفقلط لبلا لکاهلش لهزینله لهای لنیروی لانسانی‬
‫بهبود نمی یابد‪.‬‬
‫‪ ‬بهره وری به مفهوم خساست نیست‪.‬‬
‫‪ ‬بهره وری یک فرهنگ خاص یا نیازمند فرهنگی خاص‬
‫نیست‪.‬‬
‫‪ ‬بهبود بهره وری بازی یک سر برد نیست‪.‬‬

‫فردی‬
‫محلی‬
‫بنگاهی‬

‫سطوح بهره وري‬
‫گروهی‬

‫منطقه ای‬

‫سازمانی‬

‫ملی‬

‫فراملی‬

‫خدمات دولتی تعاونی‬

‫بخشهای اقتصادی‪ -‬اجتماعی‪ -‬فرهنگی‪ -‬سیاسی‪ -‬نظامی‬
‫رشته فعالیت جاری‬

‫عمرانی‬

‫عوامل موثر بر بهره وري در سازمانها‬

‫عوامل موثر بر بهره وري‬
‫یك سازمان‬
‫عوامل خارجي‬
‫دولت و‬
‫زیرساختها‬

‫عوامل داخلي‬
‫تغییرات‬
‫ساختاري‬

‫منابع طبیعي‬

‫عوامل سخت‬

‫عوامل نرم‬

‫مکانیزمهاي‬
‫نهادي‬

‫نیروي انساني‬

‫اقتصادي‬

‫افراد‬

‫محصول (تولید)‬

‫سیاستها و‬
‫راهبردها‬

‫زمین‬

‫اجتماعي و‬
‫جمعیتي‬

‫سازمانها و‬
‫سیستمها‬

‫تجهیزات و‬
‫ماشینآلت‬

‫زیرساختها‬

‫انرژي‬

‫روشهاي کار‬

‫موسسات عمومي‬

‫مواد اولیه‬

‫شیوههاي مدیریت‬

‫تکنولوژي‬
‫مواد و انرژي‬

‫انواع بهره وری‬
‫‪ ‬بهره وری جزئی‬
‫‪ ‬بهره وری کلی‬
‫‪ ‬بهره وری چند عامل‬
‫‪ ‬بهره وری کل عوامل تولید‬

‫بهره وری جزئی‬
‫نسبت ارزش و مقدار محصول به یک طبقه از نهاده را‬
‫گویند‪ .‬مثلً محصول به ازای هر نفر ساعت (بهره وری‬
‫نیروی کار ) یا بهره درآمد تولید شده به ازاء هر ریال‬
‫سرمایه (بهره وری سرمایه) و نظایر آن‪.‬‬

‫بهره وری کلی‬
‫نسبت کل ارزش محصول تولید شده به مجموع ارزش کلیه‬
‫نهادهای لمصلرف لشده لاسلت‪ .‬ایلن لشاخلص لتأثیر لمشترک لو‬
‫همزمان لهمله لنهادهلا لو لمنابلع لدر لارتباط لبلا لارزش لمحصلول لبه‬
‫دست آمده را اندازه گیری می کند‪.‬‬

‫بهره وری چند عامل‬
‫در این شاخص به جای همه عوامل در مخرج کسر‪ ،‬ارزش تنها‬
‫چند عامل از کلیه عوامل تولید را قرار می دهند‪.‬‬

‫بهره وری کل عوامل تولید(‪)TFP‬‬

‫*‬

‫رشد بهره وي کل عوامل (‪ )TFP‬در واقع‬
‫میزان بهبود جنبه‌هاي کیفي نهاده‌هاي نیروي‬
‫کار و سرمایه و همچنین میزان کارآیي ترکیب‬
‫این دو را اندازه‌گیري میکند‪.‬‬
‫*‪total factorial productivity:‬‬

‫معرفي بیشتر ‪TFP‬‬

‫ ‪TFP‬انعکاس دهنده کارایي و اثربخشي در استفاده توأمان از عوامل تولید‬‫براي تولید کالها‪ ،‬خدمات و خروجي ها‬
‫ل ‪ TFP‬دربرگیرنده تمام عوامل کیفي مي باشد که باعث مي شود منابع موجود‬
‫به طور بهینه استفاه گردد تا خروجي بیشتري به ازاء هر یك واحد نهاده‬
‫حاصل گردد‪.‬‬
‫ل ‪ TFP‬یعني استفاده هوشمندانه تر از منابع در دسترس‪:‬‬

‫در لحاللت لکللی لملی لتوان ل‪ TFP‬را لبله لچهار لصلورت لزیر‬
‫نوشت‪:‬‬

‫ بهره وری کل عوامل تولید برحسب بهره وری جزئی نیروی کار‬‫ بهره وری کل عوامل تولید برحسب بهره وری جزئی سرمایه‬‫ بهره وری کل عوامل تولید برحسب بهره وری جزئی مواد‬‫‪ -‬بهره وری کل عوامل تولید برحسب بهره وری جزئی انرژی‬

‫چشم اندازي از مقیاسهاي عمده بهره وري‬
‫نهاده ها‬
‫مقیاسي از‬
‫تولید‬

‫نیروي کار‬

‫سرمایه‬

‫سرمایه و نیروي کار‬

‫سرمایه و نیروي کار‬
‫و نهاده هاي واسطه‬
‫(انرژي‪ ,‬مواد‪,‬‬
‫خدمات)‬

‫تولید ناخالص‬

‫بهره وري نیروي کار‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫بهره وري سرمایه‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫بهره وري چند عاملي‬
‫(‪)MFP‬‬
‫سرمایه و نیروي کار‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫بهره وري چند عاملي سرمایه‪,‬‬
‫نیروي کار و نهاده هاي‬
‫واسطه‬
‫(‪)KLEMS‬‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫ارزش افزوده‬

‫بهره وري نیروي کار‬
‫(بر اساس ارزش‬
‫افزوده)‬

‫بهره وري سرمایه‬
‫(بر اساس ارزش‬
‫افزوده)‬

‫بهره وري چند عاملي‬
‫(‪)MFP‬‬
‫سرمایه و نیروي کار‬
‫(بر اساس ارزش‬
‫افزوده)‬

‫‪-‬‬

‫‪ ‬‬

‫مقیاسهاي بهره وري تك عاملي‬

‫مقیاسهاي بهره وري چند عاملي‬

‫‪MFP: Multifactor productivity‬‬
‫‪KLEMS: capital- labour-energy-materials MFP‬‬

‫جدول ‪ -2‬راهنمایي مختصر براي محاسبه برخي از مقیاسهاي عمده بهره‪-‬وري‬

‫عنوان شاخص‬

‫فرمول‬
‫محاسبه‬

‫بهره وري نیروي کار‬
‫(بر اساس تولید ناخالص)‬

‫شاخص کملّي تولید ناخالص‬
‫شاخص کملّي نهاده کار‬

‫بهره وري سرمایه‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫شاخص کملّي تولید ناخالص‬
‫شاخص کملّي نهاده سرمایه‬

‫بهره وري چند عاملي (‪)MFP‬‬
‫سرمایه و نیروي کار‬
‫(بر اساس تولید‬
‫ناخالص)‬

‫بهره وري چند عاملي سرمایه‪,‬‬
‫نیروي کار و نهاده هاي واسطه‬
‫(‪)KLEMS‬‬
‫(بر اساس تولید ناخالص)‬

‫شاخص کملّي تولید ناخالص‬
‫شاخص کمّي از ترکیب نهاده‪-‬‬
‫هاي کار و سرمایه‬

‫شاخص کملّي تولید ناخالص‬
‫شاخص کملّي از ترکیب کل نهاده‪-‬‬
‫ها‬

‫توضیح‪ :‬در محاسبه شاخصهاي کملّي با استفاده از ترکیب نهاده‪ ,‬براي هر نهاده وزني معادل‬
‫با‬
‫سهم قیمت نهاده مورد نظر در تولید ناخالص کل (یا ارزش افزوده کل‪ ,‬اگر براساس ارزش‬
‫افزوده محاسبه شود) داده می‪-‬شود‪.‬‬

‫متوسط رشدسالننه تولیدناخالص داخلي برخي ازکشورهاي عضوسازمان بهره‬

‫ایران‬

‫تایوان‬

‫اندونزي‬

‫مآخذ‬

‫ـ گزارش بهره وريسال ‪ 1997‬كشورمالزي‬

‫جمهوري‬

‫كشور کره‬

‫مالزي‬

‫سنگاپور‬

‫متوسط رشدسالننه تولیدناخالص داخلي‬

‫وري آسیائي به قیمت هاي ثابت سال ‪ 1 3 6 5‬طي سالهاي ‪ 1 3 6 5‬الي ‪1 3 7 6‬‬
‫‪10‬‬
‫‪9‬‬
‫‪8‬‬
‫‪7‬‬
‫‪6‬‬
‫‪5‬‬
‫‪4‬‬
‫‪3‬‬
‫‪2‬‬
‫‪1‬‬
‫‪0‬‬

‫متوسط رشدسالننه شاخص بهره وري نیروي کاردرکل اقتصادبرخي ازکشورهاي عضوسازمان بهره وري آسیائي به قیمت‬
‫هاي ثابت سال ‪ 1365‬طي سالهاي ‪ 1365‬الي ‪1376‬‬

‫‪8‬‬

‫ارزش افزوده‬

‫=‬

‫بهره وري نيرويكار‬

‫‪6‬‬
‫‪4‬‬
‫‪2‬‬
‫‪0‬‬

‫ایران‬

‫فیلیپین‬

‫جمهوري‬
‫کره‬

‫تایوان‬

‫سنگاپور‬
‫كشور‬

‫مالزي‬

‫اندونزي‬

‫تایلند‬

‫ماخذ ‪:‬ـ گزارش آمار بهره وريسازمان بهره وري آسيائي درسال ‪1996‬‬

‫متوسط رشدسالننه شاخص بهره وري نيروي كار‬

‫تعدادشاغلين‬

‫روندتغييراتشاخص بهره وري انرژي دركل اقتصادبهقيمتهاي ثابتسال ‪1361‬طي‬
‫سالهاي ‪ 1365‬الي ‪1376‬‬
‫ارزش افزوده‬

‫= بهره وري انرژي‬

‫‪1365 1366 1367 136813691370 13711372 1373 137413751376‬‬
‫سال‬

‫مآخذ ‪:‬‬
‫ـمحاسبهشده بر اساس ارقاممندرج در گزارش هاي تراز انرژي كشور درسالهاي مختلف ‪-‬وزارت نيرو‬

‫بهره وري انرژي‬

‫مقدارانرژي مصرف شده‬

‫‪110‬‬
‫‪100‬‬
‫‪90‬‬
‫‪80‬‬
‫‪70‬‬

‫ارقام به میلیارد ریال قیمتهاي ثابت سال ‪61‬‬
‫(سال ‪)75‬‬
‫‪4/25285‬‬

‫میزان موجودي سرمایه ثابت‬

‫‪64/0‬‬

‫اندازه شاخص بهره وري سرمایه‬
‫میزان تولید ناخالص داخلي‬

‫‪4/25285×64/0=6/16182‬‬

‫متوسط اندازه شاخص بهره وري سرمایه در دوره ‪45-55‬‬
‫میزان تولید ناخالص داخلي(مطلوب)‬
‫اختلف تولید ناخالص داخلي‬
‫جبران سرمایه‬
‫نسبت جبران سرمایه به موجودي سرمایه‬

‫‪65/1‬‬

‫‪4/25285×65/1=9/41720‬‬
‫‪9/41720-6/16182=3/25538‬‬
‫‪3/25538 : 64/0=6/39903‬‬
‫‪39903 /6: 25285 /4 =57/1‬‬

‫منقنا یس ه نتطنبنینقني نسنهمننعنوانمنل نتونلنیند نوننبنه رهن‌نورني نکنل نعونانمنل ندنرننرنشند نانقتنص ادني نبنرخني ن‬
‫انزننکنشونرنهنا ي نع ضوننسنازنمنانننبنه رهن‌نورني نآسنینا یي ن(‪)1 9 6 0- 1 9 9 4‬‬

‫سهم نيروي كار‬

‫‪150‬‬
‫‪100‬‬

‫‪0‬‬
‫ایر‬
‫ان‬

‫ین‬
‫یپل‬
‫فیلل‬

‫ند‬
‫تایل‬

‫زي‬
‫مال‬

‫ایو‬
‫ت‬
‫ان‬

‫بي‬
‫نو‬

‫ور‬

‫جل‬

‫لگاپ‬
‫سن‬

‫ک‬
‫ره‬

‫نلد‬
‫ه‬

‫پن‬
‫ژا‬

‫‪-50‬‬

‫سنهمن)دنرنصند (‬

‫سهمموجودي‬
‫سرمايه‬
‫سهم بهره وري کل‬
‫عوامل‬

‫‪50‬‬

‫‪-100‬‬
‫‪-150‬‬
‫کنشونرن‬

‫مقایسه برخي از متغیرهاي کلن اقتصادي کشور عضو‬
‫‪APO‬‬
‫سهم بهره وري‬
‫کل عوامل‬

‫سهم‬
‫موجودي‬
‫سرمایه‬

‫سهم‬
‫نیروي کار‬

‫رشد بهره‬
‫وري کل‬
‫عوامل‬

‫رشد‬
‫نیروي کار‬

‫رشد‬
‫موجودي‬
‫سرمایه‬
‫فیزیكي‬

‫رشد تولید‬
‫ناخالص‬
‫داخلي‬

‫متغیر‬
‫نام کشور‬

‫‪53‬‬

‫‪28‬‬

‫‪19‬‬

‫‪81/2‬‬

‫‪2/1‬‬

‫‪74/8‬‬

‫‪3/5‬‬

‫ژاپن‬

‫‪7/24‬‬

‫‪98/46‬‬

‫‪53/44‬‬

‫‪53/40‬‬

‫‪32/2‬‬
‫‪8‬‬
‫‪94/1‬‬

‫‪32/1‬‬

‫‪12/2‬‬

‫‪56/4‬‬

‫‪48/4‬‬

‫‪11/2‬‬

‫‪32/2‬‬

‫‪76/34‬‬

‫‪91/37‬‬

‫‪2‬‬

‫‪35/8‬‬

‫‪35/1‬‬
‫‪0‬‬
‫‪97/9‬‬

‫‪3/7‬‬
‫‪2/4‬‬

‫‪66/32‬‬

‫‪13/47‬‬

‫‪24‬‬

‫‪9/46‬‬

‫‪0‬‬
‫‪1/29‬‬

‫‪64/2‬‬

‫‪92/3‬‬

‫‪04/7‬‬

‫‪38/8‬‬

‫‪74/1‬‬

‫‪1/2‬‬

‫‪24/3‬‬

‫‪99/6‬‬

‫‪97/20‬‬

‫‪86/67‬‬

‫‪-6/8‬‬

‫‪08/72‬‬

‫‪17/1‬‬
‫‪1‬‬
‫‪52/3‬‬

‫‪6/1‬‬

‫‪28/2‬‬

‫‪92/8‬‬

‫‪63/7‬‬

‫‪-69/0‬‬

‫‪24/3‬‬

‫‪49/5‬‬

‫‪41/3‬‬

‫‪-118‬‬

‫‪2/133‬‬

‫‪12/1‬‬

‫‪26/2‬‬

‫‪26/5‬‬

‫‪04/5‬‬

‫‪4‬‬
‫‪31/2‬‬
‫‪7‬‬
‫‪21/2‬‬

‫‪6‬‬
‫‪8/84‬‬

‫هند‬

‫کره جنوبي‬
‫سنگاپور‬
‫تایوان‬
‫مالزي‬

‫تایلند‬

‫فیلیپین‬
‫ایران‬

‫عدم آشنايي مديريت با مفاهيم و ابزارهاي‬
‫بهره وري و علم مديريت نوين‬

‫عدم تعهد مديريت به تزوم ارتقاي بهره وري‬

‫دلینل ناکارآ مدي مدیریت از دیدگاه نمدیران عا لي‬
‫دستگاههاي اجرائي‬

‫عدم توجه جدي به كارسنجي و اصلحح و‬
‫بهبود روشها و اتخاذشيوه هاي نامناسب‬
‫جهت ارتقاي بهره وري‬
‫محدوديت اختيارات ‪ ،‬عدم ثباتشغلي و‬
‫مشغله فراوان مديران‬

‫‪7% 5%‬‬
‫‪45%‬‬

‫‪11%‬‬

‫عدم بهره برداري بهينه از نظرات و پيشنهادات‬
‫سودمند كاركنان‬

‫‪10%‬‬

‫‪22%‬‬

‫عدم انطباقساختار مديريت با فن آوري هاي‬
‫جديد‬

‫ماخذ ‪:‬ساز مان ملي بهره وري ایران ‪-‬پروژه‬
‫بررسي سطح آشنائي مدیران عا لي دستگاههاي‬

‫عدم تناسب قوانین‬
‫و مقررات و نظام‬
‫اداري‬
‫ناکارآمدي مدیریت‬

‫موانع حركت ملي بهره وري‬
‫(كل دستگاههاي اجرايي كشور)‬
‫‪11%‬‬
‫‪44%‬‬

‫‪23%‬‬

‫نهادینه نشدن‬
‫فرهنگ بهره وري‬
‫ساختار نامناسب‬
‫دستگاههاي اجرائي‬

‫‪22%‬‬

‫منانخنذن ‪:‬سنانزمنانن نمنلني نبنهنرنه نو رين نانینرنانن ن ‪-‬پنرنو ژ ه نبنرنرسني نسنطنح ن‬
‫آنشننانئني ن‬
‫مندنینرنانن نعانلني ندنسنتگنانهنهنانين نانجنرنانئني نبناننانبنزنانرهنانين نانینجاندن ن‬

‫چرخه مدیریت بهره وري‬
‫‪ -1‬تعیین شاخص هاي‬
‫بهره وري و اندازه گیري آنها‬
‫‪ -2‬تجزیه وتحلیل شاخص هاي‬
‫بهره وري‬
‫‪ -3‬برنامه ریزي بهبود‬
‫بهره وري‬

‫‪ -4‬اجراي برنامه هاي‬
‫بهبود بهره وري‬

‫دلیل استفاده از برنامه های بهبود‬
‫بهره وری‬

‫‪ -1‬زیانهاي مالي‬
‫‪ -2‬تكنولوژیهاي جدید‬
‫‪ -3‬استفاده از سیستم اطلعاتي کامپیوتري‬
‫‪ -4‬محصولت جدید‬
‫‪ -5‬تقاضا براي کیفیت بالتر‬
‫‪ -6‬رقابت سخت تر‬
‫‪ -7‬تجهیزات جدید‬
‫‪ -8‬مواد جدید‬
‫‪ -9‬تقاضا براي انعطاف بیشتر در تولید‬

‫آسیب شناسی حرکت بهره وری در‬
‫ایران از منظر کارشناسان‬
‫بهره وری کشور‬

‫اولویت تأثیر گذاری عوامل درونی برحرکت بهره وری‬

‫عوامل درونی به ترتیب فراوانی اظهارنظرها‬
‫ردیف‬
‫‪ 1‬عملکرد سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور‬
‫‪ 2‬اجرای برنامه های خصوصی سازی‬
‫‪ 3‬هماهنگی بین اجزای حکومت‬
‫‪ 4‬جهت گیری سیاستهای اقتصادی کشور‬
‫‪ 5‬پیگیری جدی برنامه های توسعه توسط مجریان‬
‫‪ 6‬وجود چشم انداز باثبات برای کشور‬
‫‪ 7‬ثبات در ساختار مدیریت کشور‬
‫‪ 8‬فعالیتهای سازمان ملی بهره وری ایران‬
‫‪ 9‬درجه امنیت داخلی‬
‫‪ 10‬نرخ رشد تورم‬
‫‪ 11‬قانون کار‬
‫‪ 12‬میزان سیاسی شدن امور در دستگاههای اجرایی‬

‫اولویت تأثیر گذاری عوامل بیرونی برحرکت بهره وری‬
‫عوامل بیرونی به ترتیب فراوانی اظهارنظرها‬
‫ردیف‬
‫‪ 1‬فرایند جهانی شدن‬
‫‪ 2‬امکان دستیابی به تکنولوژی مدرن‬
‫‪ 3‬ظهور مکاتب جدید مدیریتی‪ ،‬استانداردها و مدلهای کیفیت‬
‫‪ 4‬شرایط سیاسی منطقه(ژئوپولتیک)‬
‫‪ 5‬ضریب ریسک سرمایه گذاری خارجی در ایران‬
‫‪ 6‬جهت گیری سیاست خارجی کشور‬
‫‪ 7‬بی ثباتی قیمت نفت در بازارهای جهانی‬
‫‪ 8‬رشد اقتصادی کشورهای رقیب در منطقه‬
‫‪ 9‬سیاستهای جدید سازمان بهره وری آسیایی‬

‫ظرفیتهای موجود در فضای ملی کشور‬
‫ردیف‬

‫محورها‬

‫‪1‬‬

‫منابع انسانی‬

‫‪2‬‬

‫اطلعات‬

‫‪3‬‬

‫انرژی‬

‫‪4‬‬
‫‪5‬‬
‫‪6‬‬
‫‪7‬‬
‫‪8‬‬
‫‪9‬‬
‫‪10‬‬

‫سخت افزار‬
‫منابع طبیعی‬

‫ظرفیتهای موجود در فضای ملی کشور‬
‫وجود منابع انسانی متخصص در داخل و خارج از کشور‬
‫امکان دسترسی به منابع اطلعاتی قابل توجه در زمینه های‬
‫گوناگون‬
‫منابع در دسترس و ارزان انرژی‬
‫وجود تجهیزات و امکانات بل استفاده و یا درصد پایین استفاده‬
‫وجود ذخایر معدنی متنوع‬

‫جاذبه های تاریخی قرار گرفتن در لیست کشورهای با جاذبه بال‬
‫موقعیت جغرافیایی قرار گرفتن در منطقه ژئوپولتیک‬
‫سیستم ها‬

‫سیستم های نسبتا کارآمد و اما پراکنده‬

‫فرهنگ ملی و مذهبی وجود تأکیدات و عناصر قوی در فرهنگ بالقوه ملی‪ -‬مذهبی‬
‫زمین‬

‫اراضی گوناگون باقابلیت های ویژه‬

‫وضعیت حرکت بهره وری با نظر سنجی از صاحب‬
‫نظران‬
‫کم‬
‫(درصد)‬

‫متوسط‬
‫(درصد)‬

‫زیاد‬
‫(درصد)‬

‫خیلی زیاد‬
‫(درصد)‬

‫‪1‬‬

‫کمرنگ بودن ضابطه شایسته سالری در انتصاب مدیران در‬
‫بخش دولتی‬

‫‪0‬‬

‫‪5‬‬

‫‪20‬‬

‫‪75‬‬

‫‪2‬‬

‫وجود رانت های اقتصادی‬

‫‪0‬‬

‫‪15‬‬

‫‪20‬‬

‫‪65‬‬

‫‪3‬‬

‫فقدان نظام ارزیابی عملکرد دستگاههای اجرایی از طریق تعریف‬
‫و محاسبه شاخص های بهره وری در بخش ها و زیربخش های‬
‫اقتصادی‬

‫‪0‬‬

‫‪5‬‬

‫‪35‬‬

‫‪60‬‬

‫‪4‬‬

‫کمرنگ بودن ارزش کار به جهت وجود درآمدهای کم زحمت یا‬
‫بدون زحمت‬

‫‪5‬‬

‫‪0‬‬

‫‪40‬‬

‫‪55‬‬

‫‪5‬‬

‫گرایش های سیاسی در تصمیم گیری های اقتصادی‬

‫‪0‬‬

‫‪5‬‬

‫‪40‬‬

‫‪55‬‬

‫‪6‬‬

‫فقدان امنیت کافی برای سرمایه گذاری‬

‫‪10‬‬

‫‪5‬‬

‫‪30‬‬

‫‪55‬‬

‫‪7‬‬

‫کارایی پایین در بهره برداری از منابع و ثروت ملی‬

‫‪0‬‬

‫‪10‬‬

‫‪40‬‬

‫‪50‬‬

‫شرح پرسش‬

‫ردیف‬

‫وضعیت حرکت بهره وری با نظر سنجی از صاحب‬
‫نظران‬
‫کم‬
‫(درصد)‬

‫متوسط‬
‫(درصد)‬

‫زیاد‬
‫(درصد)‬

‫خیلی زیاد‬
‫(درصد)‬

‫‪5‬‬

‫‪15‬‬

‫‪30‬‬

‫‪50‬‬

‫زیر‬

‫‪0‬‬

‫‪15‬‬

‫‪35‬‬

‫‪50‬‬

‫‪10‬‬

‫ضعف نظارت و پیگیری برنامه های اجرا شده توسط دستگاههای‬
‫اجرایی‬

‫‪0‬‬

‫‪5‬‬

‫‪45‬‬

‫‪50‬‬

‫‪11‬‬

‫ضعف نظام تولیدآمار در جهت فراهم آوردن زمینه اطلعات‬
‫مناسب برای محاسبه شاخص های بهره وری‬

‫‪0‬‬

‫‪15‬‬

‫‪40‬‬

‫‪45‬‬

‫‪12‬‬

‫ضعف برقراری نظام تشویق و تنبیه متناسب با عملکرد‬

‫‪0‬‬

‫‪15‬‬

‫‪40‬‬

‫‪45‬‬

‫‪13‬‬

‫پایین بودن سطح نظم پذیری در فرهنگ عامه‬

‫‪15‬‬

‫‪20‬‬

‫‪25‬‬

‫‪40‬‬

‫‪14‬‬

‫ایجاد اختلل در نظام اقتصادی برای حمایت از انحصارات‬

‫‪10‬‬

‫‪5‬‬

‫‪45‬‬

‫‪40‬‬

‫ردیف‬

‫شرح پرسش‬

‫‪8‬‬

‫کافی نبودن قدرت دولت برای اصلح سیاستهای اقتصادی‬

‫‪9‬‬

‫ضعف برنامه ریزی در دستگاههای اجرایی برای بخشها و‬
‫بخشهای تحت پوشش‬

‫توصیه هایي براي موفقیت‬
‫برنامه هاي بهبود بهره وري‬
‫‪ - 1‬دلیل متقاعد کننده اي که درك آن آسان باشد ‪ ،‬براي شروع برنامه‬
‫هاي بهبود بهره وري ارائه کنید‪.‬‬
‫‪ - 2‬حوزه هاي بالقوه صرفه جویي را مشخص و هدفهاي پروژه را کمي‬
‫کنید‪.‬‬
‫‪ - 3‬پروژه ها را از حوزه هایي که بیشترین قابلیت بهبود را دارند آغاز‬
‫کنید‪.‬‬
‫‪ - 4‬اهداف واقعگرایا نه اي برقرارکن ید و مواف قت مدیر یت را کسب‬
‫نمایید‪.‬‬
‫‪ - 5‬از پشتیباني کامل مدیریت اطمینان حاصل کنید‪.‬‬
‫‪ - 6‬جاهایي را که لزم است مدیریت تصمیمي اتخاذ کند مشخص‬
‫نمایید‪.‬‬

‫توصیه هایي براي موفقیت‬
‫برنامه هاي بهبود بهره وري‬

‫‪ - 7‬از آغاز کار به ایجاد روابط مناسب اقدام کنید تا در مرحله‬
‫اجرا با مقاومت مواجه نشوید‪.‬‬
‫‪ - 8‬نتایج را با اهداف پیش بیني شده مقایسه و بطور مناسب‬
‫به اطلع عموم برسانید‪.‬‬
‫‪ - 9‬نحوه رسیدن به اهداف را به دقت و تفصیل برنامه ریزي‬
‫کنید‪.‬‬
‫‪ - 10‬اهداف کوتاه مدتي را بصورت گام به گام و بخش به‬
‫بخش تعیین کنید‪.‬‬
‫‪ - 11‬تاریخهاي نگزارش ندهني نرا نبرنامه نریزي نو نقبل نابلغ‬
‫نمایید‪.‬‬

‫توصیه هایي براي موفقیت‬
‫برنامه هاي بهبود بهره وري‬
‫‪ - 13‬سازوکارهاي کنترلي مؤثررا براي حفظ انتظام پروژه‬
‫به کار بگیرید‪.‬‬
‫‪ - 14‬سازوکارهاي مناسب را براي تضمین کیفیت انجام‬
‫پروژه به کار بگیرید‪.‬‬

‫دگرگوني در ساختار و رفتار نظامهاي مدیریتي‬
‫جهان‬
‫تمرکز‬

‫عدم تمرکز‬

‫سلسله مراتب‬

‫حداقل رده هاي سازماني‬

‫دستور و کنترل‬

‫مشارکت و خود کنترلي‬

‫ساختار مکانیکي‬

‫ساختار ارگانیك‬

‫مدیریت وظیفه‬

‫مدیریت فرآیند‬

‫رسمي و غیرمنعطف‬

‫مجازي و منعطف‬

‫کارطلب‬

‫دانش طلب و مغزبر‬

‫جزیره‌اي‬

‫شبکه‬

‫دیوانسالر‬

‫اقتضایي‬

‫متعهد به روالهاي رسمي‬

‫مشوق خلقیت و ابتکار‬

‫دغدغه هزینه‬

‫دغدغه ایجاد ارزش‬

‫نخبه گرا و نخبه محور‬

‫یادگیري جمعي‬

‫بسته و پوشیده‬

‫باز و شفاف‬

‫سرمایه در گردش فراوان‬

‫کارکرد بدون ضایعات‬

‫تجربه گرا و محافظه کار‬

‫آینده پرداز و خطرپذیر‬

‫امپراطوري‬

‫کوچك سازي‬

‫حساس و تحریك پذیر‬

‫جذب کننده شوك‬

‫ویژگي شیوه هاي نوین کار و نقش نیروي انساني‬
‫تخصیص وظیفه‬

‫اقتدار بخشي و سپردن مسئولیت‬

‫تقسیم و ساده سازي شغل‬

‫غني سازي مشاغل‬

‫کار ارزان‬

‫ارزش افزوده هر چه بیشتر‬

‫تلقي وجود بهترین شیوه کار‬

‫اعتقاد به وجود همواره شیوه‬

‫بي نقشي افراد در تعیین فرآیند کار‬

‫طرح ریزي شیوه کار با مشارکت کارکنان‬

‫تبعیت بي چون و چراي کارکنان‬

‫مدیریت مشارکتي و تیم‌هاي خود مدیر‬

‫انحصارنوآوري در متخصصین‬

‫همگاني بودن مسئولیت نوآوري‬

‫استاندارد کردن کار‬

‫آزادي عمل و انعطاف‬

‫تلقي تکلیف از کار‬

‫تلقي نیاز و طلب فطري از کار‬

‫بي نیاز تلقي کردن کارکنان از تفکر‬

‫تلقي منبع پرارزش از هوش کارکنان‬

‫مضر تلقي کردن انتشار اطلعات‬

‫دسترسي آزاد کارکنان به اطلعات‬

‫ملوك الطوایفي و تعلقات بخشي‬

‫سازمان بدون مرزبندي‬

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful