P. 1
Tat Bik Us Sarfi

Tat Bik Us Sarfi

|Views: 238|Likes:
منشور بواسطةHayra Davet

More info:

Published by: Hayra Davet on Apr 15, 2012
حقوق الطبع:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/19/2015

pdf

text

original

TATBİKU’S-SARFÎ

Ders Notları
(Özet)
Erzurum 2010
فرحلا
Alfabe h. ءاجهلا فورح

H.Cerler يناعملا فورح
ى ـ و ـ ا) ةعلا فورحلا)

و !"#ا ي$ %&'(ملا فورحلا
)ع*لا
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
İÇİNDEKİLER
Giriş ........................................................................................ 4
:2 3arf8; <l=-;-; Ala;8 .............................................................. >
?2 @-Aa;/0123arf4 ...................................................................... B
C2 Dalb/ @e.E;4 ....................................................................... B
BİRİNCİ BÖLÜM ..................................................................... 7
F<<GGHI JH @KL+ADDM+GAI ........................................... N
:2 A.1a=28 3eb0a ...................................................................... N
?2 JeA-;ler-; A;la=lar8 .......................................................... :O
P;e=l- 67,larQ .................................................................... :?
C2 F--ller-; Ra=-rlere <1;aS HS-l=e1- ..................................... :C
a2 3al-= Te @eh=/A F--llerQ ............................................... :C
b2 @/Saaf F--llerQ ............................................................... :>
U2 @-1al F--llerQ ................................................................... :B
S2 HUTef F--llerQ ................................................................... :B
e2 6a.81 Te Gef-f F--llerQ ..................................................... :N
f2 +e0.-S 6/;/ V-,-We; F--ller-; Ra=-rlere <1;aS8Q ............ :X
>2 +e0.-S 6/;/ ........................................................................ ?O
+e0.-S 6/;0/;/; Lar,lar8Q .................................................. ?O
B2 @a1,ar ................................................................................. ?C
a2 <1=2- @a1,arQ .................................................................. ?C
b2 @YeTTel @a1,arQ ............................................................ ?C
U2 3Yla14 @a1,arlarQ ............................................................. ?C
U.:2 @a;aSa; Hare.e,le @a1,ar +aZ-;-Q ......................... ?>
U.?2 Gaf8ASa; Hare.e,le @a1,ar +aZ-;-Q ......................... ?>
S2 @a1,ar28 [aZr2- 3Yla14Q ................................................... ?B
e2 @a1,ar28 @4=4Q ............................................................... ?N
f2 38;a4 @a1,arlarQ .............................................................. ?\
e2 @a1,ar28 @erreQ .............................................................. ?\
]2 @a1,ar28 HeZ0eQ ............................................................. ?\
^2 @YW,a..E, ........................................................................... ?X
a2 <1=2- Fa-lQ ....................................................................... ?X
b2 @Ybala_a 3-]a18Q ............................................................ CO
فرحلا
Alfabe h. ءاجهلا فورح

H.Cerler يناعملا فورح
ى ـ و ـ ا) ةعلا فورحلا)

و !"#ا ي$ %&'(ملا فورحلا
)ع*لا
?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
U2 38fa,28 @YWebbeheQ .......................................................... C:
S2 <1=2- @ef0/lQ .................................................................. C?
e2 <1=2- Ra=a;` <1=2- @e.a;Q ............................................ CC
f2 <1=2- Ale,Q ....................................................................... C>
N2 +aaUUYb Te +afS-l ............................................................... CB
a2 +aaUUYbQ .......................................................................... CB
b2 +afS-lQ ............................................................................. CN
İKİNCİ BÖLÜM ...................................................................... 40
:2 <3<@GHI ............................................................................ >O
a2 3ah-h <1-=Q ..................................................................... >O
b2 @a.1/r <1-=Q .................................................................. >O
U2 @e=S/S <1-=Q ................................................................ >?
S2 @a;./1 <1-=Q .................................................................. >C
?2 Ce=-lerQ .............................................................................. >>
C2 <1=2- +a1]-rQ ....................................................................... >^
>2 <1=2- @e;1/bQ ..................................................................... >X
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ................................................................. 5
<0GAG JH <V5AG .................................................................. B?
:2 <bSal .................................................................................... B?
a2 aاعb$ا Vab8;Sa <bSal D/rallar8Q ........................................ B?
b2 )cا*d e )ـfع*d Vablar8;Sa <bSalQ .......................................... BC
?2 <0lEl D/rallar8 ...................................................................... BC
a2 Dalb g7l/Zla <hlEl ........................................................... BC
b2 Hare.e;-; HaAf- g7l/Zla <hlEl ........................................ BN
U2 Harf-; HaAf- g7l/Zla <hlEl ............................................... BN
VaA8 <0lal D/rallar8 .................................................................. B\
VaA8 Ja.8f D/rallar8 ............................................................... ^:
فرحلا
Alfabe h. ءاجهلا فورح

H.Cerler يناعملا فورح
ى ـ و ـ ا) ةعلا فورحلا)

و !"#ا ي$ %&'(ملا فورحلا
)ع*لا
C
فij#ا
Dk. harfler-Se; 7r,aSa.- harf
-lle, harf- lm `و `اn 7la; f--lS-r.
oا" pp aاq
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
TATBİKU’S-SARFÎ
Giriş
!- S"r#$% İ&'i%i% A&"%$
Dilbilimi:
1- Morfoloji  Biçim Bilim  Sarf
2- Seta!  S"z Dizimi  Na#i$
%- Semati&  'lam Bilim  Maa(
Sarf:
)**+, -. /**012 - 34 56**078 94 )**:;< =**>?@A8 =**?B8C D**<E FGE6<E /H-E /I612 :JK0<E
1
L4 EKMN, OPQ< R@<E =;?S<E =T QU,E VW E6GC )+, JW K:X IW V6HY, Z?M
2
[asrif: \u]atte ^e]elleme&_ çe$irme&_ `"abtarme&c ]ibi
alamlara ]elird Sarf ıstıla#ı`a ise &"& #al`e bulua lafzı_
&alıeta &alıba_ si]a`a si]afa bolga a&tarma&tırd Sarf iseh
[asrifi `e içie ala ]eel bir terim`ird
Not: Sarf_ bu tablo`a&i ^ iS;@;<E Zj-E c _^ JK0@;<E /:><E c ile il]ileird
:
Sarf: ksteile bir ta&ım alamlara ulabma& içi mas`arı çebitli
$ezilere (&alıelara) `"&almesi`ird
?
Sarf: Na#i$le il]isi bulumafa &elime faeılarıı `urumlarıı
bilmemize farafa &urallar`ırd
ةمrلا
!"#ا
srمbملا !"#ا
srمbملا رtu !"#ا
)ع*لا
فرvbملا )ع*لا
فرvbملا رtu )ع*لا
فرحلا
Alfabe h. ءاجهلا فورح

H.Cerler يناعملا فورح
ى ـ و ـ ا) ةعلا فورحلا)

و !"#ا ي$ %&'(ملا فورحلا
)ع*لا
>
wt*لا
<.- harf- b-rSe; -lle,l- 7la; f--lS-r.
xqو yz Gef-f =efr/.
ىi{yz Gef-f =a.r/;
فij#ا
Dk. harfler-Se; 7r,aSa.- harf
-lle, harf- lm `و `اn 7la; f--lS-r.
oا" pp aاq
|:?) }رجملا ي~•€لا xc %&'(ملا •اi‚#ا |^) }رجملا ي~•€لا
> )cƒ ا*d) ر„ …† ا‡† d ـ اˆر…ƒ ا‡† d ـ رƒ …† ا‡† b' ـ ر† …† ا‡† d)
C aاع*‰ نŠ) ر„ ‹‰ rنŠ ـ اˆoا‹† rنŠ ـ رƒ ‹‰ rŒ„ ' ـ ر† ‹† rنŠ)
? )ع• *† d) Ž„ &• •d ـ اˆ‘&• •d ـ Žƒ &• •b' ـ Ž&• •d)
: aاعb$Š) ’„ م‰ bjŠ ـ اˆcامbjŠ ـ ’ƒ م‰ b†ج' ـ ’مbjŠ)

+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
- Mi("%)’*-S"r#+
l Emer bir &elime`e #arf `abaforsa o zama o fiili $ezii
ifa`e e`er&e `e o #arfe te&abal e`e #arfi `abarere& $ezi
ifa`e e`erizd /X *Wn opqr ** /X sW ** Vt 6 t st
/X MT opqr ** uX HT ** ut Ht r vt nET opqr ** vt jET ** D:t j
l kwlal folufla &e`isi`e `emibi&li& ola #arfi $ezi`e ifa`e
e`er&e aslıı esas alırızd /t :t nt opqr ** Vt )st ** Vt 6t st
l xelimei #arfleri`e &alb-i me&a( $arsa $ezi`e `e bu
&alb uf]ulaırd L6?78) uW <T)Mt opqr y z5)G {{ /t >T Mt y|IC 9qr }|t ~TIt yo?HE }|t ITCt
FGEr)
,- K"&-) M./0%+
xalbu Me&•(wfi bilme folları:
1- Mastara rug€ e`ilir: (vt ?tnt opqry•)p {{z‚ Yp yƒ„F08 (•)UI * •)p
2- xelimei asli #arfleri`e taretile bab&a &elimelere
ba&ılırd ƒ)***… &elimesi b"fle`ird Bu &elimei taretil`imi afı
&"&te bab&a &elimeler`e taretilmibtird Öremih } =**†)…r } o**…r
=+…r "flefse bura`a ƒ)… &elimesii $ezi /‚ >X Mt `ard
R‡ **PT sT **** R‡ **PT sW **** R‡ PW sW ** z‚ 6PW sW ** r‚ 6PW sW ** ˆ‚ r6W sW (‰) ˆ‚ 6X st o?HE ** RŠ PT sT be&li`e
bir `emibim ]eçirird Dolafısıfla RŠ **PT s T &elimesi aslı`a ˆ‚ r6W **sW
&elimesi`e ma&lub`urd Bura`a &albwi uf]ula`ımımız`a RŠ **PT sT
&elimesii $ezi ‹‚ 6?Wn olurd
%- xelime`e kwlal uf]ulaması ]ere&e bir #arf $ar aga& bu
#arfte iwlal faeılmamıbsa bura`a bir &alb-i me&a( ol`umu
ortafa çı&ard |t ITCt &elimesi b"fle`ird Bura`a ^$a$-fa mate#arri&
ma-&abli meftu# olursa $a$_ fah elife &albe`ilirdc xai`esi
uf]ulaması ]ere&ir_ `olafısıfla `a &elime ˆt Œ olmalı`ırd 'ga&
B
wt*لا
<.- harf- b-rSe; -lle,l- 7la; f--lS-r.
xqو yz Gef-f =efr/.
ىi{yz Gef-f =a.r/;
فij#ا
Dk. harfler-Se; 7r,aSa.- harf
-lle, harf- lm `و `اn 7la; f--lS-r.
oا" pp aاq
|:?) }رجملا ي~•€لا xc %&'(ملا •اi‚#ا |^) }رجملا ي~•€لا
B a•ع‰ $„ Š) oo‰ i† cŠ `o• i† cŠ ـ اˆoاo† i‰ cŠ ـ o• i† ع' ـ o• i† cŠ)
> )cƒ ا*d) ر„ …† ا‡† d ـ اˆر…ƒ ا‡† d ـ رƒ …† ا‡† b' ـ ر† …† ا‡† d)
C aاع*‰ نŠ) ر„ ‹‰ rنŠ ـ اˆoا‹† rنŠ ـ رƒ ‹‰ rŒ„ ' ـ ر† ‹† rنŠ)
? )ع• *† d) Ž„ &• •d ـ اˆ‘&• •d ـ Žƒ &• •b' ـ Ž&• •d)
: aاعb$Š) ’„ م‰ bjŠ ـ اˆcامbjŠ ـ ’ƒ م‰ b†ج' ـ ’مbjŠ)

+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
bu iwlal faeılmamıb_ ^bu `urum`a bura`a bir &alb-i me&a(
$ar`ırdc `erizd Bu &elime asıl olara& ˆt N**It fiili`e ma&lub`urd
Dolafısıfla `a |t ITCt&elimesii $ezi /t >T M t olurd
•- Žer#a]i bir &alb olma&sızı i&i #emzei &elimei
soua ]el`imi `urumlar`a &alb uf]ulaırd
{{ v<)n opqr R•)… {{ /M)n opqr •D•)… {{ /t :t nt opqr •)… ‹4 )n opqr •4 )…
•- Žer#a]i bir açı& sebee olmamasıa ramme ]afr-i
musarif ola &elimeler`e `e &alb-i me&a( $ar`ırd opqr : •)Q‘C
•’:n opqr : •)~Q‘ {{ •):t >X *t<
:#ˆ ا†ـ•tح‰ و ةˆ †q† i„ ح† ـ )ƒ q‰i„ ح† 'ƒ ـ )qiح ـ
?اoˆ اـ†“t‚‰ و ˆ%ر† “† t„ ‚† ـ رƒ “‰ t„ ”†'ƒ ـ ر† “† t„ ‚ ـ
Cاoˆ اi† ه„ j‰ و ˆ%o† i† ه„ j† ـ oƒ i‰ ه„ ج† 'ƒ ـ o† i† ه„ j ـ
>اoˆ اt†ـ„€c‰ و ˆ%ر† ـ†t€c† ـ رƒ ــ‰t€ع† 'ƒ ـ ر† ـ†tـ„€c ـ
Bا‚ˆا”†„j‰ و ˆة”†”†„j† ـ •ƒ ”‰„ج† 'ƒ ـ •† ”†„j† ـ
^ءˆ ا•ـ„"‰ و ˆةt†ـ†•„"† ـ ي•‰ ـ„‹'ƒ ـ xـ†•„" ـ
^
)ع*لا
)bعملا
Dk. harfler-;Se; b-r- TeZa
-.-1- -lle, harf- 7la; f--l
–tحvلا
Dk. harfler-;Se; h-—b-r-1-
-lle, harf- 7l=aZa; f--l
wt*لا
<.- harf- b-rSe; -lle,l- 7la; f--lS-r.
xqو yz Gef-f =efr/.
ىi{yz Gef-f =a.r/;
˜qاŒلا
Dk. harfler-;Se; 17;/;U/1/ -lle,
harfler-;Se; b-r- 7la; f--lS-r.
ي™š
فij#ا
Dk. harfler-Se; 7r,aSa.- harf
-lle, harf- lm `و `اn 7la; f--lS-r.
oا" pp aاq
aا€ملا
Dk. harfler-;Se; -l.- lوn Zah/,
lmn 7la; f--lS-r.
›”' pp &jو
wعœملا
Dk. harfler-;Se; -.-1-
aZ;8 7la; f--lS-r.
&• ‘†
•iمهملا
Dk. harfler-;Se; b-r-1-
he=Ae 7la; f--lS-r.
žرq p aŸ" p šž
!لا‹لا
Dk.Y;Se he=Ae Te -lle,
harf- b/l/;=aZa; Te
aZ;8 harf,e; -.- ,a;e
7l=aZa; f-lS-r.
•عل
|:?) }رجملا ي~•€لا xc %&'(ملا •اi‚#ا |^) }رجملا ي~•€لا
B a•ع‰ $„ Š) oo‰ i† cŠ `o• i† cŠ ـ اˆoاo† i‰ cŠ ـ o• i† ع' ـ o• i† cŠ)
> )cƒ ا*d) ر„ …† ا‡† d ـ اˆر…ƒ ا‡† d ـ رƒ …† ا‡† b' ـ ر† …† ا‡† d)
C aاع*‰ نŠ) ر„ ‹‰ rنŠ ـ اˆoا‹† rنŠ ـ رƒ ‹‰ rŒ„ ' ـ ر† ‹† rنŠ)
? )ع• *† d) Ž„ &• •d ـ اˆ‘&• •d ـ Žƒ &• •b' ـ Ž&• •d)
: aاعb$Š) ’„ م‰ bjŠ ـ اˆcامbjŠ ـ ’ƒ م‰ b†ج' ـ ’مbjŠ)

+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
BİRİNCİ BÖLÜM
FİİLLER 1E MÜ2TAKK3TLAR
“iil:
/:><E i8”<), •–2K8 —5)G :
!- A/*"'-$ S.-’"
:#ˆ ا†ـ•tح‰ و ةˆ †q† i„ ح† ـ )ƒ q‰i„ ح† 'ƒ ـ )qiح ـ
?اoˆ اـ†“t‚‰ و ˆ%ر† “† t„ ‚† ـ رƒ “‰ t„ ”†'ƒ ـ ر† “† t„ ‚ ـ
Cاoˆ اi† ه„ j‰ و ˆ%o† i† ه„ j† ـ oƒ i‰ ه„ ج† 'ƒ ـ o† i† ه„ j ـ
>اoˆ اt†ـ„€c‰ و ˆ%ر† ـ†t€c† ـ رƒ ــ‰t€ع† 'ƒ ـ ر† ـ†tـ„€c ـ
Bا‚ˆا”†„j‰ و ˆة”†”†„j† ـ •ƒ ”‰„ج† 'ƒ ـ •† ”†„j† ـ
^ءˆ ا•ـ„"‰ و ˆةt†ـ†•„"† ـ ي•‰ ـ„‹'ƒ ـ xـ†•„" ـ
&حاو فرح‚ ي~•€لا &'(‘
لاعفإ
1ةيدعتلا ـ :
¡رšž ــ ¡رš
2وأ نمزلا يف لوخدلا ـ
ناكملا:
e¢ا”vلا ي$ )š} Q–”£ž
ž eرv‘ž ex‹‘ž 3 نادجولا ـ :
اˆ&'• ¤ƒ ‘ر¥ž
4ب!لا ـ:
¦bمجc ¤ل•ž Q•اbrلا ¤ƒ مجcž
"ة#و$%&لا ـ:
¡او(لا ¤•حb"ا Q%ƒ اb*لا ¤‰ jو•ž
'(%)كتلا ـ:
§اrملا Ÿ”¨ž e§اrملا &"©
*+ي(عتلا ـ:
¦bªرf cQa(Œملا ¤ع‚ž
,-.و(%/لا ـ:
oا£ Q§اb‹”لا رم~ž
01دعلا 2لإ لو3ولا ـ:
«اŒ”لا ¤ع‹dž e}&علا ¬مšž
ة4ا5م
1ة6.ا7ملا ـ:
اˆرمc &- '• •oاª
2ةع8اتملا ـ:
¤ع‚اd eŽ† ivلا ¤ƒ tلاو
®o&لا
3-.و(%/لا ـ:
ةt$اc ا¯ ¦عj Q°ا ±ا*c
ا¯ ¦bعj Qاˆرمc ¤”qاc
ة² ‚i•c
49: ع: ـ:ف; 2$عم8 ـ;:
•واj ــ رjا… ــ ر$ا"
لاع5#ا
1ة4وا<ملا ـ :
|)ع*لا ر~ž §ž
aiع*‘ xc ره‡'
¦ل •اجb"ا ¦نŸr$)
ءي™لا «ر‹¥
ر‹rنا$
ءي™لا ¤حb$
¤حb*نا$
N
ي~•€لا •اi‚#ا
|:?) }رجملا ي~•€لا xc %&'(ملا •اi‚#ا |^) }رجملا ي~•€لا
رƒ vƒ Œ„ ' ـ ر† v† ن
•ƒ ‰رœ„ ' ـ •† ر† ª
–ƒ ـ†bـ„*' ـ –† ـ†b$
¢ƒ ر† ـ„*' ـ ¢ † ‰ر$
sƒ ‹ƒ ح„ ' ـ s† ‹ƒ ح
•ƒ ‹‰ ح„ ' ـ •† ‹‰ ح
)

ة
t
"
ا
م
³
ل
ا


ا
i

#
ا
B
)
) ةt"ا&‹لا •اi‚#ا > ) ) ةtcا‚رلا •اi‚#ا C )
: aاع$Š) s„ ‹‰ ح„ ž ـ اˆنا‹ح„ Š ـ sƒ ‹‰ ح„ 'ƒ ـ s‹† ح„ ž)
Cةcا*‘))„ d‰اq ـ #ˆ اb†q‰ و ة†d†ا•‘ ـ )ƒ d‰ا•' ـ )dاq)
? )tع*d) Ž„ &´ q† ـ اˆم'&•d ـ Ž&´ •' ـ Ž&• q)
:







a
ا
ع
*
b
"
ا
)


ر†
*‰
µ„
b
"
Š

ـ

اˆ
o
٠
*
µ„
b
"
Š

ـ

رƒ
*‰
µ„
b
‹„
'

ـ

ر†
*†
µ„
b
"
Š
)

>














a
ا
if
ع‰
$„
Š
)


¯„


j„
Š

ـ

اˆ
¯
ا
i•

j„
Š

ـ

ƒ
¯


ج„
'

ـ


¯
i•

j„
Š
)
C



a
ا
ع
t
ع‰
$
Š
)

•„
}†
و„
&†
ح„
Š

ـ

اˆ

ا†
&
'„
&‰
ح„
Š

ـ

•ƒ
}‰
و„
&†
ح„
'

ـ

•†
}†
و„
&†
ح„
Š
)


?
a

t
ع‰
$
Š
)

o„
o‰
ا
م†
ح
Š

`

o•
ا
م†
ح
Š

ـ

اˆ
o
ا
ر
t
م‰
ح
Š

ـ

o•
ا
م†
ح„
'

ـ

o•
ا
م†
ح
Š
)
B a•ع‰ $„ Š) oo‰ i† cŠ `o• i† cŠ ـ اˆoاo† i‰ cŠ ـ o• i† ع' ـ o• i† cŠ)
> )cƒ ا*d) ر„ …† ا‡† d ـ اˆر…ƒ ا‡† d ـ رƒ …† ا‡† b' ـ ر† …† ا‡† d)
C aاع*‰ نŠ) ر„ ‹‰ rنŠ ـ اˆoا‹† rنŠ ـ رƒ ‹‰ rŒ„ ' ـ ر† ‹† rنŠ)
? )ع• *† d) Ž„ &• •d ـ اˆ‘&• •d ـ Žƒ &• •b' ـ Ž&• •d)
: aاعb$Š) ’„ م‰ bjŠ ـ اˆcامbjŠ ـ ’ƒ م‰ b†ج' ـ ’مbjŠ)

+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
:#ˆ ا†ـ•tح‰ و ةˆ †q† i„ ح† ـ )ƒ q‰i„ ح† 'ƒ ـ )qiح ـ
?اoˆ اـ†“t‚‰ و ˆ%ر† “† t„ ‚† ـ رƒ “‰ t„ ”†'ƒ ـ ر† “† t„ ‚ ـ
Cاoˆ اi† ه„ j‰ و ˆ%o† i† ه„ j† ـ oƒ i‰ ه„ ج† 'ƒ ـ o† i† ه„ j ـ
>اoˆ اt†ـ„€c‰ و ˆ%ر† ـ†t€c† ـ رƒ ــ‰t€ع† 'ƒ ـ ر† ـ†tـ„€c ـ
Bا‚ˆا”†„j‰ و ˆة”†”†„j† ـ •ƒ ”‰„ج† 'ƒ ـ •† ”†„j† ـ
^ءˆ ا•ـ„"‰ و ˆةt†ـ†•„"† ـ ي•‰ ـ„‹'ƒ ـ xـ†•„" ـ
&حاو فرح‚ ي~•€لا &'(‘
لاعفإ
1ةيدعتلا ـ :
¡رšž ــ ¡رš
2وأ نمزلا يف لوخدلا ـ
ناكملا:
e¢ا”vلا ي$ )š} Q–”£ž
ž eرv‘ž ex‹‘ž 3 نادجولا ـ :
اˆ&'• ¤ƒ ‘ر¥ž
4ب!لا ـ:
¦bمجc ¤ل•ž Q•اbrلا ¤ƒ مجcž
"ة#و$%&لا ـ:
¡او(لا ¤•حb"ا Q%ƒ اb*لا ¤‰ jو•ž
'(%)كتلا ـ:
§اrملا Ÿ”¨ž e§اrملا &"©
*+ي(عتلا ـ:
¦bªرf cQa(Œملا ¤ع‚ž
,-.و(%/لا ـ:
oا£ Q§اb‹”لا رم~ž
01دعلا 2لإ لو3ولا ـ:
«اŒ”لا ¤ع‹dž e}&علا ¬مšž
ة4ا5م
1ة6.ا7ملا ـ:
اˆرمc &- '• •oاª
2ةع8اتملا ـ:
¤ع‚اd eŽ† ivلا ¤ƒ tلاو
®o&لا
3-.و(%/لا ـ:
ةt$اc ا¯ ¦عj Q°ا ±ا*c
ا¯ ¦bعj Qاˆرمc ¤”qاc
ة² ‚i•c
49: ع: ـ:ف; 2$عم8 ـ;:
•واj ــ رjا… ــ ر$ا"
لاع5#ا
1ة4وا<ملا ـ :
|)ع*لا ر~ž §ž
aiع*‘ xc ره‡'
¦ل •اجb"ا ¦نŸr$)
ءي™لا «ر‹¥
ر‹rنا$
ءي™لا ¤حb$
¤حb*نا$
لاعتفا
1ة4وا<ملا ـ:
)ع*لا ¶وا“' ـž
¦bعمjQي~•€لا
’مbjا$
Q|aاع$Š) ¶وا“' ـ •
wvbنا$ ¦b*vنž
Q|)عf $) ¶وا“' ـ ¡
•رbqا$ ¦b‚رf q
2=ا(ت>?ا ـ:
و- رمc و &- '• )bbqا
3@اAB?ا ـ:
ةt“‘ ³dا Qx“b‘ا
42$عم يف ةCلاDملا ـ
9ع5لا:
ــ •‹b¥ا ــ ’bqا
&هbjا
94ا5B
1ة6.ا7ملا ـ:
و- رمc و &- '• )dا•d
2(EاFتلا ـ:
ــ ŽواŒd ــ xªoامd
x‘اعd ــ )…اجd
3GودH; Iي.دتلا ـ
اJK7ف Lي> 9ع5لا;:
ر“ملا &'ا(d
oا”š·ا «}oاid
4:ة4وا<ملا ـ
)cا*‘))
&cا”b$ ¦d&cا‚
xلاib$ ¦btلاو
لMعفا
1ةCلاDملا ـ:
|aاع$#ا s‘ يdŸ'
§اiل·ا xc ةلا&لا
&v•‚ •itعلا و
ةµلا”ملا)
¸f t‚ا ــ رf م"ا
of icا ــ ¡f رcا
\

>














a
ا
if
ع‰
$„
Š
)


¯„


j„
Š

ـ

اˆ
¯
ا
i•

j„
Š

ـ

ƒ
¯


ج„
'

ـ


¯
i•

j„
Š
)

?
a

t
ع‰
$
Š
)

o„
o‰
ا
م†
ح
Š

`

o•
ا
م†
ح
Š

ـ

اˆ
o
ا
ر
t
م‰
ح
Š

ـ

o•
ا
م†
ح„
'

ـ

o•
ا
م†
ح
Š
)
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
ي4ا8(لا Nاو8?ا
1(Oملا ي4ا8(لا 24 -ديزملا Nاو8?ا 1(Oملا ي4ا8(لا
نا%P1ا!لا نا8اDلا يPامAلا NاDلا
اˆjارح„ }‰ و ˆةj† ر† ح„ }† ـ ¡ƒ ر‰ ح„ &† 'ƒ ـ ¡† ر† ح„ }†
1(Oملا ي4ا8(لا8 ةQ&ملا Nاو8?ا
:#ˆ ا†ـ•tح‰ و ةˆ †q† i„ ح† ـ )ƒ q‰i„ ح† 'ƒ ـ )qiح ـ
?اoˆ اـ†“t‚‰ و ˆ%ر† “† t„ ‚† ـ رƒ “‰ t„ ”†'ƒ ـ ر† “† t„ ‚ ـ
Cاoˆ اi† ه„ j‰ و ˆ%o† i† ه„ j† ـ oƒ i‰ ه„ ج† 'ƒ ـ o† i† ه„ j ـ
>اoˆ اt†ـ„€c‰ و ˆ%ر† ـ†t€c† ـ رƒ ــ‰t€ع† 'ƒ ـ ر† ـ†tـ„€c ـ
Bا‚ˆا”†„j‰ و ˆة”†”†„j† ـ •ƒ ”‰„ج† 'ƒ ـ •† ”†„j† ـ
اˆjرƒ ح„ &† d ـ ¡ƒ ر† ح„ &† ـ†b' ـ ¡† ر† ح„ &† d
24 -ديزملا NاDلا8 ةQ&ملا Nاو8?ا
دHاو R(&8 1(Oملا ي4ا8(لا
:اˆ””ƒـ„ج† ـ†d ـ •ƒ ”†ـ„ج† ـ†b' ـ •† ”†ـ„ج† d ـ
?اˆ‚oƒ i„ ج† d ـ •ƒ o† i„ ج† b' ـ •† o† i„ ج† d ـ
CاˆŒـƒ“t„ ـ†™d ـ sƒ ـ†“t„ ـ†™b' ـ s† ـ†“t„ ـ†™d ـ
?اˆoر† ع™‰ ـ„qŠ ـ ر• ع‰ ™† ـ„•'† ـ ر• ع† ™† ـ„qŠ ـ
:اˆ‘اج† ن„ ر‰ ح„ Š ـ !ƒ ج‰ ن„ ر† ح„ '† ـ !† ج† ن„ ر† ح„ Š ـ
^ءˆ ا•ـ„"‰ و ˆةt†ـ†•„"† ـ ي•‰ ـ„‹'ƒ ـ xـ†•„" ـ
>اˆ¥iƒ …„ ر† d ـ ¹ƒ i† …„ ر† b' ـ ¹† i† …„ ر† d ـ
Bاˆtـ•‰ ـ„‹† d ـ xـ†•ـ„‹b' ـ xـ†•ـ„‹d ـ
ي4ا8(لا 24 -ديزملا NاDلا8 ةQ&ملا Nاو8?ا
ن%ف(&8 1(Oملا
:اˆ"ا‹† Œ„ ع‰ ـ„qŠ ـ ¬ƒ ‹‰ Œ„ ع† ـ„•'† ـ ¬† ‹† ـ„Œع† ـ„qŠ ـ
?ءˆ اـ†•ـ„Œـ‰"„ Š ـ يـ‰•ـ„Œـ†‹„ '† ـ x† •ـ„Œـ†"„ Š ـ
&حاو فرح‚ ي~•€لا &'(‘
لاعفإ
1ةيدعتلا ـ :
¡رšž ــ ¡رš
2وأ نمزلا يف لوخدلا ـ
ناكملا:
e¢ا”vلا ي$ )š} Q–”£ž
ž eرv‘ž ex‹‘ž 3 نادجولا ـ :
اˆ&'• ¤ƒ ‘ر¥ž
4ب!لا ـ:
¦bمجc ¤ل•ž Q•اbrلا ¤ƒ مجcž
"ة#و$%&لا ـ:
¡او(لا ¤•حb"ا Q%ƒ اb*لا ¤‰ jو•ž
'(%)كتلا ـ:
§اrملا Ÿ”¨ž e§اrملا &"©
*+ي(عتلا ـ:
¦bªرf cQa(Œملا ¤ع‚ž
,-.و(%/لا ـ:
oا£ Q§اb‹”لا رم~ž
01دعلا 2لإ لو3ولا ـ:
«اŒ”لا ¤ع‹dž e}&علا ¬مšž
ة4ا5م
1ة6.ا7ملا ـ:
اˆرمc &- '• •oاª
2ةع8اتملا ـ:
¤ع‚اd eŽ† ivلا ¤ƒ tلاو
®o&لا
3-.و(%/لا ـ:
ةt$اc ا¯ ¦عj Q°ا ±ا*c
ا¯ ¦bعj Qاˆرمc ¤”qاc
ة² ‚i•c
49: ع: ـ:ف; 2$عم8 ـ;:
•واj ــ رjا… ــ ر$ا"
لاع5#ا
1ة4وا<ملا ـ :
|)ع*لا ر~ž §ž
aiع*‘ xc ره‡'
¦ل •اجb"ا ¦نŸr$)
ءي™لا «ر‹¥
ر‹rنا$
ءي™لا ¤حb$
¤حb*نا$
لاعتفا
1ة4وا<ملا ـ:
)ع*لا ¶وا“' ـž
¦bعمjQي~•€لا
’مbjا$
Q|aاع$Š) ¶وا“' ـ •
wvbنا$ ¦b*vنž
Q|)عf $) ¶وا“' ـ ¡
•رbqا$ ¦b‚رf q
2=ا(ت>?ا ـ:
و- رمc و &- '• )bbqا
3@اAB?ا ـ:
ةt“‘ ³dا Qx“b‘ا
42$عم يف ةCلاDملا ـ
9ع5لا:
ــ •‹b¥ا ــ ’bqا
&هbjا
94ا5B
1ة6.ا7ملا ـ:
و- رمc و &- '• )dا•d
2(EاFتلا ـ:
ــ ŽواŒd ــ xªoامd
x‘اعd ــ )…اجd
3GودH; Iي.دتلا ـ
اJK7ف Lي> 9ع5لا;:
ر“ملا &'ا(d
oا”š·ا «}oاid
4:ة4وا<ملا ـ
)cا*‘))
&cا”b$ ¦d&cا‚
xلاib$ ¦btلاو
لMعفا
1ةCلاDملا ـ:
|aاع$#ا s‘ يdŸ'
§اiل·ا xc ةلا&لا
&v•‚ •itعلا و
ةµلا”ملا)
¸f t‚ا ــ رf م"ا
of icا ــ ¡f رcا
X

>














a
ا
if
ع‰
$„
Š
)


¯„


j„
Š

ـ

اˆ
¯
ا
i•

j„
Š

ـ

ƒ
¯


ج„
'

ـ


¯
i•

j„
Š
)

?
a

t
ع‰
$
Š
)

o„
o‰
ا
م†
ح
Š

`

o•
ا
م†
ح
Š

ـ

اˆ
o
ا
ر
t
م‰
ح
Š

ـ

o•
ا
م†
ح„
'

ـ

o•
ا
م†
ح
Š
)
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
- 1.(i%&.ri% A%&"'&"r$
l ˜uba( Magerre` ™ezi xullaıl`ımı 'lamlar:
1- [ebbi#: Z7?:<)š „)H zC ›):œ• <E Zt 7?Mt
2- ksm-i alet taretilmesi: (Bu ]eel`e fabagı lafızlar`a
&ullaılırd) i>?2 } 96…K:<E /;:@jE zC it …t KX Mt
%- Safruret: E”Q?žp. KQŸH zC ”t ?tžX pt } )Qp)U–< KQŠH zC it Ut–X <t
•- Na#t: ›6?:<E „E5 Rn ‰KA@8 ** R‡ ;Mt „X 5t }|;‘ F–M ** R‡ ;T t –M } |Qs F–M ** R‡ PT 7t –X M
ي~•€لا &'(‘
&حاو فرح‚ ي~•€لا &'(‘
لاعفإ
1ةيدعتلا ـ :
¡رšž ــ ¡رš
2وأ نمزلا يف لوخدلا ـ
ناكملا:
e¢ا”vلا ي$ )š} Q–”£ž
ž eرv‘ž ex‹‘ž 3 نادجولا ـ :
اˆ&'• ¤ƒ ‘ر¥ž
4ب!لا ـ:
¦bمجc ¤ل•ž Q•اbrلا ¤ƒ مجcž
"ة#و$%&لا ـ:
¡او(لا ¤•حb"ا Q%ƒ اb*لا ¤‰ jو•ž
'(%)كتلا ـ:
§اrملا Ÿ”¨ž e§اrملا &"©
*+ي(عتلا ـ:
¦bªرf cQa(Œملا ¤ع‚ž
,-.و(%/لا ـ:
oا£ Q§اb‹”لا رم~ž
01دعلا 2لإ لو3ولا ـ:
«اŒ”لا ¤ع‹dž e}&علا ¬مšž
9%ع5B
1ةCلاDملا و (%)كتلا ـ:
فاi“لا ر€¥ž Qفif {
2ةيدعتلا ـ:
¦ـbحر• $ و e &ƒ '• ¢ر$
3Sجوتلا 24 ةل?دلا ـ:
اˆqرº ¦jid Q»رf º
4S%D7تلا ـ:
)€‘ oا£ Q§•$ ®if q
st“لا رجf ح e®i•لا
"ةD!$لا 24 ةل?دلا ـ:
xلŠ ¦b”‹ن Qا-ن•$ «رـ•*¥
¦ـb‚ •¥ eر*rلا
'ب!لا ـ:
¤ل•ž Qةه¥ا*لا «رـ•™q
اهdر™q
*ةياك&لا .ا/تخا ـ:
ر”¥ا °ا aاq Qر”f¥
°ا #Š ¦لا # aاq Q)ـf…
°ا §اح”" aاq Q–”"
ة4ا5م
1ة6.ا7ملا ـ:
اˆرمc &- '• •oاª
2ةع8اتملا ـ:
¤ع‚اd eŽ† ivلا ¤ƒ tلاو
®o&لا
3-.و(%/لا ـ:
ةt$اc ا¯ ¦عj Q°ا ±ا*c
ا¯ ¦bعj Qاˆرمc ¤”qاc
ة² ‚i•c
49: ع: ـ:ف; 2$عم8 ـ;:
•واj ــ رjا… ــ ر$ا"
لاع5#ا
1ة4وا<ملا ـ :
|)ع*لا ر~ž §ž
aiع*‘ xc ره‡'
¦ل •اجb"ا ¦نŸr$)
ءي™لا «ر‹¥
ر‹rنا$
ءي™لا ¤حb$
¤حb*نا$
لاعتفا
1ة4وا<ملا ـ:
)ع*لا ¶وا“' ـž
¦bعمjQي~•€لا
’مbjا$
Q|aاع$Š) ¶وا“' ـ •
wvbنا$ ¦b*vنž
Q|)عf $) ¶وا“' ـ ¡
•رbqا$ ¦b‚رf q
2=ا(ت>?ا ـ:
و- رمc و &- '• )bbqا
3@اAB?ا ـ:
ةt“‘ ³dا Qx“b‘ا
42$عم يف ةCلاDملا ـ
9ع5لا:
ــ •‹b¥ا ــ ’bqا
&هbjا
94ا5B
1ة6.ا7ملا ـ:
و- رمc و &- '• )dا•d
2(EاFتلا ـ:
ــ ŽواŒd ــ xªoامd
x‘اعd ــ )…اجd
3GودH; Iي.دتلا ـ
اJK7ف Lي> 9ع5لا;:
ر“ملا &'ا(d
oا”š·ا «}oاid
4:ة4وا<ملا ـ
)cا*‘))
&cا”b$ ¦d&cا‚
xلاib$ ¦btلاو
لMعفا
1ةCلاDملا ـ:
|aاع$#ا s‘ يdŸ'
§اiل·ا xc ةلا&لا
&v•‚ •itعلا و
ةµلا”ملا)
¸f t‚ا ــ رf م"ا
of icا ــ ¡f رcا
:O

>














a
ا
if
ع‰
$„
Š
)


¯„


j„
Š

ـ

اˆ
¯
ا
i•

j„
Š

ـ

ƒ
¯


ج„
'

ـ


¯
i•

j„
Š
)

?
a

t
ع‰
$
Š
)

o„
o‰
ا
م†
ح
Š

`

o•
ا
م†
ح
Š

ـ

اˆ
o
ا
ر
t
م‰
ح
Š

ـ

o•
ا
م†
ح„
'

ـ

o•
ا
م†
ح
Š
)
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
ي~•€لا &'(‘
st$رح‚ ي~•€لا &'(‘
لاع5#ا
1ة4وا<ملا ـ :
|)ع*لا ر~ž §ž
aiع*‘ xc ره‡'
¦ل •اجb"ا ¦نŸr$)
ءي™لا «ر‹¥
ر‹rنا$
ءي™لا ¤حb$
¤حb*نا$
لاعتفا
1ة4وا<ملا ـ:
)ع*لا ¶وا“' ـž
¦bعمjQي~•€لا
’مbjا$
Q|aاع$Š) ¶وا“' ـ •
wvbنا$ ¦b*vنž
Q|)عf $) ¶وا“' ـ ¡
•رbqا$ ¦b‚رf q
2=ا(ت>?ا ـ:
و- رمc و &- '• )bbqا
3@اAB?ا ـ:
ةt“‘ ³dا Qx“b‘ا
42$عم يف ةCلاDملا ـ
9ع5لا:
ــ •‹b¥ا ــ ’bqا
&هbjا
94ا5B
1ة6.ا7ملا ـ:
و- رمc و &- '• )dا•d
2(EاFتلا ـ:
ــ ŽواŒd ــ xªoامd
x‘اعd ــ )…اجd
3GودH; Iي.دتلا ـ
اJK7ف Lي> 9ع5لا;:
ر“ملا &'ا(d
oا”š·ا «}oاid
4:ة4وا<ملا ـ
)cا*‘))
&cا”b$ ¦d&cا‚
xلاib$ ¦btلاو
9عT 5B
1:ة4وا<ملا ـ
)tع*d))
e•}f Ÿb$ ¦b‚}f ž
!ـfعb$ ¦bمـfc
2 Uكتلا ـ eر”fvd Q
’جf ™d
3@اAB?ا ـ:
±³dا Q¦c† اo¯ &"f id
%}ا"و
4ب$Oتلا ـ:
}iجهلا ¹رd Q&جf هd
!~¼ا ¹رd Q!~Ÿd
لMعفا
1ةCلاDملا ـ:
|aاع$#ا s‘ يdŸ'
§اiل·ا xc ةلا&لا
&v•‚ •itعلا و
ةµلا”ملا)
¸f t‚ا ــ رf م"ا
of icا ــ ¡f رcا
فرحž ة~•€‚ ي~•€لا &'(‘
لاع5تPا
1 :ب<لا ـ ر‘·ا •{) ر‘Ÿb"ا ــ |ءا}·ا •{) ى}Ÿb"ا ــ !ه*b"ا ــ ر*µb"ا )
2 :S%D7تلا و 9يو&تلا ـ §•$ &"Ÿb"ا ــ |ارجح oا£) st“لا رجحb"ا
3 :ة5/لا 1اQت4ا ـ امt‡u ¦d&•bcا) ¦bم‡عb"ا ــ |ام'ر¥ ¦d&•bcا) ¦b‘رrt"ا )
4 :Vلاعفإ; ة4وا<ملا ـ Žا•b"ا$ ¦bمqž ــ !rحb"ا$ ¦bمrحž
" :ةياك&لا .ا/تخا ـ §iعjاo ¦tلŠ انŠ و ° انŠ aاq Q ’jرb"ا
' :يWM)لا نXو 2$عم8 يBYي دZ ـ ž(هb"ا ــ ž(… e ¬نŸb"ا ــ ¬نž eرf •b"ا ــ رf q
* :Vلاعفإ; 2$عم8 يBYي دZ ـ s•tb"ا ــ s•'ž e •اجb"ا ــ •اjž
9$عفا
11(Oملا 9ع5لا ة4وا<م 24 لدي ـ
’مj) ¤„ م† جنرحا$ )‚¼ا ¤ƒ مjرح)
يcا‚رلا &'(‘ ‰
9T عفا
1ةCلاDملا 24 لدي ـ
رf ه*¥ا ــ رf ع™qا ــ §f Ÿم{ا
::
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
Ö%.'&i N45&"r6
1- Muta$aattah salas( magerrette&i fail orta`a &al&ar_ meful
`e fail &oumua ]elird
2- \azım fiili meç#ula ism-i mefwula $e muta$aat $ezileri
olmazd 'ga& #arf-i ger far`ımıfla bular faeılırd [asrifi `e
#arf-i ger`e sora ]ele zamir`e olurd
i+Q<. * )+Q<. * Z+Q<. oQ<. ** );+Q<. ** oQ<. L‚ 6†W ¡8 {{{ dd )+n ** Z+Qn ** );+Qn ** oQn K‚ Pt SU8
%- ˜ubai muzari bir fiil_ ister salasife mezi`_ ister rubai
magerret olsu il& #arfi ola ^muzaraat #arfic `aima `ammeli
olurd
2- V):n. $e /Q:>2 bablarıı ]eel "zellimi mefwul alabilmeleri`ird
'ga& baze bu i&i bab`a lazım fiilleri ]el`imi `e ]"ralard (
¢–HC)
%- Matea``i bir fiil /Q:>2 babıa a&tarıl`ımı`a #ala te& meful
almafa `e$am e`iforsa /Q:>2 babı bu `urum`a ^te&sirc alamı
ifa`e e`erd V)**:@nE &alıbı `a bu `urum`a mubalama alamı
&azaırd
•- =?M)>8 babı ]eele olara& mabare&et ifa`e e`erd 'ga& bu
bab`a orta&lar`a eflemi il& faea fail efleme ge$ae $ere
meful olur $efa fail ]alie mefwul mamlueturd /**M)>2$e V)**:@nE
babı`a ise orta&ları #eesi fail`ir $e (r) ile atfe`ilirlerd
•- Muta$aat: Bir alt bab`a mefwul alabile matea``i bir fiili_
ifial babı ]ibi bir b•bwa a&tarıl`ımı`a lazım olması $e
mefwula_ faile `"abmesi`ird
'lt £st
Matea``i  \azım : Muta$aat
:?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
\azım  \azım : Mubala]atuwl-\azım
l Muta$aat_ [ar&çew`e&i `"ablala& &ieii &arbılamazd ¤a&a
`"ablala& faili faetımı eflemi fie fail azeri`e
]erçe&lebmesi`ird Emer eflem bu barta ufmazsa fiili &iei
e`il]e olurd (Bebe& fı&a`ı ¥ e`il]e) ('`am fı&a`ı ¥
`"ablala&)
¦- Bu otuz beb b•bwı altısı salas( ]eri &ala firmi `o&uzu ise
]afr-ı salas(`ird Salas( b•blar`a #a&im ola usur_ bu
b•bları semawfa `afalı olması`ırh §afr-ı salas(leri orta&
"zellimi ise mazi-muzari- mas`ar ]ibi tare$lerii belli bir
&ai`efe uf]u olara& ]elmesi $e s"zlama bamlı olması`ır &i
b•bları salas( $e ]afr-ı salas( olara& sııfla`ırılmasıı
altı`a fata matı& `a bu`urd
N2 GaA8= 7la; b-r f--l-; =eUh/l Za½818 ./lla;8la=aA` =e—h/lY
./lla;8l=aZa; b-r f--l-; Se -1=2- =ef0/lY Se ,Yre,-l=eA.
,- Fii&&.ri% 7"'ir&.r. İ*%"8 E8i&'.*i
"- S"&i' 9. M.:')( Fii&&.r6
Salim $e me#muzw`a #er#a]i bir `emibi&li& olmazh aga&
me#muz fiiller`e bu &elimeler istisa e`ilmibtird
1- ¡¨C $e /šC fiillerii emr-i #azırları`a #emzeler #azfe`ilird
¡X *W¨ ** X ¡*W¨rEW
2- K***8C $e VY***j_ gamle babı`a ]el`i&leri`e #emzeleri
#azfe`ilird Z***š5-rC ErK****8 {{ /Q•EK****j. R***U, /***j h gamle ortası`a
]el`imi`e ise ]eel`e #azfe`ilmez ©?†C K8E r } =IK7<E VYjE r
%- ªC„ : muzari $e emir si]aları`a #emzesi #azfe`ilird
Muzari`e $ezi /W *t>It _ emir`e ise oX *tn) Jt ) be&li`e ]elird
:C
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
•- ª„E : mazi_ muzari $e emir bata si]aları`a afewl-fiwli
ola #emze (•) #azfe`ilird JT C) „T C ** (/W *T>IW) zKIW ** (Ot ?X*tnC) OI„C ** (/t *tnC) ª„C)
-- M)8""# Fii&&.r6
1- Mate#arri& merfu zamir bitibtimi`a i`]am ç"zalard ** 9t 5X F8
9t 5X FW 8X EW
2- Emr-i #azır`a mafret mu#atab $e mafret mu#ataba
si]aları`a i`]amlı ]elmesi gaiz ol`umu ]ibi i`]amsız `a
]elebilird 5X FW ;Q< ** FŸ ;W Q<T { 5X FW 8EW ** FŸ 8W
İ8;"'6 'fı gis i&i #arfte birigisii i&igisie &atma&tırd
£ç tarla i`]am $ar`ırd !- 1"<i= İ8;"': k&ife afrılır: !"- 'fı
gis i&i #arfte #er i&isi `e #are&eli ise birigi #arfi #are&esi
#azfe`ilird Birigi #arf i&igi #arfe &atılırdF• ;W It ** 5W FX ;W It ** 5W FW ;X It {{ FŸ 8t ** 5t FX 8t ** 5t Ft 8t
!-- 'fı gis i&i #arfte birigisi sa&i i&igisi #are&eli ise
birigi #arf i&igi`e i`]am e`ilird O• *t>*t< ** OW *X@*t><t {{ 9Š ”T Gt ** it pX ”T Gt d
- M>'5.%i İ8;"'6 Mu`aaf fiil`e bulua i`]am mazi-
muzari $e emir ]ibi çe&imler`e_ fiil`e bulua i`am bazı
si]alar`a açılma& zoru`a &alır $e i`]am_ mamtei olurd bu
si]alar #er tar fiili çe&imi`e #are&eli ref zamirie bitibtimi
si]alar`ırd ¤a&ah ^Žare&eli ref zamiri ma &albii sa&i isterdc
k`]amı mamtei ol`umu ferleri tablo`a ]"sterimi:
******** ******** ******** ******** ******** ********
9t 5X FW ;X I ******** ******** 95X Ft 8 ******** ********
******** ******** ******** Z25X Ft 8 );25X Ft 8 «t 5X Ft 8
9t 5X FW ;X *t2 ******** ******** iŠ 25X Ft 8 );25X Ft 8 «T 5X Ft 8
******** ******** ******** )p5X Ft 8 «W 5X Ft 8
,- C"i( İ8;"'6 'fı gis i&i #arfte birigisi #are&eli i&igisi
sa&u-i arız ile sa&i olursa gaiz i`]am olurd
:>
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
o?H- )M)–2. ?@ AB C@ D EF ?@ AB GHB
«)šK1<E u¨E =1@><E AI CB DJ EF AI GB
KPS<), ¬t K- GW ¬K- GW E®E iš)P<E AK CB DJ EF AK GB
o?–s )8 =šK1< )M)–2. AL CB DJ EF AL GB
Not: ¯aiz i`]am sa`ege salasi mu`aaf fiili birigisi babı`a
`"rt $eg#e sa#ie olurd §erife &ala 2d $e •d bab ile mu`aaf
fiili #er tarla mezi` babı`a sa`ege aç $egi# s"z &ousu`urd
<- Mi*"& Fii&&.r6
1- Misal f•(ler`e #içbir `emibi&li faeılmazd
2- Misal $a$iler`e_ 2d_%d_¦d babları malum muzari_ emir $e
e#ifleri`e $a$ `aber&e •d $e •d bab`a ]ele misal
$a$iler`e $a$ `abmezd °+I ** °†r }F:I ** FMr
Not: /t …t rwi emri #azırı ola /X žt IET gamle babı`a `a ortası`a
`a ]el`imi`e o&uur&e ma&abli`e `amme bulu`umu`a_
lamewl-fiwli ola fawı feri`e $a$ #arfi $armıb ]ibi o&uurd )I
/…rE 9’n )I ** /žIE 9’n
%- vjT r $e Y±T r fiillerii muzarisi`e &ıfasa af&ırı olara& fauwl-
fiwli ola $a$ #azfe`ilird Yœt I ** Y±T r { vW Pt It ** vt jT r
8- E<9.# Fii&&.r6
1- Mazi`e merfu mate#arri& zamire bitibtimi`e $e emri
mafre` mu#atabı`a illet #arfi #azfe`ilird OW :X ,T } it :X ,T } OW *X?sW } it *X?sW
2- Mazi`e 1d bab`a ]ele eg$efler`e merfu mate#arri&
zamire bitibtimi`e fauwl-fiil `ammeli olurd it *X?sW } OW *X?sW
%- Mazi`e_ f•( eg$efler`e merfu mate#arri& zamir bitibtimi`e
fauwl-fiil me&sur olurd OW *X?šT } it *X?šT } it :X ,T
•- Mazi`e_ eg$ef-i $•$( •d bab`a ]el`imi`e fauwl-fiil me&sur
olurd OW *X>¨T
:B
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
•- ²u&arı`a&i (•d ma``e) `urum`a malum`a `ammeli ola
#er meç#ul_ me&surh malum`a me&sur ola #er meç#ul `e
`ammeli olurd
it *X?sT } it *X?sW } Ot *X?šW ** Ot *X?šT } it :X ,W ** it :X ,T
¦- Mazi $e emir`e u-u is$e bitibe si]alar afı`ırd
it :X ,T { it *X?sW •)Pp )I } it :X ,T { it *X?sW •)PU<E
³- Eg$ef fiili V):n. $e V):>@jE bablarıı mastarlarıı soua
#azfe`ile afewl-fiile `elalet e`ege& o`a be`el bir ^3c
]etirilird =<)s. ** V)s } =8)s. ** ›)s
%

´- Eg$ef fiili ^/M)>2 } /:Š >2 } =?M)>8 } /Q:>2c babları`a_ eg$ef fiili
illet #arfi ortafa çı&ard -6Š 72 ** -r)72 ** =<r)78 ** ’I672 ** V6Š s ** V)s
µ- Eg$ef fiili ^V):@nE } V):>pEc babları`a illet #arfi ola ^rc $efa ^
Ec mutla&a ^zc olara& fazılırd })p)Qœ**HE ()p)Q@HE) * )p¶)Qt0T pX E ** )p¶6X Ht ** 9)H
)p)QH· E
10- E$gef $a$i $efa f•ileri sıfat-ı mabebbe#eleri /***:T QX n
$ezi`e ]elird FQŠj
11- Eg$ef fiil`e ism-i meful ]etirir&e
a) $•$( ise #are&esi ma&ablie a&le`ilere& afewl-fiil
#azfe`ilird V67W8t ** Vr67W8t ** V‚ r6W *X78
b) f•( ise #are&esi #azfe`ilere& ma&abli &esra faeılırd
(Žare&e #azfe`il`i&te sora illet #arfi `e #azfe`ilird) ‹‚ 6QW–X 8
v‚ Q–W8t ** ‹‚ 6–W8t ** ‹‚ 6Q–W8t **

v‚ Q–T8 **
C
Bu mastarları $ezi #ususu`a i#tilaf $ar Sibe$ef#we ]"re ^=*?:n.c
'#febwe ]"re ^=<)n.c `ard
>
Bura`a fiili aslıa ittibae ism-i mefwul &alıbı`a&i ^ r c #arfi ^zc fa
&albe`ilird Da#a sora `a ^zcfa uf]u #are&e ma &abilie $erilird
:^
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
Not: /‚ Q:T nt $ezi ism-i fail $e ismi meful içi orta& &ullaıla bir
$ezi`ird ksm-i mefwul alamı`a &ullaıl`ımı`a maze&&erli&_
maeesli& masa$i`ird 'ga& bu `urum`a emer me$suf
mez&ur ise /‚ Q:T nt $ezii soua maze&&er`e afırma& içi ^3c
]etirilird =‚ *t?Q@Tst 3‚CtKt 8X ET
Not: V‚ 6***:W nt $ezi mabalamalı ism-i fail $e ism-i mefwul
alamı`a orta& &ullaılırd Mabalamalı ism-i fail alamı`a
&ullaıl`ımı`a tez&ir-tewis masa$i`ird ksm-i mefwul alamı`a
&ullaıl`ımı`a ise tez&ir tewisi afırma& içi ^3c ]etirilird 3‚CtKt **8X ET
=‚ ,t6?WG =‚ s)p {{{ „‚ 6SW ‘t /‚ …W „ { „‚ 6SW ‘
.- N"/$* 9. L.#i# Fii&&.r6
\efif-i ma&ru fiiller 2d $e •d bablar`a ]elird ** zt 6T †t { z6T œI ** ª6±
ª6t +X It h \efif-i mefru& fiiller 2d $e ¦d bablar`a ]elird Rt <Tr { R7T It ** D*tsrt
R*?TI **** h \efif-i mefru&u emri #azır malulu ^‹T c $ezi`e ]elird
\efif-i mefru& sou itibarifle a&ıs_ babı itibarifle misal fiil
]ibi`ird )QtnT ** RnT ** oX nT ** E6*t*nrt ** R>TIt ** Dnt rh \efif-i ma&ru fiiller ise a&ıs
fiil ]ibi iblem ]"rard
Na&ıs fiiller 1d

_2d
¦
_%d
³
_ $e •d
´
bablar`a ]elird Na&ıs fiilleri
mazisi`e bulua illet #arfi sa`ege salasi magerre`i birigi
babıı mazi malumu`a ^Ec be&li`e fazılırd )M5 ** 6t M5
N"/$* 9. L.#i# Fii&.ri% Ç./i'i6
1- ¯emi ^rcı $e mu#ataba ^zcsı birlebtimi`e illet #arfi `aberd
µ
B
6MW FI ** )M5
^
R8T KI ** D8„
N
D:t PI ** D:j
\
D¸t KI ** Rt ¸T „
X
E6QW¸T „) E6¸„ ** Rt ¸T „ { (RQT8T „X ET) R8T „ET ** (E6QW8T „ET) E68W „X E ** ›T „ET)
:N
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
2- [ewis ^3c ]el`imi`e sou elif ise ^Ec #azfe`ilird
10
%- §aib tesife zamiri $e merfu mate#arri& zamirler
bitibtimi`e sou ^Ec ola a&ıslar`a ^Ec aslı_ ^zc ise ^zcfah ^rc ise
^rca &albe`ilird
11
•- ¯emi ^rcı $e mu#ataba ^zcsı birlebtimi`e #azfe`ile #arf
elif ise gemi ^rc $e mu#ataba ^zcsı`a "ge&i #arf meftu#
olurd
12
•- ¯emi ^rcı $e mu#ataba ^zcsı birlebtimi`e #azfe`ile #arf ^
rc ise gemi ^rcı`a "ge&i #arf `ammelih mu#ataba ^zcsı`a
"ge&i #arf_ &esralı olurd
1%
¦- Na&ıs fiiller`e ^3K0p) =‚ *t?:t *tn)c $ezi`e ]ele gemi maze&&er
ma&esser &alıbı ^3‚E”t *W¹) =‚ *t?:t *Wn)c $ezi`e ]elird
1•
³- Na&ıs $•$ileri ism-i mefulleri ^V‚ 6:W >X 8t ) r‡ ”W *Xº8t )ch Na&ıs f•ileri
ism-i mefulleri ^V‚ 6:W >X 8t ) R‡ 8T KX 8t )c $ezi`e ]elird
´- Na&ıs $•$ileri muzari`e gemi maze&&er $e gemi
maees &alıeları afı`ırd
1•
µ- Sou ^zc $e ^Ec ola a&ısları_ muzari`e mafre`
mu#ataba $e gemi maees mu#atabaları afı &alıeta ifa`e
e`ilird

10- Na&ıs $•$ileri mazi meç#ulleri`e ^z^ _crcfa &albe`ilird

:O
)@8„ ** O8„ ** D8„
::
OX Mt 5t ** 96X Mt 5 ** E6M5 ** )M5
:?
it QX ¸t KI ** D¸t KIt { E6X 8t „ ** D8„
:C
it QMT FX *t2 ** 96MW FX *t2 ** 6MW FX *t2 { 9t 6MW FX It ** 6MW FX It
:>
3‚E”t *W¹ ** 3‚E”t *t¹ ** 3‚rt ”t *t¹ ** r”t *t¹ ** E”¹
:B
i*X?*W:>X *tI) 96MW FX I «);?:;<E {{ (96:W >X It) 9t 6MW FX I 96;?:;<E)
:^
it ?X:T >2) it QT ;X 2 i@pE ** (it Q:T >2) it QT ;X 2 OT pE { (it ?X:t >2) it QX ¸t KX 2 i@pE ** (it QX :t >2) it QX ¸t KX 2 OT pE)
:N
Rt MT 5W ** 6t MT 5W ** )M5
:\
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
11- Na&ısları muzari meg#ulleri`e mafre` ]aib_ mafre`
]aibe_ mafre` mu#atab $e mate&ellim si]aları`a lamewl-fiil ^Ec
olur&e `imer si]alar`a ^zc olurd

12- Na&ıs $e lefif fiilleri ^/t :Ÿ *****t>2c $e ^/t ***Mt )>t 2c bablarıı
mastarları`a afewl-fiili #are&esi so`a bulua ^zc #arfie
itibarla `amme`e &esrafa &albe`ilird


Not: Na&ıs fiiler`e lamewl-fiil ola ^rc $e ^zc #are&eli olur_
ma&abli`e `e elif buluursa ^rc $efa ^zc #emzefe &albe`ilir
(isim $e mastarlar`a)d
V):t nT ) •)¸t „T ** 6‚ ¸t „T { (V):nT ) •)U, ** z‚ )U, { (V):n) •);j ** r‚ );t jt )
#- T.’/i8 N)%) Bi5iş.% Fii&&.ri% 7"'ir&.r. İ*%"8$6
1- [esife elifie isa`ı: kwrab uu #azfe`ilir aga& tesife
elifi #azfe`ilmezd “iil a&ıs ise lamewl-fiil aslıa fet#alı olara&
`"erd 9- )Qt:t PQ< ** 9Ÿ E6t MW FX *t@< ** 9Š )–t*W@SQt<
2- ¯emi $a$ıa isa`ı: a) Sa#i# fiil`e irab uu $e gemi
$a$ı #azfe`ilird b) Na&ıs fiil`e: sou $a$ $e fa ola a&ıslar`a
#em gemi $a$ı #em `e irab uu #em `e lamel fiil #azfe`ilird
9Ÿ KW žX *t@< ** iŸ MW FX *t@< h sou elif ola a&ıslar`a ise irab uu $e lamewl-
fiil #azfe`ilird ¯emi $a$ıa ise `amme #are&esi $erilird ** 9Ÿ 6W :PQ<
9Š 6:>@<) 9Ÿ 6W *t?–X *W@<)
l »¥ ª6t +I ** ª6† 9Ÿ rW 6t +X Qt<t ** 9- )It6t +X Qt<t ** iŸ It6t +X Qt<t
9Ÿ )UtIX 6t +X Qt<t ** 9Ÿ )tI6t +X @t<t ** iŸ It6t +X @t<t
»¥ z6T +I ** ª6† l 9Ÿ 6W +X Qt<t ** 9- )It6t +X Qt<t ** iŸ It6t +X Qt<t
9- )UtI6T +X Qt<t ** 9Ÿ )It6t +X @t<t ** iŸ It6t +X @t<t
:\
9T )QtMt FX IW ** )MFX IW
:X
)¶Q…T )Ut2 ** D…)U2 } )¶Qž- U2 ** DžŸ U2 ** )žp
:X
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
›4 E„ l 3‚)8„W ** D8· „W ** •‚ )8Ÿ „W ** 968W E„ ** 9)Q8E„ **
›4 Er„ ** «)Q8E„ ** 9)@Q8E„ ** =Qt8T E„
r4 )† l 3E6†W ** ª6· †W ** •‚ E6Ÿ †W ** 9rrW )† ** 9)Ir)† **
(‹4 E6n) r4 E6 t †t ** «)Ir)† ** 9)@I6† ** =Ir)†
Not: Misal $•$ileri /W **MT E6t n $ezi`e&i ma&esser gemileri`e
fauwl-fiil ola $a$ #emzefe &albe`ilird
(‹4 E6n) ¼4 Ert E ** RW GT Err ** =‚ QtGT Er {{ /W HT Ert E ** /W HT Err ** =‚ ?tHT Er
4- T.’/i8 N)%)
'raeçaw`a [ew&i` Nuwu a) Sa&(l b) Žaf(f olma& azere i&i
&ısma afrılırd Bu fiili &u$$etle`ire $e fiili zamaıı ]elege&
zama faea bir #arftird “iili muzari_ #al $e isti&bale `elalet
e`ifor&e
20
_ bu fiili muzarii soua bu Nu-u tew&i` e&leirse
`elalet ettimi alam sa`ege ]elege& zama olurd
T.’/i8 N)%’)%)% 2"r5&"r$:
a- Mazi fiili soua tew&i` uu bitibmezd
21

b- Emir-i #azırı soua tew&i` uu -mutla& olara&- #er#a]i
bir bart olma&sızı bitibird iŸ –†®E } iŸ –@šE
g- Muzari fiili soua tew&i` uu ]etirebilme& içi bu
bartları ferie ]elmesi ]ere&ird
M. 1"<i= N&8)O) D)r)'&"r6
1- 'lam masbet olmalı`ırd
2- §elege& maası ifa`e etmeli`ird
%- xasemwi ge$abı olmalı`ırd
•- \am-ı xasem ile arasıa bir fasıla ]irmemesi ]ere&ird
?O
V)–7@j-E r V)1<E D?M VFI op.} ‹„)½;<E /:><E
?:
[ew&i` uuu fu&arı`a&i "zellimi`e `olafı
?O
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l Emer bu bartlar`a #er#a]i birisii &afbe`erse o zama
fiili muzarii soua tew&i` uu bitibmezd
MM. M>'5.%i N&8)O) D)r)'&"r6
1- xasemi ge$abıı mefi olursa: ^R–…Er /W ;†C - ¾E rc
2- Žale `elalet e`erse: ^9¿E CKsÀ ¾E rc
%- “iil ile &asem ^-cı arasıa ^J6**j } ˆ } F**sc ]ibi bir e`at
]irerse: ^Fž;<E ¢?>I J6P< ¾Erc
•- xaseme ge$ae ola fiil ile &asem lamı arasıa bu fiili bir
mamulaa ]irmesi`ir: ^Fž<E /;:<), ÁW ?–2 ¼t )žU?< ¾Erc
22
Bu ma``eler`e
"zelli&leri mez&ur muzari fiiller tew&i` uwu ile tew&i`
e`ilemezlerd
MMM. 1"<i-. P"/$% D.r.<.8. M>*5":*.% N&8)O) D)r)'&"r6
Âu i&i `urum`a muzari fiili tew&i`i $agub `eregesie fa&labır_
çomulu&la masta#se`ird
1- Âart fiilih bart &elimesi_ #arf
2%
ola bir gamle`e $a&i olursad.
¬5EK8 ÁX ?–2 9Š Ft +@ž2 )8
2- “iilh [alee_ emir_ e#f_ `ua_ temei $e istif#ama `elalet
e`e bir &elime`e sora ]elirsed
(i**;2) ©**P>p D**<. iŠ ***t@>@?2 ©**@Q< }(K**8-E ›-) ©?–7@**P8 •)**U–< F**ž, iŠ **;?:@<T iŸ **?;+2 - }
©2)–…Er
M1. C"i(Q A%<"/ K)&&"%$'$ A( N&"% D)r)'&"r6
Âu aç `urum`a muzari fiili tew&i` etme& gaiz olmasıa &arbıh
bu `urumları &ullaımı az`ır:
??
\am ile ge$abı (Á?–2) arası fiili mawmulu (bura`a ¼)žU?<w`ır $e ^Á?–2c
mefwula`ar) ile afrılmıbtır
?C
Bu #arf `e ^9.c $e ^)8cı i`]am e`ilmib #ali ola ^)8Š .c `ır
?:
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
1- “iil_ =Qn)U<E - `e sora ]elirse: ©UŠQU:I - K8C iM F:@,E
2- “iil_ Z< `e sora ]elirse: RŠ ?M 9Š K½1I Z<
%- “iil_ 9. i #arigi`e bir bart e`atı`a sora ]elirse: i**8
¢X žUI 9Š KšE¡I
N456 “iili muzari i&i `urum `ıbı`a `aima murab`ırd Emer fiili
muzarii soua u-u is$e bitibirse sa&u azereh Nu-u
tew&i` mubaberete bitibirse fet#a azere mebi olurd
iX –W@WšX EW ----- iX –t@WšX EW iX ;W ?t:X Qt<t ----- l iX ;t ?t:X Qt<t iŸ ;W ?t:X Qt<t 9- );t ?t:X Qt<t l iŸ ;t ?:X Qt<t
- --- ----- iX –T@WšX EW ----- ----- l iX ;t ?t:X @t<t 9- )U;X ?t:X Qt<t @t<t 9- );t ?t:X l iŸ ;t ?t:X @t<t
Mafret mu#atab_ fet-
#ah `imerleri_ uwu
#azfi ile mebi`ird
@t<t iX ;W ?t:X ----- @t<tl iX ;t ?t:X iŸ ;W ?t:X @t< @t<t 9- );?t:X iŸ ;t ?t:X @t<tl
iŸ –W@WšX EW 9- )–t@WšX EW iŸ –t@WšX EW ----- ----- @t<t iX ;T ?t:X 9- )U;X ?t:X @t< @t<t 9- );?t:X iŸ ;T ?t:X @t<t
9- )U–X @WšX EW 9- )–@WšX EW iŸ –T@WšX EW ----- l iX ;t ?t:X Ut<t l iX ;t ?tMX -t ----- l iŸ ;t ?t:X Ut< l iŸ ;t ?tMX -
Mafret mu#atab_
fet#ah gemi maees
mu#ata-ba_ sa&uh
`imerleri_ u-u #azfi
ile mebi`ird
Ãlw ibaretli ferler mebih
`imerleri murab`ırd
Ãlw ibaretli ferler mebih
`imerleri murab`ırd
l Soua tew&i` uu bitibtirilir&eh lamewl-fiili illetli ola bir
fiil`e so`a&i #arf aslıa `"`aralard
9Ÿ 6t MW FX @< ** 6MFI }iŸ Qt:t PX *t@< ** D:PI
Not: Nu-ı tew&i` mu#affefe ol`umu`a istia` elifi ile birli&te
te$i olara& fazılırd
)¶**p6SQ< r iŸ Už**PX QW< ƒK**8Œ )**8 /**:>I Z< i~T< r } =QH)U<), (iX :t >PU<) )¶:>PU< o@UI Z< i~< ’š
iIK¹)0<E i8 (iX pt6SQ<)
Not: Muzarii tew&i` u alması #ali`e Basralılara ]"re
e$$eli `e tew&i`i $agietir $e lam-ı tew&i`_ lam-ı emr_ lam-ı e#f
??
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
$efa muzarii e$$eli`e talee olması ]ere&ird (Emir_ e#if_
istif#am_ `ua temei_ teregi_ arz)d
5- M"*5"r
Mastar_ isim olması #asebifle fiil`e afrılır&eh bir ^olafca
ibaret etmesi ba&ımı`a fiille bezebirh falız fiil mastara e&
olara& olafı zamaıa `a ibaret e`erd
"- İ*'-i M"*5"r6
Salasi mezi` babları mastarları`a #arf `abmesi fa `a #arf
ila$esi be&li`e `emibime umrafa $e &uralıa uf]u bir
be&il`e ]elmefe mastarlara `eird
Dœt MX C •¶ )œt MX . RSATCFH EUHV WX YZJ [J
°Š GC )¶,)–GX . RSATCFH EUHV X Y\]^B
ÄW ºt ,X C )¶¸)º,. RSATCFH EUHV YX_`a
Z?Šj )¶;Q?P2 RSATCFH EUHV YXGbU
-- M>.99.& M"*5"r6
¯amlei babıa mastar #arfleri`e biri ]etirilere& gamlei
mastara çe$rilmesifle oluba mastar`ırd
Mastar #arfleri: ^=I6P@<E 3”;+<E) C } RX št } 6< } )8 } 9Š C } 9X C)c
(Z*WS*@*tUM) ZX *•@UTMt 6< Er5• r Z+2„X ¡t *pX CC Z*+Q?M •‚ E6*j { (F4 *Iq ›Kš) Z‚ IKš E¶FIr 9Š C OW ;?M {
(¬„E¡p.)
<- S>&"*+ M"*5"r&"r6
Salasi mastarlar &ıfas( `emil`ird §eel bir &uralı fo&tur $e
çomulu&la sa`ege semawfa
2•
`afaırd Buula birli&te
a#i$giler bazı &urallar ortafa &ofmublar`ırd Bua ]"re:
?>
ÅRM);j Åd=UQ:8 FME6s oœ–½2 -Å :rC ÅdoQ?M ˆW )7IW - r ÆW >t1X IW:
?C
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
<.!- M"%"8"% c"r./.5&. M"*5"r T"di%i6
gd1d1- Mesle&we `elalet e`e çomu fiili mastarları =****t<):t nT
$ezi`e ]elird =š)QG ** ¬)G } =ME„q ** ‹„q } 3‚„t )žpT ** Kžp
gd1d2- Žare&et $e `"abam ifa`e e`e çomu fiilleri
mastarları 9’:t nt $ezi`e ]elird **** „)**± } 9E„6**n **** „)**n } 9)**Q?¹ **** D**?¹
9-6… ** V)… } 9EKQ±
gd1d%- Žastalı& bil`ire fiilleri çomuu mastarı V):nW $ezi`e
]elird E¶„Ert 5W ** „E5 } )j)œt MW ** |œM } )¶MEFHW ** ‹FH } -):j ** /:j
gd1d•- Ses ifa`e e`e fiilleri çomuu mastarı /Q:T ***tn r V):***Wn
$ezileri`e ]elird ’Q+Ht ** /+H } )¶¨EKHW ** ÇKH } •¶ E6M ** ª6M
gd1d•- ˜e&we `elalet e`e fiilleri çomuu mastarı =?t:X ***Wn
$ezi`e ]elird 3Kt ;X GW
gd1d¦- xusur bil`ire fiilleri çomuu mastarı /:t *tn $ezi`e
]elird E„6t Mt })¶…Kt M
gd1d³- Mualege
2•
alamı $ere çomu fiilleri mastarı V6:W ***Wn
$ezi`e ]elird )s60< ** È0< } E56:H ** F:H } )8rFs ** ›Fs
gd1d´- Sabit bir maafa `elalet e`e fiilleri mastarları =<6:W *Wn
$ezi`e ]elird =G6?8 ** ¢?T8t } =j6–I ** |–I
<.- L"#$(8"% c"r./.5&. M"*5"r T"di%i6
gd2d1- Salasi matea``i fiileri çomuu mastarı /:X *tn $ezi`e
]elird ):;j ** v;j } EF;G ** F;G } )1@n ** ¢@n } E¡¨C * ¡¨C
gd2d2- Mazi`e afuwl-fiwli &esralı salasi lazım fiilleri çomuu
mastarı /:t *tn $ezi`e ]elird )¶M”t … ** ‹”T … } )>jt C ** ut jT C } )–¶:t 2 ** °:T 2
?B
Bu tabire ^or]alarla faeıla ibleri bil`ire fiillerc $efa ^çaba $e
]afret sarfetme alamı tabıfa fiillerc `eilebilird
A) 3ah-h2 HUTef2 @/Saaf2
@eh=/A
:2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــ ƒ ـ † ـ)
)ع† ـ„*‘
?2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــ‰ـ)
a) @-=l- =a1,ar8 )ع† ـ„*‘
b) <.Aa=a;` -. =e.a;` -.
=ef0/l )ع‰ ـ„*‘
?>
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
gd2d%- Mazi`e afuwl-fiwli fet#alı salasi sa#i# lazım fiilleri
çomuu mastarı V6:W *Wn $ezi`e ]elird } E56ž*j *** Fžj } E56:s ** F:s
-6¨5 ** /¨5
Emer afuwl-fiwli illetli ise çomulu&la_ mastar /:X ***tn $efa V)**:t nT
$ezi`e ]elird )86p ** ›)p } )8)Qs ** ›)s } )8)QH{ )86H ** ›)H
gd2d•- Mazi`e afuwl-fiwli me`mum_ salasi lazım fiilleri
]eelii mastarı =<t):t *tn $efa =*t<6:W *Wn $ezi`e ]elird } =*G’8 *** ¢**W?8
L¡W M }=,6:W HW ** °:W H } =nEKÉ ** Jt KW É
8- M"*5"r-$ G"dr-i S>&"*+6
Mastar-ı ]afr-ı salasi &ıfasi`ir $e &uralları bular`ır:
8.!- M"*5"r-$ R)-"i M><.rr.86 =*t?*t?:X *tn $ezi`e ]elird } 3KB:,
=…KG5 } =pY;X ±
Emer_ rubai magerre` mu`aaf fiil ise o zama mastarı =*t?*t?:X *tn
$efa V’:X nT

$ezi`e ]elird ˆE6jr r =j6jr } VE”<q r =<”<q
8.- S>&"*i '.(i8 efgh -"-$%$% '"*5"r$6
a- Emer afuwl-fiwli sa#i# ise mastarı V):n. &alıbı`a ]elird ** ›KšC
•¶ )½8. ** D½8C } E5)žI. ** F…rC } )…EK¨. ** ‰EK¨C} )8EKš.
b- Emer afuwl-fiwli illetli (eg$ef) ise mastarı =***t?:t nX .

$ezi`e
]elird =8)s. ** ›)sC

3¶ „E5C ** „E5C } 3¶ „)‘. ** „)‘C }
8.,- S>&"*i '.(i8 ef] g -"-$%$% '"*5"r$6
`d%d1- Emer sou sa#i# ise mastarı /Q:>2 $ezi`e  EKQ–S2 ** K–Šš
`d%d2- Emer sou illetli ise mastarı =?:>2 $ezi`e  =Q,K2 ** D,„
?^
Bu &alıeta ]ele mastarlar sema(`ird
?N
Bu mastarları &alıbı`a i#tilaf $ar`ırd ²u&arı`a&i ]"rab Sibe$ef#we
]"re`ird ¤a&a Sibe$ef#_ alameti #azfe`erh '#febwe ]"re ise $ezi =<)n.
olurd '#feb `e illet #arfii #azfe`erd
?\
Bu 3 #arfi V)**:n. &alıbı`a bulua $e bura`a #azfe`ile E Ãte i$az
olara& ]etirilmibtird
A) 3ah-h2 HUTef2 @/Saaf2
@eh=/A
:2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــƒـ†ـ)
)ع† ـ„*‘
?2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــ‰ـ)
a) @-=l- =a1,ar8 )ع† ـ„*‘
b) <.Aa=a;` -. =e.a;` -.
=ef0/l )ع‰ ـ„*‘
?B
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
`d%d%- “iil me#muzuwl-lam ise mastarı ]eelli&le i&i $ezi`e
`e ]elebilird Bular: =?:>2 r /Q:>2  =~œA2 ** =~QœA2 ** YœŠ ¨
`d%d•- Bazı sa#i# fiilleri mastarları `a bu i&i $ezi`e
]elebilird =?;S2 ** ’Q;S2 ** /;Š š } =,Kž2 ** )–IKž2 ** LKŠ …
8.4- S>&"*i '.(i8 e[Yg -"-$%$% '"*5"r$: Bu babı mastarı
bu i&i $ezi`e `e ]elebilir:

=?M)>8 r ’:t nT  =s)U8 ** )‘)7p ** Ês)pd
“auwl-fiwli ^zc ola fiiller çomulu&la sa`ege =**?M)>8 $ezi`e
]elird =U8)Q8 ** i8)I } 3Kj)Q8 ** Kj)I
8.5- c)'"*i Fii&i% M"*5"r$:
`d•d1- Emer fiil_ #umasi /**M)>2 rC /**:Š >2 } /**?:>2 $ezileri`e iseh
mastarları_ so`a bir "ge&i #arfi `ammelemesi ile el`e
e`ilird ’2W)72 })8K• S2 })…KW GF2
Emer lamewl-fiil illetli ise so`a bir "ge&i #arf &esralaır ªFŠ 12
)¶IF- 12 *
`d•d2- “iil /:>pE babı`a ise mastarı V):>pE olurd „)PSpE
`d•d%- “iil /:@nE babı`a ise mastarı V):@nE olurd V)B@8E
bd•d•- “iil /Š :nE babı`a ise mastarı V’:nE olurd „EK;GE
8i- S>8"*i Fii&i% M"*5"r$: Bu fiilleri mastarlarıh açaga #arf
&esralaır_ so`a bir "ge&i #arf`e "ge `e bir elif
&oulara& el`e e`ilird
bd¦d1- /?U:nE  V’U:nE  )M)7pKnE
bd¦d2- /Š ?:nE  V’Š :nE  E„EK+>šE
bd¦d%- /M6:nE  V)M6:nE ),)QME
bd¦d•- VŠ ):nE  ’Q:nE  E„EKQ½GE
?X
Mufaale babıı `imer mastarı ola -)**:Qn $ezi belli bablı fiiller`e
]elird
A) 3ah-h2 HUTef2 @/Saaf2
@eh=/A
:2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــƒـ†ـ)
)ع† ـ„*‘
?2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــ‰ـ)
a) @-=l- =a1,ar8 )ع† ـ„*‘
b) <.Aa=a;` -. =e.a;` -.
=ef0/l )ع‰ ـ„*‘
?^
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
bd¦d•- /:>@jE  V):>@jE  )…EKA@jE
Önemli Not: V):>@jE babı`a&i fiili afuwl-fiwli illetli olursah V):n.
babı`a&i eg$ef fiili mastarı`a&i 3 bu babı mastarıa `a
]etirilird 3„)@jE ** „)@jE } =8)7@jE ** ›)7@jE
.- M"*5"r-$ M+'+6
Bu mastar fu&arı`a&i ormal bir mastarı ifa`e ettimi alamı
ifa`e e`erd Buu te& far&ı mim ile bablaması`ırd
..!- S>&"*i Fii&&.ri% Mi'&i M"*5"r$:
%0
Not: Mimli mastarı /:t >X 8t $ezi`e olması ]ere&ir&e b•z
olara& /:T >X 8t $ezi`e ]ele mastarlar `a $ar`ır:
=nKT :8 ** JKt M } 3K>T º8 ** K>t ¹ } EKQ0T 8 ** „)H } )@Q–8 ** «), }):…T K8 ** vt …t „t
..- G"dr-i S>&"*i Fii&&.ri% Mi'&i M"*5"r&"r$: Muzaraat
#arfi `ammeli bir m(m #arfie &albe`ilie_ So`a bir "ge&i
#arf `e fet#alı faeılara& el`e e`ilird E¶K*t>º@P8W ** K>º@jE })¶…Kt A8 ** ‰K¨C
CO
Bu tablo [dSarf(w`e `emilh ma&su`w`a alımıbtırd
3Yla1- @YUerreS-; @-=l- =a1,ar8` -1=2-
Aa=a;` -1=2- =e.a;
A) 3ah-h2 HUTef2 @/Saaf2
@eh=/A
:2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــƒـ†ـ)
)ع† ـ„*‘
?2 @/Aar- aZ;e0l2f--l- |ــ‰ـ)
a) @-=l- =a1,ar8 )ع† ـ„*‘
b) <.Aa=a;` -. =e.a;` -.
=ef0/l )ع‰ ـ„*‘
V) 6a.81 Te Gef-f
@a.r/; al,8 babSa Sa
)ع† ـ„*‘
C) @-1al2 Gef-f @efr/.
)ع‰ ـ„*‘
?N
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
#- S$%"+ M"*5"r&"r6
,!

Bu mastar &ıfasi olara& isimler`e -o isimler`e bulua
"zelli&lerle ta$sif etme amagıfla- taretilird kster gam` ister
mabta& #er tarla ismi fa `a zamiri soua be``eli bir ^zc
#arfi $e a&abie `e bir ^3c #arfi e&leere& faeılırd } =**QŠ86s ** ›6s
=‚ IŸ•T )8 ** )8 }=‚ QŸpT)ptC ** )pC }=IŠ6T †W ** 6† }=QŠ:sEr
.- M"*5"r-$ M.rr.6
ksm-i merre olara& `a a`la`ırılır_ bir olafı bir &ere
faeıl`ımıa `elalet e`e bir mastar`ırd
Salasiler`e =*t?:X *tn $ezi`e ]elird =>sr } =P?… ]ibi_ aga& ormal
mastarı =***t?:X *tn ola bir fiili mastar-ı merrewsi 3F**GEr &elimesifle
$asfe`ilere& faeılırd 3FGEr =1QH * ¼)H }3FGEr 36M5 * )M5 ]ibiË
§afr-i salasiler`e ise ormal mastarı soua bir ^3c
%2
e&leere& mastar-ı merre el`e e`ilird =s’œpE ** È?œpE }=1Q–P2 ** ¢–Šjd
Emer ormal mastarı sou ^3c ile bitiforsa mastar-ı merrewsi
3FGEr &elimesifle $asfe`ilere& faeılırd =**8)s. } 3F**GEr 3„)**@jE **** „)@jE
3FGEr
;- M"*5"r-$ c.d’.6
§eelli&le ism-i #efwe olara& a`la`ırılırd Mastar-ı e$w `e
`eilird “iili faeılıb be&lii ifa`e e`erd Sa`ege salasi fiil`e =*t?:X nT
$ezi`e taretilird =¶ Qt**X 8T **** D**8 } =¶ **>t sX rT **** ut **st r } =Pt ***X?…T **** |**?…d Bazı
&itaelar`a mezi` fiilleri `e mastar-ı #efwelerie
C:
Bu mastar: ^R?:ž<E { V6:ž;<E { ‹6U0;<E „F0;<Ec olara& `a isimle`irilme&-
te`ird
C?
3FG6<E •)2
?\
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
rastlaabilme&te`ird Bu &ıfas( bir `urum `emil_ sema(`ird ** Z;Š :2
3Kt ;X ¨T 3CK;<E «K;@¨E } =;Ÿ MT ]ibiË
N456 Mastar-ı bia-i merre $e mastar-ı bia-i #efwe gamle
içerisi`e `aima mefula mutla& olara& masub olurlard
Not: 1- Mastarlar_ #em meç#ul #em `e malum maası
$erebilird
2- Mastarlar`a_ tez&ir-tewis masa$i`ird
i- M>ş5"//05
"- İ*'-i F"i&6
“iil`e_ fiili ibleme&le $asfe`ilee `elalet etmesi içi_ taretile
isim`ird
a1- Salas( fiili ism-i faili_ /M)n $ezi`e taretilird °M-
l Emer fiil eg$ef $e afuwl-fiwli elif ise bu elif_ ism-i fail`e
#emzefe `"abtaralard v•), ** ‹), }/•)s ** V)s
l Emer fiil eg$ef $e afuwl-fiwli sa#i# (fai `emibme-mib $a$
$efa fa) ise_ bu #arfler ol`umu ]ibi &alırd FI)… ** FQt… }„rT )M ** „6T M
l Emer fiil a&ıs ise_ ism-i fail`e fiili so #arfi tıe&ı ism-i
ma&us`a faeıl`ımı ]ibi raf $e gerr #ali`e #azfe`ilir&e asb
#ali`e ol`umu #al azere bıra&ılırd ‹4 )n) Ì4 )8 D8 } (‹4 )n) ‹4 E5 )M5)
a2- §afr-i salasiler`eh ism-i fail muzaraat #arfii ma`mum
bir mim ile `emibtirie so`a bir "ge&i #arfi &esralamasıfla
el`e e`ilird} ‰KT GF8 È‚ ?TœU8 } Z‚ šT ’8W } i‚ ‘T 6X t AX 8W
l Emer so`a bir "ge&i #arf elif ise (eg$efi mezitleri`e)
ol`umu #al azere bıra&ılırd
: V)@S8W ** V)@SI }„)@A8W ** „)@AI /:T @>8 )+pqr
?X
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l Bura`a bu &urallara ufmafa ism-i faillere `e -buları
safısı az olma&la beraber- rastlaabilird °‚ +t PX 8W ** °+t jX C
%%
** it 0t GX C }
i‚ 0t 1X 8W
l Baze rubai fiilleri ism-i failleri `e /**M)n $ezi`e -b•z
olara&- ]elird /G)8 ** /18C } vn)I ** v>IC
-- M>-"&"O" Si;"*$6
Bu_ ism-i faili maasıı te&i` ile birli&te ou mabalama ile
ta&$ife içi fiil`e taretile bir isim`ird Bu sa`ege salas(
fiiller`e taretilird E meb#ur $ezileri bular`ırd
bd1- V)*Š:*tn :
%•
¼);Š < } ¼)*Š>j } ›’Š M
bd2- V):*X>8T ¼);PX 8T } V)S~8 } ›EF78:
%•
bd%-V6*W:*tn „6–H } V6šC } „6S‘ :
bd•-/Q: T *tn vQ;j } KQ0p } ZQ?M:

bd•- /: T *tn È–T< } iœT n } „¡G:
Bular faı`a &ullaımı az ola bazı &alıelar `a $ar`ır:
1- V6M)n Ír„)n :

2- /Q:- nT |IF- s } ÈIF- HT :

%-/Q:T *X>8T KQœ:8:
•- =*t?:t *Wn 3”;< } 3”;†:
•- V):Ÿ *Wn EKS8 ErKS8 r : E„)–Šš

CC
So`a bir "ge&i #arf &esra olması ]ere&ir&e_ fet#a olmubd
C>
Bu $ezi afı zama`a ism-i mesub &alıbı`ırd
CB
'fı zama`a ism-i alet &alıbı`ır
C^
\azım fiil`e ]elirse sıfat- mabebbe#eh matea``i fiil`e ]elirse
mabalamalı ism-i fail olurd
CN
ksm-i alet olara& `a ]elebilird„‚ 6±W )jt
C\
ksm-i alet olara& `a ]elebilird
CX
'fı zama`a gem-i ma&esser ism-i fail &alıbı`ırd „‚ )0Ÿ pW
CO
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l §afr-i salasiler içi mabalama ifa`e e`e &uralsız
&ullaımlar `a $ar`ırd Öremi: 6+n „¡pC } 9E6:X 8T 6+n 9)MC } ¬E„Š 5 ** ¬„5C
9E6t +X 8T 6+n 9)†C } Í6†qt 6+n ȆqC }KI¡p
<- S$#"5-$ M>ş.--.:.6
ksm-i faili maasıa `elalet etme& azere lazım fiil`e
taretile isim`ird Maa &ousu`a ism-i failwe beze`imi`e
`olafı sıfat-ı mabebbe#e `eilmibtird 'ga& sarf alimlerie
]"re sıfat-ı mabebbe#e ism-i faile ]"re `a#a &alıgı bir $asfa
`elalet etmesifle temafaz e`erd
S$#"5-$ '>ş.--.:. 9.(i%&.ri6
gd1- “iil_ /:T ***tn $ezi`e ise sıfat-ı mabebbe#esi aç be&il`e
]elird
l Se$iç_ #aza_ feili& ]ibi maaları içere bir fiilse /:T *tn_
maeesi `e =*t?:T *tn $ezi`e ]elird ** K‚ *Tž*t¸ ** Kž¸ } =Gt KT n * ¼KT n * ¼Kn
3Kž¸
l ˜e&_ &usur $e ziet_ sas (#ilfe)_ "zelli& ifa`e e`e bir fiil
ise /:t *XnC_ maeesi `e •’:X n $ezi`e
•0
]elird } •EK;G ** K;GC ** K;G
•E„6M ** „6MC
K‚ ;X GW * 9EK;GE * K;GE l „‚ 6GW * 9E„6GE * „6GE i‚ QM * 9)UQMC * iQMC
K‚ ;X GW * 9ErEK;G * •EK;G „6GW * 9Er„6G * •E„6G i‚ QMT * 9Er)UQM * •)UQM
l Boblu& $e `olulu& ifa`e e`e bir fiil ise 9’*X:n_ maeesi `e
D?*X:n $ezi`e
•1
]elird **** 9Î**;É } D**Ï7I ** 9)Ï*X7I } DœM ** 9)œM ** ÊœM
ªY;É
Ì‚ )œM * 9)p)œM * 9)œM •‚ Ert „T * 9)p)IŠ„ * 9)IŠ„ •‚ Î;ÉT * 9)pÎ;É * 9W Î;É
>O
Bu $ezi ]afr-ı musariftird
>:
Bu $ezi ]afr-ı musarıftırd
C:
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
•‚ Ert „T * 9)QIŠ„ * DIŠ„ •‚ );ÉT * 9)IY;É * ªY;É Ì‚ )œMT * 9)QœX M * DœM
gd2- “iil_ /*W:n $ezi`e ise sıfat-ı mabebbe#esi bu beb $ezi`e
]elird
l /*t:*tn /*tœ, }iPt G 6+n iPW G:
l /:W *Wn °‚ *WU…W 6+n °t *WU…t :
l V):t *tn 9)–… 6+n i–‚…: Bu $ezileri #eesi
l V6:W *tn „6*Wsr 6+n K*Wsr: musarıftırd
l V):*Wn ‹)ž*W‘ 6+n vž‘: ‚
gd%- “iil /: t n $ezi`e bir eg$ef ise sıfat-ı mabebbe#esi_ ism-i
fail $e mabalama si]ası $ezileri`e far&lı olara&_ ]eelli&le
/:T QX *tn $ezi`e ]elird F‚ Q-… ** 56Q… ** 5)… } =Q-8 ** 36Q8 ** «)8 } FQ-j ** 5‚ 6T Qj ** 5)j
Bu aç aa bablı&ta far&lı olara& bab&a sıfat-ı mabebbe#e
$ezileri `e $ar`ır: xalıgı bir sıfata `elalet e`e
l ^/Q:T *tnc  FIF‘ } /QA, } ZIKš
l ^/:X *tnc  °:X H } /+X j } Z*XA¸
l ^/:X nTc  ¢*X?8 } K*X>H } 6*X¨„
l ^/:X *Wnc K‡ 8W } K‡ GW }°*X?HW
8- İ*'-i M.#’)&6
Muzari_ matea``i_ meç#ul fiil`e taretile $e fiili azeri`e
$a&i ol`umu $asfa `elalet e`e isim`ird
`d1- Salasi fiil`e V6:>8 $ezi`e taretilird*** LK*‘ } L6*@S8 ** °@š
VrÐP8 ** VYj } 56M68 ** FMr } •rK7X 8 ** CKs } LrK8
l 'fuwl-fiwli ^rc fa `a ^zc ola fiil`e ism-i mefwul_ muzarisii
$ezi azere faeılırd iIF8t ** iIFI ** 9E5 }vQ–8 ** vQ–I ** ‹), }V678 ** V67I ** V)s
•2
>?
/Q>T8t Z+pqr (Bei [emim la]atıa ]"re bura`a #azif faeılmaz fai ism-
i mefulleri 96IWF X 8t } ‹‚ 6QW–X 8 be&li`e ]etirirler_ $ezi `e V6:>8 olurd)
C?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l 'fuwl-fiwli ^Ec ola fiiller`e `e afı be&il`e ism-i mefwul
faeılırd 'ga& bura`a ^Ec asli suretie &albe`ilird ($a$( ise $a$wah
f•( ise fawfa &albe`ilird) J6*WA8t * J)AI * J)¨
•%
°Q+8t * L)+I * L)† }
l “iil a&ıs olursa muzaraat #arfii ferie fet#alı bir mim
]etirilir $e so #arf be``eleere& id mefwul faeılırd
MF8t ** 6MFI ** )M5 V‚ 6:W >X 8) RŠ 8T KX 8t ** R8KI ** D8„ } (V‚ 6:W >X 8) 6‡ W )
`d2- §afr-i salasiler`e_ muzaraat #arfii ferie me`mum bir
mim #arfi ]etirilie so`a bir "ge&i #arf fet#alaara& id meful
faeılırd F‡ ;t @tPX 8W ** FŠ ;@PI ** FŠ ;@jE } 5‡ )8W ** 5Š )IW ** 5Š )‘ }‰‚ Kt A8W ** ‰KAI ** ‰K¨C
`d%- ksm-i mefwul emer lazım bir fiil`e taretilege&se o zama
`a#a "ge zi&re`ile &uralları faı`a bir `e bu lazım fiille
birli&te bibi# gamle
••
e&leere&_ ism-i mefwul taretilird Bura`a fiil
`emil g•r-megur tasrif e`ilird ƒ•E„r K‚ QPT 8t ** ƒ•E„r „)j } o, L6†¡8 ** o, °†®
`d•- Žer #a]i bir &ural olma&sızı taretile bazı ism-i
mefwuller `e $ar`ırd V6?P8 6+n o*Š?jC } ›6;18 6+n o;Š GC } 96Už8 6+n =UŠ…t C
`d•- ksm-i mefwul olara& &ullaıla bazı faeılar`a me$gutturd
l/Q:T *tn iQ1± } ¢Q,® } /Q@s } ¢IK…:
l=<6:W *tn =,6?G } =,6š„ :
l/:X nT °Š GT } RPpT:
.- İ*'-i 7"'"%Q İ*'-i M./"%:
“iili ]erçe&lebtimi zama $e me&aa `elalet e`e isim`ird
ed1- Salasi fiiller`e taretile ism-i zama $e id me&a :
Âu `urumlar`a id zama $e id me&a /:T *X>8t `ird
l “iil misali $a$( $efa f•( olursa: F<T68 ** F<r }FMT 6X 8t ** FMr
>C
V6>W8t opqr
>>
Âibi# gamle #em g•r-megrur`a #em `e zarfwta oluburd
CC
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l “iil afuwl-fiwli fa olursa (eg$ef): ** OQ–I ** «), } vQ–8t ** vQ–I ** ‹),
OQ–8
l “iil sa#i# $e afuwl-fiwli muzari`e &esra olursa: ** |?TžI ** |?…
|?Tž8
Bu `urumları #arigi`e bata id zama $e id me&alar /:t *X>8t
`ird /*tšY8 ** /šC } °*t@S8 ** °@š } LKt 8 ** LK‘
ed2- §afr-i salasiler`e id zama $e id me&a_ muzaraat
#arfii me`mum bir mim ile &albe`ilie so`a bir "ge&i
#arfi fet#alamasıfla el`e e`ilird /–t7@P8 } D7*t@?8W } JK0UX 8W
l kd Ñama $e id me&a ifa`e e`e bazı &elimeler b•z olara&
/**:T >8 &alıbı`a ]elird }ÍKT **>8 }©**PT U8 }O***T–U8 }•7T **P8 }F***TžP8 }LKT **º8 }ÍKT **8
9FT :X 8 }9”T A8 }KT 1X 8 }iST P8 }v?Tœ8 }ÈnT K8 }„”T ž8
••
l 'raeça`a bazı id zama $e id me&a &elimelerii soua
3
•¦
#arfi ]etirilird =8)U8 } =M„”8 } =:–œ8 } =j„F8
l ²ie 'raeçaw`a bazı id zama $e id me&alar gami` salasi
isimler`e =*t?:t *X>8t &alıbı`a taretilird 3FjY8 } =S;t P8t } =;t 1t ?8t
#- İ*'-i A&.56
Sa`ege salasi $e matea``i fiil`e taretile bir isim`ird Âu
&alıelar`a ]elir:
l V):*X>8T „)U8 } „)8”8 } ¼)@>8:
l /:*X>8T ÒŠ 78 } F:08 } ÓK8 :
l=?:*X>8T 3EK–8 } =7:?8 } 3K*tœPX 8T :
xoubma `ili`e bazı &alıelar `a $ar`ır:
l=?M)n V6M)nl =Qs)j : „6±)j:
>B
Bu &elimeleri bir &ısmı &uralıa uf]u be&lifle `e &ullaılırd
>^
KQBS@<E •)2
C>
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l=<):Š n =8EKŠ ¨ } =…’Š Ô } 3„)PŠ š:
kd 'let olara& &ullaıla bazı b•z $eziler `e me$gutturd }/AW UX 8W
i‚ †W FX 8W } •:W PX 8W } =?t1W *XS8W
Bir fiil`e taretilmib `emil `e_ mabta& olara& &ullaıla bazı
gami` ism-i aletler `e me$gutturd } =š6‘ } ˆYn } ›rF• *ts } uQj } iQ*ŠSj
‹„X 5T } ¢8X „W } ÒŠ ‘T } Z?s
7- T""<<>- 9. T"#8i&
"- T""<<>-6
[aaggab içi i&i sima $ar`ırd o**, /:T *XnC } o*t?:t nC )8 bu i&i simaı
bartları:
1- Bir fiil olmalı`ırd “iilleri olmafa isimler`e bu sima
taretilemezd Öremid Ò< &elimesii taaggab siması olara& )8
o0Š <C `eilemezd
2- “iil salasi olmalı`ırd §afr-i salasi fiilleri teaggab siması
b•z olara& ]elird /**:><E) ˆ)**U<E i**M Rp)**U¹C )8 } (K7@nE /:><E) ¾E D<. RpK7nC )8
Õ@8E /:><E) •)pÖE Õ8C )8 } (D72E /:><E) ¾ ƒ)72C )8 } (DUº@jE)
%- Mutasarrıf fiil olmalı`ırd |t ~, } Z:X pT }DPM }|Q< ¯ami` fiiller`e
$e 5)š ]ibi a&ıs çe&imli fiiller`e bu sima taretilemezd
•- Maası artma $e e&silmefi &abul etmeli`ird ¯"mertli&_
gimrili&_ uzulu&_ &ısalı& $dsd ]ibid Bu`a `olafı ÍK¹ }RUn }«)8
]ibi fiiller bu simafa so&ulamazd
•- “iil meç#ul olmamalı`ırd 'ga& bazı b•z &ullaımlar
me$gutturd V6+ž;?< RU–;<E K½@WGE /:><E i8 opÀ) ›’S<E K½GC )8)
l 'raeçaw`a bazı fiiller meç#ul olara& &ullaılırlard Bu fiilleri
taaggab si]asıa so&ulması mam&a`ard ƒ)†qC )8 } (‹t KT †W ) oMK†C )8
Rt †T qW ))
CB
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
¦- “iil tam olmalı`ırd «)**, r /**É }„)**H }9)**š ]ibi a&ıs fiiller bu
si]afa so&ulamazd
³- “iilwi alamı masbet olmalı`ırd
´- ˜e& $e &usur bil`ire &elimeler bu baba so&ulamazd }‰KM
K½¨ }„t 6T Gt d
l Emer fiil bu bartları tabımazsa taaggab bu be&il`e olur:
1- “iil gami` (9)*š }|~, }Z:p }|Q< ]ibi) $e zifa`e $e o&salımı
&abul etmiforsa (ÍK¹ }RUn }«)8)h o #al`e bu fiiller`e teaggab
si]ası ]elmezd
2- Emer fiil ]afr-i salasi ise bartları &arbılafa bab&a bir
fiil`e istifa`e e`ilir $e ]afr-i salasi fiili mastarı ]etirere& bu
be&il`e taaggab si]ası olubturulurd /**;T …X C *** ƒ„)>º@**jE /**;…C )**8 *K>º@jE
o@;š’;, uUTMC * o@;š’8 ut UMC )8 * Zš- }ƒ„)>º@j),
%- Bu fol afe maeesi •’:n ola /:nC $ezii fiilleri`e `e
uf]ulaırd /X **;…C **** ƒ„t 6t **Gt /**;…C )8 ** „6G } o2K;1, 5FT ‘C ** o2K;G FŠ ‘C )8 ** K;G
ƒ„T 6t 1t 8
•- Emer fiil mefi iseh "ge_ bartları #aiz bab&a bir fiil`e
far`ım alıır_ bu fiil`e sora_ muzari mefi fiil`e "ge ^-Š Cc
•³
]etirere& teaggaba olubtururuzd /;+;<E qt 6>I -Š C „t Ft …X C )8 ** /;+;<E q6>I -
/;+;<E qt 6>I -Š Y, „X FT …X C **
•- “iil meç#ul iseh bartları #aiz bab&a bir fiil`e far`ım alıır
$e meç#ul fiil`e "ge ^=I„F*0;<E )*8c ]etirilere& teaggab si]ası
olubturulurd Fž;<E •Dn6š );, /;T …X C ** F• ž;<E •Dn6š )8 /t ;…C )8 ** Fž;<E •Dn6š
>N
^9Cc mastarifesii_ efif ^-csı ile i`]am e`ilmib #ali
C^
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
¦- Emer fiil Nasi#
•´
bir fiil olur `a emer bu fiili mastarı olursah
bartları tabıfa bir fiil`e sora bu mastarı ]etirere& teaggab
olubturulurd )¶–Qœ¨ FIq 9T 6S, ¢0nC ** )¶–Qœ¨ FIq 96š ¢0nC )8 ** )¶–Qœ¨ EFIq 9)š
Emer fiil 5)**š ]ibi mastarı olmafa bir fiilseh o #al`e fiili
babıa^=I„F0;<E )8c ]etirilere& afı iblem uf]ulaırd )8 ** q6>I FIq 5)š
q6>I FIq 5)š );, LKT sC ** q6>I FIq 5)š )8 LKsC
N456 'fı ]rueta i&i taaggab fiili birbirie atfe`ilirse birigi
]rueta&i ^)8c $e i&igi ]rueta&i ^o,c atıfta sora&i`e #azfe`ilird
Z+,w On¡GW )K0T ,C r Z+, v;jC } (w)8w On¡G) oW –t@šC r E¶FIq K0pC )8w)
-- T"#8i&6
Bu &alıe_ belli bir $asıfta orta& ola i&i bef`e birii
`imeri`e fazlalımıı alatma& içi -/ W :t ***XnC $ezifle- &ullaıla
isim`ird
2"r5&"r$6
1- Salasi fiiller`e taretilird §afr-i salasiler`e b•z olara&
$arit olurd JrK:;?< ©U8 D<rC 6† }(DœMC i8) ©U8 DœMC 6†
2- Meç#ul fiil`e taretilmezd 'ga& bazı b•z &ullaımları
$ar`ırd FW *;1X IW :i*8) FW *;t GX C 5W 6*:t <E r )pFX *MW } (K*0T @¨X E i*8) ¬E® i*8 KW 0t ¨X Ct L)@S<E E¡†
5W 6:<E)
%- ¯ami`_ Na&ıs_ £stala& &abul etmefe $e re& $e &usur
bil`ire
•µ
fiiller`e taretilemezd
l Bu bartları tabımafa fiiller`e teaggab`e uf]ulaa &urallar
uf]ulaır_ aga& mastar bura`a masub olur &i a#i$giler
buu temfiz olara& irab etmibtird
>\
)+2E6¨C r 9)š y /B8
>X
Maeesi •’:n ola_ /:nC &alıbı`a&i fiiller`e
CN
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
l Bura`a #emzei #azfifle meb#ur olmub aç tae ism-i
taf`il $ar`ırd Bular:
•0
oU8 °Š G 6† } oU8 K‘ 6† } 9’n i8 KQ¨ 6† :°Š Gt } K‚ ‘ } K‚ Q¨
l “iil eg$ef bir fiil $e afuwl-fiwli_ ^rc fa `a ^zc `a &albe`ilmib
bir elif iseh taf`il faeılır&e elif aslıa `"`aralar: E¡† } ©U8 VW 6t *XsC 6†
ƒKQ¹ i8 KW QtjX C V)B;<E
K)&&"%$'$6
1- Muzaf olma&sızı e&ra olur $e &e`i`e sora i8 #arfi
gerri olurd Bu `urum`a ism-i taf`il `aima mafret $e maze&&er
olurd [af`il e`ilee mutabı& olmazd
ƒKQ¹ i8 /W ½nC FIq )†KQ¹ i8 /½nC =;±)n
E );†KQ¹ i8 /½nC 9EFI”< );†KQ¹ i8 /½nC 9)@;±)><E
Z†KQ¹ i8 /½nC 9rFI”<E i†KQ¹ i8 /½nC «);±)><E
2- Ne&rafa muzaf $e &e`isi `e e&ra olurd Bu `urum`a `a
ism-i taf`il `aima mafret $e maze&&er olurd [af`il e`ilee
mutabı& olmazd 'ga& bura`a id taf`ilwi muzafu ilef#i taf`il
e`ilee ufma&ta`ırd
V4 )…„ /W ½nC FIq O4 U, /½nC =;±)n
iQ?…„ /W ½nC 9EFI”<E iQ@U, /½nC 9)@;±)><E
V)…„ /W ½nC 9rFI”<E «)U, /W ½nC «);±)><E
%- Marifefe muzaf olabilird Bu `urum`a ism-i taf`ilwi -taf`il
e`ilee mataba&atı olma&sızı- mafret maze&&er olması $efa
taf`il e`ilee mutabı& olması gaiz`ird
V)…K<E /W ½nC FIq «)U–<E D?½*Wn =;±)n «)U–<E /½nC =;±)n
BO
Bu &elimeleri #emzesiz #ali musarıfh #emzeli #alleri ola ^}K• ‘t C }KW Qt¨X Ct
°• GCc ise ]afr-i musarıftırd
C\
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
«)U–<E )Q?½n «);±)><E «)U–<E /½nC 9)@;±)><E V)…K<E ’½nC 9EFI”<E
V)…K<E /¸)nC 9rFI”<E «)U–<E «)Q?½n «);±)><E «)U–<E /½nC «);±)><E
•- ksm-i taf`ilwi marife olması (fai lam-ı tarifli) $efa ma-
&ablie sıfat olması`ırd Bu `urum`a ism-i taf`ilwi taf`il e`ilee
mutaba&atı $agietird
)¶7?¨ /W ½nÀE FIq )¶7?¨ D?½><E =;±)n
)¶7?¨ 9’½nÀE 9EFI”<E )7?¨ 9)Q?½><E 9)@;±)><E
)7?¨ /¸)nÀE 9rFI”<E )7?¨ «)Q?½><E «);±)><E
N456 Bu so ma``e`e&i ism-i taf`iller`e `imer aç
ma``e`e&ileri zı``ıa sıfat-me$suf ilib&isi $ar`ırd 'lam
olara& `a ^'#la&ça e faziletli ola Ñef`Ëc `ird
½nX C l V4 )MC ** 9t 6X *t?MX C ** 9)Q?MC ** D?MC l /W ¸T )nC ** 96?½nX C ** 9’½t nX C ** /W t
D¶ ?MW ** «‚ )QtQt?XMW ** 9T )QtQt?XMW ** DQt*X?MW /W ½t nW ** «)Q?½X nW ** 9)Q?½X nW ** D?½X nW
CX
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
İKİNCİ BÖLÜM
!- İSİMLER
'raeçaw`a isimler kwlal $e Sı##at ba&ımı`a `"rt &ısma
afrılır:
"- S":i: İ*i'6
Sou itibarifle Ma&sur_ mem`u` $e ma&us isimleri
"zelli&lerii tabımafa isimler`ird °‚ ÉX Ct ** 9T )Qt–X Ét ** Y‚–X Ét }OU, } L)@š } /…„
-- M"/*)r İ*i'6
So #arfi lazım( bir elif olue bir "ge&i #arfi #are&esi `e
fet#a ola isim`ird D@><E } ª6+<E } D>œ0;<E } ªF+<E
ksm-i ma&sur i&i &ısma afrılır: a) Sema(: Žer#a]i bir &uralı
olmafa_ mergiwsi `il`e&i &ullaımlar ola Ū¶ KÔt } D¶ žGT } )¶Uj } D¶ @nÅ
]ibi isimler`ird b) xıfas(: xai`eler çerçe$esi`e &alıba
&oulabile isimler`ird §eel olara&_ sou`a elif ola $e sa#i#
isim`e bezeri bulua isimler`ird
•1
ksm-i ma&sur ile il]ili
ortafa &oula &ai`eler:
a) Å/t :T ntÅ $ezi`e sou illetli salas( lazım fiili Å/:t ntÅ $ezi`e&i
mastarıh
•2
ª¶ 6… t ** zt 6T …t } D¶ 7‘t ** Rt 7T ‘t } ª¶ 6†t ** zt 6 T †t
b) Mafre`i Å=?:X nTÅ $ezi`eh sou`a tewis tawsı_ o`a "ge
`e illetli bir #arf bulua ismi Å/:t nTÅ $ezi`e&i gem-i te&siri:
ª¶ KnT ** =‚ ItKX nT } D¶ ?GT ** =‚ Q?XGT } )¶‘„T ** 36t ‘X „T
•%

B:
xarbılımı bulumazsa o isim semai`ird
B?
Sa#i# isim`e&i bezerleri: EKœt , ** KœT , } )GKt n ** ¼KT n
BC
Sa#i# isim`e&i bezerleri: LKt sT ** =,KX sT } Z‚ St GT ** =;SG
>O
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
g) Mafre`i Å=?t:X nWÅ $ezi`eh sou`a tewis tawsı_ o`a "ge
`e illetli bir #arf bulua ismi Å/:t nWÅ $ezi`e&i gem-i te&siri: 3‚rt FX sW
D¶ 85W ** =‚ Qt8X 5W } ª¶ 6sW ** 36‡ sW } ª¶ FsW **
••

`) Sou illetli (a&ıs) ]afr-i salasi fiili ism-i mefwulleri: } D¶ œ:X 8W
D¶ MF@PX 8W } D¶ >@7X 8W } D¶ º?X8W
••
e) Å/:t nCÅ $ezi`e sou illetli isim (ksmi taf`ili $efa bab&a bir
ismi &alıbı `a olabilird) DMC } D;MC } Dp5C } D0sC
•¦
f) Sou illetli salasi fiil`e Å/:t >X 8t Å &alıbı`a taretile isimler (bu
isimlerih ism-i zama_ ism-i me&a $efa mastar-ı mimi olması
far& etmezd) D¶ 8KX 8t }D¶ ;X 8t }D¶ :PX 8t }D¶ +?X8t
•³

T.*%id.6 Âu esaslar azere tesifesi faeılır:
ad k&i `urum`a ÅzÅ _ÅEÅ &albe`ilird
ad1d ÅEÅ açaga #arf olue aslı ÅzÅ olursa:
9)QU¹T * D¶ U¹T } 9)IF† * ª¶ F† }9)Q@n * D¶ @n
ad2d ÅEÅ `"rt $efa `a#a fu&arısı`a&i #arf olursa:
9)QMF@P8 * DMF@P8W } 9)Q>@P8 * D>@P8 } 9)Q>œ08 * D>œ08
bd ÅEÅ açaga #arf olue_ aslı `a ÅrÅ olursa tesife faeılır&e Å
rÅ a &albe`ilird 9E6>s * )>s } 9Er¡‘ * E¡‘ } 9E60M * )0M
C.'’6 ¯em-i maze&&er salim faeılır&e_ elif $agube
#azfe`ilir aga& elifwe `elalet e`e fet#a_ &e`isi`e "ge&i
#arfe $erilird ** DMF@*P8W } 96X ?tMC ** D?MC } 96X º t @–8 * Dº@–X 8W } 96X >t œ08 * D>œ08W
96X Mt F@P8
B>
Sa#i# isim`e&i bezerleri: ׂ žt GW ** =žŸ GW } JKt ¹W ** =nt KX ¹W
BB
Sa#i# isim`e&i bezerleri: |–@78 } ‰‚ Kt AX 8W
B^
Sa#i# isim`e&i bezerleri: „6MÀE } F:,ÀE
BN
Sa#i# isim`e&i bezerleri: LKt 8 } °:t ?X8t } °@tSX 8
>:
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
¯em-i maees salim faeılır&eh a) elif `"rt $efa `a#a
fu&arı`a&i #arf olursa_ b) Elif açaga #arf olue `a aslı ÅzÅ
olursah bu i&i `urum`a `a elif_ fawfa &albe`ilird
«)IEF†W * ªF†W {{ «)Q>@P8 * D>@P8 } «)IF:X jW * ªF:X jW
<- M.'8)8 İ*i'6
So #arfih ma-&abli`e zai` bir elif-i mem`u`e bulua
muwrab isim`ird •EK1H } •EK;j } •EKŠ s } •)U, } •);j
Mem`u` isim `e &ıfas( $e sema(
•´
olma& azere i&i &ısma
afrılırd xıfas( olalar içi &oula &urallar:
a) /:t nX C $ezi`e sou elif ile illetli fiili_ sa#i# isim`e bezeri
bulua mastarı: •)7<. * D7<C } •)U¹X . * DU¹C } •)œMX . * DœMX C
•µ
b) kl& #arfi #emze-i $asıl ola_ sou illetli $e sa#i# isim`e
bezeri bulua #umas( $efa sa`as( fiili mastarı:
•)+@pE * D+@pE } •)MF@jE * DMF@jE } •)º@,E * Dº@,E
¦0
g) Ses $efa #astalı& bil`ire_ /:t nt $ezi`e sou illetli salas(
fiil`e V):t nW $ezi`e taretile mastarlar:
•)¹„W * )¹„ } •)ºÔW * DºÔ } •E6t MW * ª6t Mt
¦1
`) =?:T nX C $ezi`e sou 3 ile bite $e &e`isi`e "ge illetli bir
#arf bulua gemwi te&sirih sou #emzeli $e o`a "ge&i
#arfi `e elif ola mafre`i: •)U, * =QU,C } •E5„ * =I5„C } •)Pš * =QtPšC
¦2
e) /M)n $ezi`e&i sou illetli fiili V):t n T $ezi`e&i mastarı: ª5)M
•-rT * D<Er } •EFt MT *
¦%
B\
•EFº<E } •E¡1<E } •)UP<E } •EKB<E
BX
Sa#i# isim`e&i bezerleri: -¶ )–s. * /–sC } )¶…EK¨. * ‰K¨C
^O
Sa#i# isim`e&i bezerleri: E„)>º@jE * K>º@jE } ),)@@šE * °@@šE
^:
Sa#i# isim`e&i bezerleri:E„Er5 „E5 } )¨EKHW * ÇKH
^?
Sa#i# isim`e&i bezerleri:¼’j * =1?jC } L)žG * =–žGC
^C
Sa#i# isim`e&i bezerleri:-EF…T * V5)… } )‘)7pT * Ês)p
>?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
f) V):>X 2t $ezi`e mastarh V):Ÿ n fa `a V):>X 8T $ezi`e&i mabalama
si]ası`a&i isimler: •)œ:X ;T <E } •EFŠ :t <E } •EF:X @Ÿ<E
¦•
N456 Âiir`e $ezi zarureti`e `olafı mem`u` isim ma&sur
olara& ]elebilird
T.*%id. 9. C.'’ P"=$&$r/.% Üj D)r)') 1"r8$r6
ad Emer #emze &elimei aslı`a ise o #al`e #emzei
&alması (#azfe`ilmemesi) $agietird
9E•EKŸ st * •EKŠ st 9r•EFŸ , * 9E•EFŠ , * •EFŸ ,t } 9r•EKŠ s **
bd [ewis içi zifa`e &ılımıb bir elif ise $a$wa &albe`ilmesi
$agietir:
9ErEK;j *•EK;j 9rrEK;j * 9rrEK1H * 9ErEK1H *•EK1H
9ErEK;j *•EK;j «ErEK;j * «ErEK1H * 9ErEK1H *•EK1H
gd Emer #emze &elimei asli #arfie be`el bir #arf ise
#emzei #iç `emibi&li& faeılma`a bıra&ılması $efa $a$wa
&albe`ilmesi gaiz`ir:
(«Er)M5 { «E•)M5) ** (9rr)M5 {9r•)M5) * (9Er)M5 { 9E•)M5) * •)M5
* •);j («Er);j { «E•);j) ** (9rr);j { 9r•);j) * (9Er);j { 9E•);j)
8- M"%/)* İ*i'6
Sou`a lazım(_ ]afr-i mabe``e` $e ma-&abli &esralı bir z
#arfi bulua murab isim`ird R?:@P;<E } R<):@;<E } R8)1;<E } R¸)7<E
l Ma&us isimh e&ra olue_ #er#a]i bir &elimefe muzaf
olmazsa so`a&i z #arfi rafw $e ger #ali`e #azfe`ilird
Žazfe`ile bu #arfte i$az bir te$i ]etirilird
Ø4 )s E¡† Ø 4 )7, «„K8 )¶Q¸)s OIC„
^>
Sa#i# isim`e&i bezerleri:¼)1?X8T } V)@Šs } „)š¡X 2
>C
¶iمجلا
>’مجلا ¦”º ـ
¢- ا*• dƒ
رt€rbلا ’مj
:!لا‹لا ’مجلا ـ
›ن¾‘ ـ ـ‚ ر¥‘ ـا
C’مجلا !"ا ـ
&Œj ــ Žiq
ة•لا ’مj
: a- اع† $„ ž ـ Ž•qž Q
? )- عƒ $„ ž ـ رهºž Q
C ة- †ع‰ $„ ž ـ ة€‘ž Q
> ة- †ع„ $‰ ـ ةtb$ Q
%ر€rلا ’مj
: ¶iمجلا xهbŒ‘ ¿t£ ـ N ر- م„ حƒ Q)- ع„ $ƒ ـ
? ف- ر† uƒ Q)- ع† $ƒ ـ \ ¶- &† ‚‰ Q)- ع† $‰ ـ
C %-اœqƒ Qة- †ع† $ƒ ـ X xªر‘ Qxع„ $† ـ
> ة”{ Qة- †ع† $† ـ :O o- اv• نƒ Qa- اع• $ƒ ـ
B •اع£‰ Qa- اع† $‰ ـ :: Žاi• £ƒ Qa- اع• $ƒ ـ
^ ءاq&£ا Qء•ع‰ $„ ž ـ :? ءا‹j Qءƒ •ع† $ƒ ـ
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
T.*%id.6 [esife `urumu`a #er#a]i bir `emibi&li&
faeılmazd Emer ma&us ismi sou`a&i z #azfe`ilmibse
tesife faeılır&e z ]eri `"erd 9)Q¸)s E¡† Ø4 )s E¡†
C.'’6 ¯emwi maze&&er salim faeılır&e ma&us ismi
sou`a&i z ilal &ai`eleri ]eremi #azfe`ilird Emer &elime merfu
`urumu`a ise zw`a "ge&i &esra_ raf alameti ola rwa uf]u
olsu `ife `ammeleird Nasb $e ger `urumu`a &esra ol`umu
]ibi &alırd
¸)7<E •)… R8)1;<E •)… R iQ¸T )7<E OIC„ iQ8)1;<E OIC„
96¸W )7<E •)… 968)1;<E •)… iQ¸T )7<), «„K8 iQ8)1;<), «„K8
¯emwi maees salim faeılır&e tesife`e&i ]ibi #içbir
`emibi&li& faeılmazd
«)Q?:@P8 r =Q?:@P8 } =Q<):@8 r =Qt<T):@8 } «)Q8)18 r =Qt8T )18 } «)Q¸)s r =Q¸)s
- C.'i&.r6

¯emi isimler `"r`e afrılır:
>>
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
bulumamalı`ırd ^3c $arsa gemi maze&&er salim ]ibi gemi
faeılırd 9rFI”<E * 9EFI”<E * FIq {{ «)1?œ<E * 9)@1?œ<E * =1?±d
Emer $asıf iseh belirtile bu bartlara e& olara& $asfı bu
$eziler`e olması ]ere&ird 9’:n * D?:n { •’:n * /W :nE d
b) Cemi Müennes Salim: ¯emisi mafre`ii soua («E)
ila$esifle faeıla isimler`ird«);±)><E * 9)@;±)><E * =;±)n
- Si;"5) M>%5.:.’&-C>')’6 Ma&esser gemi olue gemilime
`elalet e`e ^Ec te sora i&i fa `a aç #arf ]elie orta`a&i #arfi
sa&i ola bata si]alar mate#ewl-gamuw si]ası`ırd Mate#ewl-
gamuw si]asıı i&i temel faeısı_ birço& $ezi $ar`ır:
$- Re[YkG Rll ll H ll ll
$$- Rem[YkG Rll lD ll H ll ll
a- /M)>8 ** K,)U8_ b- /**I):>8 **** FQ…)P8_ g- /**ME6n ****KHE6p_ `- **** iQGE6**±
/QME6n_e- /•):n ** /•)j„_ f-(D?:t nt ** V4 )–G(D?–G _ ]- R• <):t n ** RjEKš_ #- ** °,’G
/<):n_ ı- /M)nC ** /¸)nE _ i- /QM)nC ** °Q<)jC_ j- /MT )>2 ** L„)ž2_ &-/QM)>2 ** ¢Q,)P2
,- İ*')’&-C.'’6 Biası itibarifle mafre` ola aga& maası
ba&ımı`a gemi ola isimler`ird Bu isimleri afı zama`a
gem-i te&sirleri `e $ar`rıd L6:‘ » °:‘ }KQš)PM » KSPM } ›E6sC » ›6s
Not: ksm-i gemwleri mafre`i ism-i mesub be&li`e ]elird RŠ 86s
zŠ FU… } zŠ KSPM } RŠ –:‘ }
Not: ksm-i gemiler_ maafa ba&ılara& gemi ]ibi amel
ettirilebilegemi ]ibi lafzıa ba&ılara& mafret ]ibi `e amel
ettirilebilird
4- 2i-:)’&-C.'’6 ¯is isim `eme&tird Âib#uwl-¯emileri
mafre`i soua ^3c ]eririlere& faeılırd 3‚qt 6X 8 » q68 } =G)>2 » ¼)>Š2
>B
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
Not: ¯emi salimleri &ıllet $e &esrete `elaleti &ousu`a aç
]"rab $ar`ır: ı- ¯emi salim &ıllet $e &esret alamı`a
mabtere&tird ıı- ¯emi salimler &esrete `elalet e`erd ııı- ¯emi
salimler &ıllete `elalet e`erd
Not: ¯emi &ıllet $e gemi &esret $ezileri &arie ile birbirileri
ferie &ullaılabilird
,- İ*'-i T"*;ir6
Se$]i_ saf]ı_ ta&rib_ te#abbub_ ta&lil_ #a&aret_ #igi$ $bd
amaçlarla isim`e taretile bir isim`ird Bir isim`e ism-i tas]ir
faeılabilmesi içi o isim`e bu bartlar araır: 1- ksim_ murab
olmalı`ır_ 2- ksim_ tas]ir &alıbı`a olmamalı`ırd %- ksmi alamı
tas]ire el$eribli olmalı`ırd
Bua ]"re ²age 'lla#wı isimleri eef]amber isimleri_ mele&
isimleri_ af $e ]a isimleri_ Ä‚ :, } /Š š ]ibi lafızlar_ &esret bil`ire
gemi ma&esserleri ism-i tas]iri &ural olara& ]elmezd
ksm-i tas]irwi aç &alıbı $ar`ır: 1- _/‚ QX :t nW 2 _/‚ :T QX :t nW - % /‚ Q:t QX :t nW -
Ù- Salasi ksimleri ksm-i [as]irlerii ²aeılıbı:
a- Salasi isimleri tas]iri birigi &alıeta faeılır_ sou`a ^3c
$arsa tas]ir`e sora bu ^3c e&leird3Kt QX žt ‘W »3Kž‘ } /‚ QX …t „W »/…„
b- Emer &elime`e #azif $ar $e bu e`ele i&i #arfli ise
#azfe`ile #arf açıma gı&arılırd xelime emer megazi maees
ise soua ^3c e&leird
›‚ 5t =UtIX ®t EW»9®Š EW }=‚ +t QX UtjW { =‚ QŸUtjW »(6‚ Uj }o‚ Uj) »=Uj } =‚ IŸFt IW » z‚ FX It » F‚ It } R‡ 8t 5W » R‚ 8X 5t »
g- xelime`e #azif $ar $e #azfe`ile #arfte be`el olara&
bab&a bir #arf ]etirilmibse tas]ir faeılır&e be`el olara&
>^
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
]etirile bu #arf atılırd xelimei aslı esas alıara& tas]ir
faeılırd
=‚ QŸ¨t EW»3‚6t ¨t C»=¨E }R‡ Ut,W»6‚ QX Ut,W»6‚ Ut,t»i,. }u‚ QX Ht rW »u‚ HX r»=>H }=‚ –tQX †t rW » °‚ †X rt » =‚ –t†T
ÙÙ- ˜ubai ksimleri ksm-i [as]irlerii ²aeılıbı:
˜ubai ismi tas]iri i&igi &alıeta faeılırd Bu `urum`a emer
rubai ismi açaga #arfi_ me` #arfi ise bu #arf ^ªc #arfie
&albe`ilere& tas]ir ^ªc sıa izafe e`ilird
=‚ UtQ->t jW »=UQ>j } u‚ Q-¹„W »u‚ Q¹T „t } °‚ Q-@tšW »L)@š } K‚ >t QX :t …W »K‚ >t :X …t } F‚ žT QX Pt 8W »FžP8
ÙÙÙ- Žamasi $e Dimer ksimleri ksm-i [as]irlerii ²aeılıbı:
a- xelime_ magerre` #amasi bir isim ise so i&i #arfte biri
#azfe`ilere& i&igi tas]ir &alıbı`a ism-i tas]iri ]etirilebilegemi
]ibi #azfe`ilebu #arfte be`el olara& bir ^ªc #arfi ]etirilme&
suretifle açaga tas]ir &alıbı`a `a ism-i tas]iri ]etirilebilird
»/‚ …t KX >t jt ÈI”T IX Kt nW } Í”T IX Kt nW) (F‚ I”T IX Kt nW } 5‚ ”T IX Kt nW) »Í5qKn } (ׂ IKT QX >t jW } ‰‚ KT QX >t jW ) )
b- Mezi` #amasi $e `imer isimler`e ise zai` #arfler
#azfe`ilere& #arf safısı `"r`e `abaralar ar`ı`a i&igi $efa
açaga &alıeta ism-i tas]irleri faeılırd
È‚ IKT QX t 8W » Í‚ KT QX t 8 » ÍK@P8 } u‚ QT QX St 8W » u‚ T QX St 8W » u‚ T SX 8W » u‚ T SX @P8
g- Emer isim beb #arfl ise $e `"r`age #arfi `e me` #arfi ise
ism-i tas]iri açaga &alıeta faeılırd ¢‚ Q–TQX 0t 8W »¼)–08 }¢‚ Q@TQX >t 8W »¼)@>8
`- Emer ismi sou`a tewis alameti olara& zai` bir elif-i
mem`u`e $ar ise elif-i mem`u`e #azfe`ilere&_ tas]iri faeılırd
'r`ı`a elif-i mem`u`e te&rar ]etirilird Bir "ge&i #arf `e
fet#alaırd •W EKt QX ;t GW » •W EKt ;X Gt } •W EKt QX 1t HW » •EK1H
e- ksmi sou`a isbet ^zc sı #azfe`ilere& tas]iri faeılırd
'r`ı`a isbet fawsı te&rar ila$e e`ilird z‡ KT 7T QX –tMW »K‚ 7T QX –tMW »K‚ 7t –X Mt »z‡ KT 7t –M
>N
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
f- [esife fa `a gemi maze&&er salimleri tas]iri zai` #arfler
fo& safılara& faeılırd 'r`ı`a bu zai` #arfler ila$e e`ilird
} 9T );t ?TQX Pt 8W »9);t ?TPX 8W 9t 6;W ?TQX Pt 8W »96;?P8
]- Emer ismi sou`a elif-i ma&sure $arsa elif-i ma&sure
fo& safılara& tas]iri faeılırd 'r`ı`a elif-i ma&sure te&rar ila$e
e`ilird Dt ?QX –tGW » D?–GW } Dt ?QX ½t nW »D?½X nW
#- Emer ismii&igi #afi bab&a bir #arfte &albe`ilmib bir me`
#arfi ise bu #arf aslıa &albe`ilird 'ga& bu me` #arfi $ezi
]eremi olara& ]elmib bir me` #arfi ise $a$wa &albe`ilmesi
$agietird R½T I6t 7W<E»R¸)7<E }iI”T IX 6t 8W »9E”Q8 }°‚ @TIX 6t šW »L)@š }°‚ IX 6t ,W»L), }/‚ IX 6t 8W »V)8
ı- Emer ismi gemi ma&esseri &ıllet $ezileri`e biri ile
]elmib ise lafzı esas alıara& tas]iri faeılırd
K‚ 1T QX ,tEW » K‚ 1W ,X E } u‚ ºT IX „t EW » =‚ >t¹T „X C } ‚=QŸ@tnW »=Qt@nt }V‚ )œQX ,tEW»V‚ )œt ,X Et
i- Emer isim_ gemi maze&&er salim fa `a gemi ma&esseri
&ıllet $ezileri`e `emilse mafre`i esas alıara& tas]iri faeılırd
'r`ı`a soua gemi maees salim alametleri ]etirilird
«‚ )–t@TQX St 8W » °‚ @TQX St 8W » °@S8 » °2)S8 }«)–Q-@tšW » °‚ Q-@tšW » L)@š » °‚ @WšW
j- Emer isim_ gemi ma&esser ise $e alamı `a maze&&er a&il
ise mafre`i esas alıara& tas]iri faeılır ar`ı`a `a gemi
maze&&er salim alametleri ]etirilird
96;W ?TIX 6t MW » Z‚ ?TIX 6t MW » Z<)M » •);?MW } t 96½W IX 6t sW » Ø4 )s » 3)½s
4- İ*'-i M.%*)-6
Žer#a]i bir mesleme_ ır&a_ `ie_ mez#ebe_ millete mesub
olmafı ifa`e e`e isim`e taretile mabta& bir isim`ird ksm-i
mesubwu faeılıbı:
M- İ*'i% S4%)%8" 2.88.&i nop 1"r*"6
>\
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
a- Emer be``eli fa #arfi`e "ge te& #arf $arsa be``eli fa
#arfii il&i aslıa &albe`ilird k&igisi ise $a$ #arfie &albe`ilird
z‡ rT rt „t » z‚ rX „ » zŠ „ } z• rT 6t ±t » z‚ 6X ±t » R‡ ±t } z‡ 6T QtGt »R‚ QX Gt »RŠ G
b- Emer be``eli fa #arfii "gesi`e_ i&i #arf $arsa be``eli
fa #arfleri`e birisi #azfe`ilird Dimeri ise $a$a &albe`ilird
z‡ 6T –tpt » R–p } z‡ 6T ?tMt » R‡ ?TM
g- Emer be``eli fa #arfi`e "ge aç fa `a `a#a fazla #arf
$arsa be``eli fa tamame #azfe`ilird 'r`ı`a isbet fawsı
]etirilird R‡ :T nT )‘ » v‚ n)‘ » R‡ :n)‘ } R‡ jT KX šW » ˆ‚ KX šW » R‡ jT KX šW
¦•
ıı- Emer &elimei sou`a ^3c $arsa ^3c atılma& suretifle ism-i
mesub faeılırd z‡ ”- ¹ » 3”¹ } R‡ S- 8t » =S8
Not: Bu isbe emer bir &a`ı içi &ullaılaga&sa soua ^3c
]etirilebilird Bu `urumu #arigi`e so`a&i ^3c ]etirilmezd
$$$- İ*i'Q M"/*)r Bir İ*i' İ*.6
a- Ma&sur elifte "ge i&i #arf $arsa elif $a$wa çe$rilird
} z‡ 6@n »D¶ @n z‡ rT F† » ª¶ F†
b- Ma&sur elifi`e "ge aç #arf $arsa $e i&igi #arf `e
#are&eli ise elif #azfe`ilere& ism-i mesubu faeılırd z‡ ”T ;t …t »ª”t ;t …t
g- Ma&sur elifi`e "ge aç #arf $ar $e i&igi #arf sa&i ise
aç be&il`e ]elmesi gaiz`ird
} z‡ rT ’t –X GW » z‡ 6T ?t–X GW » R‡ ?T–X GW »D?t–X GW z‡ rT )+t ?X8 » z‡ 6T +t ?X8t » R‡ +T ?X8t » D+?8t
`- Emer ma&sur elifi`e "ge `"rt fa `a `a#a ço& #arf
$arsa so`a&i ma&sur elifi #azfe`ilird R‡ >T œ08 » D>œ08
^B
Bura`a ism-i mesub ile mafret &elime arası`a bir far& ]"ramese
`e çomulları`a far& ortafa çı&ma&ta`ırd ksm-i mesubu çomulu RŠ jEKš ‚
be&li`e musarıf bir &elime i&ed Dimer &elimei çomulu RŠ **jEKš W
be&li`e ]afrı musarıf bir &elime`ird
>X
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
$9- M.'8)8 İ*'i% İ*'-İ M.%*)-)%)% P"=$&$ş$6
a- Emer elif-i mem`u`e asli bir #arf ise ol`umu ]ibi bıra&ılırd
R‡ •EFŸ , » •‚ EFŸ , } ‚RŠ •EKŠ s » •‚ EKŸ s
b- Elif-i mem`u`e illet #arfi`e mu&alie ise $a$wa
&albe`ilebilegemi ]ibi ol`umu ]ibi `e bıra&ılabilird
z‡ rT )U, » R‡ •)U, » •)U, } z‡ rT );j » z‡ •);j » •);j
g- Emer elif-i mem`u`e zai` olara& ]elmib tewis alameti ola
bir #arf ise $a$wa çe$rilmesi $agietird z• rEK;j»•EK;j }z‡ rT EK1H»•EK1H
9- M"%/)* İ*'i% İ*'-İ M.%*)-)%)% P"=$&$ş$6
a- Salasi ism-i fail ma&us isim ise ism-i mesubu i&i be&il`e
faeılabilird z • rT 5t )+<E » z• 5T )+<E » z5)+<E } z• 6T ¸t )7<E » R• ¸T )7<E » R¸)7<E
b- Emer ma&us isim mezi` bablar`a ]ele bir isim ise
so`a&i ^zc #arfi #azfe`ilird
z• K@;<E » K@;<E » zK@;<E } z• F@+;<E » F@+;<E » zF@+;<E
9$- K.&i'. T.*%id. P" 8" C.'i İ*.: mafre`i esas alıara&
ism-i mesubu faeılırd R• ;T ?TP;<E » 9);?P;<E } z‡ FIq » 9rFIq
9$$- EO.r İ*i' İ/i c"r#&i İ*.6
a- Emer tesife fa `a gemisi faeılır&e asli #arf ]eri
]eliforsa ism-i mesub faeılır&e `e asli #arf ]eri ]etirilird
z‡ 6T ¨C»«E6¨C »=¨C }R‡ +T Uj { z‡ 6Uj («)+Uj{«E6Uj) =Uj }z‡ 6T ,tCt » 9E6,C » L‚ E
b- Emer tesife $efa gemiler`e asli #arf ]eri ]elmiforsa ism-i
mesub faeılır&e_ asli #arf ]eri ]etirilebilegemi ]ibi
]etirilmefebilir `ed
R‡ 8T 5t » z‡ 6T 8t 5 » ›‚ 5 } z‡ rT Ft I » z‡ FT I » F‚ I } R‡ +>‘ » z‡ 6T >‘ » R‡ >T ‘t » =>‘
BO
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İ’LAL 1E İBDAL
kÚ\Û\: Bir bab&a #arfe &elbe`ilmesi{çe$rilmesi_ #are&esii
#azfe`ilmesi fa `a sa&i &ılıması_ #arfi tamame
#azfe`ilmesi folları`a birifle bir &elime`e fer ala illet
#arfleri`e faeıla belli `emibi&li&lere iÚl•l `eird
kBDÛ\: kllet #arfi olue olma`ımıa ba&ılma&sızı bir #arfi
ferie bir bab&a #arfi &oulması`ırd
kb`•l_ iÚl•l`e `a#a ]eel`ir $e i&i &a$ram arası`a tam
]iribimlili&{umum-#usus mutla& ilib&isi $ar`ırd Âuu `a
belirtme& ]ere&ir &i iÚl•l bafa& ora`a &ıfas( i&e ib`•l `a#a
ço& sem•(`ird
!- İ-8"&
"- qYfrgH B"-$%8" İ-8"& K)r"&&"r$6
1- V):@nE Babıı fauwl-fiwli ^q } ® } 5c olursa V):@nE babıı ^«csi ^5c
#arfie `"abard 'ga& fauwl-fiil ^®c ise bura`a aç i#timal $ar`ırd
K…5qE ** Kž2qE ** K…q {{ Kš5Š ET ** Kš Š ®ET ** Kš5®ET ** KS2®ET ** Kš®
2- V):@nE Babıı fauwl-fiwli ^Ü } Ó } Ø } Ýc #arfleri`e birisi ise
V):@nE Babıı ^«c sı ^Óc fa &albe`ilird
v?*Š±E ** v?œ±E ** v?@±E ** v?± {{K–œ¸E ** LK@¸E ** LK¸ {{K–œHE **K–@HE **K–H
%- V):@nE Babıı fauwl-fiwli ^ª } r } —c #arfleri`e biri ise V):@nE
Babıı fauwl-fiwli ^«c #arfie `"abard
KP*Š2E ** KP@IE ** KPI {{ Æ:*Š2E ** Æ:@2E ** Æ:2rE ** ÆMr {{ F:*Š2E ** F:2rE ** FMr
Not: ¡A***Š2E i mastarı (&"&ei) tartıbmalı`ırd ^¡**A2c &"&a`e
tare`imii s"flefeler ol`umu ]ibi ^¡**¨Cc &"&a`e tare`imii
s"flefeler `e olmubturd [ergi# e`ile ]"rab i&igi ]"rabtard ^
B:
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
¡***¨Ec fiili V)***:@nE Babıa &oul`umu`a &ıfasa af&ırı olara&
&elimei fauwl-fiwli ola #emze ^«c fa &albe`ilird 'r`ı`a
i`]am e`ilere& ^¡A*Š2Ec olurd
-- e[Yks t el]fks B"-&"r$%8" İ-8"&6
/***M)>2 } /**** Š:>2 babları`a fauwl-fiil ^Ü } Ó } Ø } Ý } q } — } ® } 5c
#afleri`e biri olursa bu babları zai` ola ^«c #arfi fauwl-fiwle
`"abtaralae i`]am e`ilird 'r`ı`a `a babıa bir $asıl
#emzesi ]etirilird Bu #emzei #are&esi &esra`ırd
’:• *ŠnE ** E¶K*•Ô5Ÿ ET {{ /*Ÿ:*ŸnET ** K*ŠÔ5Š ET ** K*ŠÔ5Š ** K*ŠÔ55 ** K*ŠÔF2 ** KÔ5
’M)*•nE ** EK*WÔE5Ÿ ET {{ /M)*ŠnET ** KÔE5Š ET ** KÔE5Ÿ ** KÔE55 ** KÔEF2 ** KÔ5
KšŠ Š®E ** KšŠ Š® ** Kš®® ** Kš¡2 ** Kš®
Not: ‰KGF2 babı`a `a afı bef faeılırd
’*W?:X *ŸnET ** )¶…KG5• ET ** ‰KG5Š ET ** ‰KG5Š ** ‰KG55 ** ‰KGF2
- İ’&0& K)r"&&"r$
Bu açı&lamalara ]"re iÚl•l açe afrılır:
xalb ²olufla kÚl•l
Žare&ei Žazfi ²olufla kÚl•l
Žarfi Žazfi ²olufla kÚl•l
"- K"&- P4&)d&" İu&0&
109 P" D" P0 c"r#i%i% c.'(.d. Dv%>ş'.*i
1d ™•$ fa `a f• #arfi illet #arfi olara& &elimei sou`a_
z•i` elifte sora ]el`imi`e #emzefe &albe`ilird
•);j » r‚ );j •‚ EF@,E » z‚ EF@,E » ªFt @,E {{•‚ )½8. » z‚ )½8. » D½t 8C {{•‚ )U, » z‚ )U, {{ ‚
2d ™•$ fa `a f• #arfleri`e birisi ism-i f•il $ezi`e elif
#arfi`e sora ]el`imi`e #emzefe &albe`ilird
/‚ •)s » V‚ rT )s v‚ •), » v‚ IT), {{
B?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
%d ™•$ fa `a f• #arflerim`e birisi (/W •T)***:t nt) $bd s(]•ta
mate#eÚl-gam€Ú $ezileri`e biribiri`e elif #arfi`e sora
]el`imi`e #emzefe &albe`ilird
uW •T)1t Ht » uW IT)1t Ht » =‚ >t Q1T H vW •TEFt ,t » vW ITEFt ,t » v‚ IF,t
”W •T)žt Mt » qW rT )žt Mt » q‚ 6žW Mt /W •TErt Ct » VW rT Ert Ct » VW rt Ct
•d (/W MT E6t nt) $ezi`e &elimei babı`a i&i $•$ #arfi eeb eebe
]el`imim`e il& $•$ #arfi #emzefe &albe`ilird
/W HT ErCt » /W HT Ert rt » =‚ ?tHT Ert
¦¦
FW MT Ert Ct » FW MT Ert rt » F‚ MT Ert
c.'(.%i% 109 P" D" P0 c"r#i%. Dv%>ş'.*i
1d (=‚ ?tQ:T nt) $ezi`e l•meÚl-&elime #emze ol`umu`a $e (/W •T):t nt)
$ezi`e gemisi faeıl`ımı`a bu #emze_ f• #arfie
&albe`ilere& b"fle bir iblem ta&ie e`ilird
» =‚ ~tQœT ¨t )It)œt ¨t » E•t )œ t ¨t » RW •t)œt ¨t » RW •T)œt ¨t » ÞW •T)œt ¨t » ÞW IT)œt ¨t
¦³
2d (=‚ **?tQ:T nt) $ezi`e l•meÚl-&elime $a$ ol`umu`a $e (/W •T)**:t nt)
$ezi`e gemisi faeıl`ımı`a $•$`a "ge&i f• #arfi #emzefe
&albe`ilere& b"fle bir iblem ta&ie e`ilird
QtœT 8t )It)œt 8t » E•t )œt 8t » RW •t)œt 8t » RW •T)œt 8t » RW IT)œt 8t » 6W IT)œt 8t » =‚ QŸœT 8t » 3‚6t
%d (=‚ **?tQ:T nt) $ezi`e l•meÚl-&elime f• ol`umu`a $e (/W •T)**:t nt)
$ezi`e gemisi faeıl`ımı`a elifte sora ]ele f• #arfi
#emzefe &albe`ilere& b"fle bir iblem ta&ie e`ilird
)It)½t st » E•t )½t st » RW •t)½t st » RW •T)½t st » RW IT)½t st » =‚ QŸ½T st » =‚ QtQ½T st
¦´
•d (V‚ )**:t nX .T) b•bıı mas`arı`a f•uÚl-fiil #emze ol`umu`a_
#emze f•Úfa &albe`ilird {{ 9‚ E¡I.T » 9‚ E¡•X .T 9‚ );t I.T » 9‚ );t •X .T
^^
™ezih /MT E6t n
^N
™ezih /•T):n
^\
™ezih /•T):n
BC
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
E&i# c"r#i%i% P0 c"r#i%. Dv%>ş'.*i
1d (V‚ )***:t >X 8T ) $ezi`e fer ala elif #arfi_ mate#eÚl-gamuÚ
si]asıa &oul`ımu`a f• #arfie &albe`ilird » ¼W ),T)0t 8t » ¼‚ )–t0X 8T
/QM)>8) ¢W Q,T)0t 8t )
2d (V‚ )*:t >X 8T ) $ezi`e fer ala elif #arfi_ ism-i tasmir si]asıa
&oul`ımu`a f• #arfie &albe`ilird
¦µ
¢‚ Q–TQX 0t 8W » ¼‚ )–TQX 0t 8W » ¼‚ )–t0X 8T
%d Mafre` bir ismi sou`a zai` (9E) #arfleri ol`umu`a (9E)
#arfleri`e elif #arfi_ bu isim mate#eÚl-gamuÚ si]asıa
&oul`ımu`a f• #arfie &albe`ilirdiQ<):n)iW Q±T ’t jt » 9W )±T ’t jt » 9‚ )œt ?XjW )
•d Mafre` bir ismi sou`a zai` (9E) #arfleri ol`umu`a $e
bu mafret ismi gemisi iW Q<T)****:t n $ezi`e ]el`imi`e (9E)
#arfleri`e elif #arfi_ bu isim ism-i tasmir si]asıa
&oul`ımu`a f• #arfie &albe`ilird/‚ UQ?TQX :t nW)i‚ QœT QX ?tjW » 9‚ )œT QX ?tjW » 9‚ )œt ?XjW )
•d ˜ub•( bir ismi so`a bir "ge&i #arfi elif ol`umu`a_ bu
isim ism-i tasmir si]asıa &oul`umu`a_ elif #arfi f• #arfie
&albe`ilird °‚ Q-@tšW » °‚ QTQX @tšW » L‚ )TQX @tšW » L‚ )@tšT
109 c"r#i%i% P0 c"r#i%. Dv%>ş'.*i
1d ™•$ &elimei sou`a fer alır_ m• &abli `e me&sur
olursa $•$ #arfi f• #arfie &albe`ilird {{ R¸T KŸ <E » RW ¸T KŸ <E » 6W ¸T EKŸ <E
zt 6T st » rt 6T st
2d Eg$ef $•$ileri salasi magerre` (=**<t):t nT { V‚ ):t nT) $ezi`e&i
mas`arları`a &esra`a sora ]ele $•$ #arfi f• #arfie
&albe`ilird
³0
=¶ 8t )QtsT » )8¶ )QtsT » )8¶ E6t sT » ›67WI » ›)s
^X
™ezi: /Q:Q>8h xalıbı: /Q:Q:n
NO
'ga& eg$ef $a$ileri /M)>8 babıı i&igi mastar ola V):t nT $ezi`e
bu &ural uf]ulamazd ›‚ E6T sT » =8r)78 » ›r)s
B>
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
%d (V‚ )***:t nT ) $ezi`e&i gemÚi ma&esser $eziler`e l•meÚl-
&elimesi sa#i# olma& bartıfla_ &esra`a sora ]ele $•$ #arfi
f• #arfie &albe`ilird „‚ )It5T » „‚ Ert 5T » „‚ E5t {{ Ø‚ )It„T » Ø‚ Ert „T » =‚ ¸t rX „t
•d (V‚ ):t >X 8T ) $ezi`e_ f•uÚl-&elime $•$ ol`umu`a_ $•$ #arfi f•
#arfie &albe`ilird 5):Q8 » 5)M68 {{ 5‚ ’Q8T » 5‚ -t 6X 8T {{ 9‚ E”t Q8T » 9‚ Eqt 6X 8T
•d (D?t:X nW) $ezi`e l•meÚl-&elime $•$ ol`umu`a_ $•$ #arfi f•
#arfie &albe`ilird )Qt?XMW » DQt?XMW » ª6t ?MW {{ )Qtp5W » DQtpX 5W » ª6t pX 5W
¦d (/‚ :T QX nt ) $ezi`e afeÚl-&elime $•$ ol`umu`a_ $•$ #arfi f•
#arfie &albe`ilird O‚ Q-8t » O‚ QTQX 8t » «‚ 6T QX 8t {{ F‚ Q-jt » F‚ QTQX jt » 5‚ 6T QX jt
³d (V‚ 6:W nW) $ezi`e l•meÚl-&elime $•$ ol`umu`a_ $•$ #arfi f•
#arfie &albe`ilird
R‡ <T5T » R‡ <T5W » R‡ <W5W » z‚ 6<W5W » r‚ 6<W5W » 6‚ <X5t (V‚ 6:W nW)
R‡ 0T MT » R‡ 0T MW » R‡ 0W MW » z‚ 60W MW » r‚ 60W MW » )0¶ Mt
E&i# c"r#i%i% 109 c"r#i%. Dv%>ş'.*i
(’¶ MW )*>t2 =¶ ?tMt )>t 8W ) $ezilerii mazi-meç#ul si]aları`a elif #arfi_
m• &ablie tabi &ılıara& $•$ #arfie &albe`ilird
°t 2T6šW » °t 2t)št ¢t <T60W 2W » ¢t <t)0t 2t {{ vt IT6,W » vt It),t {{
P0 c"r#i%i% 109 c"r#i%. Dv%>ş'.*i
1d ²• #arfii m• &abli `ammeli ol`umu`a_ f• #arfi $•$
#arfie &albe`ilird Æ‚ sT 68W » Æ‚ 7T QX 8W {{ ÆW sT 6IW » ÆW 7T QX IW » Æt 7t IX Ct
2d (D?t:X nt) $ezi`e l•meÚl-&elime f• ol`umu`a_ f• #arfi $•$
#arfie &albe`ilird ª6t @X nt » DQt@X nt {{ ª6t 7X 2t » ()Qt7X 2t » Dst rt ) DQt7X 2t
%d (D?t:X nW) $ezi`e afeÚl-&elime f• ol`umu`a_ f• #arfi $•$
#arfie &albe`ilird (D,t6±W » D–tQX ±W (°W œT It » Lt )±t
109 9. P0 c"r#&.ri%i% E&i# c"r#i%. Dv%>ş'.*i
BB
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
™•$ fa `a f• #arfleri #are&eli_ &e`i`e "ge&i #arfler
fet#alı olursa $•$ fa `a f• elife &albe`ilird ( ™•$-f• mate#arri&
m• &abli meftu# olursa $•$-f• elife &albe`ilird)‹t ),t » vt Qt,t {{ Vt )st » Vt 6t st
-- c"r./.%i% c"(#i P4&)d&" İu&0&
kÚl•l iblemleri esası`a sı& bab$urula f"temler`e biri`ird
Bu &oufla il]ili olara& bu faf]ı &uralı "re& olra& ]etirebiliriz:
™•$ fa `a f• #arfi &elimei ortası`a #are&eli olara& ]elir_
m• &abli `e sa#i#-sa&i bir #arf olursa $•$ fa `a f• #arfii
#are&esi m• &ablie a&le`ilere& $•$ fa `a f• #arfi sa&i
faeılırd (™•$ fa `a f• mate#arri&_ m• &abli sa#i#-sa&i olursa
$•$ fa `a f•ı #are&esi m• &ablie $erilird)
VW 67WIt VW 6W 7X It » V)s (›W 6t UX It ** ›t 6T pt) ›W )UtIt » ›W 6t UX It » ›)p {{ vW Q–TIt » vW QT–X It » ‹), {{
™•$ fa `a f• #arfi &elimei sou`a #are&eli olara& ]elir_
m• &abli `e me&sur fa `a `ammeli olur ise $•$ fa `a f•
#arfii #are&esi #azfe`ilere& $•$ fa `a f• #arfi sa&i faeılırd
R8T KX It » RW 8T KX It » D8t „ 6MW FX It » 6W MW FX It » )Mt 5t {{ z6T @t1X It » zW 6T @t1X It » ª6 t @tGX ET {{
™•$ fa `a f• #arfi &elimei sou`a #are&eli olara& ]elir_
m• &abli `e meftu# olursa $•$ fa `a f• #arfii #are&esi
#azfe`ilere& $•$ fa `a f• #arfi elife &albe`ilird
D¸t KX It » RW ¸t KX It » Rt ¸T „t DŸ ;t 2t » Rt Ÿ ;t 2t {{ D:t jt » Rt :t jt {{
<- c"r#i% c"(#i P4&)d&" İu&0&
1d kfÚ•l babıı #emzesi_ #emze-i &atÚ olmasıa ramme
&esret-i istiÚm•l`e `olafı #azfe`ilird
Kt šX Ct ›‚ KT SX 8W » ›‚ KT šX Ðt 8W {{ ›W KT SIW » ›W KT šX Ðt IW » ›t
B^
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
2d Salasi mis•l $•$(ler 2d_ %d_ ¦d bablar`a ]el`i&leri`e
malum muzari $e emir si]aları`a f•uÚl-fiil ola $•$ #arfi
#azfe`ilird
FX MT » FW :T 2t » Ft Mt rt —X „T » —W KT It » —t „T rt {{ °X †t » °W +t It » °t †t rt {{
%d Salasi mu`•af fiiller_ `"r`aga babta ]elie mazi`e merfu
mate#arri& zamire isa` e`il`imi`e aç be&il`e o&uması
gaiz`ird
/t ?TÉt » /Ÿ Ét ) OW PX 8T » OW PX 8 t » OW PX PT 8t OW ?ÉT » OW ?XÉt » OW ?X?TÉt (/• Ït I »
OT ?X8T » Ot ?X8t » Ot ??T8 (/t ?T8t » /Ÿ 8t )
•d Salasi mu`•af fiiller_ `"r`aga babta ]elie muzari $e
emir`e u-u is$efe (maeesli& uua) isa` e`il`imi`e
ise i&i be&il`e o&uması gaiz`ird
it ?XÏt It» it ?X?tÏX It it ?XÉt » it ?X?tÉX ET
•d Salasi eg$efleri ism-i mefÚulleri`e_ ism-i mefÚul &alıbı`a
i&igi $•$ #arfi #azfe`ilird
V‚ 67W8t » V‚ r6W 7X 8t v‚ Q–T8t » ‹‚ 6QW–X 8t J‚ 6AW 8t » J‚ r6W AX 8t
¦d Na&ıs fiiller_ gemÚi maze&&er zamiri ola $•$a isa`
e`il`i&leri`e mazi $e muzari si]aları`a lameÚl-fiilleri ola illet
#arfi #azfe`ilird
(E6:W nt ) E6W ¨t » E6QWT ¨t » )QtT ¨ » Rt T ¨t
9t 6X t AX It » 9t 6QWt AX It » 9T )Qtt AX It » Dt AX It (96:W >X I)
9t 6MW FX It» 9t r6W MW FX It » 9T E6t MW FX It » 6MW FX It
B"($ İ’&"& K)r"&&"r$
Bura`a zi&re`ilege& &urallar Ma&su`w`a alımıbtırd
1- ^z^ -crc mate#arri&_ m•-&abili meftu# olursa ^zc-crc elife
&albe`ilird
BN
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
V)š » /t Qt*tš { V)s » Vt 6t s
2- Sa&u-u asl( ile sa&i ola ^zc-crc elife &albe`ilmezd } ›‚ 6X *ts
v‚ QX ,t
%- ^zc-crc sa&u-u arız ile sa&i_ ma-&abli meftu# olursa ^
zc-crc elife &albe`ilird ‹),C » vt QX ,tC » vt Qt,X C { ›)sC » ›t 6X *tsC » ›t 6t *XsC
•- Ñamme`e ^rc_ &esra`a ^zc_ fet#a`a ^Ec `omard
•- ^zc sa&i $efa meftu#_ ma-&abli me&sur ise iwlal faeılmazd
Rt ¸T „ } Rt T *t¨
¦- ^zc sa&i_ ma-&abli ma`mum olursa ^zc #afi ^rcwa &albe`ilird
(KW jT 6IW » KPT QX IW (KPIC
³- ^rc sa&i_ ma-&abli me&sur olursa ^z^ _crc #arfie &albe`ilird
³1
/t QsT » Vt 6sT » Vt 6T s » Vt 6T *Ws
´- ^rc mate#arri& $e &elimei sou`a olur_ ma-&abli `e
me&sur olursa ^rc #arfi ^zc #afie &albe`ilirdRt *T–*t¹ » 6t *T–*t¹
µ- ^rc fa `a ^zc mate#arri& ma-&abli sa#i#-sa&i #arf olursa ^
rc fa `a ^zcwı #are&esi ma-&ablie $erilird VW 6*W7It » VW 6W *X7It
10- ^rc fa `a ^zc mate#arri& $e lamewl-fiil`e olur_ ma-&abli
fet#a `ıbı`a bir #are&e ile #are&eli olursa ^rc fa `a ^zc sa&i
&ılıırd R8T KI»RW 8T KI }r”W ºX I»rW ”W *XºIt
11- Birigisi sa&i_ i&igisi #are&eli i&i ^rc #arfi igtima ettimi`e
birigisi i&igisie i`]am e`ilirdr‡ ”ºX 8t » r‚ r”W *Xº8t
12- Birigisi sa&i i&igisi #are&eli olma& azere ^rc $e ^zc
#arfi eeb eebe ]elirse ^rc #arfi ^zc #arfie &albe`ilird Bu
`urum`a birigi ^zc #afi`e "ge&i #arf `ammeli ise ^zcwı
sı##ati içi bu #are&e &esrafa &albe`ilird
N:
Bura`a_ `amme`e &esrafa ]eçib zor ol`umu içi zamme #azfe`ilird
B\
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
R‡ 8T KX 8t » R‚ QX 8W K8 » z‚ 68W KX 8t { R‡ T A8 » R‚ QX W AX 8t » z‚ 6W AX 8t
1%- Na&ıs fiilleri gezim #alleri_ lamewl-fiili `abmesifle`ird
›T KX Qt<T } ”W ºX Qt<T
1•- Na&ıs fiili mazi meç#ula`e lamewl-fiili`e fer ala ^rc
#arfii ma-&abli me&sur ol`umu içi ^rc #arfi ^zc #arfie
&albe`ilird Rt MT 5W » 6t MT 5W
1•- Misal $a$ii 2_ %_ ¦ bablarıı muzari_ emir $e
e#iflerii malum si]aları`a ^rc #arfi `aberd » °†t r {F:T I » FMr
È;T I » Èt 8T rt { °+T I
1¦- \efif-i ma&ruu afewl-fiilii #a&ma sa#i# #arf #a&ma
]ibi`ird \amewl-fiili #a&ma ise a&ıs fiili lamewl-fiilii #a&ma
]ibi`ird Na&ıs fiil`e&i iwlaller ]eçerli`ird
rT KX *t2 - { rT „ET { z‡ rT KX 8 » R‚ IX rW KX 8t » z‚ rrW KX 8t {zrT KI » zW rT KX It { ªrt „t »zt rt „t
1³- \efif-i mefru&u fauwl-fiilii #a&ma misal fiili fauwl-fiilii
#a&ma ]ibi`ird \amewl-fiilii #a&ma ise a&ıs fiili lamewl-fiilii
#a&ma ]ibi`ird
Rt 7TIt » RW sT 6X It { D*tsrt » Rt *tsrt
1´- Muzaaf fiili afewl-fiili sa&i_ lamewl-fiili #are&eli olursa fa
`a i&isi `e #are&eli olursa i`]am e`ilmesi $agietirdFŸ 8t » 5t Ft 8t
1µ- Muzaaf fiili afewl-fiili #are&eli_ lamewl-fiili sa&u-u arız ile
sa&i olursa i`]amı gaiz`ird F-t ;W I ZX < » 5X FW ;X It Z< W
20- Muzaaf fiili afewl-fiili #are&eli_ lamewl-fiili sa&u-u lazım
ile sa&i olursa i`]amı mamtei`ird9t 5X Ft 8 t { «t 5X Ft 8t
21- Žemze sa&i ol`umu`a #ali azere bıra&ma& gaiz ol`umu
]ibi #emze #arfii_ ma-&ablii #are&esie uf]u bir #arfe
&albetme& gaiz`ird
BX
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
9X t ¡I. » 9X ¡t *X•. { iW 8T 6IW » iW 8T ÐX IW { /W *Wš)It » /W šW YI
22- Žemze #are&eli_ ma&abli `e #are&eli olursa #emze`e bir
`emibi&li& faeılmazd Vt Yjt { CKt *ts
2%- Žemze #are&eli_ ma-&abli sa&i bir #arf iseh #emzei
#are&esi ma-&ablie a&le`ilebilegemi ]ibi ol`umu #al azere `e
bıra&ılabilird
=ItKX *t7<XE /T jt rt » t =ItKX *t7<XE VT YjX E rt t
B"($ 1"/$# K)r"&&"r$
Meti o&ur&e $e &oubur&e #a]i &elimeler`e asıl
`urulagamıı ]"stere &urallara $a&ıf &uralları `eird
Belli bablı $a&ıf &urallarıı b"flege "zetleme& mam&a`ar:
1. Tenvinsiz İsimlerde
xelimei #arf-i tarifli fa `a fiil olması ]ibi bir e`ele
sou`a te$i bulumafa &elimeleri sou $a&ıf #ali`e
sa&u ile o&uurd
/X …W KŸ <E •)… °X UtIX ”t ,T «W „X Kt 8 °X @tš t °W <)œ<E
2. Tenvinli İsmlerde
ad [e$ili ksmi Masub ßlması
Bu `urum`a te$i elife &albe`ilird
EFt Iq OW IX Ct„ » EF¶ Iq OW IX Ct„ ’t …W „t OW ?X,t)s » ’¶ …W „t OW ?X,t)s
bd [e$ili ksmi Merfu ²a `a Megrur ßlması
Bu `urum`a te$i #azfe`ilie so #arf sa&i faeılara&
$a&fe`ilird
FX Iq •t )… » F‚ Iq •t )… FX IX ”t ,T «W „X Kt 8t » F4 IX ”t ,T «W „X Kt 8t
3. Maksur İsimlerde
^O
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
[e$ili fa `a te$isiz ol`umua ba&ılma&sızı #er zama
elif azerie $a&fe`ilird
D@tnt •)… » D@¶nt •)… D@t>t ,T «W „X Kt 8t » D@¶>t,T «W „X Kt 8t
D@t>t <E •)… » D@t>t <E •)… D@t>t <),T «W „X Kt 8t » D@t>t<),T «W „X Kt 8t
. Menkus İsimlerde
ad Me&us ksmi [e$ili $e Masub ßlması
Bu `urum`a f• #arfi #azfe`ilmez $e te$i elife &albe`ilere&
$a&fe`ilird
)Qt¸T )st OW IX C„ » )Q¶¸T )st OW IX C„
bd Me&us ksmi [e$ili $e Merfu ²a `a Megrur ßlması
Bu `urum`a f• #arfi #azfe`ilere& sa&u azeri`e $a&fe`ilird
ØX )s •)… » Ø4 )s •)… ØX )7,T «W „X K8 » Ø4 )7,T «W „X K8
Not: Bazı es&i arae le#çeleri`e bu `urum`a f• #arfi
#azfe`ilme`e &esra #are&e azeri`e $a&fe`ilme&te`ird
R¸T )s •)… » Ø4 )s •)… R¸T )7,T «W „X K8 » Ø4 )7,T «W „X K8
gd Me&us ksmi Žarf-i [arifli ßlması
Bu `urum`a_ ismi #er aç #ali`e `e f• #arfi #azfe`ilmez $e
sa&u azeri`e $a&fe`ilird
R¸T )7<E •)… R¸T )7t<E OW IX C„ » Rt ¸T )7t <E OW IX C„ R¸T )7<), « W „X K8
'ga& bu &urala af&ırı olara& f• #arfi #azfe`ilere& `e
$a&fe`ilmesi gaiz`ird
( VX ):t @;W <E KW Q–S<E 6† r )
!. "amir #lan $ %%%%% )
ad Mafre` $e Maze&&er Bir ksme D"e ( •)+<E ) Ñamiri
Bu `urum`a ( •)+<E ) azeri`e sa&u ile $a&fe`ilird
oX @WIC„ oX , «W „K8 oX <t LW )@S<E
^:
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
bd Mafre` $e Maees Bir ksme D"e ( •)+<E ) Ñamiri
Bu `urum`a elif azeri`e $a&fe`ilird
)+t @WIC„ )+t , «W „K8 )+t <t LW )@S<E
&. Te'nis T('s)
ad ksmi Sou`a §el`imi`e
Bu `urum`a t• #arfi_ #• (•)**+<E ) #arfie &albe`ilere& sa&u
azeri`e $a&fe`ilebilegemi ]ibi açı& t• (« )#arfi be&li`e sa&u
azeri`e `e $a&fe`ilebilirdd
oX –t<)± «X •)… » =‚ –t<)± «X •)… «X Kt ž‘ » 3‚Kt ž‘
oX –t<T)œ,T «W „X K8 » =4 –t<T)œ,T «W „X K8 «X ’H » 3‚’H
bd ¯emÚi Maees Salimleri Sou`a §el`imi`e
Bu `urum`a açı& t• ( « ) #arfi azeri`e sa&u azere
$a&fe`ilird 'ga& az `a olsa #• (•)+<E ) #arfi be&li`e sa&u
azere $a&fe`il`imi `e olmubturd
«X )–t<)œ<E «X •)… ( «T )8t KW S;t <E i8 «T )Ut–t<E iW nX 5 ) ƒX )8t KW S;t <E i8 ƒX )Ut–t<E iW n X 5
gd “iilleri Sou`a §el`imi`e
Bu `urum`a #er #a]i bir `emibi&li& faeılma`a açı& t• ( « )
#arfi azeri`e_ sa&u azere $a&fe`ilird
«X •t )… =W –<)œ<E
*. +ak), -('s) $ -(ü's.Sekt)
™a&ıf #ali`e belli `urumlar`a &elimeleri sou`a ]ele #•
(•)+<E ) #arfi`ird
Bu `urumları belli bablıları bular`ır:
ad Megzum ²a `a Mebi Žal`e&i Na&ıs “iiller
Bu `urum`a $a&ıf #•Úsıı ]etirilmesi gaiz`ird
oX :t PI Z< » vt PI Z< oX MW 5X EW » ‹W 5X EW oX 8T „ET » ›T „ET
^?
+a,b-./0123af4 5er1 67,lar89999999999999
bd “iil te& #arfe `abtama`e
Bu `urum`a $a&ıf #•Úsıı ]etirilmesi $agibtird
( Dsr ) oX sT ( Dnr ) oX nT (DMr) oX MT
gd Žarf-i ¯erre Bitibe kstif#am M•Úsı`a Sora
Bili`imi ]ibi istif#am e`atı ola ( )8 )_ #arf-i gerre bitibtimi`e (
)**8 ) #arfii elifi #azfe`ilird Bu `urm`a ( )**8 ) #arfi azeri`e
$a&fe`ilege&se &elimei soua $a&ıf #•Úsı ]etirilird
oX ;t ,T » Zt ,T » );t ,T oX ;Ÿ Mt » ZŸ Mt » ); Ÿ Mt oX ;t <T » Zt <T » );t <T


^C

Tatbiku’s-Safî Ders Notları…………………………………
İÇİNDEKİLER

2

Giriş........................................................................................4

1- Sarfın İlminin Alanı..............................................................4 2- Mizanu’s-Sarfî......................................................................5 3- Kalbu Mekânî.......................................................................5
BİRİNCİ BÖLÜM.....................................................................7

FİİLLER VE MÜŞTAKKÂTLAR...........................................7 1- Aksam-ı Seb’a......................................................................7 2- Vezinlerin Anlamları..........................................................10 Önemli Notlar:....................................................................12 3- Fiillerin Zamirlere İsnad Edilmesi.....................................13 a- Salim ve Mehmuz Fiiller:...............................................13 b- Mudaaf Fiiller: ...............................................................14 c- Misal Fiiller:...................................................................15 d- Ecvef Fiiller:...................................................................15 e- Nakıs ve Lefif Fiiller:.....................................................17 f- Te’kid Nunu Bitişen Fiillerin Zamirlere İsnadı:............19 4- Te’kid Nunu........................................................................20 Te’kid Nun’unun Şartları:..................................................20 5- Mastar.................................................................................23 a- İsm-i Mastar: ..................................................................23 b- Müevvel Mastar: ............................................................23 c- Sülasî Mastarlar:.............................................................23 c.1- Manadan Hareketle Mastar Tayini:.........................24 c.2- Lafızdan Hareketle Mastar Tayini:.........................24 d- Mastar-ı Gayr-i Sülasî:...................................................25 e- Mastar-ı Mîmî: ...............................................................27 f- Sınaî Mastarlar: ..............................................................28 e- Mastar-ı Merre: ..............................................................28 g- Mastar-ı Hey’e: .............................................................28 6- Müştakkât...........................................................................29 a- İsm-i Fail: .......................................................................29 b- Mübalağa Sigası:............................................................30

You're Reading a Free Preview

تحميل
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->