‫كتاب و سينما در گفت‌وگو با نويسندگان و ناشران سينمايي‬

‫سينما با كتاب به بي‌راهه نمي‌رود‬

‫كتاب و سينما در امتداد يك مسير فرهنگي‌اند‪ ،‬مسيري كه دائما در حال گفت‌وگو با هم‬
‫هستند‪ .‬كتاب مي‌تواند از دريچه سينما خود را معرفي كند و از آن بيشتر‪ ،‬سينما مي‌تواند‬
‫نكاتي را از كتاب وام بگيرد‪ .‬بهترين فيلم‌هاي سينماي جهان‪ ،‬فيلم‌هايي‌اند كه از آثار ادبي‬

‫مرديكه‬
‫به زبان مردم‬
‫مي‌سرود‬
‫‪8‬‬

‫سرآغاز‬

‫سينماي متعالي‬

‫‪ ...‬روح داستان‏س��رايى در ايران ضعيف‬
‫نيست؛ دليلش هم داس��تان‌هاى فردوسى و‬
‫مولوى اس��ت‪ .‬البته رمان به اين شكلى كه در‬
‫اروپا و روسيه متداول بوده ‪ -‬به‏خصوص در‬
‫قرن‌هاى نوزدهم و اينها كه رمان‌هاى برجسته‬
‫و بزرگ نوشته ش��ده ‪ -‬چنين چيزى را ما در‬
‫ايران نداريم؛ اما استعدادش را داريم‪ ...‬البته ما‬
‫در شعر برجستگى داشته‏ايم؛ اما به اين شكل‬
‫در رمان‪ ،‬نه؛ ليكن به نظر من مى‏ش��ود‪ .‬بعد از‬
‫انق�لاب هم يك كارهايى ش��ده؛ حاال در آن‬
‫ِّ‬
‫حد از اعتال نيست‪ ...‬بعضى از دوستان گفتند‬
‫كه قصه را براى سينما بنويسند‪ .‬من نمى‏دانم‪،‬‬
‫بيشتر از من ش��ما وارديد؛ آيا واقع ًا بايد قصه‬
‫را براى س��ينما نوش��ت؟ خيلى از آثار بزرگ‬
‫س��ينمايى كه وجود دارد‪ ،‬از آثار كالسيك و‬
‫قصه‏هاى قديمى گرفته ش��ده است؛ معلوم‬
‫نيست رمانى براى اين خصوص نوشته شده‬
‫باشد‪ .‬حاال گيرم كه آن هم باشد‪ ،‬اگر در مساله‏‬
‫داس��تان و رمان و داستان‏س��رايى پيشرفت‬
‫كني��م‪ ،‬اين كار انجام مى‏گي��رد‪ .‬آن وقت اين‬
‫موضوعات را به سينما بكشانيد‪...‬‬
‫بخشي از بيانات مقام معظم رهبري‬
‫در ‪23‬خرداد ‪1385‬‬

‫اقتباس شده‌اند و از سويي‪ ،‬كتاب محمل مناسبي براي بيان تجربه‌ها از نسلي به نسلي ديگر‬
‫است‪ .‬نقدها و تئوري‌هاي سينمايي‪ ،‬به سينماگران جهت فرهنگي مي‌دهد و چه درست‬
‫گفته‌اند كه سينما بدون كتاب به بي‌راهه مي‌رود‪.‬‬

‫نگاهي به‬
‫بايد‌ها و نبايدهاي‬
‫كتاب‌هايعكاسي‬
‫‪16‬‬

‫‪6‬‬

‫گفت‌وگو با‬
‫نویسنده کتاب‬
‫دولت گانگسترها‬
‫‪17‬‬

‫همايش شاعران ايران و جهان ‪ 16‬تا ‪ 20‬مهر برگزار مي‌شود‬

‫دومين همايش شاعران ايران و جهان با حضور بيش از ‪ 50‬شاعر‬
‫از كش��ورهاي مختل��ف ‪ 16‬تا ‪ 20‬مهرماه در تهران و ش��يراز برگزار‬
‫ش شاعران ايران‬
‫مي‌شود‪ .‬مصطفي اميدي‪ ،‬دبير اجرايي دومين هماي ‌‬
‫ب از برگزاري‬
‫و جه��ان در گفت‌وگو با كتاب‌هفته با بيان اي��ن مطل ‌‬
‫ميزگرد‌ها و نشست‌هاي ادبي در حاشي ‌ه برگزاري همايش خبر داد‪.‬‬
‫امي��دي درباره روند برگ��زاري اي��ن همايش اظهار‬
‫ك��رد‪« :‬در طول برگزاري هماي��ش‌‪ ،‬برنامه‌هايي درقالب‬
‫شعر‌خواني‌ و سخنراني برگزار خواهد شد‌‪ ،‬به اين ترتيب‬
‫كه ش��اعران به زبان‌ اصلي شعرشان‌ را مي‌خوانند و سپس‬
‫اين ش��عر‌ها به زبان‌هاي فارس��ي و انگليس��ي در اختيار‬
‫عالقه‌مندان مي‌گيرد‪».‬‬
‫ن از برگ��زاري س��خنراني‌هايي درباره‬
‫وي همچني�� ‌‬
‫تحوالت ادبي در كش��ورهاي گوناگون خب��ر داد و گفت‪« :‬با توجه‬
‫به درخواس��ت‌هايي كه از مراكز علمي و فرهنگي دريافت كرده‌ايم‪،‬‬
‫بر آن ش��ديم تا با برنامه‌ريزي‌هايي براي برگزاري اين نشس��ت‌ها‪،‬‬
‫زمينه‌اي فراهم شود كه دانشجويان‪ ،‬بويژه دانشجويان‌ رشته ادبيات‬
‫فارس��ي‌ يا زبان‌هاي خارجي‪ ،‬و اس��تاداني كه در دانشگاه‌ها فعاليت‬
‫دارند‌ با يكديگر تعامل صميمي و نزديك داشته باشند‪».‬‬
‫دبي��ر اجرايي دومين همايش ش��اعران ايران و جهان با اش��اره به‬
‫اين‌كه س��ال گذشت ‌ه حاصل همايش در قالب سه كتاب تهيه و عرضه‬
‫ش�� ‌د چاپ كتاب‌هاي مرب��وط به دومين دور‌ه هماي��ش را از جمله‬
‫برنامه‌هاي درنظر گرفته ش��ده در اين دوره عنوان كرد و گفت‪« :‬سال‬
‫گذش��ت ‌ه بعد از همايش‌‪ ،‬سه كتاب منتشر كرديم‪ ،‬از جمله «پنجره‌اي‬
‫به باغ ش��عر ايران‌» كه اين اثر به زبان فارسي منتشر ش ‌د و زندگي‌نامه‬

‫و نمونه اشعار ‪ 23‬شاعر معاصر را از نيما تا شاعراني كه اكنون در قيد‬
‫حيات هستند شامل مي‌شد‪ .‬كتاب دوم در واقع همين كتاب بود كه به‬
‫زبان انگليس��ي ترجمه و منتشر ش ‌د و سومين كتاب‪ ،‬مجموعه‌اي بود‬
‫با عنوان «پنجره‌اي به باغ ش��عر جهان‌» كه شامل زندگي‌نامه و نمونه‬
‫اشعار شاعرا ‌ن مدعو در اولين همايش شاعران ايران و جهان بود‪».‬‬
‫امي��دي درباره زم��ان و محل برگزاري اي��ن دوره از‬
‫همايش‌ ش��اعران ايران و جهان گفت‪« :‬همايش‪ ،‬دو روز‬
‫در تهران و دو روز در ش��يراز برگزار خواهد ش��د و دليل‬
‫انتخاب ش��يراز براي قس��مت دوم همايش‪ ،‬اين بود كه‬
‫ظ نام گرفته‪ ،‬نهاد‌هاي‬
‫بيس��ت ‌م كه روز بزرگداش��ت حاف ‌‬
‫مختلفي در ش��يراز به اين مناس��بت برنامه‌هايي خواهند‬
‫داشت و از آنجا كه فكر كرديم اين برنامه‌ها براي شاعران‬
‫خارجي جذابيت ويژه دارد بر آن ش��ديم كه قس��مت دوم همايش‬
‫همزمان با برگزاري اين برنامه در حافظيه برگزار شود‪».‬‬
‫اميدي در پايان يادآور ش��د‪« :‬هماهنگي‌هاي اوليه براي برگزاري‬
‫همايش صورت گرفته‪ ،‬شاعران خارجي از طريق سفارت جمهوري‬
‫اس�لامي‌ ايران يا بعضا از طريق رايزني و كمك كارشناسان‌ خارج از‬
‫كشور معرفي شده‌اند و براساس موافقت‌هاي اوليه‌‪ ،‬دعوتنامه‌هايي‬
‫را براي بيش از ‪ 50‬ش��اعر در ‪ 35‬كش��ور فرس��تاده‌ايم اما با توجه به‬
‫اين‌ك��ه هنوز يك ماه ب��ه برگزاري همايش مان��ده‪ ،‬احتمال تغيير و‬
‫جابه‌جايي در برخي برنامه‌ها وجود دارد‪».‬‬
‫نخس��تين دوره همايش شاعران ايران و جهان‌‪ ،‬فروردين‌ماه‌ سال‬
‫گذش��ته در سه ش��هر تهران‪ ،‬اصفهان‌ و ش��يراز با حضور صد شاعر‬
‫ايراني و خارجي برگزار شد‪.‬‬

‫شنبه‪ 19‬شهريور‪1390‬‬
‫‪ 11‬شوال ‪ 10، 1432‬سپتامبر ‪2011‬‬
‫شماره ‪ ،299‬پياپي ‪950‬‬
‫‪ 24‬صفحه‪ 200 ،‬تومان‬
‫‪ISSN: 1029-3345‬‬

‫صاحب‌امتياز‪ :‬خانه كتاب‬
‫نشاني‪ :‬خيابان انقالب اسالمي‬
‫خيابان برادران مظفر جنوبي‪ ،‬كوچه‬
‫خواجه‌نصير‪ ،‬پالك ‪ ،2‬طبقه چهارم‬
‫تلفن‪66966151 - 2 :‬‬
‫سازمان آگهي‌ها‪22255246 :‬‬
‫چاپ‪ :‬شركت افست‬
‫‪www.ketab.ir‬‬

‫‪2‬‬

‫مجموع ‌ه بیانات‬
‫رهبر معظم انقالب‬
‫درباره فتنه ‪88‬‬
‫نمايشگاه كتاب‬
‫البرز تا ‪ 20‬شهريور‬
‫ادامه دارد‬
‫‪3‬‬

‫اعالم اسامی‬
‫نامزدهای نهایی‬
‫جایز ‌ه بوکر‬
‫شرح حال‬
‫‪ 30‬فرانسوی‬
‫که سارکوزی‬
‫زندگی‌شان را‬
‫تباه کرد‬

‫چراغ راه‬
‫امام خميني (ره)‪:‬‬
‫او (آي��ت‌اهلل طالقاني) برای اس�لام به منزله‬
‫حضرت اب��وذر ب��ود‪ .‬زبان گوی��ای او‪ ،‬چون‬
‫شمشیر مالک اشتر بُرنده بود و کوبنده‪.‬‬

‫مجموعه‌ بیانات رهبر معظم‬
‫انقالب درباره فتنه ‪88‬‬

‫«نقش�� ‌ه نق��ش ب��رآب»‪ ،‬م��روری ب��ر بیانات‬
‫حضرت آیت‌اهلل س��یدعلی خامنه‌ای رهبر معظم‬
‫انقالب اس�لامی درباره فتنه س��ال ‪ 1388‬منتشر‬
‫شد‪.‬‬
‫این کت��اب مقدم��ه‌ای به قلم محمدحس��ین‬
‫صفارهرن��دی دارد که در بخش��ی از آن نوش��ته‬
‫اس��ت‪« :‬یک هفته از انتخابات ‪ 22‬خرداد س��پری‬
‫ش��ده بود و هفت روز سراس��ر هیجان‪ ،‬التهاب‪،‬‬
‫حیرت و تردید و آش��وبی ک��ه از برخی دل‌های‬
‫بیمار و کینه‌جو برمی‌آمد و در ش��عله‌های خش��م‬
‫جماعتی بازی‌خورده و غفلت‌زده زبانه می‌کشید‬
‫و به جان ش��هر ش��رر می‌زد و آن��ک در هفتمین‬
‫روز‪ ،‬امام م��ردم در میعاد آدینه از فراز منبر جمعه‬
‫ب��ا امت خویش س��خن می‌گف��ت‪ .‬کالمش زبان‬
‫ح��ال و ترجمان بغض فروخ��ورده و دل دردمند‬
‫مردمانی بود که آرزو داش��تند به شکرانه حماسه‬
‫بزرگ انتخابات که ب��ا ثبت رکورد چهل میلیونی‬
‫حضور به دس��ت آمده بود‪ ،‬جش��ن پیروزی برپا‬
‫کنن��د اما با دریغ و افس��وس‪ ،‬لحظه‌های ناب این‬
‫ای��ام را لگدکوب تمناهای ش��یطانی اهالی توهم‬
‫می‌یافتند‪»...‬‬
‫صفارهرن��دی در ادام��ه‪ ،‬ب��ا م��رور اجمالی‬
‫اتفاقات مرتبط با انتخابات و حاش��یه‌های آن در‬
‫پایان نوش��ته‌اش به ‪ 9‬دی ماه می‌رس��د‪ .‬به اعتقاد‬
‫وی در نهم دی‌ماه‪ ،‬پرش��ورترین حماسه حضور‬
‫و قی��ام مردمی برای تحکی��م بیعت با نظام و رهبر‬
‫انقالب اس�لامی تجربه ش��د و دش��من مبهوت‬
‫مان��ده بود و اصح��اب فتن��ه سرس��ام گرفته از‬
‫هیاهوی جش��ن ملی و گری��زان از چراغ دل‌های‬
‫مومنان پای��دار و ایرانیان وفادار‪ ،‬ب��ه کنج انزوا و‬
‫خلوت س��وت و کور و شام س��یاه و غریبانه خود‬
‫پناه بردند‪.‬‬
‫«نقشه‌ نقش برآب» از سوي انتشارات انقالب‬
‫اس�لامی‪ ،‬وابسته به موسس��ه پژوهشی فرهنگی‬
‫انقالب اس�لامی (دفتر حفظ و نشر آثار حضرت‬
‫آیت‌اهلل العظمی خامنه‌ای) در شمارگان پنج هزار‬
‫نسخه منتشر شده است‪.‬‬

‫معاون وزیر ارشاد از تحقق وعده‌های صنعت چاپ خبر داد‬

‫بهمن دری‪ ،‬مع��اون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و‬
‫ارشاد اسالمی در مراسم روز ملی صنعت چاپ گفت‪:‬‬
‫«اقدامات حمایتی وزارت ارش��اد از صنعت چاپ با‬
‫پیگی��ری معاون��ت فرهنگی و برپایی نشس��ت‌های‬
‫مستمر در کمیسیون فرهنگی دولت‪ ،‬استانداردسازی‬
‫چاپ نشریات و کتاب در چاپخانه‌های دستگاه‌های‬
‫دولتی به زودی تصویب می‌شود‪».‬‬
‫به گزارش خبرگزاری کت��اب ایران (ایبنا)‪ ،‬بهمن‬
‫دری در مراسم روز ملی صنعت چاپ که سه‌شنبه ‪15‬‬
‫ش��هریور در تاالر وحدت تهران برگزار ش��د‪ ،‬گفت‪:‬‬
‫«بس��یاری از دس��تگاه‌های دولتی ک��ه چاپخانه‌های‬
‫مجهز دارند‪ ،‬عالوه بر چاپ ملزومات دس��تگاه خود‪،‬‬
‫نسبت به دریافت س��فارش از بخش‌های دیگر اقدام‬
‫می‌کنند‪».‬‬
‫وی ادامه داد‪« :‬با این کار‪ ،‬صدمه بس��یاری به بخش‬
‫خصوصی وارد می‌ش��ود به گونه‌ای که بازار کار آنها‬
‫را راکد کرده است‪».‬‬
‫دری با اش��اره به مفاد این مصوبه‪ ،‬توضیح داد‪« :‬بر‬
‫این اس��اس‪ ،‬چاپخانه‌های دولتی باید به تش��کل‌ها و‬
‫واحده��ای خصوصی واگذار ش��وند که در صورت‬
‫تصوی��ب نهای��ی‪ ،‬نقط��ه مثبت��ی در ای��ن صنعت به‬
‫ش��مار می‌آید‪ .‬س��ال گذش��ته وعده دادیم‪ ،‬شورای‬

‫نمايشگاه كتاب البرز تا ‪ 20‬شهريور ادامه دارد‬

‫دومين نمايش��گاه‌ اس��تاني كتاب البرز كه از دوش��نبه ‪ 14‬ش��هريورماه كار خود را آغاز كرده‪ ،‬تا يكش��نبه‌ ‪20‬‬
‫ش��هريور‌ماه ادامه خواهد داش��ت‌‪ .‬در دومين نمايشگاه كتاب اس��تان البرز كه صدوهشتادوهشتمين نمايشگاه‬
‫ن آثار منتشر‬
‫ي انتشارات در ‪ 200‬غرفه‌ به ارايه تازه‌تري ‌‬
‫اس��تاني كتاب نيز محسوب مي‌شود‌ ‪ 300‬ناش��ر يا نمايندگ ‌‬
‫شده‌ كشور با ‪ 40‬درصد تخفيف پرداخته‌اند‪.‬‬
‫به گفته بهمن دري‌‪ ،‬معاون امور فرهنگي وزير فرهنگ و ارشاد اسالمي‌‪ ،‬طي سال گذشته ‪ 26‬نمايشگا ‌ه استاني‬
‫كتاب در كشور برگزار شده كه يكي از اين نمايشگاه‌ها در استان البرز بوده است‪ .‬دري كه دوشنب ‌ه هفته گذشته‌ در‬
‫مراسم افتتاحيه‌ نمايشگاه كتاب البرز‌ در جمع ناشران سراسر كشور به سخنراني پرداخت‪ ،‬يادآور شد‪« :‬براساس‬
‫آمار خانه‌كتاب طي دو س��ال ‪ 88‬و ‪ 129 ،89‬هزار عنوان كتاب منتش��ر شده‌اس��ت كه اين رقم نشان‌دهنده اهميت‬
‫كتاب در كشور است‪».‬‬
‫وي افزود‪« :‬از سال ‪ 58‬تا ‪ 89‬مجموعا ‪ 68‬هزار عنوان كتاب منتشر شده كه براساس برآورد‌هاي صورت گرفته‌‬
‫‪ 51‬درصد‌ كتا‌ب‌هاي منتشر شده‌ طي سال‌هاي ‪ 84‬تا ‪ 89‬مربوط به دولت نهم و دهم بوده‌اند‪».‬‬
‫دري اظهار داش��ت‪« :‬اس��تان البرز به دليل نوپا بود ‌ن نيازمند برگزاري نمايش��گاه‌هاي كتاب اس��ت و با توجه‬
‫به تمهيدات انديش��يده‌ ش��د ‌ه از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اس�لامي‪ ،‬حمايت‌هاي بسيار خوبي از اين استان‌‬
‫صورت گرفت ‌ه كه اميدواري ‌م اين كمك‌ها‌ و حمايت‌ها بتوانن ‌د بستر‌ها و زمينه‌هاي توسعه فرهنگي در بخش‌هاي‬
‫گوناگون به ويژه كتاب را در اين استان‌ به همراه داشته باشد‪».‬‬
‫تمقام‌معظم‌رهبري‪،‬‬
‫معاونامورفرهنگيوزيرارشاددربخشديگريازسخنانخودگفت‪«:‬براساسفرمايشا ‌‬
‫مهندسي فرهنگي يكي از مواردي است كه بايد به آن توجه ويژه و اساسي داشت از اين رو‌ بايد تدابير و تمهيدات‬
‫مهمي از سوي مسووالن در اين زمينه انديشيده شود‪».‬‬
‫ط معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسالمي و به‬
‫دومين نمايش��گا ‌ه كت اب اس��تان البرز كه توس ‌‬
‫همت موسس��ه نمايش��گاه‌هاي فرهنگي ايران برگزار مي‌شود‪ ،‬تا ‪ 20‬شهريور‌ از ساعت ‪ 15‬تا ‪ 22‬در محل موسسه‌‬
‫گلستان گلشهر واقع در ميدان‌ امام‌خميني‌(ره) شهر كرج‪ ،‬ميزبان عالقه‌مندا ‌ن كتاب خواهد بود‪.‬‬

‫مدیرعامل موسسه خانه کتاب عنوان کرد‬

‫‌تدوین‌کنندگان منشور اخالقی‬
‫از نویسندگان شناخته شده کشورند‬
‫علی ش��جاعی‌صایین‪ ،‬مدیر عامل موسس��ه خانه کتاب با اعالم اینکه‬
‫این موسسه در حا ‌ل حاضر قصد انتش��ار اسامی تدوین‌کنندگان منشور‬
‫اخالقی نویس��ندگی را ندارد‪ ،‬گفت‪« :‬تدوین‌کنندگان منشور اخالقی از‬
‫نویسندگان شناخته شده کشورند‪».‬‬
‫ش��جاعی‌صایین به خبرگزاری کت��اب ایران (ایبن��ا)‪ ،‬گفت‪« :‬زمانی‬
‫که به اعالم اس��امی تدوین‌کنندگان منش��ور اخالقی نياز باشد‪ ،‬ایشان را‬
‫معرفی می‌کنیم‪ .‬تدوین‌کنندگان از نویس��ندگان شناخته شده کشورند و‬
‫از صالحیت کافی برای تدوین منشور نویسندگی برخوردارند‪».‬‬
‫مدیر عامل موسس��ه خان��ه کتاب‪‌،‬درباره برگزاری جلس��ات هیات‬
‫امنای این موسس��ه ه��م گفت‪« :‬این جلس��ه‌ها بر اس��اس روال طبیعی‬
‫همیشگی در حال برگزاری‌اند‪».‬‬
‫بحث تدوین منش��ور اخالقی نویس��ندگی برای نخستین‌بار از سوی‬
‫شجاعی صایین‪ ،‬در آیین پاسداشت روز قلم مطرح شد‪ .‬به گفته وی چنین‬
‫منشوری باید زمینه‌ساز حفظ حقوق نویسندگان باشد‪.‬‬
‫بر این اس��اس و با برگزاری نشس��ت‌های تخصصی‪ ،‬بنا بر این شد تا‬
‫منشور اخالقی نویس��ندگی توسط یک کمیته ویژه تدوین شود و اکنون‬
‫گروهی از نویسندگان مشغول تدوین پیش‌نویسی برای این منشورند‪.‬‬
‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬

‫سیاس��ت‌گذاری صنعت چاپ تش��کیل می‌ش��ود و‬
‫خوشبختانه این آرزوی دیرینه اصحاب چاپ محقق‬
‫شد‪».‬‬
‫معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسالمی‬
‫درباره اهتمام این وزارتخانه در ش��کل‌گیری شورای‬
‫سیاس��ت‌گذاری صنعت چاپ‪ ،‬گف��ت‪« :‬پیش از این‬
‫قرار بود نشس��ت‌های شورا‪ ،‬هر سه ماه یک‌بار برگزار‬

‫‪2‬‬

‫با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسالمی‬

‫مراسم بزرگداشت آیت‌اهلل طالقانی‬
‫برگزار می‌شود‬

‫انجمن آثار و مفاخر فرهنگی کش��ور‪ ،‬مراس��م بزرگداشت‬
‫آیت‌اهلل س��ید محمود طالقانی مفس��ر بزرگ قرآنی را با حضور‬
‫وزیر فرهنگ و ارشاد اسالمی ‪ 21‬شهریور ماه برگزار می‌کند‪.‬‬
‫حجت‌االسالم محمدجواد ادبی‪ ،‬رییس انجمن آثار و مفاخر‬
‫فرهنگی کش��ور‪ ،‬در این باره عنوان کرد‪« :‬این انجمن در راستای‬
‫پاسداشت و نکوداشت مفاخر فرهنگی‪ ،‬همایش تجلیل از مقام‬
‫فرهنگ��ی و دین��ی این عالم ربانی را در ش��هریور ماه جاری برپا‬
‫می‌کند‪».‬‬
‫این مراس��م با حضور عده‌ای از اهالی قلم و فرهنگ‪ ،‬استادان‬
‫حوزه و دانش��گاه‪ ،‬طالب علوم دینی‪ ،‬عالقه‌مندان و جمعی از خانواده آیت‌اهلل طالقانی برگزار‬
‫می‌ش��ود‪ .‬همچنین دکتر س��یدمحمد حس��ینی‪ ،‬وزیر فرهنگ و ارش��اد اس�لامی و عده‌ای از‬
‫مس��ووالن‪ ،‬همفک��ران و ی��اران مرحوم آیت‌اهلل طالقانی در این نشس��ت درباره ش��خصیت‬
‫فرهنگی و مذهبی این عالم ربانی سخنرانی خواهند کرد‪.‬‬
‫مراس��م نکوداش��ت مرحوم آیت‌اهلل طالقانی از ساعت ‪ 17‬و ‪ 30‬دقیقه تاساعت ‪ 20‬دوشنبه‬
‫(‪ 21‬ش��هریور ماه) در تاالر ش��هید مطهری انجم��ن آثار و مفاخر فرهنگی به نش��انی خیابان‬
‫ولیعصر(عج)‪ ،‬پل امیر بهادر‪ ،‬خیابان س��رگرد بش��یری‪ ،‬ش��ماره ‪ 71‬برگزار می‌ش��ود‪ .‬عموم‬
‫عالقه‌مندان می‌توانند در این برنامه حضور یابند‪.‬‬

‫ش��ود که با حمایت و همراهی اعضای ش��ورا‪ ،‬از این‬
‫پس به صورت ماهانه برپا خواهد شد‪».‬‬
‫دری تصری��ح ک��رد‪« :‬وزارت فرهن��گ و ارش��اد‬
‫اس�لامی ب��ه تنهای��ی متولی صنعت چاپ نیس��ت و‬
‫وزارت صنعت‪ ،‬معدن و تجارت نیز اکنون یاریگر این‬
‫صنعت عظیم اس��ت تا مشکالت و مسایل مختلف آن‬
‫را برطرف سازد‪».‬‬
‫مع��اون ام��ور فرهنگی وزی��ر فرهنگ و ارش��اد‬
‫اسالمی‪ ،‬سند چشم‌انداز ایران ‪ 1404‬را هدف متعالی‬
‫این صنعت دانست و گفت‪« :‬نوسازی ناوگان صنعت‬
‫چاپ کش��ور در سه حوزه پیش از چاپ‪ ،‬چاپ و پس‬
‫از چاپ از جمله ضروریاتی محسوب می‌شود که در‬
‫این سند به آن توجه شده است‪».‬‬
‫وی اظهار امیدواری کرد‪ ،‬با یاری دست‌اندرکاران‬
‫و پیشکسوتان این صنعت که برخی از آنان بیش از ‪50‬‬
‫سال سابقه فعالیت در این صنعت دارند‪ ،‬صنعت چاپ‬
‫از حیث فرهنگی پویا و فعال باشد‪.‬‬
‫به گفته دری‪ ،‬تش��کیل کمیس��یون رس��یدگی به‬
‫تخلفات صنعت چاپ هم یکی دیگر از دستاوردهای‬
‫یک‌س��اله وزارت فرهنگ و ارش��اد اسالمی بود که با‬
‫حکم وزیر ارش��اد بر اس��اس آیین‌نامه هیات وزیران‬
‫فعالیت خود را آغاز کرده است‪.‬‬

‫‌وزیر ارشاد‬
‫درباره قرآن‌های چاپ چین‪:‬‬

‫مطلوب ما چاپ قرآن‬
‫در داخل کشور است‬

‫س��یدمحمد حس��ینی‪ ،‬وزیر فرهنگ و ارشاد‬
‫اسالمی با اشاره به بحث مربوط به غلط‌های چاپی‬
‫در قرآن‌‌های چاپ کش��ور چین‪ ،‬خواس��تار دقت‬
‫بیشتر در این زمینه شد و گفت‪« :‬مطلوب ما‪ ،‬چاپ‬
‫قرآن با کیفیت عالی در داخل کشور است‪».‬‬
‫سیدمحمد حسینی‪ ،‬سه‌شنبه‪ 15 ،‬شهریور‪ ،‬در‬
‫حاشی ‌ه دیدار با وزیر حج و اوقاف افغانستان درباره‬
‫موضع وزارت ارشاد درباره ورود قرآن‌های چاپ‬
‫چین به کشور گفت‪« ‌:‬باید در داخل کشور صنعت‬
‫چاپ آن‌قدر پیش��رفته باشد که به وارد کردن قرآن‬
‫از کش��ورهای دیگر نیاز نداش��ته باشیم‪ .‬هرچند‬
‫بعض��ی به خاط��ر وارد کردن قرآن‌های س��بک با‬
‫کاغذه��ای چندگرمی ای��ن کار را انجام می‌دهند‬
‫ول��ی مطلوب م��ا‪ ،‬چاپ قرآن ب��ا کیفیت عالی در‬
‫داخل کشور است‪ ».‬وی متذکر شد‪« :‬بحث ما فقط‬
‫به قرآن مربوط نمی‌ش��ود‪ ،‬بلک��ه منظور‪ ،‬کل آثار‬
‫چاپی اس��ت که کارشان باید در داخل انجام شود‪.‬‬
‫در گذش��ته هم مواردی بوده اس��ت که آثاری در‬
‫لبنان چاپ می‌شده‌اند که دلیل آن متاسفانه وجود‬
‫تجهیزات فرس��وده داخلي در بخش چاپ است‪،‬‬
‫به همین‌دليل وزارتخان��ه دیگر اجازه وارد کردن‬
‫دستگاه‌های چاپ دست چندم را نمی‌دهد‪ ».‬وزیر‬
‫ارش��اد افزود‪« :‬یک بخش چاپ به فرهنگ ارتباط‬
‫دارد‪ ،‬ولی بخش دیگر آن بیش��تر با صنایع مرتبط‬
‫است که امیدواریم وزارت صنايع به این موضوع‬
‫توجه بیشتری داشته باشد‪ ».‬حسینی گفت‪« :‬بنای‬
‫دولت این نیس��ت که در ای��ن زمینه تصدی‌گری‬
‫کن��د‪ ،‬بلکه بیش��تر می‌خواهد بخ��ش غیردولتی‬
‫فرهنگی فعال ش��ود‪ .‬بنابراین الزم است بانک‌ها‬
‫هم توجه بیش��تری به این موضوع داشته باشند تا‬
‫نیاز داخل تامین شود و در صادرات فعال شویم‪».‬‬

‬‬ ‫جولی��ن بارنز‪ ،‬نویس��نده انگلیس��ی کانادایی‬ ‫ه��م جزو منتخبان راه‌یافته ب��ه مرحله نهایی بوکر‬ ‫اس��ت‪« .‬‬ ‫به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)‪ ،‬مراس��م‬ ‫رونمایی از کتاب «جشن‌نامه ابوالحسن نجفی» عصر‬ ‫سه‌ش��نبه ‪۱۵‬ش��هریور در مرکز فرهنگی شهر کتاب‬ ‫برگزار ش��د و صالح حسینی‪ ،‬ضیا موحد‪ ،‬محمدعلی‬ ‫موح��د‪ ،‬فتح‌اهلل مجتبایی‪ ،‬عل��ی اصغر محمدخانی و‬ ‫امید طیب‌زاده در این جلسه سخنرانی کردند‪.‬این جایزه که ساالنه‬ ‫برگزار می‌شود‪ ،‬سال گذشته به هوارد جاکوبسن‪،‬‬ ‫نویس��نده و روزنامه‌نگار انگلیس��ی ب��رای رمان‬ ‫«سوال فینکلر» رسید‪.‬یکی از‬ ‫بحث‌برانگیزترین موضوع‌های کتاب مربوط به ایزابل پروست دسپرز‪ ،‬قاضی بلند پایه فرانسوی است که تا اکتبر‬ ‫سال قبل برای لیلن بتانکور تاجر ثروتمند فرانسوی کار می‌کرد و اکنون فاش می‌کند که سارکوزی شخصا برای‬ ‫انتخابات سال ‪ 2007‬از او پول دریافت کرده است‪.‬‬ ‫محمدعل��ی موح��د از دیگ��ر افرادی ب��ود که از‬ ‫آش��نایی‌اش با نجفی س��خن گفت و از «رگبار شدید‬ ‫کتابومقاله»درعصرحاضرشکایتکرد‪.‬‬ ‫وی آشنایی با نجفی را مربوط به سال‌های پایانی دهه‌‬ ‫‪ ۲۰‬خورشیدی در دانشکده ادبیات دانست که به گفته‬ ‫او این آشنایی با همکاری در موسسه انتشاراتی «نیل»‬ ‫و مجله «سخن» قوی‌تر شد‪.‬‬ ‫می‌کند و به همی ‌‬ ‫ويژگي‌هاي ش��خصیتی نجفی سخن گفت و ارتباط‬ ‫عاطفی با وی را اطمینان‌بخش و گیرا دانست‪.‬حضور نجفی در هر‬ ‫دو حوزه فراگیر و چندجانبه و همچنین سازنده است‬ ‫و او در زمره افرادی قرار دارد که تاثیرگذار‪ ،‬عمیق و به‬ ‫معنای واقعی کلمه محترم هستند‪».‬‬ ‫اعالم اسامی نامزدهای‬ ‫نهایی جایزه‌ بوکر‬ ‫فهرست ش��ش عنوانی نامزدهای نهایی جایز ‌ه‬ ‫‪ 50‬هزار پوندی بوکر در نشست خبری که در دفتر‬ ‫مرکزی بنیاد بوکر برگزار شد‪ ،‬اعالم شد‪.‬نجفی با اشاره‬ ‫به این‌که در این کتاب تمام مش��کالت گفته نشده‪ ،‬در‬ ‫مقابل برخی انتقادها از کتابش دفاع کرد و توضیحاتی‬ ‫در این‌باره داد‪.‬وی با ذکر مثال‌هایی درمورد‬ ‫حافظ‪ ،‬نیما و برخی دیگر از نویس��ندگان و ش��اعران‬ ‫ایران��ی‪ ،‬به ارزش حضور افرادی چون نجفی اش��اره‬ ‫ک��رد و گفت‪« :‬این افراد هم در آثارش��ان ارزش��مند‬ ‫هستند و هم در برخوردهایشان‪ .‬کالری تیلبوت حسابرس سابق خانواده ثروتمند بتانکور هم جزو افرادي است که در این کتاب به‬ ‫آنان اش��اره ش��ده است‪ .‬این دو با نخستین رمان‌های خود‬ ‫نامزد این جایزه مهم شده‌اند‪.‬‬ ‫وی ک��ه مدت‌های طوالنی هم��کار نجفی بود‪ ،‬از‬ ‫از سوی دو روزنامه‌نگار منتشر شد‬ ‫شرح حال ‪ 30‬فرانسوی که سارکوزی زندگی‌شان را تباه کرد‬ ‫دو روزنامه‌نگار فرانسوی در کتابی که هفته پیش به بازار آمده است‪ ،‬ابعادی از فساد مالی رییس‌جمهور فرانسه‬ ‫را فاش کردند و در آن از زیان‌هایی که به افراد مختلف وارد شده سخن گفته‌اند‪.‬برنده‌‬ ‫جایز‌ه «بوکر» ‪ 2011‬روز ‪ 18‬اکتبر (‪ 26‬مهرماه) در‬ ‫لندن طی مراسمی رسمی اعالم می‌شود‪.‬محمدعلی‬ ‫موحد افزود‪« :‬هدف بزرگانی چون ابوالحسن نجفی‬ ‫هم��واره حفظ حیثیت و حرم��ت واژگان بوده و تاثیر‬ ‫آثار وی بر این حوزه غیر قابل انکار است‪».‬همچنین‪ ،‬پروست دسپرز‪ ،‬خبرنگار‬ ‫فرانسوی در بخشی از کتاب فاش کرده که دستگاه اطالعات فرانسه خطوط تلفنی خبرنگاران این کشور را کنترل‬ ‫ن دليل او در موارد مختلفی مجبور شده که مسایل مربوط به سارکوزی را از طریق تلفن بیان نکند‪.‬‬ ‫ب��ه گزارش ایس��نا‪ ،‬در ای��ن فهرس��ت نام دو‬ ‫نویس��نده‌ کانادای��ی‪ ،‬پاتری��ک دویت نویس��نده‌‬ ‫«خواهران برادران» و واس��ی ادوجین خالق «بلوز‬ ‫ناتنی» به چش��م می‌خ��ورد‪ .‬‬ ‫بارنز پیش از این س��ه‌بار نامزد دریافت این جایزه‬ ‫ش��ده‪ ،‬ول��ی هن��وز موفق ب��ه دریافت آن نش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬دس��ت‌وپاهای پش��م‌آلود‬ ‫و الغرش را با آن اس��تخوان‌های درش��تش به‌شکلی‬ ‫اغراق‌آمیز به‌هم وصل کرده بودند‪».‬دی‪.‬‬ ‫مجتبای��ی در بخش��ی از س��خنانش‪ ،‬از تعص��ب‬ ‫نجفی به زبان فارس��ی‪ ،‬تجلیل کرد‪ .‫در مراسم رونمایی از «جشن نامه ابوالحسن نجفی» عنوان شد‬ ‫نجفی پاسدار رشید فرهنگ فارسی است‬ ‫ابوالحسن نجفي‬ ‫فت��ح‌اهلل مجتبایی‪ ،‬امید طبیب‌زاده و علیرضا موحد‬ ‫در مراس��م رونمایی از کتاب «جش��ن‌نامه ابوالحسن‬ ‫نجفی» که به کوش��ش طیب‌زاده منتش��ر ش��ده‪ ‌،‬این‬ ‫مترجم و پژوهش��گر را یکی از مهم‌ترین چهره‌هایی‬ ‫دانس��ت که در عصر حاضر به حفظ هویت و فرهنگ‬ ‫ایرانی و زبان فارسی همت گماشته است‪.‬‬ ‫فتح‌اهلل مجتبایی س��خنران بعدی این مراس��م بود‪.‬در‬ ‫بخش��ی از این رمان آمده‪« :‬شاید بتوان گفت مورگان‬ ‫مردی بود که تکه‌تکه ش��ده بود یا ش��اید هم همیشه‬ ‫تکه‌تک��ه بود‪ .‬‬ ‫او در پای��ان‪ ،‬زبان‌شناس��ی را علم��ی دانس��ت که‬ ‫هی��چ‌گاه پایان نمی‌یابد و انتقاد نکردن و ایراد نگرفتن‬ ‫را به معنای احترام گذاشتن به پیشینیان ندانست‪.‬‬ ‫در پای��ان این جلس��ه ه��م ابوالحس��ن نجفی به‬ ‫س��خنرانی کوتاه��ی پرداخ��ت و گفت‪« :‬ب��ا این‌که‬ ‫بس��یاری از کتاب «غلط ننویس��یم» من سخن گفتند‪،‬‬ ‫اما این کتاب‪ ،‬مهمترین اثر من نیست‪ ».‬او در کتاب شرح می‌دهد که چگونه در یک مورد بحث فساد مالی سارکوزی را بیان کرده‬ ‫ولی بعد از تهدید افراد ناشناس‪ ،‬مجبور شده از ادعای خود عقب‌نشینی کند‪ .‬‬ ‫‪ 26‬ژانویه فهرس��ت اولی ‌ه نامزدها شامل ‪ 13‬اثر‪،‬‬ ‫اعالم شده بود‪ ..‬اصال ش��اید از روز اول قطعات بدنش‬ ‫را س��رهم نکرده بودند‪ .‬تمام افرادی که در کتاب «سارکو مرا کشت» به آنها اشاره کرده‪ ،‬جزو‬ ‫دسته اخیرند‪ .‬مرگ مورگان» هم مانند‬ ‫بسیاری از داستان‌های تایلر به افرادی از قشر متوسط‬ ‫جامعه می‌پردازد و رازها‪ ،‬بحران‌ها و آرزوهای خاص‬ ‫آنان را روایت می‌كند‪.‬‬ ‫امید طبی��ب‌زاده‪ ،‬گردآورنده کتاب «جش��ن‌نامه‬ ‫ابوالحس��ن نجفی»‪ ،‬در این مراس��م صحبت‌هایش را‬ ‫با بحث درباره جریان‌های فکری مختلف آغاز کرد و‬ ‫نجفی را بخشی از سلس��له زنجیری دانست که ويژه‬ ‫کش��ور ایران است و در طول سال‌ها منتقل‌کننده ادب‬ ‫و دانش در فرهنگ بوده‌است‪.‬شخصیت اول این داستان در‬ ‫اوج خس��تگی از فضای خانه‪ ،‬با زوجی آشنا می‌شود‬ ‫و این س��ه نقر احساسی مشترک را بين خود مي‌يابند؛‬ ‫هیچ‌كس در امان نیست‪.‬‬ ‫وی توضی��ح داد‪« :‬باید مطالبی به این کتاب اضافه‬ ‫شود و از عالقه‌مندان به ادبیات می‌خواهم برای زنده‬ ‫نگه داشتن زبان فارسی فعالیتی انجام دهند‪».‬‬ ‫وی با اش��اره به این‌که نجفی شاگرد بزرگانی چون‬ ‫مارتینه و الزار بوده‪ ،‬اظهار کرد‪« :‬نجفی زبان‌شناس��ی‬ ‫نقش‌گ��را را به خوبی فراگرفت��ه و آن را در حوزه‌های‬ ‫گوناگون به خوبی به کار برده است‪».‬‬ ‫رم��ان «مرگ م��ورگان» با توصيف‌هاي��ي درباره‬ ‫زندگ��ی مورگان و ش��خصیت او آغاز می‌ش��ود‪ .‬‬ ‫میلر ب��ا رمان «دانه‌های برف» و اس��تیون کلمان با‬ ‫کتاب پرفروش «کبوتر انگلیسی» در این فهرست‬ ‫دیده می‌ش��ود‪ .‬‬ ‫آن تایلر س��ال ‪ 1941‬میالدی ب��ه دنیا آمد و تاكنون‬ ‫‪ 18‬رمان منتش��ر كرده است كه تنها دو عنوان از آنها در‬ ‫ایران ترجمه و منتشر شده‌‌اند‪.‬دغدغه‌های مردی میانسال و نگاهی‬ ‫واقع‌گرا و قابل ب��اور آن تایلر در این رمان‪ ،‬خواندنی‬ ‫است‪ .‬داستانی مملو از احساس تلخ شخصیت‌هایش‬ ‫كه با لحظاتی خنده‌دار و روایتی جذاب همراه اس��ت‪.‬‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫‪3‬‬ ..‬همچنین نام ای‪ .‬‬ ‫به گزارش خبرگ��زاری كتاب ایران (ایبنا)‪« ،‬مرگ‬ ‫مورگان» داس��تان سردرگمی‌های ش��یادی است كه‬ ‫مخاطب اثر به دلی��ل معصومیت ذاتی‌اش‪ ،‬نمي‌تواند‬ ‫از او متنفر ش��ود‪ .‬وی افزود‪« :‬ورود‬ ‫نجفی به س��ه حوزه «ترجمه»‪« ،‬زبانشناسی و لغت» و‬ ‫«عروض و قافیه» و رس��یدن به مدارج باال و ارایه آثار‬ ‫فاخر در هر سه زمینه‪ ،‬نشان دهنده فراگیر بودن دانش‬ ‫وی در زمینه‌های متفاوت است‪».‬‬ ‫نویس��ندگان در بخش��ی از کتاب از قول س��ارکوزی به ژاک دوپویدابی‪ ،‬تاجر مشهور فرانسوی جمله‌ای نقل‬ ‫کرده‌اند که جالب توجه است‪« :‬مردم دو دسته‌اند؛ آنانی که مرا کمک می‌کنند و بنابراین دوست من هستند و كساني‬ ‫که مرا کمک نمی‌کنند و دشمن من هستند‪ ».‬‬ ‫ضی��ا موحد هم س��خنانش را با ش��عری از حافظ‬ ‫آغ��از کرد و صحبت‌هایی درب��اره «حضور و وجود»‬ ‫چهره‌های مهم ارایه داد‪ .‬‬ ‫این رمان بر اس��اس زندگی یک شخصیت واقعی در‬ ‫دهه هش��تاد میالدی نوشته شده و یكی از مطرح‌ترین‬ ‫آثار آن تایلر محسوب می‌شود‪.‬حس یک پای��ان»‪ ،‬کتاب وی‪ ،‬از س��وی‬ ‫هیات داوران ش��گفت‌انگیز توصیف شده است‪.‬‬ ‫ب��ه گ��زارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ایندیپندن��ت‪ ،‬جرالد دووت و فابریک لومی‪ ،‬خبرنگاران‬ ‫لوموند در کتاب «س��ارکو مرا کش��ت» شرح حال سي نفر از سیاستمداران‪ ،‬تجار و کارمندان دولت فرانسه را نقل‬ ‫کرده‌اند که به گفته خودش��ان‪ ،‬اقدامات نیکال س��ارکوزی‪ ،‬زندگی یا ش��غل آنان را به تباهی کشیده است‪ .‬‬ ‫مورگان در فروش��گاهی مش��غول به كار است اما‬ ‫باوجود اين‌كه خانواده‌ای مهربان دارد‪ ،‬در میانس��الی‬ ‫احساس می‌كند ماندن در فضای خانه برایش سخت‬ ‫و غیر قابل تحمل شده است‪« .‬جایز‌ه ادبی من بوکر که به نام جایزه‬ ‫بوکر هم شناخته می‌شود‪ ،‬یکی از مهم‌ترین جوایز‬ ‫ادبی دنیاس��ت که هر س��ال به بهترین رمان نوشته‬ ‫شده به زبان انگلیسی به قلم نویسندگان کشورهای‬ ‫مش��ترک‌المنافع و ایرلن��د تعلق می‌گی��رد‪ .‬انگار اعضای بدنش را خیلی‬ ‫بد به‌هم چس��بانده بودند‪ .‬این نویسنده‌ ‪ 65‬ساله س��ال ‪ 1984‬با رمان‬ ‫«طوطی فلوبر»‪ ،‬س��ال ‪ 1998‬با رمان «انگلس��تان‪،‬‬ ‫انگلس��تان» و سال ‪ 2005‬با رمان «آرتور و جورج»‬ ‫نامزد جایزه‌ بوکر شده است‪ .‬‬ ‫طبیب‌زاده درب��اره تقابل زبان عربی و فارس��ی و‬ ‫هج��وم زبان‌های بیگانه به ایران صحبت کرد و افزود‪:‬‬ ‫«نجف��ی از مهم‌ترین چهره‌هایی اس��ت ک��ه به حفظ‬ ‫هویت‪ ،‬فرهنگ و زبان ایرانی کمک می‌کند‪».‬‬ ‫داستان «مرگ مورگان» در كتابفروشی‌های ايران‬ ‫رمان «م��رگ مورگان» نوش��ته آن تایلر‪ ،‬با ترجمه‬ ‫كیهان بهمنی منتشر شد‪ .

‬البته رياحي‬ ‫س��عي كرده در اين اثر‪ ،‬از راهبردي مشخص پيروي كند و مكتوبش‬ ‫را به‌گونه‌اي به رشته تحرير درآورد كه مخاطب خود را تا حد زيادي‬ ‫با تعريف‪ ،‬عملكرد و راهكارهاي تاثيرگذاري جنگ نرم آشنا كند‪.‬‬ ‫كتاب «ايران و آمريكا (توس��عه در بس��تر قدرت نرم رس��انه)» از س��وي مركز‬ ‫پژوهش‌هاي اس�لامي صداوس��يما در شمارگان دوهزار نس��خه‪ 280 ،‬صفحه و با‬ ‫قيمت چهارهزار و ‪ 500‬تومان روانه بازار كتاب شده است‪.‬بقره ‪»)194‬‬ ‫در چنين وضعيتي هنگامي كه س��راغ بخش پنجم با عن��وان «راهبرد رويارويي‬ ‫ب��ا تهديد نرم» مي‌رويم‪ ،‬عالوه بر توانمندس��ازي دروني س��اختار نظام جمهوري‬ ‫اسالمي‪ ،‬به راهكارهاي تدافعي اشاره مي‌شود‪‌،‬راهكارهايي كه اغلب بر پايه اصول‬ ‫و رفتارهاي فرهنگي استوارند و سخني از مقابله به مثل به ميان نمي‌آيد و اينجاست‬ ‫كه مش��تاقان مطالعه در حوزه جنگ نرم‪ ،‬خود را دلدادگان به مكتوبات حوزه دفاع‬ ‫نرم مي‌دانند و شايد اين وضعيت با عملكرد تا حدي قابل قبول كشورمان در مبارزه‬ ‫با جنگ نرم دشمنان متفاوت باشد‪.‬‬ ‫اين كتاب داراي شش بخش است كه هريك با‬ ‫نگرش��ي ويژه به مقوله جهاد اقتصادي مي‌نگرند‪،‬‬ ‫ام��ا پيش از آن‌كه اي��ن بخش‌ها آغاز ش��وند‪52 ،‬‬ ‫صفح��ه از اين كت��اب ‪ 311‬صفح��ه‌اي به مطالبي‬ ‫اختص��اص‌ يافته اس��ت ك��ه اگرچه در راس��تاي‬ ‫موضوع اصلي كتاب به رش��ته تحرير درآمده‌اند‪،‬‬ ‫اما به‌جز «ديباچه» و «پيش‌نوش��ت» ساير مطالب‬ ‫آن را نمي‌ت��وان در قالب «وروديه» به بحث كتاب‬ ‫قرارداد و جا داشت كه نويسنده‪ ،‬يا از آوردن چنين‬ ‫مطالب طوالني بعد از «ديباچه» و «پيش‌نوش��ت»‬ ‫خ��ودداري مي‌كرد يا آنها را هم در قالب بخش��ي‬ ‫جداگان��ه قرارم��ي‌داد‪ .‬در راس��تاي تثبيت سياست نرم‌افزاري‪ ،‬اشاعه دموكراسي‬ ‫غربي‪ ،‬كاهش مش��روعيت سياسي و تنزل ارزش‌ها و هنجارهاي فرهنگي‌ـ هويتي‬ ‫به منظور تضعيف و فروپاش��ي س��اختار داخلي جمهوري اسالمي ايران در صدر‬ ‫راهبرده��اي فرامل��ي اياالت متح��ده در برخورد با جمهوري اس�لامي ايران قرار‬ ‫گرفته است‪».‬‬ ‫نگاهي به كتاب «ايران و آمريكا (توسعه تضاد در بستر قدرت نرم رسانه)»‬ ‫جاي خالي «مقابله به مثل» در پژوهشي خواندني‬ ‫شهاب وفايي‪ :‬تاكنون كتاب‌هاي گوناگوني با موضوع جنگ نرم به رشته تحرير‬ ‫درآمده‌ان��د و در اغل��ب آنها عالوه بر ارائه تعريف از جن��گ نرم با محور خاص آن‬ ‫كتاب‪ ،‬به چگونگي اس��تفاده از قدرت نرم براي ايج��اد جنگ نرم در مقابله با ايران‬ ‫ازس��وي كش��ورهاي متخاصم عرصه فرهنگي اشاره مي‌ش��ود و صد البته آنچه از‬ ‫نگاه اغلب مولفان اين آثار پوش��يده مي‌مان��د‪ ،‬راهكارهاي مبارزه با‬ ‫كش��ورهاي متخاصم در جنگ نرم است‪ ،‬زيرا حداكثر راهكاري كه‬ ‫در اين‌گونه آثار مكتوب ارائه مي‌شوند‪ ،‬راهكارهاي تدافعي‌اند‪.‬‬ ‫فرضيه اصلي اين پژوهش بر اين اصل مبتني اس��ت كه سياس��ت‌هاي آمريكا در‬ ‫ابعاد قدرت نرم و رسانه‪ ،‬از طريق ديپلماسي عمومي با ايجاد تنش در زمينه تغييرات‬ ‫هنج��اري و باورهاي فرهنگي‪ ،‬درصدد ايجاد و توس��عه مخاطره براي امنيت ملي‬ ‫جمهوري اسالمي ايران است‪.‬‬ ‫آنتونی س��امرز و رابین سوان ماه گذشته کتابی را با‬ ‫عنوان «روز یازدهم؛ داس��تان کامل یازدهم سپتامبر»‬ ‫منتش��ر کردند‪ .‬‬ .‬ظاهرا آنچ��ه نقص كتاب‬ ‫محس��وب مي‌ش��ده اس��ت‪ ،‬پيش از آغاز بخش‬ ‫نخس��ت كتاب در قالب ‪ 52‬صفحه آورده شده‌اند‪،‬‬ ‫زيرا مطالعه مطالبي نظي��ر «ويژگي‌هاي اصطالح‬ ‫جه��اد اقتصادي»‪« ،‬نقش راهبردي س��ال ‪،»1390‬‬ ‫«نياز به انقالب اقتصادي و فرهنگي»‪« ،‬بانك‌هاي‬ ‫احتمالي دشمن براي مهار حركت جهادي مردم»‪،‬‬ ‫«نگاه ويژه اس�لام به اقتصاد»‪« ،‬توليد علم اقتصاد‬ ‫اسالمي»‪ ،‬مهم‌ترين گام جهاد اقتصادي»‪« ،‬عدالت‬ ‫اقتص��ادي‪ ،‬محور جهاد اقتص��ادي» و «عقالنيت‬ ‫دين��ي و جهاد اقتص��ادي» ثابت مي‌كن��د كه اين‬ ‫مطالب در زمره اهم موضوع‌هاي كتاب قراردارند‬ ‫و ب��ه يقين جاي آنان در فضايي پيش از آغاز بخش‬ ‫نخست نيست‪.‬دهمین‬ ‫سالگرد این واقعه ش��اید فرصت مناسبی برای یافتن‬ ‫پاسخ پرس��ش‌هایی درباره این واقعه است که اکنون‬ ‫یک دهه است بی‌جواب مانده‌اند‪.‬‬ ‫چاپ نخس��ت كت��اب «مبان��ي و راهبردهاي‬ ‫جهاد اقتصادي اثر سيدحس��ين اسحاقي را مركز‬ ‫نشر هاجر (وابس��ته به مركز مديريت حوزه‌هاي‬ ‫علميه خواهران) در ش��مارگان س��ه هزار نسخه‪،‬‬ ‫‪ 311‬صفح��ه و با قيمت چه��ار هزار و ‪ 700‬تومان‬ ‫روانه بازار كتاب كرده است‪.‬‬ ‫پيش از آن‌كه بيان ش��ود چنين فرضيه‌اي‪ ،‬چه پرسش‌هايي را ايجاد خواهد كرد‪،‬‬ ‫بايد گفت كه رياحي در اين اثر سعي در تبيين چگونگي اتكاي آمريكا به مولفه‌هاي‬ ‫تهديدزا در بستر قدرت نرم و رسانه در برخورد با ايران اسالمي است و البته اعتقاد‬ ‫‪4‬‬ ‫راسخ دارد كه رويكردهاي نرم‌افزاري ضد ايراني‪ ،‬سرمنشأ آمريكايي دارند‪.‬داستان این کتاب با ماجرای‬ ‫ربودن هواپیمای «امریکن ایرالین» و ش��رح عملکرد‬ ‫تروریس��ت‌ها و مس��ووالن امنیتی آمریکا و واکنش‬ ‫مس��افران این پرواز مرگبار آغازشده و در جستجوی‬ ‫حقیقت پنهان ش��ده در میان خاکستر بر جای مانده از‬ ‫برج‌های دوقلوی تجارت جهانی به پایان می‌رسد‪.‬‬ ‫«روز یازده��م» در حقیق��ت گ��زارش لحظ��ه به‬ ‫لحظه‌ای اس��ت از آنچه در این روز گذش��ته و تصویر‬ ‫واضح و دقیقی اس��ت از آنچه تا امروز از چشم جامعه‬ ‫آمریکا پنهان مانده است‪ .‬آنه��ا در این کت��اب این واقع��ه را از‬ ‫جنبه‌های گوناگون مورد بررس��ی ق��رار داده و به این‬ ‫مس��اله می‌پردازند که آیا نهادهای امنیتی آمریکا قادر‬ ‫بوده‌اند با اس��تفاده از اطالعات امنیتی و گزارش‌هاي‬ ‫واصله از وقوع این تراژدی انس��انی جلوگیری کنند و‬ ‫اینکه به‌راستی چرا مقامات پنتاگون و سایر مسووالن‬ ‫امنیتی تا به این حد در پیگیری این گزارش‌ها کوتاهی‬ ‫کرده‌اند‪.‬در ابت��داي اين بخش‪،‬‬ ‫نويسنده اين‌گونه مي‌نگارد كه آموزه‌هاي وحياني و ديني‪ ،‬به موضوع‬ ‫نرم‌افزارگرايي در حوزه دشمن‌شناس��ي و رويارويي با دشمن توجه‬ ‫داش��ته اس��ت‪ .‬در بخش‌هایی از این‬ ‫کتاب‪ ،‬مدارک و مس��تنداتی ارایه می‌شود دال بر اینکه‬ ‫پس از کنار رفتن کلینتون و به قدرت رس��یدن جورج‬ ‫ب��وش‪ ،‬تالش‌های کمیت��ه امنیت مل��ی آمریکا برای‬ ‫همفک��ری با بوش و معاون او‪ ،‬دی��ک چنی بی‌نتیجه‬ ‫بوده و تقاضای مقامات امنیتی برای برگزاری نشست‬ ‫اضط��راری کابینه و بررس��ی خطر حمل��ه احتمالی‬ ‫القاعده هم نادیده انگاشته شده است‪.‬‬ ‫آنتونی س��امرز‪ ،‬از نویس��ندگان آمریکایی اس��ت‬ ‫ک��ه تاکنون هف��ت اثر غیرداس��تانی او در فهرس��ت‬ ‫پرفروش‌ه��ای نیوی��ورک تایمز به ثبت رس��یده‌اند‪.‬‬ ‫او «جه��اد اقتصادي» را ي��ك راهبرد حياتي و‬ ‫مدبرانه مي‌داند و معتقد اس��ت‪« :‬اس��تعاره جهاد‬ ‫براي اقتصاد و اضافه اين‌دو مانند جهاد سازندگي‪،‬‬ ‫جهاد علمي و جهاد دانش��گاهي است كه به معناي‬ ‫كوشش براي شكوفايي اقتصاد است»‬ ‫از نگاه اين نويس��نده‪ ،‬اينك جمهوري اسالمي‬ ‫ايران در مس��ير چشم‌انداز ‪ 20‬ساله قدم برمي‌دارد‬ ‫و ض��رورت دارد كه با كار جه��ادي كه در ابتداي‬ ‫اين س��ند آمده است‪ ،‬دس��ت پيدا كرد؛ «با اتكا به‬ ‫ق��درت الي��زال الهي و در پرتو ايم��ان و عزم ملي‬ ‫و كوش��ش برنامه‌ريزي‌ش��ده و مدبرانه جمعي و‬ ‫در مس��ير تحقق آرمان‌ها و اصول قانون اساس��ي‪،‬‬ ‫در چش��م‌انداز بيست س��اله‪ ،‬ايران كشوري است‬ ‫توس��عه‌يافته ب��ا جاي��گاه اول اقتص��ادي‪ ،‬علمي‬ ‫و فن��اوري در س��طح منطقه با هويت اس�لامي و‬ ‫انقالب��ي‪ ،‬الهام‌بخش در جهان اس�لام و با تعامل‬ ‫سازنده و موثر در روابط بين‌الملل‪».‬‬ ‫نویس��ندگان این کت��اب با طرح س��وال‌هايی که‬ ‫در س��ال‌های گذش��ته همواره در ذهن مردم آمریکا‬ ‫بی‌جواب بوده اس��ت‪ ،‬تئوری‌ها و فرضیه‌های طرح‬ ‫ش��ده از س��وی مقام��ات دولت��ی را دور از ذه��ن و‬ ‫ساده‌انگارانه قلمداد می‌کنند‪.‬‬ ‫آنها س��ازمان هواپیمایی ایاالت متحده را هم به دلیل‬ ‫کوتاه��ی در تامی��ن امنیت پرواز‌ها‪ ،‬ب��ا وجود اطالع‬ ‫از باال رفتن خطر هواپیماربایی‪ ،‬مس��تحق س��رزنش‬ ‫می‌دانند‪.‬‬ ‫وي همچني��ن در مقدمه‌اش ب��ه تعريف واژه‬ ‫جه��اد كه از ريش��ه «ج‌ـ ه‍‌ـ د» مي‌آي��د‪ ،‬مي‌پردازد‬ ‫و ب��ر اهميت و جايگاه جهاد در دين مبين اس�لام‬ ‫تاكيد مي‌كند‪.‬‬ ‫کتاب «روز یازدهم؛ داس��تان کامل یازده سپتامبر»‪،‬‬ ‫‪ ۱۱‬جوالی ‪ ۲۰۱۱‬و از س��وی انتشارات رندم هاوس‬ ‫در ‪ ۶۲۴‬صفحه و به زبان انگلیس��ی به چاپ رس��یده‬ ‫است‪.‬‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫در جستجوی حقیقت گمشده‬ ‫پرن��از امی��ن‌داری‪ :‬بی‌تردید برای بیش��تر مردم‬ ‫آمریکا‪ ،‬يازدهم س��پتامبر ‪ ۲۰۱۱‬تاریک‌ترین روز در‬ ‫تاریخ معاصر این کشور به‌شمار می‌آید؛ حادثه‌ای که‬ ‫نه‌تنها بر آمریکا بلکه بر تمام دنیا تاثیر گذاشت‪ .‬‬ ‫اسحاقي به سابقه واژه‌هايي كه با كلمه جهاد از‬ ‫س��ال‌هاي آغازين انقالب اسالمي همراه شده‌اند‬ ‫اش��اره مي‌كند‪ ،‬واژه‌هايي نظير «جهاد سازندگي»‪،‬‬ ‫«جهاد كش��اورزي»‪« ،‬جهاد دانشگاهي» و «جهاد‬ ‫علمي و فناوري»‪.‬‬ ‫به عقيده اين نويس��نده‪« ،‬ترسيم خطوط راهبردي اياالت متحده‬ ‫آمري��كا درباره جامعه هدف و ايدئول��وژي معارض‪ ،‬بر بنياد حذف‬ ‫باورمندي نخبگان و مردم‪ ،‬سلب اراده و روحيه مقاومت و بي‌ثبات‌سازي ايدئولوژي‬ ‫دولت اس��توار مي‌گردد‪ .‬‬ ‫س��امرز و س��وان با دسترس��ی به تازه‌ترین اسناد‬ ‫رس��می منتش��ر ش��ده درباره حادثه یازده سپتامبر و‬ ‫گفت‌وگ��و با ش��اهدان عینی و خان��واده قربانیان‪ ،‬در‬ ‫کتابش��ان ب��ه وضوح نش��ان می‌دهند که اش��تباه‌ها و‬ ‫سهل‌انگاری مقامات سیا و همچنین اف‪.‬‬ ‫تا اينجاي كار‪ ،‬مي‌توان برداشت كرد كه طبق آموزه‌هاي ديني بايد‬ ‫در براب��ر تهاجم‪ ،‬دفاع كرد‪ ،‬اما وقت��ي رياحي براي تصديق ادعايش‬ ‫مثال��ي از قرآن كريم م��ي‌آورد‪ ،‬قدري موضوع تغيي��ر پيدا مي‌كند و‬ ‫مش��خص مي‌ش��ود كه ما هم به حمله در برابر حمله مجاب و مجاز‬ ‫شده‌ايم و نه‌فقط به دفاع در برابر حمله!‬ ‫رياحي اين‌گونه مي‌نويسد‪« :‬قرآن كريم در حكم مقابله به مثل چنين مي‌فرمايد‪:‬‬ ‫«فمن اعتدي عليكم فاعتدوا عليه بمثل ما اعتدي عليكم» پس هر كس به شما تعدي‬ ‫كرد‪ ،‬همان‌گونه كه به شما تعدي كرده‪ ،‬بر او تعدي كنيد‪(.‬بی‪‌.‬ای تا چه‬ ‫حد در ش��کل‌گیری این واقعه تاثیرگذار بوده اس��ت‪.‬‬ ‫«قدرت نرم در گفتمان‌هاي اس�لامي و ليبرال دموكراس��ي» يكي از وجوه تمايز‬ ‫اين كتاب با س��اير مكتوبات حوزه جنگ نرم اس��ت‪ ،‬زيرا نويس��نده سراغ موضوع‬ ‫مهم��ي با عن��وان «جنگ نرم در آموزه‌ه��اي ديني» مي‌رود‪ .‬‬ ‫نويس��نده اين اثر به بهانه نام‌گذاري سال ‪1390‬‬ ‫هجري شمسي توسط حضرت آيت‌اهلل خامنه‌اي‪،‬‬ ‫مقام معظم رهبري‪ ،‬به‌عنوان سال «جهاد اقتصادي»‬ ‫ب��ه دو واژه «جهاد» و «اقتصاد» توجه ويژه‌اي كرده‬ ‫و از كنار هم ق��راردادن اين دو واژه نيز تعابير قابل‬ ‫تأملي ارايه كرده است‪.‬‬ ‫كت��اب «ايران و آمريكا (توس��عه تضاد در بس��تر قدرت نرم)» اثر‬ ‫محمدرضا رياحي هم در زمره اين‌گونه كتاب‌هاس��ت‪ .‬‬ ‫وی همچنی��ن به‌عن��وان وقایع‌نگار جن��گ ویتنام و‬ ‫درگیری‌های خاورمیانه با شبکه‌های خبری مهم دنیا‬ ‫همکاری داشته است‪.‬‬ ‫ای��ن کتاب در مرور روزه��ای پیش و پس از یازده‬ ‫سپتامبر به عملکرد دولت جورج بوش و سازمان‌های‬ ‫امنیت��ی و به‌ویژه وزارت امور خارجه آمریکا اش��اره‬ ‫می‌کند که چگونه با نادیده گرفتن هش��دار‌ها‪ ،‬امنیت‬ ‫کش��ور را به مخاطره انداختن��د‪ .‬به اين مفهوم كه اگر دش��من برخي از سازوكارهاي‬ ‫جنگ رواني را در س��تيز نرم به كار برد‪ ،‬جامعه اسالمي هم در دفاع و‬ ‫ايستادگي در برابر تهاجم‪ ،‬بايد از همه امكانات بهره گيرد‪.‫مناسبت‌ها‬ ‫‪ 11‬سپتامبر و سوال‌هاي بي‌پاسخ‬ ‫بنايي بر دو ستون‬ ‫«جهاد» و «اقتصاد»‬ ‫پويا راد ‪« :‬مباني و راهبردهاي جهاد اقتصادي»‬ ‫عنوان كتابي اس��ت به قلم سيد حسين اسحاقي كه‬ ‫از سوي مركز نشر هاجر (وابسته به مركز مديريت‬ ‫حوزه‌هاي علميه خواهران) منتشر شده است‪.

‬‬ ‫به نظر شما ضعف ادبيات پايداري كجاست؟‬ ‫در جاهايي دچار ضعف هس��تيم‪ .‬‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫‪5‬‬ .‬هنگامي كه رهبر بزرگي‬ ‫چون امام خمینی(ره) داشتيم‪ ،‬ايشان به مثابه باالترين‬ ‫مفس��ر قرآن بودند‪ .‬اسلحه آنها هم ابتدايي بود‪..‬‬ ‫نگاهت��ان به خلق كتاب‌هاي متعدد در زمينه ادبيات‬ ‫پايداري چگونه است؟ كليت آن را چطور ارزيابي‬ ‫مي‌كنيد؟‬ ‫خيل��ي از كارها طي اين س��ال‌ها مطرح ش��دنداما‬ ‫متأسفانه هنوز اثري كه ش��اهكار باشد در اين عرصه‬ ‫خلق نش��ده است‪ .‬‬ ‫پس در اين جبهه‌ها ش��يعه‪ ،‬سني‪،‬‬ ‫مس��يحي و‪ .‬‬ ‫آقاي خليلي! جنگي كه در ذهن ش��ماي نويس��نده‬ ‫اس��ت بي‌ترديد مي‌توان��د تفاوت‌هاي��ي با دیگر‬ ‫ذهنیت ها داش��ته باشد‪ .‬‬ ‫واضح‌تر بگوي��م‪ ،‬بايد به جاي اعط��اي پول به دنبال‬ ‫گنج‌هايي درون قلب‌هاي نويسندگان جنگ بگردند‪.‬از ميان كتاب‌هاي اين نويس��نده‬ ‫مي‌توان ب��ه «گام به گام با انقالب»‪« ،‬فتوا»‪« ،‬تركه‌هاي‬ ‫درخت آلبالو» و ‪ .‬ما قدرداني گدايي نمي‌كنيم‪،‬‬ ‫بلك��ه بايد نفس زحمت و كار فرهنگي‌اي كه ش��كل‬ ‫مي‌گيرد ابتدا به طور صحيح درك شود‪.‬‬ ‫مي‌گويد؛ اگر مس��لمان نيس��تيد‬ ‫آزادمرد باشيد‪ ..‬دغدغه ما‬ ‫انجام وظيفه بود‪.‬‬ ‫فرهنگ دفاع مقدس در ادامه با چه دس��تاوردهايي‬ ‫توسط فرهنگ مذهبي مردم تقويت شد؟‬ ‫زبان ما زبان قرآن اس��ت‪ .‬‬ ‫در حال حاضر چه كتابي در دست انتشار داريد؟‬ ‫جلد س��وم رم��ان فتوا را در دس��ت انتش��ار دارم‪.‬حتي عده‌اي كه‬ ‫در اين عرصه به صورت دلس��وزانه فعاليت كرده‌اند‬ ‫قدرش��ان را ندانسته‌ايم‪ ..‬‬ ‫اگ��ر چ��اپ و توزيع آث��ار مكتوب عرص��ه دفاع‬ ‫مقدس از سوي نهادهاي رسمي به سمت نهادهاي‬ ‫نيمه‌رسمي و حتي خصوصي گرايش يابد‪ ،‬معضل‬ ‫موجود تا چه اندازه كم مي‌شود؟‬ ‫ناش��ر به كتاب��ي ن��گاه مي‌كند كه پول��ش برايش‬ ‫بازگردد‪ .‬در مواردي هم كه تانك‬ ‫را مي‌داد گلوله‌اش را به مردم نمي‌س��پرد يا تانك بود‬ ‫اما به هر دليل نمي‌ش��د از آن اس��تفاده كرد‪ .‬امام حس��ين(ع)‬ ‫كس��ي اس��ت كه در تاريخ راه را‬ ‫به تمام بش��ريت نش��ان مي‌دهد‪.‬دولت بني‌صدر هم همه زاغه‌ها را قفل كرده‬ ‫بود و به كسي اسلحه نمي‌داد‪ .‬قب ً‬ ‫ال ناش��راني در عرصه‬ ‫ادبي��ات دفاع مقدس براي رضاي‬ ‫خ��دا كار مي‌كردند‪ ،‬اما اكنون اگر‬ ‫ده برابر پول يك مؤسسه فرهنگي‬ ‫را ه��م به برخ��ي از آنه��ا بدهيد‪،‬‬ ‫حاض��ر ب��ه هم��كاري نيس��تند‪.‬بايد به دنبال ناش��رانی بود كه واقع ًا مي‌خواهند‬ ‫كار فرهنگ��ي انجام دهند‪ .‬پس هنگامي كه‬ ‫نيروهاي بيگانه به كش��ور عزيزم��ان حمله مي‌كنند‪،‬‬ ‫مساله مقاومت و پايداري شكل مي‌گيرد‪.‬اين موارد‬ ‫را در تاريخ دفاع مقدس��مان جزء ب��ه جزء مي‌توانيم‬ ‫مطالعه كنيم‪.‫فرشاد عليزاده‬ ‫گفت وگو با «اكبر خليلي» درباره ادبيات پايداري‬ ‫گنج‌ قلبي‌ نويسندگان را جست‌وجو كنيم‬ ‫اكب��ر خليلي س��ال ‪ 1325‬در خيابان ‪ 17‬ش��هريور‬ ‫ته��ران متولد ش��د‪ .‬از اين رو صرف ًا دنبال كتاب‌هايي مي‌رود كه‬ ‫به فروش برسد‪ ،‬حال محتواي كتاب هرچه مي‌خواهد‬ ‫باش��د! پس بايد فضايي فراهم كنيم تا ناش��ران ضرر‬ ‫نكنند‪ .‬هم��ه آنها مي‌خواس��تند‬ ‫اس��لحه‌هايي را كه مردم از رژيم ش��اه گرفته بودند به‬ ‫دست بياورند‪ .‬آن كودك و اين درجه‌دار‪ ،‬هر‬ ‫دو مبارزه كردن��د و اين اصطالحات هم همگي دفاع‬ ‫را به همراه دارند‪.‬بايد آثاري را خواند كه كار دل باشند‪.‬بچه‌ه��اي اين‬ ‫مملك��ت ب��ا اش��ك ريخت��ن در‬ ‫دام��ان ع��زاي امام حس��ين‌(ع)‬ ‫بزرگ ش��ده‌اند‪ .‬آنها كشوري مثل عراق‬ ‫را وادار كردن��د تا مرزهايم��ان را ناامن كند و از همان‬ ‫روزها به مرزهايم��ان حمله مي‌كرد‪ ..‬وجود داشتند ولي‬ ‫همان مس��ير امام حس��ين (ع) را‬ ‫طي كردند‪.‬مي‌گفتند كه يكي‬ ‫از مهم‌تري��ن كارها حفظ مرزهاي مملكت اس��ت اما‬ ‫اصل محور صحبت‌هاي امام(ره)‬ ‫ظلم‌س��تيزي بود‪ .‬متأس��فانه هيچ‌گونه تجهيزاتي هم وجود‬ ‫نداشت‪ .‬‬ ‫قلب نويسندگان جنگ تسخيرشدني است‪.‬در حوزه‬ ‫كتاب‪ ،‬كمك‌ه��اي زيادي هم در‬ ‫اين راس��تا وجود دارد ولي آنچه‬ ‫بايد محوريت داشته باشد در ميان‬ ‫نيس��ت‪ .‬از طرف��ي هم كتاب‌هايي‬ ‫كه توس��ط بعضي از ناش��ران دولتي چاپ مي‌شوند‬ ‫اغلب از س��وي مخاطبان مورد اس��تقبال جدي قرار‬ ‫نمي‌گيرند‪.‬س��هم خواهان قدرت سروصدايشان‬ ‫از كردس��تان‪ ،‬اهواز و خرمشهر بلند شد‪ .‬اگر‬ ‫مي‌گوييم فالن كتاب توس��ط فالن ناش��ر چاپ شود‬ ‫بايد سراغ ناشران و نويسندگاني برويم كه عقيده‌شان‬ ‫فرهنگس��ازي و ارتقاي س��طح فرهنگ جامعه است‪.‬‬ ‫اگر بش��ود كاري انج��ام داد تا با همي��ن آثاري كه‬ ‫از س��وي نهاده��اي رس��مي چاپ مي‌ش��وند نظر‬ ‫مخاطبان را جلب كرد؛ چه پيش مي‌آيد؟‬ ‫اگر چنين باش��د باي��د قبول كرد كه م��ردم‪ ،‬مردم‬ ‫منطقي‌اي هس��تند‪ ،‬درك دارن��د و مي‌فهمند‪ .‬‬ ‫چطور مي‌ت��وان فرهنگ دفاع مقدس را‪ ‬جذاب اما‬ ‫تمام و كمال به نسلي ديگر انتقال داد؟‬ ‫پاس��خ اين پرسش را من نمي‌توانم ارایه دهم چون‬ ‫در رأس مس��ووليت‌هاي اجرايي‬ ‫فرهنگي ق��رار ن��دارم‪ ..‬‬ ‫اين س��ه جلد كتاب وقايع پيش از انقالب را از س��ال‬ ‫‪ 1330‬تا ش��هادت محمد بخاراي��ي و يارانش به دليل‬ ‫اعدام انقالبی حسنعلی منصور(نخست وزیر وقت)‬ ‫دربرمي‌گیرد و حاصل بيست سال كار من است‪.‬‬ ‫دفاع مردم چگونه ادامه يافت؟‬ ‫مردم كوچه و بازار اعم از كاسب‪ ،‬آهنگر‪ ،‬دكتر و‪.‬اگر هم مي‌خواس��ت براي مردم‬ ‫عادي كوچه و بازار به عنوان بزرگترين مفسر صحبت‬ ‫كند‪ ،‬زبان��ش را به اندازه همين م��ردم پایين مي‌آورد‬ ‫تا دركش براي آنها آس��ان‌تر باشد‪ .‬البته دولت هم‬ ‫س��عي داشته اين فضا را درست كند‪ ،‬اما راهي را براي‬ ‫اين كار نيافتند كه به نتيجه برسد‪.‬‬ ‫اسلحه به دس��ت گرفتند‪ .‬اش��اره كرد که عم��ده آنها درباره‬ ‫وقایع انقالب اسالمی‌اند‪.‬‬ ‫آنچه دغدغه ش��ما را به نوشتن داستان درباره ادب‬ ‫پايداري ترغيب مي‌كرد‪ ،‬چه بود؟‬ ‫نويسنده هميشه رس��التي برعهده دارد‪ .‬‬ ‫مي��ان ادبي��ات جنگ‪ ،‬دف��اع مقدس‪ ،‬پاي��داري و‬ ‫مقاومت تفاوتي قایل مي‌شويد؟‬ ‫من هم��ان طور كه تفاوتي مي��ان يك كودك ‪8-9‬‬ ‫س��اله و يك درجه‌دار قایل نمي‌شوم‪ ،‬تفاوتي هم ميان‬ ‫اين عبارات قایل نيستم‪ .‬سعي داشتند‬ ‫بي��ن قوميت‌ها جنگ‌هايي به وجود آورند و اين آتش‬ ‫معركه را هم به مطبوعات بكشانند‪ .‬‬ ‫در ابتدا يك اس��لحه ژـ‪ 3‬همراه ‪ 10‬نفر ديده مي‌ش��ود‬ ‫يا يك آر‌پي‌جي ب��ا صد نفر! اين مردم عادي به مناطق‬ ‫خرمش��هر و ش��لمچه مي‌رفتند و مقاومتشان را آغاز‬ ‫مي‌كردند‪ .‬ايش��ان با اين كار‬ ‫پي��ام خداوند را به مردم مي‌دادن��د‪ .‬‬ ‫بس��ياري از اف��رادي هم كه كتاب‬ ‫چاپ مي‌كنند‪ ،‬اغلب سعي دارند‬ ‫پول اين كاالي فرهنگ��ي را در عرصه‌هاي ديگري به‬ ‫كار گيرن��د؛ مثالچاپخانه راه بيندازند‪ .‬به ما راه آزادمردي‬ ‫و جوانم��ردي را نش��ان مي‌دهد‪.‬پس ما‬ ‫باي��د فرهنگ نش��ر را در جامعه‌مان تغيي��ر دهيم‪ .‬آمريكا و انگليس‬ ‫هم در اين بين نقش داش��تند‪ ..‬از سويي نبايد كارهاي سفارشي را‬ ‫ديد‪ .‬روايت شما از جنگ به چه‬ ‫شكل است؟‬ ‫اولين كساني كه جنگ را با ما شروع كردند گروه‌ها‬ ‫و اح��زاب داخل��ي بودند‪ .

‬بخش دیگر‪ ،‬حمایت از این کتاب‌هاست‪ .‬به‬ ‫نظرم قدری از مش��کالت موجود به اس��تقبال کمرنگ‬ ‫جامعه س��ینمایی ایران از کتاب‌ها برمی‌گردد‪ .‫مناسبت‌ها‬ ‫برگزاري دو دوره كتاب سال سينما در سال‌هاي اخير نشان از آن دارد كه توجه بيشتري به اين دسته از كتاب‌ها انجام شده است‪ .‬به عنوان‬ ‫نمونه اگر روی فیلمنامه «هفت سامورایی» کار کرده‌ام‪،‬‬ ‫تمام ش��ات‌های( نماهاي) آن که چیزی حدود ‪1500‬‬ ‫شات بوده‪ ،‬مورد بررسی قرار داده‌ام و تک‌تک اين نماها‬ ‫ه��مقابلمطالعهاس��ت‪.‬او س��ال‌ها در‬ ‫نشريه «فيلم» بخش «نماي دور» را اداره مي‌كرد‪ .‬به گفته كارشناسان اين آثار مي‌توانند سطح علمي دانشگاه‌هاي هنري كشور را افزايش دهند و از سويي‬ ‫به بدنه سينمايي ايران هم ياري برسانند‪ .‬او همچنين كتاب‬ ‫«س��ینمایفراگیرهند»رابهفارس��يترجمهكردهاست‬ ‫كه سينماي هند را از جنبه تاريخي بررسي كرده بود‪ .‬بس��یاری از‬ ‫کتاب‌هاییکهمنکارکرده‌اموبهنظرمی‌آیدکهمی‌تواند‬ ‫مورد استفادۀ همه قرارگیرد‪ ،‬در ابتدا برای کالس‌های‬ ‫خودم نوش��ته یا ترجمه ش��ده‌اند‪ .‬مثال در‬ ‫چن��دس��الاخی��رکارهایخوبومتفاوتیراش��اهد‬ ‫بوده‌ایم که توسط تعدادی از ناشران مانند نشر چشمه‬ ‫و اختران در زمینه سینما منتشر شده‌اند که آثار باارزش‬ ‫و بس��یار خوبی بوده‌اند و این ناش��ران توانس��ته‌اند به‬ ‫رسالتشان در تولید کتاب‌های سینمایی تأثیرگذار عمل‬ ‫کنند‪ .‬ی��انمونهدیگر‪،‬دوجلدکتاب‬ ‫مصوب وزارت علوم اس��ت که در حقیقت کتاب‌های‬ ‫تخصصی کارشناسی ارشد هستند‪ .‬‬ ‫البته حتما راه‌های دیگری هم وجود دارد‪ .‬‬ ‫به هر حال‪ ،‬انتظار می‌رفت نهادهایی که مدعی امور‬ ‫فرهنگی هستند‪ ،‬مانند بنیادها یا دانشگاه‌های سینمايي‬ ‫روی این مس��أله کار کنند‪ .‬البته اصل بسياري از کتاب‌های‬ ‫معتب��ری را ک��ه از زبان‌ه��ای دیگری مانند انگلیس��ی‬ ‫ترجم��ه ش��ده‌اند خوانده‌ام و به همي��ن دليل مي‌توانم‬ ‫دربارهاکثرااينترجمه‌هانظربدهم‪.‬با اين همه براي رسيدن به شرايط بهتر و‬ ‫كاوه رحماني‬ ‫تكامل آثار سينمايي‪ ،‬نياز به تحوالتي جدي داريم‪ .‬به همین جهت فکر می‌کنم که نقش این‬ ‫کتاب‌های سینمایی در ایران بسیار پررنگ‌تر است‪.‬یک راه این حمایت کاری‬ ‫اس��ت که فارابی در گذش��ته انجام می‌داد‪ .‬ما چه‬ ‫از نظر کتابخوانی و چه از نظر سینما به قضیه نگاه کنیم‪،‬‬ ‫این کتاب‌ها در هر حال وسیله‌ای براي ارتقای فرهنگ‬ ‫کشور به شمار می‌آیند و فکر می‌کنم ارزش این را دارند‬ ‫که مورد حمایت قرار گیرند‪ .‬مثال کمتر دیده می‌ش��ود که در حوزه‬ ‫روانشناس��یس��ینمایاحوزه‌هایمیانرش��ته‌ایمانند‬ ‫رابط��هجهانیش��دنوس��ینماونظای��رآنکارترجمه‬ ‫ص��ورت گیرد‪ .‬‬ ‫بهعقیدۀش��ماوضعیتکنونیکتاب‌هایس��ینمایی‬ ‫چگونه است و به‌طور مثال در یک سال اخیر چه تعداد‬ ‫کتاب‌های سینمایی خوب و مفید مشاهده ديده‌ايد؟‬ ‫البته به‌طور مش��خص نمي‌خواهم از کتابی نام ببرم‬ ‫اما با توجه به آنچه مشاهده کرده‌ام می‌توانم بگویم که‬ ‫س��ال گذش��ته هم مانند سال‌های قبل‌تر بوده و تفاوت‬ ‫چندانینداش��تهاس��ت‪.‬ام��اچني��نمكان‌هاييدرايرانچندان‬ ‫فعال نيس��ت‪ .‬‬ ‫این دشواری به دلیل سلیقه‌ای بودن ترجمه‌هاست؟‬ ‫بله‪ ،‬مثال مترجم به هر دلیلی از کتابی خوشش آمده‬ ‫یا شنیده که عنوانی در بازار کتاب فروش خوبی دارد‪،‬‬ ‫مانن��د کتاب‌هایی که درباره فیلمنامه‌نویس��ی موجود‬ ‫هستند‪ .‬بعض��یازکتاب‌هایکلیدیرش��ته‬ ‫س��ینما تا امروز ترجمه نش��ده‌اند‪ ،‬در حالی‌که برخی‬ ‫کتاب‌هایی که از نظر ارزش علمی س��طح متوس��ط یا‬ ‫پایین��ی داش��ته‌اند تاکنون باره��ا و بارها با ترجمه‌های‬ ‫مشابه تجدید چاپ شده‌اند‪.‬در حقیقت ‪80-70‬‬ ‫درصد آنها به همین منظور کار ش��ده اس��ت‪ .‬وي كه مولف كتاب‌هاي درس��ي دانش��جويان‬ ‫راديو و تلويزيون و سينماست‪ ،‬آثاري چون «رسانه‌ها‬ ‫و مدرنیت��ه‪ :‬نظریه اجتماعی رس��انه‌ها»‪« ،‬تلویزیون در‬ ‫جه��ان»‪« ،‬هفت س��امورایی»(فیلمنامه)‪« ،‬نقطه دید در‬ ‫س��ینما‪:‬نظریهروایتوذهنیتدرس��ینمایكالسیك»‬ ‫و«نشانه‌شناس��یوزیباشناس��یسینما»بخشيديگراز‬ ‫ترجمه و تاليف‌هاي اوست‪.‬‬ ‫به اعتقاد من برای کس��ی که به س��ینما عالقه‌مند و مایل‬ ‫است در زمینۀ دلخواهش مواد اصلی را به دست بیاورد‪،‬‬ ‫بویژه اگر بخواهد مطالعات میان‌رش��ته‌ای داشته باشد‪،‬‬ ‫استفاده از کتاب‌های موجود به زبان فارسی اگر نگوییم‬ ‫غیرممکن‪،‬کاريبسیاردشواراستواینمشکلیاست‬ ‫که ما از سال‌ها قبل با آن مواجه بوده‌ایم‪.‬بزرگترینمسأله‌ای‬ ‫که درباره این کتاب‌ها وجود دارد این است که انتخاب‬ ‫آنها س��لیقه‌ای و به دلخواه مترجمان انجام می‌ش��ود و‬ ‫معموال به شکل سازمان‌یافته روی کتاب‌های سینمایی‬ ‫کار نمی‌ش��ود‪ .‬بنابر این کتاب‌های مشابه بسیاری در این زمینه‬ ‫داریم اما این بدان معنا نیس��ت که یک عالقه‌مند رش��ته‬ ‫فیلمنامه‌نویسی با مطالعه تمام این کتاب‌ها حتما دانشی‬ ‫در ای��ن زمینه به‌دس��ت خواه��د آورد‪ ،‬بلکه گاهی این‬ ‫کتاب‌ها حتی یکدیگر را نقض می‌کنند‪ .‬به عقیدۀ من همین مس��أله باعث ایجاد وقفه‬ ‫در این چرخه شده و آن را کند کرده است‪ .‬مثال جایگاه‌هایی مانند س��ینما‬ ‫تک در ایران خالی یا خیلی ضعیف است و اين جايگاه‬ ‫باید توسط کتاب‌ها پر شود‪ .‬‬ ‫كيكاوس زیاری‪:‬‬ ‫تاليف آثار سينمايي كم است‬ ‫كي��كاوس زي��اري يكي از مترجمان پيشكس��وت‬ ‫عرصه برگردان متون س��ينمايي اس��ت‪ .‬یعنیدرکنارچندکتابخوبی‬ ‫که منتشر شده تعدادی کتاب بازاري هم داشته‌ایم‪ .‬‬ ‫به نظر ش��ما در این ش��رایط برای بهتر شدن وضعیت‬ ‫این کتاب‌ها چه باید کرد؟ آیا نهادهای سینمایی مانند‬ ‫فاراب��ی که در گذش��ته در ای��ن زمینه فعال‌تر بودند‪،‬‬ ‫می‌توانن��دکمک��یکنند؟یااینکهفکرمی‌کنیدبایدبا‬ ‫همین شیوه کنونی طي مسير كنيم؟‬ ‫فکرمی‌کنمروندموجودنش��اندادهکهس��یرطبیعی‬ ‫قادر به حل این مشکل نبوده است‪ .‬راه دیگر این‬ ‫اس��تکهوزارتارش��ادشمارگانباالییازکتاب‌های‬ ‫سینمایی را که ارزش فرهنگی باالیی دارند خریداری‬ ‫کرده و در اختیار کتابخانه‌ها قرار دهد‪.‬‬ ‫نگاهي به آثار مكتوب سينمايي به بهانه روز سينما در گفت‌وگو با نويسندگان‬ ‫سينما با كتاب به بي‌راهه نمي‌رود‬ ‫مسعود اوحدي‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫افشين ابراهیمی‪:‬‬ ‫مخاطبان كتاب‌هاي جدي سينمايي اندكند‬ ‫افش��ين ابراهيمي به عنوان منتقد و مترجم سينمايي‬ ‫فعاليتمي‌كند‪.‬‬ ‫كيكاوس زیاری‬ ‫مسعود اوحدي ‪:‬‬ ‫مترجمان سليقه‌اي عمل مي‌كنند‬ ‫مس��عوداوحدي‪،‬اس��تاددانش��گاهاس��تومولف‬ ‫و مترج��م چندي��ن كت��اب س��ينمايي‪ .‬اودربس��ياريازنش��رياتس��ينمايي‬ ‫نوش��تهوترجم��هكردهاس��ت‪.‬به بهانه ‪ 21‬شهريور كه به نام روز سينما در تقويم شكل گرفته‪ ،‬گفت‌وگويي را با سه نويسنده و مترجم آثار اين حوزه خواهيم داشت‪.‬‬ ‫درش��رایطکنونیبانگاهیبهنش��ریاتسینماییکه‬ ‫مطالب سبکتر و کوتاه‌تری داشته و کمتر وارد مباحث‬ ‫تحلیلی س��ینما می‌ش��وند‪ ،‬درمی‌یابیم که این نشریات‬ ‫در ج��ذب مخاطب بس��یار موفق‌ت��ر بوده‌اند و این در‬ ‫حالیا‌ست که کتاب‌های سینمایی تیراژ کمتری دارند‬ ‫وب��هموفقی��تچندانیدرجذبمخاطبدس��تپیدا‬ ‫نمی‌کنند‪ .‬‬ ‫فکر می‌کنید کتاب‌های س��ینمایی موجود چقدر در‬ ‫ایفای نقششان موفق بوده‌اند و آیا به رسالتشان عمل‬ ‫کرده‌اند؟‬ ‫م��ن در کل نم��ره خوب��ی به کتاب‌های س��ینمایی‬ ‫در ای��ران نمی‌ده��م‪ .‬من با این نیت این‬ ‫کتاب‌ها را نوشته‌ام که دانشجویان با متن‌های تحصصی‬ ‫آشنا شوند و بتوانند به سؤال‌ها پاسخ داده و تمرینات را‬ ‫انجامدهندتابتواننددررش��تهخودش��انکارآمدباشند‬ ‫و بسیاری از سؤاالت آزمون‌های ورودی هم از همین‬ ‫کتاب‌ها طرح می‌شوند‪.‬‬ ‫به عقیده ش��ما کتاب‌های س��ینمایی که در چند سال‬ ‫اخیر ترجمه و تألیف ش��ده‌اند مانند کتابی که ش��ما‬ ‫درباره تارانتینو ترجمه کرده‌اید‪ ،‬تا چه حد به سینمای‬ ‫ایران کمک می‌کنند؟‬ ‫ارتب��اطس��ینماییم��اازلح��اظپخ��شوتوزی��ع‬ ‫مس��تقیم فیلم‌ها و توزیع ویدیویی آنها ناقص و دارای‬ ‫محدودیت‌هایی است و به نظر من همین مسأله باعث‬ ‫ش��ده که کتاب‌های س��ینمایی در ایران در مقایس��ه با‬ ‫س��ایر کشورها نقش مهم‌تری داشته باشند‪ ،‬زیرا گاهی‬ ‫اوقات این کتاب‌ها هس��تند که جای خالی یک‌س��ری‬ ‫فعالیت‌هایی را که باید به واس��طه مس��تقیم فیلم دیدن‬ ‫انجام ش��ود پر می کنند‪ .‬اوحدي در اين‬ ‫برنام��ه‪ ،‬بس��ياري از آث��ار مطرح س��ينماي جهان را به‬ ‫مخاطب��ان عرض��ه ك��رد و همچنين به نق��د آنها همت‬ ‫گمارد‪ .‬در مجموع‬ ‫بای��دگف��تک��هاوضاعکتاب‌هایس��ینماییدرایران‬ ‫چندان مطلوب نیست‪.‬به ای��ن ترتیب برای یک‬ ‫عالقه‌من��دج��دیس��ینماکهمی‌خواه��ددراینزمینه‬ ‫مطالعه کند‪ ،‬براي انتخاب کتاب‪ ،‬با دشواري‌هاي بسیار‬ ‫روبه‌رو می‌شود‪.‬‬ ‫‪6‬‬ ‫افشين ابراهیمی‬ ‫باتوجهبهاین‌کهش��مادردانش��كده‌هايس��ينمايي‬ ‫تدری��س می‌کنید‪ ،‬نقش کتاب‌های س��ینمایی را در‬ ‫دانش��گاه‌هاچگون��هارزیابیمی‌کنید؟اینکتاب‌ها‬ ‫توانسته‌اند به اين محیط‌ها راه پیدا کنند؟‬ ‫کتاب‌های سینمایی به اشکال گوناگون به دست من‬ ‫می‌رس��د‪،‬مثالگاهیاینکتاب‌هارابرایارزش��یابیدر‬ ‫اختیارم قرار می‌دهند‪ .‬البت��ه نه به این معن��ا که بخواهیم‬ ‫مترجمان‪،‬نویس��ندگانویاناش��رانرامقصربدانیم‪.‬يعني جامعه سينمايي و مديران فرهنگي‬ ‫دريافته‌اند كه براي بهبود وضعيت سينمايي ايران‪ ،‬بايد مطالعات تئوريك داشت و از تجربه ديگران سود جست‪ .‬حتی می‌توان کتابی‬ ‫را که ارزش فرهنگی داشته و در ارتقای سطح سینمای‬ ‫کش��ور مؤثر است مش��مول يارانه‌های تبلیغاتی کرد و‬ ‫اج��ازهدادک��های��نکتاب‌هارایگانی��اباتخفیفقابل‬ ‫مالحظ��ه‌تبلیغش��وند‪.‬اين‬ ‫كتابباتوجهبهشايستگي‌هايشمتاسفانهمهجورماند‪.‬مثال جايي مثل سينماتك‬ ‫به ما كمك مي‌كند تا آثار تاريخي و كالس��يك س��ينما‬ ‫رادرآنببيني��م‪.‬ازجمل��هترجمه‌هاي‬ ‫ابراهيم��يمي‌ت��وانبه«س��ینمایكوئنتی��نتارانتینو»‬ ‫(پرونده‌ یك خوره‌ فیلم)‪« ،‬گفت‌وگو با مایكل گربر و‬ ‫دالف دی‌روس» و «فردا چه می‌ش��ود؟» اش��اره كرد كه‬ ‫از اين ميان نخستين كتاب به عنوان يكي از برگزيدگان‬ ‫دومين دوره كتاب سال سينما انتخاب شد‪.‬البته‬ .‬بیش��تر مترجمان عناوین��ی را انتخاب‬ ‫می‌کنن��دک��هب��هنظرخودش��انجالبمی‌آی��دیااین‬ ‫ک��ه فروش خوبی داش��ته‌اند‪ .‬اما از س��وی دیگر چه تماش��اگران س��ینما و چه‬ ‫جامعه خواننده کتاب‌های سینمایی استقبال الزم را از‬ ‫کتاب‌های سینمایی نمی‌کنند و در نتیجه به دلیل همین‬ ‫اس��تقبالاندکوضرروزیانیکهمتوجهناش��رانشده‪،‬‬ ‫فعالیت‌ها در زمینه نشر این کتب کاهش یافته است‪.‬به عقیده من چون‬ ‫همانط��ورک��هگفتممترجمونویس��ندهوناش��رنقش‬ ‫چندانی در بروز این مشکل نداشته‌اند‪ ،‬می‌توان از دو راه‬ ‫به رونق بازار این کتاب‌ها کمک کرد‪ .‬‬ ‫او کتاب دیگری با نام «فیلمنامه؛روش سکانس‌بندی»‬ ‫را در دست چاپ دارد‪.‬‬ ‫خود شما به‌عنوان استاد دانشگاه‪ ،‬آیا تاکنون کتابی‬ ‫بوده که احس��اس کنید نیاز اس��ت آن را ترجمه یا‬ ‫تألی��فکنی��د؟وچق��دربرايرفعای��ننیازتالش‬ ‫کرده‌اید؟‬ ‫حتم��ا ای��ن گون��ه موارد بوده اس��ت‪ .‬فک��رمی‌کنماگرچنینکارهاو‬ ‫دخالت‌هایی از س��وی مس��ووالن صورت نگیرد این‬ ‫چرخه به خودی خود اصالح نش��ده و به همین ش��کل‬ ‫کنونی ادامه یابد‪.‬به طور مثال اگر فردی مایل‬ ‫باشد در زمینه سینمای دیجیتال یا تکنولوژی جلوه‌های‬ ‫ویژه کامپیوتری مطالعه کند واقعا كتاب‌هاي بسيار كمي‬ ‫رادراختي��اردارد‪.‬از آنجا که مشکل‬ ‫بیشتر مربوط به مخاطب است می‌توان با فرهنگ‌سازی‬ ‫تالشکنیمتافرهنگتحلیلمتونسینماییرابهگونه‌ای‬ ‫جا بیندازیم که البته کار آسانی نیست و زمانبر است ولی‬ ‫هرقدرزودتردستبه‌کارشویمزودتربهنتیجهخواهیم‬ ‫رسید‪ .‬براي مثال‬ ‫می‌توان با اختصاص يارانه‌های مستقیم یا غیرمستقیم‬ ‫به این کتاب‌ها‪ ،‬مثال از لحاظ س��همیۀ کاغذ یا امکانات‬ ‫چاپ و نش��ر‪ ،‬آنها را حمایت کرد‪ .‬در حقیقت ما‬ ‫برای مطالعۀ سیستماتیک واقعا کتاب سینمایی مناسبی‬ ‫در اختی��ار نداری��م اما از نظر کمی��ت‪ ،‬به اعتقاد من این‬ ‫تعداد کتابی که تا امروز منتش��ر ش��ده‪ ،‬کم نبوده و قابل‬ ‫توجه است‪.‬عالقه‌مندان به‬ ‫س��ينما او را از برنام��ه مط��رح و محبوب س��اليان دور‬ ‫با عنوان «س��ينما چهار» مي‌شناس��ند‪ .‬‬ ‫منظورتان کتاب‌هایی اس��ت که ترجمه ش��ده‌اند یا‬ ‫آثاري که به زبان اصلی موجودند؟‬ ‫منظ��ورم کتاب‌ه��ای ترجمه ش��ده اس��ت‪ ،‬چون‬ ‫کتاب‌ه��ای تألیفی اصوال مبحث جداگانه‌ای هس��تند‪.‬زياري‬ ‫تاكنون مقاالت زيادي را به فارسي ترجمه كرده است‬ ‫كه همين‌ها سبب شهرت او شده‌اند‪ .

‬‬ ‫با توجه ب��ه محدود بودن مخاطبان‪ ،‬انگيزه ش��ما‬ ‫براي ادامه كار چيست؟‬ ‫بخش��ي مهم از ادامه كار ما به دليل عالقه‌اي است‬ ‫كه به كار خ��ود داريم و به اصطالح كار دل مي‌كنيم‪.‬در نتيجه پاسخ شما‬ ‫مثبت اس��ت‪ .‬عالقه‌مندان‬ ‫جدي س��ينما هم اي��ن كتاب‌ها را دنب��ال مي‌كنند و‬ ‫مي‌خوانند‪ ..‬‬ ‫وج��ود کتاب‌های س��ینمایی ض��رورت دارد یا این‬ ‫کتاب‌ها حاشیه‌های سینما هستند؟‬ ‫بس��یاری‪ ،‬کتاب‌ـ نه فقط کتاب‌های س��ینمایی‌ـ را‬ ‫فقطبهاینجهتمی‌خرند کهدرقفس��هکتابخانه‌ش��ان‬ ‫بگذارن��دوبهخانه‌ش��اننم��ایزیباییبدهند‪.‬شايد اگر‬ ‫ما به انتش��ار اين كتاب‌ها همت نمي‌كرديم‪ ،‬ناش��ر‬ ‫ديگري آنها را منتشر نمي‌كرد‪ ..‬يا بسياري از‬ ‫تحوالت جهاني مي‌توانند از نگاه ايراني بررسي شوند‬ ‫اما كمتر دست به چنين كاري مي‌زنيم‪.‬به اصطالح «عشق سينما‌ها» كتاب‌هاي‬ ‫اين ح��وزه را مي‌خوانند و خواننده ع��ام دنبال اين‬ ‫چيزها نيست‪.‬هرچند مخاطب‬ ‫كتاب‌هاي س��ينمايي نس��بت به ديگر كتاب‌ها كمتر‬ ‫اس��ت‪ ،‬اما هرچه ما بيش��تر س��رمايه‌گذاري كنيم‪،‬‬ ‫مخاطبان اين كتاب‌ها هم بيشتر مي‌شود‪.‬با محمدمهدي فخري‌زاده‪،‬‬ ‫مديرمسوول اين انتشارات گفت‌وگو كرده‌ايم‪.‬‬ ‫برخي از فروش پايين كتاب‌هاي س��ينمايي گاليه‬ ‫مي‌كنند‪ .‬اینها مشکالت عمده‌ای است که ما در زمینه‬ ‫ترجمه داریم‪.‬اگر كتابي مطابق با نياز مخاطب منتشر‬ ‫شود‪ ،‬مشتريانش را خواهد داشت‪ .‬در واقع بضاعت ما در این زمینه محدود اس��ت‪.‬بسياري از‬ ‫كتاب‌هايي كه ما منتش��ر مي‌كنيم‪ ،‬كتاب‌هايي‌اند كه‬ ‫باي��د كم‌كم خود را مطرح و مخاطبش را پيدا كند‪ .‬در نتيجه فيلمنامه منتشر كرديم‬ ‫و تالش��مان بر آن بود تا فيلمنامه‌هايي ش��اخص به‬ ‫عنوان نمونه چاپ ش��وند‪ .‫باید یادآوری کنم که لفظ کتاب خوب یا کمتر خوب به‬ ‫س��لیقۀافرادمربوطمی‌ش��ود‪.‬‬ ‫كتاب‌هاي سينمايي برخالف آثار سينمايي فروش چنداني ندارند‪ ،‬در نتيجه ناشراني كه در اين عرصه‬ ‫فعاليت مي‌كنند‪ ،‬بيش از هر چيز دغدغ ‌ه و عاليق شخصي دارند‪ .‬‬ ‫هدف ما به ط��ور كلي ارتقاي دانش س��ينماگران و‬ ‫عالقه‌مندان به اين هنر همه‌گير بوده و هست‪ .‬بهطورمثالممکناست‬ ‫من از کتابی خوشم بیاید در حالی که نویسنده یا مترجم‬ ‫دیگری دیدگاهی غیر از این داشته باشد و کتابی را که‬ ‫من پسندیده‌ام نپسندد‪.‬‬ ‫فکر می‌کنم سینما‌گران به دلیل شرایط مادی و این‌که‬ ‫نویس��ندگی درآم��د چندانی ندارد‪ ،‬بیش��تر ترجیح‬ ‫می‌دهن��دوق��تخودراب��هکارکردندربدنهاصلی‬ ‫سینما بگذرانند‪ .‬يا از س��وي ديگر‪ ،‬تا زماني كه تاريخ‬ ‫سينما را خوب نشناسيم‪ ،‬نمي‌توانيم به مسايلي چون‬ ‫س��ينماي ديجيتال بپردازيم‪ .‬تنها منبع داخلی تأمین کتاب‬ ‫برای مترجمان‪ ،‬نمایش��گاه بین‌المللی کتاب اس��ت که‬ ‫تعداد محدودی کتاب خارجی در آن عرضه می‌ش��ود‬ ‫ک��هم��نمترجمبای��دازمیانهمان‌هایکیاچندکتاب‬ ‫را برای ترجمه انتخاب کنم‪ .‬‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫‪7‬‬ .‬نگاه و‬ ‫كتاب‌هايي كه درباره س��ينماي مستند منتشر كرديم‬ ‫هم در همين راستا بود‪.‬شاید خیلی هم محل ایراد نباشد‪ .‬در قسمت ترجمه‬ ‫مشکل عمده‌ای که وجود دارد این است که مترجمان ما‬ ‫عناوین کتاب‌های خارجی زیادی را در اختیار ندارند تا‬ ‫بتوانن��دازمی��انآنهاعناوینخوبراانتخابوترجمه‬ ‫کنند‪ .‬‬ ‫یعنی کتاب به دستشان نمی‌رسد؟‬ ‫بله‪ .‬در اين بين برخي ناشران‪،‬‬ ‫خطرهاي بزرگتري انجام مي‌دهند و با انتشار كتاب‌هاي مرجع‪ ،‬هرچند گامي مهم براي اعتالي‬ ‫فرهنگ مكتوب سينمايي برمي‌دارند‪ ،‬اما با خطر بازگشت سرمايه روبه‌رو مي‌شوند‪ .‬به نظر مي‌رسد انتشار‬ ‫اين كتاب‌هاي مرجع و پرهزينه بايد توسط نهادهاي‬ ‫دولتي انجام ش��ود‪ ،‬همچون «دانش��نامه بزرگ زبان‬ ‫فارس��ي» كه از آن حمايت شد‪ .‬كتاب‌هايي را‬ ‫داشته‌ايم كه طي دو ماه به چاپ دوم و طي هشت ماه‬ ‫به چاپ سوم رسيده‌اند‪ .‬انتشار كتاب‌هاي شهيد آويني‬ ‫بخش��ي از اين نيازس��نجي بود‪ ..‬حتي كتاب‌هاي نش��ر ني هم كه مي‌خواست‬ ‫صد فيلمنامه به مناس��بت صد س��الگي سينما منتشر‬ ‫كن��د‪ ،‬اقبال عموم��ي پيدا نكرد و با كن��دي در روند‬ ‫انتشار روبه‌رو ش��د‪ .‬‬ ‫ما س��ينما را دوست داريم و به همين دليل در تالشيم‬ ‫تا با انتش��ار كتاب‌هاي مناس��ب‪ ،‬به تحول آن كمك‬ ‫كنيم‪ .‬انتفاع ما از اين دسته‬ ‫از كتاب‌ها بس��يار كم است‪ ،‬اما به عنوان كار دل آن‌را‬ ‫انجام مي‌دهيم‪.‬‬ ‫انتشارات شما چاپ چه كتاب‌هايي را در اولويت‬ ‫قرار مي‌دهد؟‬ ‫نش��ر س��اقي از ابتداي فعاليت خ��ود و بويژه از‬ ‫س��ال‌هاي ابتدايي دهه ‪ ،80‬محور كارش را بر مبناي‬ ‫نياز مخاطبان قرار داد‪ .‬‬ ‫وضعيت كتاب‌هاي س��ينمايي و استقبال از آن‌را‬ ‫چگونه مي‌بينيد؟‬ ‫خوش��بختانه از نظر عنوان‪ ،‬تع��داد قابل‌توجهي‬ ‫از كتاب‌هاي س��ينمايي منتشر مي‌شود‪ .‬یا مترجمان و ناشرانی که‬ ‫به خارج از کش��ور س��فر می‌کنند اگر فرصتی پیدا کنند‬ ‫وکتابخان��هخوب��یدرنزدیکیمحلاقامتش��انوجود‬ ‫داش��ته باشد می‌توانند چند کتاب مناسب برای ترجمه‬ ‫تهیه کنند‪ .‬‬ ‫درزمین��ۀ تألیف ه��م چون زمینۀ تخصصی و حوزۀ‬ ‫فعالی��تم��ننیس��تنمی‌توانمزیادواردش��وم‪،‬امابه‬ ‫عقی��دۀ من دوس��تان در عرصۀ تألی��ف دچار کم‌کاری‬ ‫هستند‪ .‬با‬ ‫راه‌کارهایی که مطبوعات و س��ایر رس��انه‌ها می‌توانند‬ ‫برای تشویق عالقه‌مندان سینما به مطالعۀ بیشتر در پیش‬ ‫بگیرند می‌توان در این امر پیشرفت کرد‪.‬‬ ‫يعن��ي اگر كتابي خوب باش��د مخاطب��ش را پيدا‬ ‫مي‌كند‪.‬‬ ‫به این معنی که مترجمان ما ناچارند خودشان را با این‬ ‫محدودیت‌ها تطبیق دهند‪.‬‬ ‫ام��ا اين روزها ش��اهد ركود در انتش��ار فيلمنامه‬ ‫هس��تيم‪ .‬‬ ‫گفت‌وگو با دو ناشر سينمايي‬ ‫نماي مشترك سينما و حروف سربي‬ ‫مدير انتشارات ساقي‪ :‬كتاب خوب‬ ‫بي‌مخاطب نمي‌ماند‬ ‫محمد‌حسين كريمي‌پور‪ ،‬مدير انتشارات ساقي‬ ‫يكي از ناش��ران معتبر س��ينمايي اس��ت كه همواره‬ ‫كوشيده اس��ت كتاب‌هاي معتبري را در اين عرصه‬ ‫روانه بازار كتاب كند‪ .‬‬ ‫بله اما بسیاری از آنها مثال به فیلمنامه‌نویسی گرایش‬ ‫دارند‪.‬بزرگترين گاليه‌اي كه در اين‬ ‫ميان وجود دارد‪ ،‬توجه اندك سينماگران و اهالي سينما به اين دسته از كتاب‌هاست‪ .‬در ادامه‪ ،‬با دو ناشر سينمايي‬ ‫گفت‌وگو كرده‌ايم‪.‬برخورد کوتاه‪ ،‬فرهنگ نقل قول‌های‬ ‫س��ینمایی»‪ « ،‬دانش��نامه س��ینمایی‪ ،‬آهنگسازان» و‬ ‫«کتاب تنگنا» تنها بخش��ي از كتاب‌هاي منتشر شده‬ ‫از سوي روزنه‌كار است‪ .‬همین‌طور اس��ت‪ .‬به‬ ‫همين دليل دنبال راه‌حل‌هاي كوتاه‌مدت نيستيم‪.‬نش��ر ساقي يك ش��ورا‪ ،‬اتاق فكر يا هر چيز‬ ‫ديگري كه ش��ما آن را تعريف كنيد دارد كه اين جمع‬ ‫همواره به نيازس��نجي مش��غول اس��ت‪ .‬تمام فيلم‌هاي دنيا‬ ‫تا س��ال ‪ 2010‬در اين كتاب معرفي شده است‪ .‬اين نوع نگاه س��بب شده تا كتاب‌هاي ما‬ ‫به عنوان سرفصل‌هاي درسي رشته‌هاي سينمايي يا‬ ‫به عنوان مرجع مطرح باشند‪ .‬اما نتيجه‬ ‫كار محل ايراد دارد‪ ،‬چرا كه دس��ت ما را براي خواندن‬ ‫كتاب خوب خالي مي‌گذارد‪.‬ش��ما‬ ‫مي‌توانيد نس��بت رش��د تعداد عناوين‪ ،‬شمارگان و‬ ‫نوبت چاپ كتاب‌هاي س��ينمايي را در نش��ر ما و در‬ ‫چند ناش��ر س��ينمايي ديگر ببنيد‪ ،‬متوجه مي‌شويد‬ ‫روند خوب بوده است و خوشبختانه استقبال خوبي‬ ‫از كتاب‌هاي ما شده است‪.‬تالش بر آن بود تا در اين‬ ‫فيلمنامه‌ها‪ ،‬نگاه تكنيكي در كنار ارزش��ي بنش��يند‪.‬نكته‬ ‫جالب آن كه اين نويس��ندگان هم دنبال منافع مادي‬ ‫قضيه نيس��تند و بيش از هر چي��ز‪ ،‬در پي عالقه خود‬ ‫هستند‪.‬از سويي ما به اين نكته‬ ‫معتقديم كه نبايد به كوتاه‌مدت‌انديشيد‪ .‬در كنار آن ما متوجه‬ ‫اين نكته شديم كه جامعه سينمايي از نبودن فيلمنامه‬ ‫منسجم رنج مي‌برد‪ .‬یک‬ ‫بخش آن است که اهالی سینما بخواهند کتاب‌هايی در‬ ‫اینرش��تهتألیفکنندکهدراینصورتصحبتش��ما‬ ‫درست خواهد بود‪ .‬‬ ‫مراكز دانش��گاهي تا چه‌اندازه با ش��ما در ارتباط‬ ‫بوده‌اند و كتاب‌هاي انتش��ارات شما چه بازتابي‬ ‫در ميان سينماگران داشته است؟‬ ‫اگر شروع اين حركت را تعريف كنيم به حلقه‌اي‬ ‫خواهيم رس��يد ك��ه جامعه مخاطب را ب��ه ما پيونده‬ ‫مي‌زند‪ .‬اين جمع‬ ‫برگرفته از اهالي سينماست كه داراي تخصص‌هاي‬ ‫گوناگونند‪ .‬بسياري از عالقه‌مندان‬ ‫س��ينما‪ ،‬كتاب‌هاي راهنماي فيلم اين انتشارات را به‬ ‫ياد دارند و مي‌دانند كه اين نش��ر عالوه بر كتاب‌هاي‬ ‫مرج��ع‪ ،‬كتاب‌ه��اي كاربردي بس��ياري را منتش��ر‬ ‫كرده اس��ت‪« .‬یعنیبه‬ ‫جای خواندن کتاب‪ ،‬چه سینمایی و چه غیرسینمایی‪،‬‬ ‫بیش��تر خریدار کتابند‪ .‬ب��ه عن��وان نمونه حس مي‌كنيم ك��ه جامعه ما‬ ‫ش��ناخت محدودي از اهالي س��ينما دارد و تا زماني‬ ‫كه شناخت درستي از پيشكسوت‌ها و بزرگان خود‬ ‫نداش��ته باشيم‪ ،‬به طور قطع نمي‌توانيم با مسايل روز‬ ‫ارتباط بگيريم‪ .‬‬ ‫می‌توانی��ماین‌ط��وربگوییمکهش��ایدکارکردندر‬ ‫بدنۀ سینما از نظر اقتصادی برایشان مقرون به صرفه‌تر‬ ‫اس��ت تا مثال تاليف يك كتاب‪ .‬انتشار كتاب‌هاي سيدمرتضي‬ ‫آويني‪ ،‬فيلمنامه‌هاي مطرح تاريخ س��ينما و بسياري‬ ‫ديگر از آثاري كه اين ناشر سينمايي منتشر كرده‪ ،‬در‬ ‫كتابخانه بسياري از اهالي سينما يافت مي‌شوند‪.‬همان‌طور كه گفتم‪ ،‬كتاب‌هاي‬ ‫حوزه س��ينما با همه فراز و نشيبش منتشر مي‌شود و‬ ‫مخاطبان محدود خود را دارد‪.‬پس از‬ ‫آن است كه ما به شناس��ايي منابع مي‌پردازيم كه گاه‬ ‫منابع را به صورت آماده در اختيار داريم و تنها دست‬ ‫به ترجم��ه آنها مي‌زنيم و گاه بايد آنه��ا را تدوين يا‬ ‫تأليف كنيم‪ .‬‬ ‫مدير نشر روزنه كار‪ :‬براي دل كار مي‌كنيم‬ ‫نشر روزنه‌كار يكي ديگر از ناشران فعال در حوزه‬ ‫كتاب‌هاي سينمايي اس��ت‪ .‬انتش��ار پنج جلد از مجموعه راهنماي فيلم در‬ ‫راستاي عالقه ما انجام شده است‪ .‬اما واقعیت این اس��ت که وجود‬ ‫کتاب‌هایی درباره سینمای ایران وجهان‪ ،‬هم در حوزه‬ ‫ترجمه و هم در حوزه تألیف‪ ،‬الزم و ضروری اس��ت‬ ‫وهرچهاین‌گونهکتاب‌هابیش��ترباش��ندبهتراس��ت‪.‬ما در حال پرداختن به‬ ‫مس��ايل مختلفي هس��تيم‪ ،‬اما آنچه مايه و اساس كار‬ ‫ماست‪ ،‬توجه به مسايل بنيادين و پايه‌اي است‪.‬درست است؟‬ ‫این که می‌گویید خود دارای دو بخش اس��ت‪ .‬ما در اين جمع اس��تادان دانشگاه‪ ،‬منتقد‪،‬‬ ‫كارگ��ردان و فيلمنامه‌نويس داريم‪ .‬چهار‬ ‫جلد دانش��نامه س��ينمايي داريم كه در آن بازيگران‪،‬‬ ‫آهنگسازان و كارگردانان معرفي شده‌اند‪ .‬‬ ‫این که می‌گویید وضعیت کتاب‌های سینمایی مانند‬ ‫سال‌های پیش است يعني وضعیت خوب است یا بد؟‬ ‫در حقیقت باید این بحث را به دو بخش تقسیم کنیم؛‬ ‫ی��کبخ��شترجمهودیگریبخشکتاب‌هایتألیف‬ ‫شده است‪ .‬اي��ن اتاق فكر‬ ‫مس��ايلي را كه در جامعه سينمايي وجود دارد رصد‬ ‫مي‌كند و اين نكات نقش��ه راه ما را مي‌س��ازد‪ .‬‬ ‫بازتاب اين كتاب‌ها را در ميان اهالي سينما چطور‬ ‫ديده‌ايد؟‬ ‫خوش��بختانه بازتاب خوبي داشته و اگر بازتاب‬ ‫اين كتاب‌ها در ميانه اهالي سينما هم بد باشد‪ ،‬به قول‬ ‫شما چرا ما بايد چنين آثاري را منتشر كنيم‪ .‬‬ ‫مثال در دوره‌اي فيلمنامه‌هاي متعددي منتشر شد‪..‬‬ ‫ش��ما براي انتش��ار اين كتاب‌ها ت��ا چه‌اندازه به‬ ‫نيازهاي مخاطبان توجه داريد؟‬ ‫كتاب‌هاي��ي كه م��ا منتش��ر مي‌كنيم بر اس��اس‬ ‫نيازهايي اس��ت كه حس مي‌كنم در جامعه ما وجود‬ ‫دارد‪ .‬‬ ‫منظور حتي مخاطب خاص نيست‪ .‬هرچند به این موضوع‬ ‫ب��هعن��واننقط��ۀضعفنگاهنمی‌کن��م‪،‬بهایندلیلکه‬ ‫ب��هه��رح��الواقعیتایناس��تکههمۀم��ابهگذران‬ ‫زندگی فکر می‌کنیم و این‌که دوستان ترجیح می‌دهند‬ ‫به فیلمنامه‌نویسی در سینما رو بیاورند یا در بدنۀ سینما‬ ‫فعالیت کنند‪ .‬ش��ما تا چه‌اندازه با اين مش��كل مواجه‬ ‫بوده‌ايد؟‬ ‫قصد ندارم با ارايه گزارش از فروش و استقبال از‬ ‫كتاب‌هاي نشر س��اقي‪ ،‬به نوعي مب ّلغ اين انتشاراتي‬ ‫باش��م اما كتاب‌هايي كه ما و چند ناش��ر ديگر منتشر‬ ‫كرده‌اي��م‪ ،‬بيانگ��ر مس��اله‌اي ديگر هس��تند‪ .‬پس شما انتشار كتاب‌هاي سينمايي را به‬ ‫طور كلي كم نمي‌دانيد؟‬ ‫انتش��ار كتاب‌ه��اي فيلمنامه با اس��تقبال مواجه‬ ‫نش��د‪ .‬اما در بخش دیگر ما نویسندگانی‬ ‫را داریم که خودشان الزاما کار هنری نمی‌کنند و بيشتر‬ ‫دستي در نوشتن دارند‪.‬به طور قطع ناشران ديگر هم‬ ‫كتاب‌هايي از اين دس��ت دارند‪ .‬هنگامی که خودم به عنوان یک خوانندۀ کتاب‬ ‫عنوان‌های موجود در کتابفروشی‌ها را مشاهده می‌کنم‬ ‫احساس می‌کنم که در این زمینه آن اندازه که الزم است‬ ‫کار نشده است‪ .‬این دو مجزا از هم هستند‪ .‬مثال ما در سينماي ايران تحوالت خوبي‬ ‫داشته‌ايم كه مي‌توانند مورد توجه باشند‪ .‬ما حدود‬ ‫دو دهه براي انتش��ار اين كتاب‌ها وقت گذاش��ته‌ايم‬ ‫و نخبه‌ترين نويس��ندگان ما را ي��اري كرده‌اند‪ .

‬‬ ‫در حال آماده کردن دو کار برای مؤسسه دانشنامه زبان‬ ‫و فرهنگ گیلکی هس��تم با نام «مجموعه ش��عر سنتی‬ ‫گی�لان»و«قص��هگیالنازابتداتاامروز»وکاردیگری‬ ‫هم که قرار است برای این مؤسسه انجام دهم بررسی‬ ‫تاریخش��عرامروزگیالناس��ت‪.‬البته حامد‪ ،‬فرزند بزرگ او‪ ،‬مدت‌هاست‬ ‫در حال گردآوری آثار اوس��ت و تالش دارد آنها را به‬ ‫چاپبرس��اندوبعضیازآنهاراهمبعدازدرگذش��ت‬ ‫شیون منتشر کرده است‪.‬گرچه‬ ‫در خیلی از موارد این‌گونه نیست و در خیلی از موارد‬ ‫ما در شعرهای شیون به الفاظ و لغاتی برخورد می‌کنیم‬ ‫که دارای ریش��ه گیلکی اصيلن��د‪ ،‬نه گیلکی آمیخته با‬ ‫زبان فارس��ی که در س��ال‌های اخیر و به‌طور روزمره‬ ‫در گیالن مورد اس��تفاده قرار می‌گیرد‪ .‬از جمله آثار مكتوب اين پژوهشگر و شاعر مي‌توان به «باغ اطلسی‌های من» (مجموعه شعر)‪« ،‬لحظه‌های آبی عشق» (مجموعه شعر)‪« ،‬پرواز مرغ سلیمان» (مجموعه‬ ‫شعر)‪« ،‬این رودخانه جاری‌ست» (نقد ادبیات داستانی)‪« ،‬بررسی شیوه‌های عمومی مدیریت» (متن تحقیقي) و «سیر ادبیات داستانی در گیالن» (متن پژوهشي) اشاره كرد‪.‬در‬ ‫نتیج��هبخ��شعمده‌ایازاعتبارش��یونبهدلیلهمین‬ ‫مساله است‪.‬به هر حال این‬ ‫رفتوآمدهازمینه‌سازیکدوستیوصمیمیتچندین‬ ‫ساله بود و در نشست‌هایمان درباره بسیاری از نکات و‬ ‫ظرایف شعری با هم تبادل نظر می‌کردیم‪..‬‬ ‫درباره این رس��اله‌ها کمی بیشتر توضیح می‌دهید و‬ ‫این‌که آیا به شکل کتاب هم منتشر شده‌اند؟‬ ‫اي��ن طرح‌ه��ا و پايان‌نامه‌ه��ا را ب��ه ش��کل کتاب‬ ‫ندیده‌ام‪ ،‬اما ش��اهد بوده‌ام که درتحقیقات ترمیک که‬ ‫از دانش��جویان خواس��ته ش��ده و موضوع تحقیق هم‬ ‫آزادبوده‪،‬دربس��یاریازموارددانش��جویانشعرهای‬ ‫گیلکیش��یونیازندگیوتحلیلاش��عاراوراموضوع‬ ‫تحقیق قرار داده‌اند‪ .‬هنگامی ک��ه منظومه «گاو» را در نظر‬ ‫می‌گیری��د‪ ،‬با وجود این که بس��یاری با مفهوم کلی آن‬ ‫مواف��قنیس��تندام��اظرایفیاززب��انگیلکیرادراین‬ ‫منظومه مش��اهده می‌کنید که شیون توانسته با استفاده‬ ‫ازای��نظرای��فایده‌های��یراک��هدرذهنبس��یاری‬ ‫وجود داش��ته و بیان نش��ده بوده اس��ت به زبان مردم‬ ‫بیان کند‪.‬مردم‬ ‫سجاد صاحبان زند خطه گيالن بسياري از شعرهاي «شيون» را از بر هستند و حضور الفاظ او را مي‌توان به روشني در فرهنگ مردم اين منطقه ديد‪ .‬‬ ‫فک��ر می‌کنم اگر نهاد یا ناش��ری این پایان‌نامه‌ها را‬ ‫به چاپ برس��اند‪ ،‬می‌توانیم ش��اهد تأثیرات مثبتی‬ ‫باشیم‪.‬به عنوان نمونه مساله تهیه شناسنامه یا سجل‬ ‫(س��جل‌فگیران) در این شعر به قدری زیبا مطرح شده‬ ‫است که وقتی آن را می‌شنوید‪ ،‬تصور می‌کنید خودتان‬ ‫یکیازشخصیت‌هاوپرسوناژهایآنهستید‪...‬شيون معلم و بازنشسته وزارت‬ ‫آموزش و پرورش بود و هنگام مرگ ‪ 52‬سال داشت‪ .‬به نظر‬ ‫ش��ما علت این اقبال ازس��وی مردمی که شاید زبان‬ ‫شیون را هم نفهمند چه می‌تواند باشد؟‬ ‫البته شیون منحصرا شاعر گیلکی زبان نیست و دو‬ ‫دفتر از ش��عرهای فارس��ی او هم منتشر شده‌اند و البته‬ ‫ش��عرهايمنتش��رنشده‌ايبهفارسيهمدارد‪.‬‬ ‫هنگامی که از خیابان‌های رش��ت و س��ایر ش��هرهای‬ ‫گیالن عبور می‌کردید و مي‌كنيد‪ ،‬به روش��ني مي‌بينيد‬ ‫كه دس��تفروش‌ها هم این نوارها را پخش می‌کنند‪ .‬‬ ‫به نظر شما این نگاه چقدر به مقبولیت آثار او کمک‬ ‫کرده است؟‬ ‫با وجود همه تغییرات و تحوالت‪ ،‬نمی‌ش��ود انکار‬ ‫کردکهذهنسنت‌گرایمردممابرذهنمدرنونوگرای‬ ‫‪8‬‬ ‫شيون فومني‬ ‫با وجود اینکه بیش��تر ش��عرهای ش��یون فومنی به‬ ‫زبانگیلکیس��رودهش��دهامامی‌بینیمکهبس��یاری‬ ‫از فارس��ی‌زبانان هم به اشعار او عالقه‌مندند‪ .‬عالوهبراینهادرحال‬ ‫نگارش دو اثر دیگر هس��تم که شناختنامه دو نویسنده‬ ‫مطرح گیالن‪« ،‬مجید دانش‌آراسته» و «محمود طیاری»‬ ‫اس��ت‪ .‬‬ ‫از جزییات هیچ‌یک از این طرح‌ها اطالعی دارید؟‬ ‫معموال ش��عرهای منظومه‌ای شیون بیشتر موضوع‬ ‫تحقی��ق بوده‌اند‪ .‬خانواده بس��یاری از‬ ‫نویس��ندگان و چهره‌های برجس��ته ادبی‪ ،‬بنیادی را به‬ ‫نامش��ان دایر کردند‪ .‬درجای‬ ‫جای این ش��عر سنت‌های محلی گیالن‪ ،‬مثال غذاهای‬ ‫محلی يا آداب رس��وم ديگر آن مطرح می‌شود‪ .‬ولی به لحاظ این‬ ‫که ش��یون عائله‌مند بوده و مش��کالت عدیده جسمی‬ ‫همداش��تهاس��ت‪،‬مخصوصابیماریکلیویکههمین‬ ‫هم باعث فوت زودهنگام او شد‪ ،‬اندوخته‌ای از او باقی‬ ‫نمانده است که بتوانند بنیاد یا مؤسسه خیریه‌ای به نام‬ ‫او دایر کنند‪ .‬گرچه این دو زبان تفاوت‌های‬ ‫بنیادیدارند‪،‬اماگیلکیش��یون‪،‬گیلکیس��نتیگیالن‬ ‫نیس��ت و به همین دلیل برای فارس��ی‌زبانان هم قابل‬ ‫استفاده است‪ .‬البته این استقبال از سویهمه گیلکي‌‌زبانانبوده‬ ‫است و ن ‌ه فقط گیلکي‌زبانان سی چهل سال قبل‪ ،‬بلکه‬ ‫جوانترها و حتی گاه نوجوان‌ها هم ش��عرهای گیلکی‬ ‫را در مدرسه یا دانشگاه و یا در جمع‌های دوستانه‌شان‬ ‫می‌خوانندودرجریانهستمکهچندینرسالهتحقیقی‬ ‫هم درباره آثار گیلکی شیون نوشته شده است‪.‬بیش��تر این‬ ‫منظومه‌ها ورد زبان مردم هستند درحالی‌که شعرهای‬ ‫فارس��ی ش��یون كمتر این جاذبه را داش��ت مگر برای‬ ‫فارس��ی‌زبانانی که قادر به درک اش��عار گیلکی شیون‬ ‫نبودند‪ .‬‬ ‫بله‪ ،‬طنز زبانی یا در اصطالح‪ ،‬طنز فرمیک اس��ت‪.‬اما‬ ‫واقعیت این اس��ت که این ش��عر گیلکی خصوصیات‬ ‫وویژگی‌هاییداردکهآنرابرترازش��عر‌هایفارس��ی‬ ‫شیون قرار می‌دهد و آن این‌که شیون در شعر فارسی‪،‬‬ ‫رباع��یی��ادوبیت��یوگاهیهمغزلداردامادرش��عر‬ ‫گیلک��ی چند منظومه دارد ک��ه این منظومه‌ها از جمله‬ ‫منظومه‌های «هیچ» و «فوخوس» که با صدای شاعر و‬ ‫در نوارهایش موجود است به راحتی جای خود را در‬ ‫میان گیلکی‌زبانان تمام نقاط ایران باز کرد‪ .‬چهآثاريرادردس��تچاپ‬ ‫داريد؟‬ ‫البتهمدت‌هاس��تکهمنش��عریمنتشرنکرده‌امو‬ ‫بیش��تر فعالیتم در عرصه تحقیق و پژوهش بوده است‪.‬‬ ‫به نظر شما این نقطه ضعف یا قوت است؟‬ ‫البتهعده‌ایاصالاینشیوهرانمی‌پسندندومعتقدند‬ ‫ک��ه چیزی بر بار ادب��ی و فرهنگی گیالن اضافه نکرده‬ ‫اس��ت‪ ،‬زیرا از کلمات و ترکیب‌های س��نتی گیالن در‬ ‫این ش��عرها چندان بهره گرفته نشده است؛ نكته‌اي كه‬ ‫مي‌توان��د به غناي زبان فارس��ي هم كمك كند‪ .‬امتیازبزرگدیگرشیوناین‬ ‫اس��تکهدرخیلیازمجامعش��خصاحضورمی‌یافته‬ ‫وش��عرهایشرامی‌خواندهاس��تاماافراش��تهبیشتر‬ ‫شعرهایش را در نشریه «چلنگر» که متعلق به خودش‬ ‫بود به چاپ می‌رساند‪ .‬وقتی شما شعرهای شیون را می‌خوانید‬ ‫می‌بینید که در بسیاری از شعرها و حدود پنجاه درصد‬ ‫الفاظ و ترکیبات از فارسی بهره گرفته است‪.‬‬ ‫ای��ننکت��هرابایدذکرکنمکهباوجوداینکهش��یون‬ ‫ش��عرهایی در قالب س��نتی و کالس��یک فارس��ی و‬ ‫گیلکیداش��ت‪،‬ترانه‌س��رایبس��یارقابلیهمبودوبه‬ ‫زبان فارس��ی و گیلکی برای بس��یاری از خوانندگان‬ ‫صاحب نام تصنیف و ترانه سروده که در جای خودش‬ ‫جاذبه‌های بسیاری ایجاد کرده است‪ .‬امااقبال‬ ‫عمومی از ش��عرهای او به‌ویژه از سوی گیلکی‌زبانان‪،‬‬ ‫به دلیل کاس��ت‌هایی است که شیون با صدای خودش‬ ‫بیرون داده بود‪ .‬جوانترها‬ ‫ه��م امروز نوارهای او را گ��وش می‌دهند و دفترهای‬ ‫شیون برایشان جذابیت دارد‪.‬البته‬ ‫تعدادیداس��تانفارس��یازاودرمجله«پیامشمال»که‬ ‫من اداره می‌کردم چاپ شده است‪.‬البتهاین‬ ‫طنزبهطورکلیودرهمهجایکطنزاجتماعینیست‪.‬به عقیده‬ ‫ش��ما اگر چنین بنیادی هم از طرف نهادهای مسئول‬ ‫یا خانواده ش��یون فومنی ایجاد شود‪ ،‬می‌تواند تمام‬ ‫این آثار و آثار منتشر نشده شاعر را منتشر کند؟‬ ‫به نکته خوبی اش��اره کردید‪ .‬‬ ‫زندگي و آثار شيون فومني در گفت‌وگو با غالمرضا مرادی‬ ‫مردي كه به زبان مردم مي‌سرود‬ ‫غالمرضا مرادي‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫خاصی جذابیت داشت‪.‫سيزده سال از درگذشت میر احمد سید فخری‌نژاد‪ ،‬مشهور به شیون فومنی مي‌گذرد؛ شاعري كه به گيلكي و فارسي شعرهاي ماندگاري از خود به جا گذاشته است‪ ..‬‬ ‫نوعی از طنز زبانی‪.‬به همين مناسب با غالمرضا مرادي‪ ،‬شاعر‪ ،‬پژوهشگر ادبي‪ ،‬استاد دانشگاه و روزنامه‌نگار به گفت‌وگو‬ ‫نشسته‌ايم‪ .‬‬ ‫به همین دالیل هم ش��یون توانسته در بین دانشگاهیان‬ ‫مقبولیتداش��تهباش��دوجالباس��تکهبارهاشاهد‬ ‫بوده‌ام که اس��تادان ادبی��ات هم در کالس‌های خود از‬ ‫شیونیادکرده‌اندوبهذکرناماواکتفانکردهوگاهشعری‬ ‫هم از او خوانده‌اند و دانش��جویان را به خواندن آثار او‬ ‫تشویق کرده‌اند‪.‬ش��ش کاس��ت از ش��عرهای گیلکی‬ ‫اودرب��ازارموج��وداس��توبه‌گونه‌ایش��دهبودکه‬ ‫این نوارهای کاس��ت در اکثر خانه‌ها پیدا می‌ش��دند‪.‬‬ ‫مطمئن��ا همینط��ور خواه��د بود‪ .‬البته این که می‌گویم ش��عر ش��یون برگرفته از‬ ‫معیارهای ش��عر سنتی گیالن است باعث این نبوده که‬ ‫فقط قشر خاصی از مردم از آن استقبال کنند‪ .‬زیرا تع��داد این‬ ‫پایان‌نامه‌ه��ازیادن��دودربس��یاریازآنهابهجزییات‬ ‫شعری شیون پرداخته شده‌است که می‌تواند برای هر‬ ‫خواننده‌ای مفید و اثرگذار باشد‪.‬‬ ‫شايد بد نباشد در انتهاي مصاحبه از دوستي خودتان‬ ‫با شيون بگوييد‪.‬عالوه بر این که شعرهای گیلکی‌اش اصوال در‬ ‫قالبسنتیوکالسیکسرودهشدهکهذهنمردمماباآن‬ ‫انسوالفتبیشتریداردوهمینقالبکالسیکجاذبه‬ ‫ش��عرش��یونرابیشترکردواقبالعمومیازآنافزایش‬ ‫یافت‪ .‬حتی نمونه‌هایی‬ ‫از داستان‌های گیلکی هم از شیون به جا مانده است که‬ ‫تا امروز خانواده‌اش آنها را به چاپ نرس��انده‌اند‪ .‬اما این بر اس��اس تمکن مالی یا از‬ ‫درآمد فروش آثارش��ان بوده اس��ت‪ .‬یعنیجداازاینکهشیونبهزبانبومی‬ ‫گیلکی ش��عر می‌گوید و در این زبان موفق‌تر است‪،‬‬ ‫نگاه او به شعر کال یک نگاه سنتی و كالسيك است‪..‬‬ ‫شیون را از سال‌ها پیش می‌شناسم و درهمان زمانی‬ ‫که تازه دوره سپاه‌دانش را به اتمام رسانده بود و من هم‬ ‫درصومعه‌سرادانش‌آموزبودم‪،‬ارتباطنزدیکیداشتیم‬ ‫یاایشانبهمحافلادبیمامی‌آمدندیامنبهنشست‌های‬ ‫ادبی دوس��تان اهل ادب فومن می‌رفتم‪.‬در نتیجه بیش��تر اشعار او برگرفته از مفاهیم سنتی‬ ‫اس��ت‪ .‬‬ ‫ازخودت��انبگويي��د‪.‬اسامی‬ ‫ش��اعرانگیلکزباندراینمنظومهآمدهاس��توتمام‬ ‫اینهادرقالبطنزیش��یرینس��رودهشده‌اند‪.‬‬ ‫نکته‌ایکهبهآناش��ارهكردید‪،‬نگاهس��نتیشیونبه‬ ‫ش��عراس��ت‪.‬البته با وجود‬ ‫اینکههردواینش��اعرانهمش��عرفارس��یوهمشعر‬ ‫گیلکی سروده‌اند شیون به لحاظ شعرهای فارسی‌اش‬ ‫ازافراش��تهپیش‌تررفتهاس��تودفترهایشعرفارسی‬ ‫او همزمان با نوارهای ش��عر گیلکی‌اش به بازار آمد و‬ ‫بهس��رعتمحبوبش��د‪.‬از س��وی دیگر‬ ‫برخ��یه��مش��یوهاوراتأییدمی‌کنن��دواعتقاددارند‬ ‫که این ش��عرها س��بب شده است که شعر گیلکی وارد‬ ‫جامعهفارسی‌زبانانشودامابایدتاكيدکردکهشعرهای‬ ‫ش��یون با تمام زیبایی و محبوبیت‪ ،‬ویژگی ش��عر‌های‬ ‫ش��اعر بزرگی مانند افراش��ته را ن��دارد‪ .‬‬ .‬‬ ‫پس از درگذش��ت بسیاری از نویسندگان و شعرای‬ ‫ب��زرگ‪ ،‬بنیاد‌های��ی به نام آنان پایه‌گذاری ش��د که‬ ‫مس��ئولیت نش��ر آثار آنها را برعهده دارند‪ .‬‬ ‫نکتهجالبایناس��تکهبس��یاریازفارسی‌زبانان‬ ‫هم به این نوارها گوش می‌کنند‪.‬‬ ‫به عقیده ش��ما در مقایس��ه ش��یون با خ��ودش‪ ،‬آیا‬ ‫ش��عرهای فارسی او موفق‌تر بوده است یا شعرهای‬ ‫گیلکی‌اش؟‬ ‫به‌ط��ور کلی می‌ت��وان گفت که ب��ه دلیل فراگیری‬ ‫بیش��تر‪ ،‬شعرهای گیلکی او موفق‌تر است و این اشعار‬ ‫توانس��ته‌انددرمی��انمخاطب��انمحبوبی��تیابند‪.‬‬ ‫تعداد زیادی از این نوارها به جمع فارسی‌زبانان هم‬ ‫راهپیداکرد‪،‬زیراگیلکیدربس��یاریمواردبافارس��ی‬ ‫فاصل��ه چندانی ندارد‪ .‬از بسیاری از همکاران دانشگاهی‬ ‫ه��مش��نیده‌امکهتعدادزی��ادیازپایان‌نامه‌هایدوره‬ ‫کارشناس��ی و کارشناسی ارشد به زندگی و آثار شیون‬ ‫به ویژه آثار گیلکی او پرداخته‌اند‪..‬همچنین کتاب دیگری را با عنوان «سرزمین و‬ ‫مردم گیالن» دردس��ت‌دارم که کار حجیمی است زیرا‬ ‫موضوعگس��ترده‌ایدارد‪...‬شیون هم این مساله را کامال درک کرده‬ ‫بود‪ .‬عالوه بر اینها شما در شعرهای‬ ‫ش��یون ش��اهد طنز ظریفی هستید که به نوعی انتقاد از‬ ‫اوضاعواحوالجامعهاستکهالبتهاینطنزبرخاستهاز‬ ‫ایدئولوژیخاصينیس��تدرحالی‌کهافراشتهدیدگاه‬ ‫ایدئولوژیک چپ داش��ته و ش��عرهای او برای طبقه‬ ‫آنها غلبه دارد‪ .‬درکناراینهاگاهیبهش��عر‬ ‫هم می‌پردازم و دفترهایی را هم آماده چاپ کرده‌ام‪.

‬این‬ ‫رویکرد دقیق ًا خالف رویکرد هنرمندان گذشته‌گرایی‬ ‫چون مجید کیانی بود که حبیب س��ماعی را س��رآمد‬ ‫سنتورنوازان معاصر می‌دانند و تحقیق بر نواخته‌های‬ ‫ش��اگردان او را در بررس��ی و نزدیک‌شدن به شیوه و‬ ‫مطالب او بسیار مهم تلقی و اذعان می‌كنند که بررسی‬ ‫نواخته‌های آنان بسیار بهتر از بررسی نت‌نگاری‌های‬ ‫موج��ود از نواخته‌های س��ماعی (در ردیف س��نتور‬ ‫ابوالحسن صبا) ما را به شیوه و مطالب حبیب رهنمون‬ ‫می‌کند‪ .‬حی��ن تحقی��ق میدان��ی‪ ،‬چندین س��اعت‬ ‫از نواخته‌ه��ای ش��اگردان حبی��ب س��ماعی را از‬ ‫مجموعه‌های شخصی جمع‌آوری كردم‪ .‬در این کتاب‪ ،‬مطالب و اسناد دسته‌اولی برای‬ ‫نخستین‌بار به تاریخ موسیقی ایران معرفی شده است‪،‬‬ ‫ازجمله دفترچه اس��امی ردی��ف محمدصادق خانی‬ ‫(ردیف سنتور) که در آن ردیف موسیقی دستگاهی به‬ ‫دوازده دستگاه با تقسیم‌بندی‌هایی متفاوت با ردیف‬ ‫فعلی (ردیف ت��ار میرزا عبداهلل و میرزا حس��ینقلی)‬ ‫تقسیم ش��ده اس��ت و حاوی گوش��ه‌ها و اسامی‌ای‬ ‫اس��ت که امروزه از یاد رفته‌اند و نش��انگر سنت‌های‬ ‫موس��یقایی دیگ��ری در دوره قاج��ار‪ ،‬به‌جز مکتب‬ ‫علی‌اکبر فراهانی (مکتب تار دوره قاجار) است‪..‬با او به مناسبت انتشار کتاب «حبیب سماعی و راویان آثار او» که طی ماه‌های اخیر ازسوی نشر سوره مهر وارد پیشخان کتابفروشی‌ها شده است گفت‌وگو كرده‌ایم‪.‬برای گویاش��دن و مس��تندکردن‬ ‫توضیحات کتاب و همچنين ارتباط بیش��تر مخاطبان‬ ‫با کتاب لوح فش��رده همراه آن‌را تهی��ه کردم‪ ،‬به‌ویژه‬ ‫که اهل موس��یقی‪ ،‬عموم ًا‪ ،‬مشتاق شنیدنند تا خواندن‪.‬همچنین معدود افراد زنده‌ای که‬ ‫محضر حبیب سماعی را مس��تقیم ًا درک کرده بودند‬ ‫(مانن��د فریبرز کامران)‪ .‬‬ ‫جرق��ه اولیه نگارش این کت��اب در برخوردی که‬ ‫هن��گام ارزیابی یکی از کتاب‌های قبلی‌ام انجام ش��د‬ ‫زده شد‪ .‬منا دارای مدرک کارشناسی‬ ‫آزاده صالحي‬ ‫در رشته موسیقی از دانشگاه تهران و مدرک کارشناسی ارشد در رشته پژوهش هنر از همین دانشگاه است‪ ..‬ضمن ًا بسیاری از مطالب‬ ‫کت��اب از طریق تحقیق میدانی (اطالعات ش��فاهی)‬ ‫گردآمده‌اند ک��ه در منابع مکتوب وجود نداش��ته‌اند‬ ‫و کام ً‬ ‫ال دس��ت‌اول محس��وب می‌ش��وند و درج آنها‬ ‫ب��ر غنای مطالب کتاب افزوده اس��ت‪ .‬‬ ‫در این س��ی‌دی از هریک از شاگردان حبیب سماعی‬ ‫یک نمونه صوتی پنج تا هش��ت دقیقه‌ای گنجانده‌ام‪.‬در این‬ ‫كتاب اطالعاتي درباره شرح‌حال و سوابق هنری آنها‬ ‫و تجربيات ارزنده آنها درباره س��اخت س��نتور درج‬ ‫ش��ده اس��ت‪ .‬پیدا‌کردن‬ ‫اف��رادی که در ای��ران بودند ازطریق موس��یقیدانان‪،‬‬ ‫مكالم��ه تلفن��ي و‪ .‬کتاب «حبیب سماعی‬ ‫و راویان آثار او» آموزشی نیست؛ بلكه اثری پژوهشی‬ ‫اس��ت که از مطالعه آن مخاطب خاص موس��یقیدان‬ ‫اطالعات تاریخی و فنی جدیدی را درباره شیوه قدیم‬ ‫سنتورنوازی ایرانی و س��نتورنوازان این شیوه کسب‬ ‫می‌کند‪ .‬‬ ‫ای��ن کت��اب و لوح فش��رده هم��راه آن ن��کات و‬ ‫نمونه‌ه��ای صوت��ی از ش��یوه س��نتورنوازی حبیب‬ ‫س��ماعی را دربردارد که مطالعه آنها برای عالقه‌مندان‬ ‫ش��یوه قدیم سنتورنوازی و دانشجویانی که دید خود‬ ‫را محدود به چند ش��یوه سنتورنوازی فعلی نمی‌بینند‬ ‫بسیار قابل استفاده است‪.‫پژوهش و تحقيق درباره زندگي مفاخر فرهنگي‪ ،‬مي‌تواند يكي از مسيرهايي باشد كه ما را آسان‌تر به مقصود برساند؛ كاري كه در كتاب «حبيب سماعي و راويان آثار‬ ‫او» انجام شده است‪ ..‬از جمله افرادی که در این کتاب با آنها‬ ‫مصاحبه کرده‌ام اس��تادان لئون باغداساریان (سازنده‬ ‫س��نتورهای مدل مهدی ناظمی)‪ ،‬ابراهیم قنبری‌مهر‪،‬‬ ‫محمدرضا ش��جریان‪ ،‬محمدعلی عطایی‪ ،‬محس��ن‬ ‫راسخ و محمدرضا معمارزاده هستند‪.‬در واقع بر آن شدم که صحت این‬ ‫موضوع‪ ،‬یعنی میزان هنر حبیب سماعی و شاگردان او‬ ‫را خود براس��اس مستندات تاریخی و صوتی بررسی‬ ‫کنم که نتیجه چندس��اله آن کتاب «حبیب س��ماعی و‬ ‫راویان آثار او» است‪.‬از زمان‬ ‫حیات حبیب سماعی تا چند دهه پس از وفات او‪ ،‬خط‬ ‫به خط جمع‌آوری ش��ده‌اند‪ .‬زیبایی و اصالت نواخته‌های‬ ‫ایش��ان مانند موتور محرکی برای پیشبرد این تحقیق‬ ‫عمل‌کرد و با شنیدن این آثار از خود پرسیدم شاگردان‬ ‫حبیب س��ماعی که ای��ن نواخته‌ها را به این اس��تادی‬ ‫اج��را کرده‌اند چه کس��انی بوده‌اند و چ��را هیچ نام و‬ ‫ش��رح‌حالی از ایش��ان در کتب تاریخ موسیقی ایران‬ ‫موجود نیست؟! بدین ترتیب‪ ،‬شروع به تحقیق درباره‬ ‫ش��رح‌حال و باقیات ایشان از اس��تاد سماعی و یافتن‬ ‫و بررس��ی دیگر نواخته‌های ش��اگردان وی كردم تا‬ ‫ایش��ان را بشناس��م و به دیدی جامع‌تر درباره روش‬ ‫سنتورنوازی سماعی و سایر اطالعات تاریخی درباره‬ ‫ش��رح‌حال و زندگی استاد سماعی برس��م‪ .‬‬ ‫پس از ش��روع تحقیق‪ ،‬نواخته‌هایی از ش��اگردان‬ ‫حبیب س��ماعی را گ��ردآوری کردم كه ش��نیدن آنها‬ ‫برای من که س��ال‌ها نواخته‌های سنتورنوازان مطرح‬ ‫معاصر را دنبال کرده بودم‪ ،‬بس��یار ناب و اصیل جلوه‬ ‫‌ک��رد‪ .‬‬ ‫با شهاب منا‪ ،‬مدرس و مولف موسیقی‬ ‫به مفاخرخود توجه كنيم‬ ‫آق��ای مِنا‪ ،‬درباره انگیزه‌ت��ان از نگارش اين كتاب‬ ‫بگوييد‪.‬هنگامی که کتاب را به‬ ‫یکی از ناش��ران حوزه موسیقی دادم‪ ،‬در جلسه‌ای که‬ ‫برای بررس��ی کتاب تشکیل شده بود یکی از بررسان‬ ‫اذعان داش��ت که حبیب س��ماعی‪ ،‬چنان‌ک��ه از او یاد‬ ‫می‌ش��ود‪ ،‬به نس��بت س��نتورنوازان امروزی‪ ،‬چندان‬ ‫درخور اهمیت نیس��ت و ش��اگردی هم نداشته است‬ ‫و ای��ن به‌اصط�لاح ش��اگردان او هم س��نتورنوازان‬ ‫چیره‌دس��تی نبوده‌اند و کار را زیر س��ؤال بردند‪ .‬‬ ‫طبع ًا از رهگذر نگارش چنین کتابی به منابع مستند‬ ‫زیادی مراجعه کرده‌اید‪ .‬در زمینه زندگینامه و احوال هنرمندان گذشته‬ ‫موس��یقی منابع محدود اس��ت و ای��ن محدودیت از‬ ‫موقعیت موسیقی و موسیقیدان از نظر شرع و همچنین‬ ‫شأن اجتماعی موسیقیدانان و اهمیت مردم به موسیقی‬ ‫و موس��یقیدان و حمایت نك��ردن س��ازمان‌ها و‪ .‬باقی مطالبی که از سرگذشت‬ ‫س��ماعی در کتاب‌ه��ای دیگ��ر موجود ب��ود تقریب ًا‬ ‫رونویس��ی نوشته‌های خالقی محس��وب می‌شدند‪...‬ش��رح چگونگی گردآوری این کتاب خود‬ ‫کتابی نانوشته است!‬ ‫به نظر ش��ما ن��گارش کتابی چون حبیب س��ماعی‬ ‫چقدر می‌تواند برای دانش��جویان رش��ته موسیقی‬ ‫مفید باش��د؟ البته اگر این کتاب به چرخه آموزشی‬ ‫دانشگاه‌ها راه نیابد طبع ًا چنین شناختی هم حاصل‬ ‫نمی‌شود‪..‬ص��ورت گرفت و یافت��ن افراد‬ ‫خ��ارج از کش��ور ازطریق س��ایت‌های جس��تجوی‬ ‫م��ردم در آمریکا و فرانس��ه و همچنين با اس��تفاده از‬ ‫موس��یقیدانان و منابع محلی‪ .‬‬ ‫ظاهرا ً اكنون بر روی کتاب تازه‌ای کار می‌کنید‪ .‬‬ ‫درباره ش��اگردان س��ماعی هم اطالع��ات مکتوب‬ ‫مندرج در کتب موس��یقی تقریب ًا صف��ر بود‪ ...‬این دو رویکرد کام ً‬ ‫ال متعارض برایم بس��یار‬ ‫س��ؤال‌برانگیز بود‪ .‬خانواده‌های‬ ‫ش��اگردان حبیب س��ماعی (س��لیمان عبدالرسولی‪،‬‬ ‫کیخس��رو ظفر و‪ ).‬در واقع‬ ‫این کتاب‪ ،‬بيانگر تاریخچه س��نتور و سنتورنوازی در‬ ‫اوایل قرن حاضر اس��ت که پیش‌تر اطالعات موثق و‬ ‫مبسوطی درباره آن وجود نداشت‪.‬س��ؤال این اس��ت که آیا‬ ‫تاریخچه موسیقی مکتوب ما امروز به اندازه‌ای که‬ ‫بای��د از غنای کافی بهره‌مند اس��ت ت��ا بتوان برای‬ ‫نگارش زندگینامه و اح��وال هنرمندان دیگر از آن‬ ‫استفاده کرد؟‬ ‫خیر‪ .‬بنابراین‪،‬‬ ‫این تحقیق با خواندن و مطالعه منابع مکتوب پراکنده‪،‬‬ ‫روزنامه‌ها‪ ،‬هفته‌نامه‌ها‪ ،‬ماهنامه‌ها‪ ،‬س��النامه‌ها‪ ،‬کتب‬ ‫ش��رح‌حال رجال سیاس��ی و اجتماع��ی و‪ .‬انتشار و‬ ‫گنجاندن این لوح پیشنهاد شخص شما بود؟‬ ‫بل��ه‪ .‬قصد دارم تمامی نواخته‌هایی که از‬ ‫شاگردان حبیب سماعی گردآورده‌ام را برای استفاده‬ ‫عموم عالقه‌مندان موسیقی ایرانی منتشر کنم و در این‬ ‫زمینه‪ ،‬در اول تیرماه س��ال جاری‪ ،‬نخستين مجموعه‬ ‫را ب��ا عنوان لوح‌فش��رده «ی��ادگار حبی��ب (حاوی‬ ‫بخش‌هایی از ردیف حبیب سماعی)» با سنتور فاخر‬ ‫خانم طلیعه کامران (ش��اگرد مستقیم استاد سماعی)‬ ‫و همراهی ضرب و آواز اس��تاد حس��ین تهرانی که در‬ ‫دهه ‪ 30‬ضبط ش��ده و پنجاه س��ال بر جامعه موسیقی‬ ‫ایران پوش��یده مانده بود از سوی مؤسسه آوای باربد‬ ‫منتش��ر کردم که بی‌شک از بهترین سنتورنواخته‌های‬ ‫معاصر ایران است‪.‬در کتاب هم‬ ‫پس از شرح‌حال هریک از افراد معرفی‌شده در کتاب‪،‬‬ ‫به معرفی و ش��رح نواخته‌های مضبوط به‌جای‌مانده‬ ‫از آن��ان پرداخته‌ام‪ .‬‬ ‫نکت��ه جالبی که درب��اره کتاب وج��ود دارد‪ ،‬لوح‬ ‫فش��رده صوتی همراه كتاب است که کمتر در آثار‬ ‫دیگر مشاهده می‌ش��ده و انتشار این لوح می‌تواند‬ ‫عالوه بر خواندن کتاب به ش��ناخت سماعي حبیب‬ ‫سماعی از س��وی مخاطب هم کمک کند‪ .‬عالوه بر‬ ‫اینک��ه هنر حبی��ب چنین خاس��تگاهی دارد‪ ،‬خود او‬ ‫ه��م ازنظر تاریخی فردی مهم محس��وب می‌ش��ود‪،‬‬ ‫چرا که اگر فعالیت‌های او نبود‪ ،‬س��نتور امروزه چنین‬ ‫رونقی نداش��ت و به قولی از بین رفته بود‪ .‬برخی از آنه��ا‪ ،‬مانند طلیعه کام��ران و مرتضی‬ ‫عبدالرسولی‪ ،‬از اکثر س��نتورنوازان حرفه‌ای معاصر‬ ‫(یعنی افرادی که شغلشان اجرای موسیقی است) بهتر‬ ‫و پرتکنیک‌تر می‌نوازند‪ .‬آیا‬ ‫این کتاب هم در حیطه یکی از نامداران موس��یقی‬ ‫معاصر ما به‌شمار می‌رود؟‬ ‫کتابی که مشغول نگارش آن هستم درباره ساخت‬ ‫سنتور است‪ .‬درواقع درباره‬ ‫شناخت برخی موس��یقیدانان معاصر‪ ،‬منابع شفاهی‬ ‫بسیار غنی‌تر از منابع مکتوب هستند‪.‬آقای کیانی به بنده پیش��نهاد ک��رده بودند که‬ ‫اي��ن آلبوم را نت‌نگاری کنم كه ای��ن کار را زیر نظر و‬ ‫تأیید ایش��ان در س��ال ‪ 1384‬به انجام رساندم و کتاب‬ ‫با تایید اس��تاد آماده انتشار شد‪ ..‬برخی از ای��ن افراد در ایران‬ ‫به‌س��ر می‌بردن��د و برخی خارج از ای��ران‪ .‬‬ ‫با وجود این‌که سال‌ها از درگذشت حبیب سماعی‬ ‫می‌گذرد و شما هم در پیش‌گفتار کتاب به این مساله‬ ‫اشاره کرده‌اید که برای یافتن فرزندان و شاگردان او‬ ‫رنج بسیاری را متحمل شده‌اید‪ ،‬چرا این شخصیت‬ ‫را با تمام دشواری‌ها انتخاب کردید؟‬ ‫حبی��ب س��ماعی آخری��ن نوازن��ده مکت��ب‬ ‫س��نتورنوازی قاج��ار (مکت��ب محمدصادق‌خانی)‬ ‫است؛ مکتبی که روش کالسیک و اصیل سنتورنوازی‬ ‫ایرانی را به ش��کلی که پیشینیان ما می‌نواخته‌اند نشان‬ ‫می‌ده��د‪ .‬‬ ‫فصل��ی از کتاب ب��ه گفت‌وگو با ش��خصیت‌های‬ ‫مرتبط با موس��يقي‪ ،‬اختصاص دارد که در واکاوی‬ ‫ش��خصیت هن��ری حبیب س��ماعی و فعالیت‌های‬ ‫ارزند‌ه او تأثیر بس��یاری بر خواننده می‌گذارد‪ .‬از‬ ‫ش در زمینه تاریخ موسیقی سرچشمه می‌گیرد‪.‬‬ ‫شماره ‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪1390‬‬ ‫‪9‬‬ .‬‬ ‫عموم ًا کتاب‌هایی وارد چرخه آموزش��ی موسیقی‬ ‫ایرانی می‌ش��وند ک��ه روش آموزش س��از یا ردیف‬ ‫موسیقی ایرانی را شامل شوند‪ .‬در چند مورد یافتن این‬ ‫اشخاص خارج از کشور بیش از یک سال ادامه یافت‬ ‫ت��ا منجر به نتیجه ش��د‪ .‬سماعي نامي مطرح در موسيقي و فرهنگ ماست و اين كتاب را شهاب منا به رشته تحرير درآورده است‪ .‬او مدرس موسیقی و مولف کتاب‌های تحقیقی‬ ‫دراین زمینه است که«ردیف میرزا عبداهلل برای سنتور براساس اجرای مجید کیانی»‪« ،‬بخش‌هایی از ردیف حبیب سماعی به روایت طلیعه کامران»‪« ،‬ضربی‌های حبیب سماعی‬ ‫براساس اجرای مجید کیانی»‪« ،‬مجموعه مقاالت درباره سنتور»‪« ،‬آموزش سیبلیوس» (به انضمام روش نت نویسی و اجرای موسیقی ایرانی) و‪.‬‬ ‫همچنی��ن ب��رای ایجاد ارتب��اط عاطف��ی مخاطب با‬ ‫کت��اب‪ ،‬صدا و گزی��ده‌ای از گفتار برخی دوس��تان و‬ ‫ش��اگردان حبیب را ک��ه در کت��اب از اطالعات آنها‬ ‫استفاده شده اس��ت بین نواخته‌ها قرار دادم‪ ،‬ازجمله‬ ‫ص��دا و گفتارهای محمدحس��ین ش��هریار‪ ،‬کیقباد‬ ‫ظف��ر و داریوش صفوت را درباره حبیب س��ماعی و‬ ‫س��نتورنوازی او‪ .‬این‬ ‫افراد براس��اس چه مالکی برای گفت‌وگو انتخاب‬ ‫شدند؟‬ ‫افرادی ک��ه با آنه��ا مصاحبه‌ کرده‌ام ش��امل چند‬ ‫گروهند؛ ش��اگردان زنده حبیب س��ماعی (داریوش‬ ‫صفوت‪ ،‬طلیعه کامران)‪ ،‬موس��یقیدانان حرفه‌ای که با‬ ‫شاگردان حبیب س��ماعی معاشر و در تماس بوده‌اند‬ ‫(منوچهر صادقی‪ ،‬علی ش��ایگان و‪ ،).‬‬ ‫پژوه ‌‬ ‫درباره حبیب س��ماعی‪ ،‬تنها منبع مدون دسته‌اول‪،‬‬ ‫دفترچ��ه‌ای ب��ود ک��ه روح‌اهلل خالقی پ��س از مرگ‬ ‫س��ماعی‪ ،‬به یاد او گردآورده و انجمن موس��یقی ملی‬ ‫آن را منتش��ر کرده بود‪ .‬استاد مجید کیانی (متولد ‪ ،)1320‬سال ‪1369‬‬ ‫آلبومی با عنوان «ضربی‌های حبیب س��ماعی» شامل‬ ‫چهارمضراب‌ها و ضربی‌های اس��تاد حبیب سماعی‬ ‫(‪ )1280-1369‬منتش��ر ک��رده بودند که عمده مآخذ‬ ‫مورد استفاده‌ش��ان ضربی‌هایی ب��ود که در دهه چهل‬ ‫و پنجاه از ش��اگردان حبیب سماعی جمع‌آوری کرده‬ ‫بودن��د و در این آلبوم آنها را تنظی��م و بازنوازی کرده‬ ‫بودن��د‪ .‬این کتاب حاوی مقاالتی درباره ساختار‬ ‫و ساخت سنتور‪ ،‬روش ساخت آن به صورت مبسوط‬ ‫و مس��تند‪ ،‬همراه با تصویر و فیلم و مصاحبه با استادان‬ ‫مطرح س��اخت س��از و سنتورسازی اس��ت‪ .‬او نخستین‬ ‫فردی است که در قرن حاضر با ضبط صفحه‪ ،‬اجرای‬ ‫کنس��رت و س��پس نواختن س��نتور در رادیو موجب‬ ‫رونق س��نتور و آش��نایی و ترغیب عموم مردم برای‬ ‫نواختن این ساز شد‪...‬البته این بخش��ی از کار بود و‬ ‫بخش دیگر برقراری ارتباط مؤثر و کس��ب اطالعات‬ ‫و اس��ناد و تصاویر الزم از ایش��ان که به‌هر‌روی انجام‬ ‫پذیرفت‪ ..‬بنابراین‪ ،‬مطالعه در آثار به‌جامانده از حبیب‬ ‫س��ماعی و گردآوری و تحلیل آنه��ا می‌تواند ما را به‬ ‫سرچش��مه‌های این هنر فاخ��ر نزدیک کند‪ .‬برخی ازاین آثار به شمار‬ ‫می‌روند‪.

‬گریفین در کتابی که در س��ال ‪ 2008‬با عنوان‬ ‫«پرل‌هاربر جدید یک بار دیگر ‪ 11 :‬س��پتامبر» منتشر‬ .‬‬ ‫او می‌گوید‪« :‬اتفاقی که برای پیدا کردن دالیل وقوع‬ ‫این رویداد افتاده و تالش می‌ش��ود تا روشن شود که‬ ‫چه عواملی به بروز این رویداد منجر شدند نیز اهمیت‬ ‫دارد‪ ».‬او به‬ ‫مخاطب��ان این کتاب می‌گوید ك��ه هرچند این کتاب‬ ‫ادعا می‌کند که در جس��ت‌وجوی حقیقت اس��ت‪ ،‬اما‬ ‫نگذارید شما را فریب دهد و احمق بپندارد!‬ ‫کتاب دیگر گریفین با عنوان «گزارش کمیس��یون‬ ‫‪ 11‬س��پتامبر‪ :‬حذفیات و تحریف» اکتبر ‪ 2004‬منتشر‬ ‫ش��د و هر دو کت��اب در فهرس��ت پرفروش‌ها جای‬ ‫گرفتند‪ .‬با موضع‌گی��ری در برابر‬ ‫خشونت سازمان یافته؛ چامسکی منتقدانه به بررسی‬ ‫س��ابقه سیاس��ت خارج��ی آمریکا از نظ��ر نهادهای‬ ‫بین‌الملل��ی می‌پ��ردازد و می‌گوید كه همین مس��اله‬ ‫می‌تواند ش��بکه‌های زیرزمین��ی و دولت‌های ملی را‬ ‫برای به کارگرفتن تروریس��م متهم کند‪ .‬‬ ‫توصی��ف گام ب��ه گام «رای��ت» از ای��ن حمله‌ها‬ ‫نش��ان‌دهنده این اس��ت که طراحی ت��رور‪ ،‬یک کار‬ ‫پیچیده اس��ت و سرنخ‌هایی از خود به جای می‌گذارد‬ ‫که به رویداد ‪ 11‬س��پتامبر ختم می‌ش��ود و بس��یاری‬ ‫از افراد مظنون از س��وی س��ازمان‌هاي «سیا» و «اف‪.‬‬ ‫ب��رای مث��ال‪ ،‬او ب��اور دارد که این مس��اله یک ضربه‬ ‫ویرانگر به مذاکرات فلسطین‪ -‬اسراییل وارد می‌کند‪.‬تصویری از ایمن‬ ‫الظواه��ری از کودکی‌اش در مصر ت��ا حضورش در‬ ‫جای��گاه رهبری بعدی جهاد اس�لامی مصر و ظهور‬ ‫او در س��ازماندهی القاعده‪ ،‬از دیگر مباحث این کتاب‬ ‫است‪.‬این شاید از مهم‌ترین پیام‌های این کتاب باشد‪.‬‬ ‫نویس��نده کتاب می‌گوید كه این اطالعات را از طريق‬ ‫گفت‌وگو با هزار نفر در س��فرهای گوناگون به دست‬ ‫آورده است‪.‬رایت می‌نویس��د كه با همه اینها‪ ،‬تالش بر این‬ ‫است تا بن الدن کشته نشود‪ ،‬چون آمریکا نمی‌خواهد‬ ‫از او یک قهرمان بسازد‪.‬‬ ‫برای چامسکی‪ ،‬قصاوت به کار رفته در این رویداد‬ ‫چیزی کامال جدید در جهان است که از سال ‪ 1813‬که‬ ‫س��رزمین آمریکا با تهاجم روبه‌رو شد تاکنون سابقه‬ ‫نداشته است‪ .‬او با تکیه بر درک‬ ‫عمیقش از خش��ونت این دیدگاه‌ها و با ش��ناختی که‬ ‫از سیاس��ت خارجی آمری��کا دارد‪ ،‬مطرح می‌کند که‬ ‫توازن خاورمیانه و جنوب آسیا و توازن قدرت جهانی‬ ‫به س��رعت به ه��م می‌ریزد‪ .‬او همچني��ن ادع��ا می‌کن��د ک��ه جلوگیری از‬ ‫روبه‌رو ش��دن با این سوال می‌تواند به معنای افزایش‬ ‫معن��ادار احتمال جنایت‌ها و کش��تارهایی از این نوع‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫با این حال‪ ،‬منتقدان این کتاب معتقدند که بسیاری‬ ‫از ادعاهای کتاب س��اده انگارانه طرح ش��ده و از نظر‬ ‫منطقی‪ ،‬نق��اط غيرمس��تدلی در آن وج��ود دارد‪ ،‬اما‬ ‫گریفی��ن با رد چنین نقدهایی‪ ،‬پاس��خ منتقدان را داده‬ ‫است‪.‬او ادعا‬ ‫می‌کند كه طرح روش��مند از پیش تعیین شده‌ای برای‬ ‫کشف حقیقت در این زمینه وجود داشت‪.‬چامسکی می‌نویسد‪« :‬بویژه در نیم قرن‬ ‫گذش��ته آمریکا به عنوان قدرت در بیش��تر نقاط دنیا‬ ‫مطرح بوده و این نخستین بار است که تفنگ‌ها سمت‬ ‫دیگر را نشانه رفته‌اند‪ .‬این‬ ‫مقاله توس��ط «پروژه قرن جدید آمریکا» نوشته شده و‬ ‫تکیه آن بر این است که تنها یک پرل‌هاربر جدید قادر‬ ‫خواه��د بود تحوالت سیاس��ت‌های دفاعی و نظامی‬ ‫گروه مورد‌نظر را به س��رعت جایگزین وضع موجود‬ ‫كند‪ .‬فالک‪ ،‬استاد‬ ‫ممتاز دانش��گاه پرینستون نوش��ته شده است‪ .‬‬ ‫«‪ »9-11‬از دیدگاه نوام چامسکی‬ ‫در کت��اب «‪ »9-11‬ن��وآم‬ ‫چامس��کی‪ ،‬زبان‌ش��ناس و‬ ‫تحلیلگ��ر سیاس��ی و منتق��د‬ ‫سیاس��ت‌های آمری��کا‪ ،‬ب��ه‬ ‫تحلی��ل ریش��ه‌ای فاجعه ‪11‬‬ ‫سپتامبر می‌پردازد و با بررسی‬ ‫نمونه‌های تاریخی که برای آن‬ ‫م��ی‌آورد‪ ،‬عواقب محتمل این‬ ‫رویداد را پاس��خ اياالت متحده با «جنگ‌های جدید‬ ‫علیه تروریسم» می‌دهد‪.‬این اکنون یک تغییر دراماتیک‬ ‫است‪».‬رایت‬ ‫می‌نویسد به عنوان یک سازمان‌دهنده و متفکر ترور‪،‬‬ ‫روزگار بن الدن ممکن اس��ت به س��ر آمده باشد‪ ،‬اما‬ ‫موفقی��ت او موج��ب دلگرمی مقلدانی می‌ش��ود که‬ ‫ممکن اس��ت هر زم��ان بخواهند این اف��کار را ادامه‬ ‫دهند‪ .‬‬ ‫بررس��ی اوض��اع پاکس��تان‪ ،‬بازی م��وش و گربه‬ ‫پاکس��تان با آمریکا برای گرفتن بن الدن برای کس��ب‬ ‫پول از این کش��ور‪ ،‬تالش کلینتون برای دستگیری بن‬ ‫الدن و ناکام��ی او و دی��ک چنی و ت�لاش و تاکتیک‬ ‫القاعده برای حمله آمریکا به ایران برای درگیر کردن‬ ‫آمریکا در جبهه‌ای جدید از دیگر س��رفصل‌های این‬ ‫کتابند‪ .‬‬ ‫رابرت بائر‪ ،‬رییس پیشین سازمان «سیا» در مطلبی‬ ‫که در مجله نیشن منتشر شد‪ ،‬گریفین را ضمن این که‬ ‫متفکری قابل اعتنا می‌نامد‪ ،‬به داش��تن تئوری توطئه‬ ‫متهم می‌کند و اثر او را مش��ابه کتاب پرفروش «دروغ‬ ‫بزرگ» فرانس��وی نوشته «تیری میسن» می‌نامد‪ .‬‬ ‫او درباره ض��رورت پذیرش حاکمیت بین‌المللی‬ ‫قانون و نهادهای موجود از جمله سازمان ملل متحد و‬ ‫دادگاه جهان��ی بحث می‌کند و می‌گوید كه باید به این‬ ‫س��ازمان‌ها اعتبار بیشتري داده شود و سپس با اتکا به‬ ‫آنها‪ ،‬روابط بین‌الملل تحکیم شود‪ .‬او با مش��اهده این وقایع‪ ،‬باوجود‬ ‫س��ابقه قابل توجه ترور و تروریس��م در دوره پس از‬ ‫جنگ جهانی دوم‪ ،‬به بررس��ی چگونگی شکل‌گیری‬ ‫گروه‌های ش��به‌نظامی اس�لامی در کشورهای عربی‬ ‫می‌پ��ردازد و س��پس مقاوم��ت افغانس��تان در برابر‬ ‫تهاجم روسیه در سال ‪1979‬؛ شکل‌گیری القاعده در‬ ‫افغانس��تان در سال ‪ 1988‬و رهبری آن به وسیله اسامه‬ ‫بن الدن در سال ‪ ،1988‬اهداف مختلفی که دنبال کرد‬ ‫و انتقاد و سرزنش آمریکا توسط او را در دیگر مباحث‬ ‫این کتاب دنبال می‌کند‪ .‬بخش‬ ‫نخس��ت این کتاب که نگاه��ی بر بخش‌های مختلف‬ ‫رویداد ‪ 11‬س��پتامبر دارد‪ ،‬به بح��ث درباره هر پرواز‬ ‫هواپیم��ا می‌پردازد و رفتار بوش و س��رویس امنیتی‬ ‫او را بررس��ی می‌کن��د‪ .‬سال بعد‪ ،‬بن الدن سفارتخانه‌های آمریکا‬ ‫در آفریقا و ناوشکن «کول» را منفجر کرد و راه جذب‬ ‫انتقال پول به این فعالیت‌ها را پیدا کرد‪.‬آی» را درگیر خود می‌کند‪ .‬‬ ‫دیوی��د ری گریفی��ن‪ ،‬اس��تاد‬ ‫فلس��فه در دانش��کده معارف و الهیات کالریمونت‪،‬‬ ‫نویس��نده كتاب «جنبش حقیقت ‪ 11‬سپتامبر» است‪.‬‬ ‫ري گريفين در این کتاب به بررس��ی شباهت‌های‬ ‫بین ‪ 11‬س��پتامبر ‪ 2001‬و حمله به پرل‌‌هاربر در س��ال‬ ‫‪ 1941‬می‌پردازد‪ .‬‬ ‫ن��وآم چامس��كي در این کتاب با تفس��یر حمالت‬ ‫‪ 11‬س��پتامبر‪ ،‬ب��ه پیش‌بینی عواق��ب آن می‌پردازد و‬ ‫جنگ جدید علیه تروریس��م‪ ،‬مبارزه با اسامه بن الدن‪،‬‬ ‫درگی��ری آمریکا در افغانس��تان‪ ،‬کنترل رس��انه‌ای و‬ ‫حمالت نظام��ی طوالنی مدت آمری��کا در خارج از‬ ‫کش��ور را از عواقب آن برمی‌شمارد‪ .‬‬ ‫چامسکی بر این باور است که این حمله از نظرهای‬ ‫مختلف مضر بود و با توجه به بیش��تر شدن کشته‌های‬ ‫اولیهوضرورتتوجهمداومبهشرایطاضطراریملی‪،‬‬ ‫آس��یب‌های این رویداد روز به روز بیش��تر می‌شود‪.‬‬ ‫مقدمه این کتاب توس��ط ریچارد ای‪.‬‬ ‫او دو کت��اب در این‌باره نوشته‌اس��ت ک��ه «پرل‌هاربر‬ ‫جدید‪ :‬س��وال‌های نگران کنن��ده درباره دولت بوش‬ ‫و ‪ 11‬س��پتامبر» در مارس ‪ 2004‬منتش��ر ش��د‪ .‬این گروه‪،‬‬ ‫دولت آمریکا را از همه مسایل‬ ‫پش��ت پرده مطلع می‌داند و در‬ ‫نشست‌ها و مس��تنداتی که به‬ ‫کرات در نشریه‌ها و رسانه‌های‬ ‫گوناگون منتشر کرده‪ ،‬به تبیین‬ ‫نظرات��ش پرداخت��ه اس��ت‪.‬‬ ‫این کتاب ‪ 553‬صفحه‌ای که ‪ 21‬آگوس��ت ‪2007‬‬ ‫منتش��ر ش��د‪ ،‬هفدهمین کتاب پرفروش غیرداستانی‬ ‫س��ایت آمازون در زمینه رویداد ‪ 11‬س��پتامبر است‪.‬گريفين در این کتاب که بالفاصله به عنوان یکی‬ ‫از ‪ 99‬کتاب منتخب و در دس��ترس برای همه اعضای‬ ‫کمیسیون تحقیق ‪ 11‬سپتامبر انتخاب شد‪ ،‬قطعه‌هایی‬ ‫از شواهد و استدالل‌هایی را ارایه می‌کند که به باور او‬ ‫به این نتیجه می‌رس��د که دولت جورج دبلیو بوش در‬ ‫حمالت ‪ 11‬سپتامبر دست داشته‌است‪.‬عنوان این کتاب از یک مقاله تحقیقی‬ ‫با عنوان «بازسازی دفاع آمریکا» گرفته شده است‪ .‬استعداد بن الدن برای رهبری‬ ‫این اقدامات هم بخشی از مطالب این کتاب را تشکیل‬ ‫می‌دهد‪ 10 .‬‬ ‫دیدگاه‌های جنبش حقیقت ‪ 11‬سپتامبر‬ ‫«جنب��ش حقیقت ‪11‬س��پتامبر» همان‌ط��ور که از‬ ‫نامش پیداس��ت‪ ،‬حامل دیدگاهی اس��ت که درصدد‬ ‫کشف مس��ایل واقعی که منجر به رویداد ‪ 11‬سپتامبر‬ ‫شد بر‌آمده اس��ت‪ .‬‬ ‫اي��ن گزارش نگاهي اجمالي ب��ه برخي از اين‌ آثار‬ ‫دارد‪.‫رويا ديانت‬ ‫گزارشي به بهانه سپري شدن يك دهه از وقوع حادثه يازده سپتامبر‬ ‫حكايت كتاب‌هايي كه همچنان افشا مي‌كنند‬ ‫در حالی که دهمین س��الگرد واقعه ‪ 11‬سپتامبر‪ ،‬بار‬ ‫دیگر ذهن بسیاری از مردم جهان را معطوف رویدادی‬ ‫کرده که ش��یوه نگرش و چش��م‌اندازهای دس��ت‌كم‬ ‫رسمی بسیاری از مس��ووالن جهانی را برای همیشه‬ ‫تغییر داده‌اس��ت‪ ،‬نگاهی به برخی از کتاب‌های منتشر‬ ‫شده از سوی جریان‌های متفاوت فکری در این باره‪،‬‬ ‫می‌تواند نشانگر تفاوت دیدگاه‌هایی باشد که هر‌یک‬ ‫طرفداران خ��ود را دارند‪ .‬واکنش با خشونت‬ ‫افراطی‪ ،‬به تش��دید چرخه خشونت و قصاوت بیشتر‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪10 1390‬‬ ‫منجر می‌ش��ود و روحیه انتقام‌گیری تحریک‌پذیرتر‬ ‫می‌ش��ود‪ ،‬اما اگر هدف کاهش احتمالی قصاوت‌های‬ ‫بیشتر باشد‪ ،‬باید به روش قانونی دنبال ارایه شواهد و‬ ‫اجازه دادن به نهادهای مس��تقل بود تا به طور مستقیم‬ ‫پاسخ مناسبی برای این حمالت پیدا کنند‪.‬همه این کتاب‌ها هرچند با‬ ‫احس��اس تاثیر عمیق از کش��ته شدن حداقل سه هزار‬ ‫نفر انسان نوشته ش��ده‌اند‪ ،‬اما دالیل و پس‌زمینه‌های‬ ‫متفاوتی را برای وقوع این رویداد مطرح می‌کنند‪.‬‬ ‫کت��اب «برج بلن��د‪ :‬القاعده و مس��یر منتهی به ‪11‬‬ ‫س��پتامبر» که توسط «الرنس رایت» نوشته شد و برای‬ ‫او جایزه پولیتزر س��ال ‪ 2007‬را همراه داشت‪ ،‬تمرکز‬ ‫زیادی بر افرادی که درگیر این حادثه بودند دارد؛ این‬ ‫ک��ه آنها چگونه بودند‪ ،‬چرا دس��ت به چنین کارهایی‬ ‫زدند و چگونه با دیگران تعامل داش��تند‪ .‬او می‌‌نويسد‪:‬‬ ‫«تحلیل‌ه��ای این رویداد ماه‌ها ب��ه طول می‌انجامد و‬ ‫می‌تواند نش��ان‌دهنده این باشد که رسانه‌ها تا چه حد‬ ‫می‌توانند قادر به ارایه نقش خود در اطالع‌رس��انی به‬ ‫ش��هروندان باش��ند و به دموکراس��ی در زمان جنگ‬ ‫کمک کنند‪».‬‬ ‫کت��اب «‪ »9-11‬ک��ه با فاصله کم��ی از رویداد ‪11‬‬ ‫سپتامبر منتش��ر شد‪ ،‬س��ال ‪ 2002‬جایزه کتاب «فایر‬ ‫کراک��ر» را ب��رد و هفته‌ه��ا در فهرس��ت کتاب‌های‬ ‫پرفروش جای داش��ت‪ .‬‬ ‫برج بلند‪ :‬القاعده‬ ‫و مسیر منتهی به ‪ 11‬سپتامبر‬ ‫ای��ن کت��اب ب��ا نگاه��ی‬ ‫ژورنالیس��تی به ای��ن رویداد‬ ‫پرداخت��ه اس��ت و با بررس��ی‬ ‫تاریخ��ی‪ ،‬نظر به راهی دارد که‬ ‫القاعده برای به وجود آمدن در‬ ‫آن ق��دم نهاد‪ .‬‬ ‫از همه مهم‌تر و ضروری‌تر این‌که در جهان پس از ‪11‬‬ ‫س��پتامبر‪ ،‬دیگر ممکن نیست دشمنان ما استانداردی‬ ‫ب��رای این که ثابت ش��ود مقابل ما قراردارند‪ ،‬داش��ته‬ ‫باش��ند و الزم نیس��ت ما هم از اس��تانداردی برای در‬ ‫مقابل آنها بودن برخوردار باشیم‪.‬ب��ه همین دلیل‪،‬‬ ‫ای��ن کتاب ابتدا ب��ه پس‌زمینه‬ ‫حمله‌های تروریستی مختلف‬ ‫و این که آنها در طول تاریخ چگونه بررس��ی ش��دند و‬ ‫چه نتایجی از آنها به دس��ت آمد‪ ،‬می‌پردازد و س��پس‬ ‫وقایعی را که منجر به رویداد حمالت تروریس��تی ‪11‬‬ ‫سپتامبر به آمریکا شدند را بررسی می‌کند‪.‬این کت��اب به موضوع اصلی‬ ‫بحث رس��انه‌ها بدل و مقاله‌های گوناگوني درباره آن‬ ‫نوشته شد‪.‬‬ ‫بی‪.‬بررسی افراد‬ ‫تاثیرگذار در ش��کل‌گیری چنین تفکری با سید قطب‬ ‫دانش��مند مذهبی مصری شروع می‌شود که در اواخر‬ ‫دهه ‪ 40‬قرن بیس��تم از آمریکا دیدار کرد و با دیدگاهی‬ ‫ضدغربی به کش��ورش بازگشت و سرانجام به‌خاطر‬ ‫دیدگاه‌هایش به ش��هادت رس��ید‪ .‬با این حال او می‌گوید‬ ‫اگر این س��ازمان‌ها با هم هماهن��گ بودند این ماجرا‬ ‫می‌توانس��ت کش��ف و جل��و آن گرفته ش��ود‪ .‬در بخ��ش دوم‪ ،‬این رویداد را‬ ‫از جهاتی گس��ترده‌تر به زیر ذره‌بی��ن می‌برد و چهار‬ ‫پرس��ش نگران‌کننده خ��ود را مطرح می‌کن��د كه آیا‬ ‫مقام��ات آمریکا از پی��ش درباره ای��ن رویداد اطالع‬ ‫داش��تند؟ آیا مقامات آمریکا پیش از وقوع این رویداد‬ ‫مان��ع تحقیقات درباره آن ش��ده بودن��د؟ آیا مقامات‬ ‫آمریکا دالیل��ی برای وقوع این رویداد داش��تند؟ آیا‬ ‫مقامات آمریکا نتایج تحقیقات و بررس��ی‌های پس از‬ ‫‪ 11‬سپتامبر را مسدود کردند؟‬ ‫در بخش بعدی‪ ،‬نویس��نده کتاب فهرستی متشکل‬ ‫از ‪ 40‬م��درک مس��تند و دلی��ل را برمی‌ش��مارد ک��ه‬ ‫گزارش‌های رس��می را زیر س��وال می‌برد و دولت را‬ ‫در معرض خطر اتهام قرار می‌دهد‪.‬‬ ‫از نظر بس��ياري از افراد‪ ،‬نویسنده مجله نیویورکر‬ ‫ب��ا تحقیقات خود بهترین کتاب درباره تروریس��م را‬ ‫عرضه کرده است‪ .

‬البته با سانسور!‬ ‫ب��ا وجود ت��داوم انتش��ار‬ ‫کتاب‌های متف��اوت از زاویه‬ ‫هریک از این دیدگاه‌ها‪ ،‬هنوز‬ ‫کتاب‌ه��ای دیگ��ری درباره‬ ‫‪ 11‬سپتامبر منتش��ر می‌شوند‬ ‫که موارد متعددی از این میان‪،‬‬ ‫ب��ه بروز جنجال‌ه��ا و جرح و‬ ‫تعدیل‌هایی می‌انجامند‪ .‬بس��یاری از این کتاب‌ها به بهانه حفظ امنيت‬ ‫ملي‪ ،‬با سانسور روبه‌رو می‌شوند‪.‬از همين‌رو بخش‌هايي در ابتدا آمد‪ .‬‬ ‫اشاره كرديد كه قصد داريد اين پژوهش‌هاي خود را ادامه دهيد‪ .‬مطالبي هم‬ ‫درب��اره معماری س��قاخانه‌ای و تکایا بود كه فرصت انتش��ار آن در كتاب ايجاد‬ ‫نش��د‪ ،‬چرا كه مي‌خواستيم تنها به معماري مس��اجد بپردازيم‪ .‬با آموزش مکتوب می‌توان قدم بزرگی در راس��تای‬ ‫ش��ناخت و اهمیت حفظ آثارمعماری باستانی برداشت‪ .‬البته ش��ايد اگر شرایط تجدید چاپ برای این کتاب میسر شود به این‬ ‫موضوع بیش��تر بپردازم‪ .‬در بعضي از جاها هم من به عنوان مولف‪ ،‬دس��ت به اس��تنتاج‌هايي‬ ‫زدم و نكاتي را بيان كردم تا خواننده بهتر بتواند با روح معماري اس�لامي‪ -‬ايراني‬ ‫ارتباط بگيرد‪.‬دیدگاه چندین ش��خصیت‬ ‫که برخی از آن��ان در برج‌ها بودند‪ ،‬آنهایی که نبودند‪،‬‬ ‫آنهایی که حت��ی در نیویورک نبودند و حتی برخی از‬ ‫تروریس��ت‌ها در این کتاب در قالب شخصیت‌های‬ ‫داستانی مطرح شده‌اند‪..‬توجه به معماري‬ ‫تكايا و س��قاخانه‌ها هم داراي اهميتي غير قابل انكار اس��ت كه اميدوارم بتوانم به‬ ‫آن بپردازم‪ .‬از‬ ‫نظر من آنچه می‌توانس��ت این کتاب را پربارتر کند تحقیقات میدانی اس��ت که به‬ ‫دالیلی فرصت انجام آن را نداش��تم و اصال در برنامه‌ام هم نبود‪ .‬يعني با استفاده از‬ ‫تاريخ معماري در ايران‪‌،‬مي‌توان اثبات كرد كه بس��ياري از بناهايي كه به يونانيان‬ ‫ارتباط داده مي‌شود‪ ،‬هيچ ربطي به آنان ندارد و كامال ايراني‌ است‪..‬این کتاب عنوان خود را از عکسی گرفته‬ ‫که از س��قوط مردی که از برج ش��مالی پایین پریده یا‬ ‫پرت شده‪ ،‬ثبت ش��ده و با این عنوان دنیای آمریکا در‬ ‫آستانه قرن بیست و یکم را تصویر کرده است‪.‬رس��انه‌ها‬ ‫هم به نوبه خود می‌توانند راهکار مناس��بی باش��ند اما انتخاب راهکار در دس��ت‬ ‫افراد و بسته به سلیقه مردم است‪ .‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪11 1390‬‬ .‬سیه‌چهره دارای كارشناس��ي عمران است و نخستین کتاب‬ ‫خ��ود را با اين موضوع به بازار کتاب عرضه كرده اس��ت‪ .‬از سويي‪ ،‬عکس‌هاي کافی‬ ‫برای رساندن مطلب وجود نداشت و من‬ ‫به ناچار بیش��تر به شرح موضوع پرداختم‪.‬هر کسی‬ ‫به یک ش��یوه باروری عالقه‌مند است‪ .‬‬ ‫در فصل دوم کتاب «معماری در مس��اجد ایران» درباره مصالح س��اختمانی‬ ‫توضیحات جامع��ی ارائه داده‌اید‪ .‬این کتاب به‬ ‫شرح تاریخچه معماری ایران‪ ،‬مصالح ساختمانی دوره‌های گوناگون‪،‬‬ ‫تاریخچه پیدایش مساجد‪ ،‬سبک‌های معماری پس از اسالم در ایران و‬ ‫بناهای زادبومی ایرانی می‌پردازد‪ .‬میکیک��و کاکوتان��ی منتق��د‬ ‫نیویورک‌تایمز ای��ن کتاب را تاثیرگذارترین اثر دليلو‬ ‫می‌ش��مارد و منتقد س��ان فرانسیسکو کرونیکل آن را‬ ‫رمانی درخش��ان می‌نامد ک��ه در آن فکر کردن درباره‬ ‫دنیای مدرن زبانی و تخیل به ش��کلی خیره‌کننده ادامه‬ ‫یافته اس��ت‪ .‬به اين ترتيب شايد‬ ‫بهتر باش��د از منبع خاصي نام نبرم اما از آنجايي كه پژوهش ميداني در دستور كار‬ ‫تالي��ف اين كتاب قرار نداش��ت‪ ،‬تكيه ما بيش از هر چي��ز بر اين آثار مكتوب قرار‬ ‫گرفته‌اس��ت‪ .‬‬ ‫بس��ياري از اف��راد این کتاب را ک��ه ‪ 3‬ژوئن ‪2008‬‬ ‫منتشر ش��د‪ ،‬تاثیرگذارترین رمان ُدن دلیلو‪ ،‬نویسنده‬ ‫آمریکای��ی می‌دانن��د‪ .‬در نتيجه انتشار كتابي‬ ‫با اين ش��يوه پرداخت‪ ،‬ضروري مي‌نمود و الزم بود تا مخاطباني با س��طح دانش‬ ‫متوسط‪ ،‬اطالعاتي از اين دست را در اختيار داشته باشند‪.‬‬ ‫در بخش��ی از کت��اب به نش��انه‌هایی از‬ ‫معم��اری ایرانی اش��اره داش��تید که به‬ ‫اش��تباه به عنوان معم��اری یونانی از آن‬ ‫یاد می‌شود‪ .‬اول باید کتابخوانی ترویج شود تا بتوان‬ ‫از طریق کتابخوانی فرهنگ حفظ ميراث فرهنگي را به مردم آموخت‪ .‬به اين ترتيب‬ ‫نگاهم اين‌گونه بود كه افراد غیرمتخصص و متخصص بتوانند همزمان از آن بهره‬ ‫بگیرند‪ .‬خواست من این‬ ‫بود که به س��بک‌های معماری در دوره‌‌هاي گوناگون تاريخي بیش��تر و جامع‌تر‬ ‫بپ��ردازم و کمبودها و نقاط اوج معماری را برجس��ته‌تر عن��وان کنم‪ .‬تاکنون میراث فرهنگی‪ ،‬کانون مس��اجد‪ ،‬سازمان‌های فنی و حرفه‌ای در‬ ‫خرید این کتاب پیشگام بوده‌اند و اميدوارم مخاطبان از خواندن كتاب بهره ببرند‪.‬معماری مساجد نقش بس��زایی در ترویج‬ ‫دی��ن اس�لام داش��ته اس��ت و از همين رو مي‌ت��وان مس��اجد را زبان‬ ‫گوياي اس�لام دانست‪ .‬در موارد بسیاری‪ ،‬معماری ایرانی‬ ‫با نام معماری یونانی و برگرفته از معماری یونانی ثبت ش��ده اس��ت که بايد آن‌را‬ ‫اصالح كرد‪ .‬يعني بايد كوشيد تا اين‬ ‫فرهن��گ را به مخاطبان انتقال داد و اهميت آن‌را به نمايش گذاش��ت‪ .‬جاي خالي‬ ‫چه نكاتي را در كتاب خود خالي مي‌بينيد و مي‌خواهيد در كتاب بعدي تمركز‬ ‫را بر چه بگذاريد؟‬ ‫نطفه اين كتاب در دوران دانش��جويي من ش��كل گرفت‪ ،‬نكته‌ايي كه س��بب‬ ‫ش��د پس از پايان تحصيالت هم به آن بپردازم تا مباحث آن را کامل‌تر ارائه بدهم‬ ‫که در نهایت اطالعات آن در قالب کتابي كه در دس��ت شماس��ت‪ ،‬منتش��ر شد‪ .‬از س��ويي‪،‬‬ ‫هرچند كتاب‌هايي در حوزه معماري داريم‪ ،‬اما اغلب اين كتاب‌ها تخصصي‌اند و‬ ‫مخاطب با س��طح سواد متوسط نمي‌تواند از آنان بهره ببرد‪ .‬‬ ‫سمانه نادری دلپاک‬ ‫مولف «معماری در مساجد ایران»‪:‬‬ ‫معماری نشان‌دهنده فرهنگ ماست‬ ‫به‌كارگيري معماري و طراحي در س��اخت مس��اجد توام با س��ادگي خاص‪،‬‬ ‫فضايي معنوي را در مساجد قديمي‌ايجاد كرده است‪ .‬‬ ‫از چه منابعي بهره برده‌ايد؟‬ ‫منابع به طور ضمني در طول كار مورد استفاده قرار گرفتند‪ .‬‬ ‫در اين كتاب تنها به ايجاد اين پرس��ش پرداختم و اميدوارم در آثار بعدي بتوانم با‬ ‫يك كار ميداني‪ ،‬درس��تي بس��ياري از اين نظريه‌ها را اثبات كنم‪ .‬یکی‬ ‫از جدیدترین این کتاب‌ها‪« ،‬پرچم‌هاي سياه‪ :‬داستان‬ ‫واقع��ي ‪ 11‬س��پتامبر و جنگ عليه القاعده» اس��ت که‬ ‫انتش��ار آن هفته پیش با مخالفت سازمان سیا روبه‌رو‬ ‫و از نویس��نده این کتاب خواس��ته ش��د تا بخش‌هاي‬ ‫زيادي از اين كتاب را حذف كند‪.‬‬ ‫علي س��وفان‪ ،‬نويس��نده اين كتاب و عضو س��ابق‬ ‫اف‪.‬در این باره شرح می‌دهید؟‬ ‫بله‪ .‬این کتاب توسط پل تامپسون‬ ‫با عنوان «جدول زمانی ترور» منتشر شد‪.‬‬ ‫قصه ادامه دارد‪ .‬‬ ‫به عالوه اگر مصالح را در فصلی جداگانه‬ ‫مط��رح نمی‌کردم و آنه��ا را بین دوره‌ها و‬ ‫بنا‌ه��ا می‌گنجاندم‪ ،‬دلزدگی ایجاد می‌کرد‬ ‫و از جذابيت كتاب مي‌كاست‪.‬‬ ‫اگر معماری س��رزميني خوب باشد‪ ،‬فرهنگ آن ديار به تکامل رسيده‬ ‫اس��ت‪ .‬این فصل‌ها یکدیگر را پشتيبانی می‌کنند‬ ‫و بای��د مطالب به ص��ورت یکپارچه و دنباله‌دار خوانده ش��ود تا نکته فصل آخر‬ ‫به بار بنش��یند‪ .‬او‬ ‫سال ‪ 2009‬هم کتاب «فروپاشی مرموز مرکز تجارت‬ ‫جهانی‪ :‬چرا گزارش رسمی نهایی درباره ‪ 11‬سپتامبر‬ ‫غیرعلم��ی و دروغ اس��ت» ب��ه بحث درب��اره اعتبار‬ ‫تحقیقات رسمی درباره تخریب برج سوم می پردازد‬ ‫و بر موضوع گزارش رسمی نهایی که در نوامبر ‪2008‬‬ ‫منتشر شد‪ ،‬تمرکز می‌کند‪.‬این رمان ‪ 272‬صفحه‌ای را‬ ‫انتشارات اسکرایبنر منتشر کرده و دن دلیلو با آن نامزد‬ ‫دریافت جایزه حلقه منتقدان کتاب شد‪.‬‬ ‫یک��ی از مهم‌تری��ن و تاثیرگذارتری��ن کتاب‌های‬ ‫داستانی که به صورت مستقیم در این‌باره نوشته شده‬ ‫«مرد در حال سقوط» نوشته ُدن دلیلو‪ ،‬نویسنده مشهور‬ ‫آمریکایی است‪ .‬سعي كرده‌ام كتاب با نثر روان نوشته شود‬ ‫تا مخاطب براي خواندن آن با دش��واري روبه‌رو نباش��د و از سويي تالشم بر اين‬ ‫ب��ود ت��ا اطالعاتي كه در كتاب ارايه مي‌ش��ود جامع و كامل باش��د‪ .‬در این کتاب داستان‌های شخصی با‬ ‫تاریخ کلی و واقعی در هم آمیخته ش��ده‌اند‪ .‬با اين همه معتقدم كه در درازمدت هيچ چيز نمي‌تواند‬ ‫جاي كتب را بگيرد‪.‬‬ ‫در پایان کت��اب‪ ،‬خواننده را با خود به عنوان طراح‬ ‫حتی وارد برج نیز می‌کند‪ .‫ک��رد‪ ،‬کتاب خود را ب��ه‌روز کرده و اطالعات جدید و‬ ‫جنبه‌ه��ای مختل��ف را از پنج منظر که پس از انتش��ار‬ ‫کتاب نخس��ت او رخ دادند‪ ،‬بررس��ی کرده است‪ .‬اهمیت این موضوع ما را برآن داشت که با ابوالفضل‬ ‫س��یه چهره نویس��نده کتاب «معماری در مس��اجد ای��ران»‪ ،‬به گفتگو‬ ‫بنش��ینیم‪ .‬‬ ‫با توجه به جامع بودن مطالب کتاب‪ ،‬نحوه جمع‌آوری مطالب را ش��رح دهید‪.‬وی همچنین کتاب دیگری با عنوان‬ ‫«اعجاز قرآن» در دست چاپ دارد‪.‬اگ��ر معماری و هنر معماری نبود‪ ،‬مس��اجد را ب��ه گونه‌ای که‬ ‫امروزه هس��تند نداش��تیم‪ .‬نظرم این بود که کتاب با فصل «مس��جد» شروع شود‪ ،‬ولی كمي‌بعد به اين‬ ‫نتيجه رس��يدم كه مخاطب براي ايجاد ارتباط با اي��ن بخش‪ ،‬به اطالعاتي احتياج‬ ‫دارد‪ .‬اين فضاي معنوي كمتر در‬ ‫معماري معاصر وجود دارد‪ .‬‬ ‫ای��ن گ��روه یک کت��اب دیگر هم در س��ال ‪2004‬‬ ‫منتشر کرده است که ش��امل مجموعه‌ای از نظرات و‬ ‫گزارش‌هایی اس��ت که رسانه‌ها به ترتیب تاریخی در‬ ‫این‌باره منتشر کرده‌اند‪ .‬من برای ادراک و‬ ‫شناساندن مبحث نهایی كتاب كه با عنوان «معماری بناهای زادبومی» درج شده‪،‬‬ ‫به مباحثي كه در این فصل مطرح ش��ده احتیاج داش��تم‪ .‬در نتيجه در چاپ بعدي همين كتاب‪ ،‬يا اگر كتاب‬ ‫ديگري در كار بود قصد دارم به نكات كمتر پرداخته شده بيشتر بپردازم‪.‬از س��ويي بايد كتاب جايي مناسب‬ ‫در رسانه ملي داشته باشد‪ .‬آي‪ ،‬تجربيات خود را از نحوه بازجويي‌های‬ ‫تروریس��ت‌ها بيان و عملکرد غیرقانونی س��یا را افشا‬ ‫می‌کند‪ .‬به سادگي مي‌توان نشان داد كه اين معماري ربطي به يونانيان ندارد‪.‬مخاطبان رسانه‬ ‫ملی‪ ،‬اغلب قشر جوانند که بیشتر به دنبال‬ ‫تفریح‌اند‪ .‬اگر‬ ‫برنامه‌ای ساخته شود که با تکیه بر مطالب‬ ‫مکتوب‪ ،‬رسایی برنامه‌های مفرح را داشته‬ ‫باشد می‌تواند موثر باشد‪ .‬مثال نقطه قوت و اوج معماری مس��اجد را در‬ ‫دوره صفویه در ش��هر اصفهان داریم که به ش��رح آن پرداخته‌ام و مس��جد جامع‬ ‫اصفهان بهترین نماد آن است‪ .‬بنابراین آموزش باید به گونه‌ای‬ ‫باش��د که کتاب وتفری��ح در هم گنجانده‬ ‫شود‪ .‬‬ ‫تهی��ه کتاب‌های معماری ب��رای مخاطبان عام چه تاثیری ب��ر جامعه خواهد‬ ‫داشت؟‬ ‫هنر معماری نقش برجس��ته‌ای در ترویج فرهنگ کهن سرزمین ما‬ ‫دارد و فرهنگ یک س��رزمین با معماری آن در تاریخ نقش برمی‌بندد‪.‬ب��ي‪.‬يعني به نظرم مي‌رسيد كه‬ ‫مخاطب بايد بداند كه بناهايي چون امامزاده‌ها‪ ،‬مصلی‌ها و تكيه‌ها چگونه ش��كل‬ ‫گرفته و در معماری‌های اس�لامی از چه موادی برای ساخت و ساز استفاده شده‬ ‫اس��ت‪ .‬‬ ‫آیا کتاب را ابزار مناس��بی برای رش��د فرهنگ یک مملکت در راستای حفظ‬ ‫ميراث فرهنگي می‌دانید؟‬ ‫اگ��ر ما مردمی کتابخوان داش��ته باش��یم‪ ،‬مردمی که ب��رای مطالعه خود وقت‬ ‫بگذارند‪ ،‬کتاب می‌تواند مناس��ب باشد‪ .‬از‬ ‫نظر من تبلیغات صحیح می‌تواند راهکار‬ ‫عامه‌پسندی در ترویج و حفظ آثار باستانی‬ ‫و مطالع��ات باستان‌شناس��ی باش��د‪ .‬در دوره‌هایی فراوانی منابع داریم ولی در برخی دوره‌ها‪،‬‬ ‫منابع برای پرداختن به آثار وجود نداشت و این که در دوره‌هایی صحبتی به میان‬ ‫نیامده به علت کمبود منابع اس��ت‪ .‬‬ ‫تالش در عرصه رمان؛ مرد در حال سقوط‬ ‫روی��داد ‪ 11‬س��پتامبر در‬ ‫عرصه داس��تانی هم تاثیرگذار‬ ‫بود و همچنان که پل آس��تر که‬ ‫از پنجره خانه‌اش در بروکلین‬ ‫ش��اهد این حادثه ب��ود‪ ،‬گفته‬ ‫اس��ت‪ :‬رمان‌نویس��ان پس از‬ ‫حادث��ه ‪ 11‬س��پتامبر دیگ��ر با‬ ‫همان دید قبل��ی نمی‌توانند به‬ ‫جهان نگاه کنند‪.‬‬ ‫چه مخاطباني را براي كتاب خود در نظر داريد؟‬ ‫محتوی��ات این کتاب محدودیت س��نی ندارند و برای کس��ی که به معماری‬ ‫مس��اجد‪ ،‬تاریخچه پیدایش مس��اجد‪ ،‬ميراث فرهنگي و مس��ايلي از اين دست‬ ‫عالقه‌مند اس��ت‪ ‌،‬مي‌تواند مفيد باش��د‪ .‬نبود یک‬ ‫دوس��ت پای میز بازی هفتگی‪ ،‬هنرمند نمایش��ی که‬ ‫خود را از بنای ویران ش��ده آوی��زان می‌کند تا بچه‌ای‬ ‫که چش��م به آس��مان دارد تا هواپیماهای بیشتری را‬ ‫بش��مارد‪ ،‬در این کتاب توصیف ش��ده‌اند تا تصوری‬ ‫از آن روز را پدی��د آورند‪ .‬فکر نمی‌کنید با پرداختن مختصرتر به این‬ ‫موضوع می‌توانستید به مبحث اصلی بیشتر و با جزييات بيشتري بپردازید؟‬ ‫ه��دف از گنجاندن اين مبحث در اين بخش از كتاب‪ ،‬ش��ناخت مصالح به كار‬ ‫رفته در مساجد در دوره‌هاي گوناگون و تفاوت‌هاي آنان است‪ .‬اهميت مس��اجد از نظر معماري زماني بيشتر‬ ‫خودنمايي مي‌كند كه بدانيم تكايا‪ ،‬س��قاخانه‌ها و بسياري ديگر از ابنيه‬ ‫اس�لامي‌تخريب ش��ده‌اند‪ .

‬تاريخ هم بيشتر به وقايع‌نگاري‬ ‫رخداده��ا و توصيف كس��اني كه در تاريخ اثرگذار بوده‌اند تبديل ش��ده‬ ‫زيرا در دوره گذار از دارالفنون به دانش��گاه متوليان اين رشته‌ها نتوانستند‬ ‫نياز زمان را درك كنند‪ .‬‬ ‫نگاهي به «كودكي» ژاك پرور‬ ‫نشس��ت گروه ادبيات سراي اهل قلم هفته گذشته‬ ‫ب��ه نقد و بررس��ي كتاب «كودكي» نوش��ته ژاك پرور‬ ‫ب��ا ترجمه عب��اس پژم��ان اختصاص داش��ت‪ .16/30‬‬ ‫سه‌شنبه ‪ 22‬شهريور‪ :‬جلسه شعر‌خواني‌ با حضور جمعي از شاعران از ساعت ‪ 17‬تا ‪.‬اگر بخواهيم در تاريخ اجتماعي‪ ،‬نقش مردم‬ ‫را دريابيم كه چگونه زيستند و با طبيعت چه كردند‪ ،‬معموال سراغ چند دسته‬ ‫كت��اب مي‌رويم كه اين كتاب‌ها به نگارش تاريخ اجتماعي كمك مي‌كنند‪.‬‬ ‫در ايران رش��ته جغرافيا به توصيف شهرها‪ ،‬آبادي‌ها و كشورها مي‌پردازد‬ ‫و بيشتر س��رزمين‌ها را توصيف مي‌كند‪ .‬عالقه‌مندان براي كسب اطالعات بيشتر مي‌توانند با شماره‬ ‫‪ 66966156‬تماس بگيرند‪.‬دس��ته سوم كتاب‌هايي به‌ش��مار مي‌روند كه تاريخ محلي نام‬ ‫دارند و تاريخ نيشابور‪ ،‬تاريخ بلخ‪ ،‬تاريخ سيستان و‪ .‬‬ ‫اين آسيب‌شناسي جغرافياي تاريخي را بايد در بازار تقاضا مشاهده كرد‪..‬پرور در آثارش‬ ‫و از جمل��ه كتاب «کودکی» به هم��ه چيز نظر افكنده‬ ‫اس��ت و با زباني سرش��ار از احساس توصيفات خود‬ ‫را عرضه مي‌كند كه ش��ايد يك��ي از علل محبوبيتش‬ ‫هم همين مس��اله باشد‪ .‬‬ ‫رهنمايي‪ :‬در نيمه دوم قرن ‪ 19‬در دارالفنون‪ ،‬رشته جغرافيا بنيانگذاري‬ ‫شد‪ .‬وي كتابي از مستش��رقي آلماني را بررس��ي‬ ‫مي‌كن��د كه براي نخس��يتن ب��ار‪ ،‬تصوراتي نادرس��ت‬ ‫از دني��اي اس�لام را وارد غرب كرد‪ .‬‬ ‫نخست كتاب‌هايجغرافياي تاريخي‌اندكهازمساحت‪ ،‬پيمانه‪،‬كشاورزي‬ ‫و نوع خراج س��خن مي‌گويند كه محصوالت چگونه صادر و وارد زندگي‬ ‫مردم مي‌شده‌اند‪ .‬در دوره مغول همه كتاب‌هاي‬ ‫كهن علم جغرافيا نابود ش��دند‪ ،‬دوره تاريخي صفويه هم رنسانس هنري‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪12 1390‬‬ ‫نام گرفت و بيش��تر هنر و معماري ترقي كرد و ش��عر از سبك خراساني به‬ ‫س��بك هندي رسيد‪ .19‬‬ ‫يكش��نبه ‪ 20‬شهريور‪ :‬نقد وبررس��ي كتاب «س��فر جادويي پنج خواهر‌» با حضور شهرام‌ شفيعي‪ ،‬پروين‬ ‫علي‌پور و حامد محقق از ساعت ‪ 17‬تا ‪.‬جغرافياي تاريخي ش��امل بازس��ازي محيط‌هاي‬ ‫گذش��ته به ش��يوه بررس��ي سلس��له وقايع در يك زمان و ارزيابي آنها با‬ ‫توج��ه به تحوالت اس��ت ولي در ايران س��ابقه‌اي در جغرافياي تاريخي‬ ‫نداريم‪ .‬هانتينگتون در اين نظريه‪ ،‬يك تقس��يم‌بندي‬ ‫تمدني را بر اس��اس اديان اراي��ه مي‌دهد و تمايزهاي‬ ‫آنه��ا را دليل درگيري آنها در آين��ده مي‌داند‪ ..‬پرور به دلي��ل آنكه به‬ ‫زبان مردم مي‌نوش��ت‪ ،‬در فرانس��ه و حت��ي در اروپا‬ ‫محبوب‌ترين شاعر بود‪ .‬او محبوب‌ترين شاعر فرانسه‬ ‫يا حتي اروپاس��ت و نوشته‌ها و اش��عارش را با زباني‬ ‫نزديک به زبان مردم سروده است‪.‬‬ ‫نقد آراء مستشرقان و تفاهم‬ ‫به مدد گفت‌و‌گو‬ ‫نشس��ت گروه تاريخ سراي اهل قلم‪ ،‬هفته گذشته‬ ‫ب��ه نق��د و بررس��ي كتاب «اس�لام و غرب» نوش��ته‬ ‫محم��ود حمدي زقزوق با ترجمه حجت‌اهلل جودكي‬ ‫اختصاص داش��ت‪ .‬در ايران‪ ،‬بيشتر به‬ ‫پزش��كي و مهندسي بها داده ش��ده و حتي رياست سازمان‌ها‪ ،‬دانشگاه‌ها‬ ‫و‪ .‬غربيان كوش��يدند بخش‌هايي از اس�لام را‬ ‫ك��ه تامين‌كننده مناف��ع آنان بود بپذيرن��د و بقيه آن را‬ ‫ناديده بينگارند‪ .‬پرور چند‬ ‫س��الي جزو سوررئاليس��ت‌ها بود و تاثيراتي از آنان‬ ‫را در آثارش حفظ كرد‪ .‬اين نشس��ت با حضور منصوره‬ ‫پرويني‪ ،‬عضو انجمن زنان پژوهش��گر تاريخ‪ ،‬محمد‬ ‫صادقي‪ ،‬خبرنگار نش��ريه شهروند امروز‪ ،‬حجت‌اهلل‬ ‫جودكي‪ ،‬مترج��م كتاب و خديج��ه معصومي (دبير‬ ‫جلسه) برگزار شد‪..‬سفرنامه ناصرخس��رو يكي از كتاب‌هاي‬ ‫جغرافيا در اين دوره تاريخي بوده اس��ت‪ .‬اين گروه از پژوهشگران در‬ ‫بس��ياري موارد‪ ،‬نظرات بي‌طرفانه‌اي نداشته‌اند‪ .‬‬ .‬در اين اثر‪ ،‬اسالم به عنوان يك دين در‬ ‫نظر گرفته ش��ده و مقصود از غرب‪ ،‬مسيحيت نيست‪.‬غربيان در نهايت به‬ ‫اين نتيجه رس��يدند كه براي غالب كردن تفكراتشان‬ ‫برنامه اين هفته سراي اهل قلم‬ ‫برنامه هفتگي سراي دائمي اهل قلم از سوي خانه‌كتاب به ترتيب زير اعالم شد‪:‬‬ ‫ش��نبه ‪ 19‬شهريور‪ :‬نقد و بررس��ي كتاب «اينيا گرام‌» در حوزه روان‌شناسي با حضور دكتر فرشاد بهادري‌‪،‬‬ ‫پريسا عظيمي‌پور‪ ،‬ماه‌منير رستا‌ و سپيده باطبي‌ از ساعت ‪ 17‬تا ‪..‬‬ ‫عباس��لو‪ :‬پرور در اتوبيوگرافي‌اش همه حقايق را‬ ‫نگفت��ه اس��ت و گويي به انتخاب خ��ودش حقايق را‬ ‫بازگو كرده اس��ت‪ .‬افت منزلت‬ ‫جغرافيا و تاريخ در مدارس و دانش��گاه‌ها به خوبي مش��اهده مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫درنتيجه ما بايد در اين زمينه به فكر راه حل باشيم‪.‬اين مجله به نوع��ي راهبردهاي فكري را‬ ‫به دولتمردان آمريكا در ش��وراي روابط خارجي ارايه‬ ‫مي‌كند‪ .‬زقزوق معتقد است ما مسلمانان بايد‬ ‫ابتكار عمل را به دس��ت بگيريم‪ ،‬تعصبات بيجا را كنار‬ ‫بگذاريم و تس��اهل و تس��امح را در جهت صحيح آن‬ ‫به كار بگيريم‪.‬‬ ‫يكي از نكات مثبت كتاب‪ ،‬نقد نظرات شرق‌شناس��ان‬ ‫و اسالم‌شناسان اس��ت‪ .‬‬ ‫اس�لام‌گرايان را دو گروه دانس��ته‌اند؛ گروه نخست‪،‬‬ ‫مي‌كوشد احكام اسالمي را در جامعه اجرا كند و گروه‬ ‫ي است‪.‬يكي از رويكردهاي مهم‬ ‫كتاب‪ ،‬انتقاد نويس��نده به نظريه «برخورد تمدن‌ها»ي‬ ‫س��اموئل هانتينگتون است‪ .‬‬ ‫جغرافياي تاريخي‪ ،‬نقش مردم را‬ ‫در تاريخ مي‌نماياند‬ ‫كتاب ماه تاريخ و جغرافيا هفته گذش��ته نشستي تخصصي با موضوع‬ ‫بررس��ي «جغرافياي تاريخي» برگزار كرد‪ .‬در گذش��ته‌ كتاب‌ه��اي جغرافيايي به دليل داش��تن جدول‌هاي‬ ‫بي‌ش��مار‪ ،‬حكم طلس��م پيدا كرده بودند و به آن عناوين جادوگري داده و‬ ‫مي‌سوزاندند‪ .‬‬ ‫قرچانل��و‪ :‬تعريف خاصي براي جغرافياي تاريخي وجود ندارد اما در‬ ‫يكي دو كتاب خارجي عنوان ش��ده كه جغرافياي تاريخي علمي است كه‬ ‫از تأثير بر محيط‪ ،‬وقايع تاريخي‪ ،‬س��ير تكامل دولت‌ها و تاريخ اكتشافات‬ ‫علم��ي بحث مي‌كند‪ .‬پرور‬ ‫در اي��ن رمان خاطرات دوران كودكي‌اش را تا ‪11 ،‌10‬‬ ‫سالگي شرح داده است‪ .‬‬ ‫نويس��نده كتاب‪ ،‬به كم‌كاري و بدكاري مسلمانان‬ ‫در معرفي جهان اسالم به غرب اشاره مي‌كند و معتقد‬ ‫است مس��لمانان تاكنون ترجمه خوب و قابل قبولي‬ ‫از ق��رآن كه ق��درت تاثيرگذاري بر غربيان را داش��ته‬ ‫باش��د‪ ،‬ارايه نداده‌اند‪ .‬را شامل مي‌شوند‪.‬اغلب شعرهاي اين نويسنده‬ ‫و ش��اعر را مي‌توان نوعي روايت‌پردازي دانست كه‬ ‫مس��ايل ذهني در آنها چندان عمقي پي��دا نكرده‌اند‪.‬‬ ‫پژم��ان‪ :‬در اغل��ب ش��عرهاي پ��رور نوع��ي‬ ‫روايت‌پ��ردازي نهفته اس��ت‪ .‬در اين نشس��ت‪ ،‬دكترحسين‬ ‫قرچانلو (استاد بازنشسته رشته جغرافياي تاريخي دانشگاه تهران)‪ ،‬دكتر‬ ‫محمدتقي رهنمايي (استاد بازنشس��ته جغرافياي دانشگاه تهران)‪ ،‬دكتر‬ ‫حجت‌اهلل جودكي (پژوهش��گر تاريخ) و زهير صياميان (دبير نشس��ت)‬ ‫حضور داشتند‪.‬‬ ‫جودك��ي‪ :‬هم��واره در كتاب‌هاي تاريخي چه در گذش��ته و چه دوره‬ ‫كنوني‪ ،‬بيشتر كتاب‌ها مبني بر تاريخ سياسي بوده و كمتر به تاريخ اجتماعي‬ ‫پرداخته ش��ده است؛ اينكه سلس��له‌هاي تاريخي چگونه شكل گرفتند و‬ ‫چگون��ه از بين رفته‌ان��د و قهرمانان هر دوره تاريخي چه كس��اني بودند‪.‬‬ ‫پرور در توصيف واقع��ه يا پديده به جزييات خاصی‬ ‫اش��اره مي‌كند و مي‌توان گفت كه اين نويسنده اغلب‬ ‫آث��ار خود را با اين تكنيک نوش��ته اس��ت‪ .‬همچنين در اين كتاب كنش‌هاي‬ ‫او با پدرش بيش��تر مطرح ش��ده و به نظر مي‌رسد در‬ ‫كمرنگ نش��ان دادن نقش مادر تعمدي داشته است‪.‬نويس��نده كتاب بر‬ ‫ض��رورت گفت‌وگو ميان غرب و جهان اس�لام تاكيد‬ ‫دارد و به زعم وي‪ ،‬تلقي نادرست از يكديگر‪ ،‬گفت‌وگو‬ ‫را ب��ا بحران روب��ه‌رو مي‌كند‪ .‬جاي گرفت كه علم روز به‌ش��مار مي‌آمدند‪ .‬اين‬ ‫نشس��ت با حضور مترجم كتاب و احس��ان عباس��لو‬ ‫برگزار شد‪.‬ما در س��ال‌هاي‬ ‫ب��ه مس��لمانان‪ ،‬باي��د آن��ان را از محتواي اس�لامي‬ ‫تهي كنند‪.‬‬ ‫جودك��ي‪ :‬نكت��ه مه��م در گفت‌وگ��وي غرب و‬ ‫اس�لام اين است كه دريابيم با كدام اسالم روبه‌روييم‪.‬دسته دوم كتاب‌ها‪ ،‬سفرنامه‌ها را شامل مي‌شوند‪ ،‬سياحان‬ ‫و تاجراني كه به كش��ورهاي مختلف سفر و گزارش‌هاي پرباري را ضبط‬ ‫مي‌كردند كه مي‌توان در اين كتاب‌ها گمش��ده‌هايي را در تاريخ اجتماعي‬ ‫ايران يافت‪ .19‬‬ ‫سراي دائمي اهل قلم‌ در خيابان انقالب‪ ،‬خيابان فلسطين جنوبي‪ ،‬كوچه خواجه‌نصير‌‪ ،‬شماره‌ ‪ 2‬واقع شده‬ ‫و حضور در اين جلس��ات براي عموم آزاد است‪ .19‬‬ ‫دوشنبه ‪ 21‬شهريور‪ :‬كارگاه داستاني‌نويسي با حضور فيروز زنوزي‌جاللي از ساعت ‪ 14/30‬تا ‪.‬وي تاكي��د مي‌كند كه غرب را‬ ‫نبايد در برابر دين اسالم قرار داد‪ ،‬چرا كه اين موضوع‪،‬‬ ‫درك متقاب��ل از يكديگ��ر را وارد مرحل��ه بغرنج��ي‬ ‫مي‌كن��د‪ .‬‬ ‫صادقي‪ :‬م��ن برخ�لاف خانم پروين��ي‪ ،‬معتقدم‬ ‫باي��د جانب انص��اف را درباره مستش��رقان رعايت‬ ‫ك��رد‪ ،‬زيرا هانري كربن‪ ،‬ادوارد براون و ماس��ينيون از‬ ‫يك‌جانبه‌گرايي دور بودند‪ ..‬زمان‪ ،‬مكان‪ ،‬انسان و چشم‌انداز‪،‬‬ ‫چهار عنصر و مولفه در جغرافياي تاريخي به‌ش��مار مي‌روند‪ .‬زقزوق‪،‬‬ ‫منطق تس��لط ب��ر خاورميانه را كه اكنون ش��اهد آنيم‬ ‫ناشي از اين نظريه مي‌داند و بيان مي‌كند كه غرب پس‬ ‫از جنگ س��رد‪ ،‬اسالم را به جاي شوروي و كمونيسم‪،‬‬ ‫دشمن فرضي خود قرار داد‪.‬چش��م‌اندازهاي طبيعي و چش��م‌اندازهاي معيشتي از جمله اين‬ ‫مواردند كه در گذر زمان شكل گرفته‌اند‪ .‬‬ ‫معم��وال م��ردم هيچ نقش��ي در تاريخ نداش��تند و اين يكي از مش��كالت‬ ‫كتاب‌هاي تاريخي بوده است‪ .‬را به پزش��كان واگذار كرده‌اند‪ .‬اين رمان امسال از سوي نشر‬ ‫كتاب پارسه منتشر شده است‪.‬آنان‬ ‫مس��لمانان را هم��واره افرادي خرافي و در س��طحي‬ ‫پايين‌تر از غرب نش��ان داده‌ان��د‪ .‬‬ ‫سراي اهل قلم هفته گذشته با موضوع‌هايي نظير‪ :‬نقد و بررسي كتاب «اسالم و غرب» نوشته محمود حمدي زقزوق‪ ،‬نقد و بررسي كتاب «كودكي» نوشته ژاك پرور و نشستي موضوعي با عنوان «جغرافياي‬ ‫تاريخي» ميزبان عالقه‌مندان كتاب در حوزه‌هاي جغرافيا‪ ،‬تاريخ و ادبيات بود‪ .‬اين رشته در كنار هشت رشته ديگر نظير پزشكي‪ ،‬مهندسي‪ ،‬توپخانه‪،‬‬ ‫طبيعي و‪ .‬سوررئاليس��م در واقع فرزند‬ ‫رمانتي‌سيس��م بود كه در قرن بيس��تم ب��ه دنيا آمد و به‬ ‫اصالت احساس بسيار عقيده داشت‪ .‬اين نظريه در سال ‪1993‬‬ ‫در مجله‌اي متعلق به ش��وراي روابط خارجي آمريكا‬ ‫مطرح ش��د‪ .‬‬ ‫معصومي‪ :‬زقزوق‪ ،‬نويس��نده كتاب‪ ،‬يكي از بهترين‬ ‫راه‌هاي مقابله با غرب را مطالعه دقيق آثار شرق‌شناسان‬ ‫مي‌دان��د‪ .‬ما در رش��ته تاريخ هم دچار ركودهايي بوديم‪ ،‬از‬ ‫دوره باس��تان مي‌خوانديم به دوره صفويه مي‌رس��يديم و تا دوره معاصر‬ ‫تنها مروري بر تاريخ داش��ته‌ايم و اين مسأله نش��ان مي‌دهد كه تاريخ هم‬ ‫دچار ركود در تحول و محتوا شده است‪ .‫از چهارشنبه تا سه‌شنبه با سراي اهل قلم‬ ‫بازكاوي نقش مردم درتاريخ و نقد آراء مستشرقان‬ ‫سراي اهل قلم خانه كتاب با برگزاري نشست‌هاي نقد وبررسي و معرفي كتاب و همچنين ايجاد فضايي مناسب براي گفت‌وگو و تبادل نظر اهالي قلم‪ ،‬زمينه رشد و اعتالي فرهنگي كشور را مهيا مي‌كند‪.‬در زمان س�لاجقه هم آسيب‌ ديگري صورت گرفت زيرا‬ ‫سالجقه متعصب بودند و در اين دوره ادبيات افت پيدا كرد و علم جغرافيا‬ ‫هم هيچ گس��تردگي نداش��ت‪ .‬رشته تاريخ و جغرافيا در كشور‬ ‫هيچ كاربردي پيدا نكرده اس��ت و فارغ‌التحصيالن هم كساني‌اند كه براي‬ ‫تصدي يك ش��غل تنها به آموزش و پ��رورش و تدريس روي‌ مي‌آورند‪.‬‬ ‫ديگر‪ ،‬در پي اجراي اهداف اسالم ‌‬ ‫بعد از دارالفنون شاهد حضور اين دو رشته در دانش‌سراي عالي بوده‌ايم‪.19‬‬ ‫ي از ساعت ‪17‬‬ ‫چهارش��نبه ‪ 23‬شهريور‪ :‬نشس��تي ديگر از سلسله ميزگرد پيرامون منشور اخالق نويسندگ ‌‬ ‫تا ‪.‬در روزگار كنوني هم رشته جغرافياي تاريخي تا ‪40‬‬ ‫سال پيش وجود نداشت و تنها منوچهر ستوده متوجه اين علم شد و معتقد‬ ‫بود كه اين رشته بايد پايه‌گذاري شود‪.‬‬ ‫پرويني‪ :‬زقزوق از تضاد جامعه اس�لامي و غرب‬ ‫رنج مي‌برد و به همين دليل نياز به نوشتن اين كتاب را‬ ‫احس��اس كرد‪ .‬‬ ‫اگ��ر به تحوالت علمي نگاه كنيم‪ ،‬درمي‌يابيم كه نگاه غربي‌ها به علم نگاه‬ ‫كااليي بوده اس��ت و همواره تابع عرضه و تقاضاس��ت‪ .‬گفت‌وگ��و ميان غرب و‬ ‫جهان اس�لام‪ ،‬تاكنون يك‌طرفه بوده اس��ت‪ ،‬به اين معنا‬ ‫كه هريك از طرفين همواره خود را برحق دانسته‌اند‪..‬جغرافياي تاريخي علم تحول اس��ت‬ ‫و نش��ان مي‌دهد كه چش��م‌اندازهاي جغرافيايي در گ��ذر زمان به‌وجود‬ ‫مي‌آيند‪ .‬‬ ‫رم��ان «كودكي»‪ ‌،‬رماني اتوبيوگرافيک و تنها اثر منثور‬ ‫و روايي اين ش��اعر و نویسنده فرانسوي است‪ .‬در ادامه خالصه‌اي از مباحث مطرح شده در اين جلسات از نظر مي‌گذرد‪.

‬تاکنون از این‬ ‫نویس��نده آثاری چ��ون «علف‌ه��ا آواز می‌خوانند»‪،‬‬ ‫«دری ک��ه می‌خواند»‪« ،‬فرزند پنجم» و «تروریس��ت‬ ‫دوست‌داشتنی» در ایران ترجمه و منتشر شده است‪.‬‬ ‫عش��ق و روابط خانوادگی ک��ه گویی امن‌ترین جایی‬ ‫است که انسان‌ها می‌توانند به آن پناه ببرند و به آرامش‬ ‫دست یابند‪.‬‬ ‫همچنین این کتاب ش��امل بخش��ی به نام داستان‬ ‫لوئیزیانا ست‪.‬‬ ‫پیترب��روک‪ ،‬کارگ��ردان انگلیس��ی‪ ،‬ضم��ن چند‬ ‫کلمه‏ای که‏در معرفی و س��تایش کتاب بری نوش��ته‪،‬‬ ‫ش��رح داده اس��ت ک��ه چ��را تمرین‌ه��ای مفصل و‬ ‫دقیق ب��رای آزاد کردن امکان‌ه��ا و توانایی‏های صدا‬ ‫ضروری‌اند‪ .‬در این باب کتاب‌های مس��تقلی نوش��ته‬ ‫شده‌اند‪ ،‬یکی از کهن‌ترین این کتاب‌ها از اصحاب امام‬ ‫معصوم(ع) که بخش عمده‌ای از آن به دست ما رسیده‪،‬‬ ‫«کتاب الوصیة» نوش��ته عیسی‌بن مستفاد بجلی است‪.‬‬ ‫برای ثبت روزشمار س��ینمای ایران در فاصله این‬ ‫دو تاریخ منابع فراوانی دیده ش��ده که فهرست آنها در‬ ‫کتاب ارایه شده است‪.‬با وجود آنکه اصل‬ ‫این اثر تاکنون به دست نیامده‬ ‫اس��ت‪ ،‬اما برخ��ی روایات آن‬ ‫در کتاب‌ه��ای گوناگون باقی‬ ‫مانده‌اند‪ .‬او‬ ‫از محض��ر آن امام(ع) کس��ب‬ ‫فیض کرد‪ .‬‬ ‫نویس��نده در این رمان عالوه ب��ر این‌که از قدرت‬ ‫می‌نویس��د‪ ،‬روایتگر یکی از حقایق جهان هم هست‪.‬‬ ‫مقدمه‪ ،‬فیلم مس��تند تا سال ‪ ،۱۹۲۰‬مستند شاعرانه‬ ‫و اص��ول آن‪ ،‬رابرت فالهرتی‪ :‬یک انس��ان و آثارش‪،‬‬ ‫نگرش��ی به دنیای فالهرتی از طری��ق آثارش‪ ،‬روش‬ ‫فالهرتی در ارتباط با تولید فیلم‪ ،‬س��بک کارگردانی‪،‬‬ ‫زبان و زیبایی‌شناس��ی‪ ،‬تاثیر سبک فالهرتی‪ ،‬دفاع از‬ ‫فالهرتی و‪ ..‬‬ ‫کونیت��ار در مقدم��ه کتاب��ش چنین می‌نویس��د‪:‬‬ ‫«موضوع این تحقیق‪ ،‬مطالعه اصول مس��تند شاعرانه‬ ‫از طری��ق آثار راب��رت فالهرتی اس��ت‪ ،‬و تحقیق در‬ ‫مش��خصات اصیل آث��ار او و به ترتیبی غیرمس��تقیم‬ ‫مطرح‌ک��ردن عواملی که آثار او را از دیگر رش��ته‌های‬ ‫مس��تند مشخص می‌کند»‪ .‬او پیش‌تر در ش��مال‬ ‫کانادا‪ ،‬در پی معدن می‌گش��ت‪ .‬در واقع‬ ‫آش��نایی با فرانس��یس هوبارد و ازدواج با او‪ ،‬زندگی‬ ‫فالهرتی را تغییر داد و اشتراکات وی با همسرش تیم‬ ‫دو نف��ره‌ای به وجود آورد‪« .‬من چگونه کسی مانند شما بیابم تا دشواری‌ها‬ ‫را برایم روشن سازد؟» (حدیث ‪ ۳۲‬کتاب الوصیة)‬ ‫اغل��ب احادیثی که عیس��ی‌بن مس��تفاد در این اثر‬ ‫روایت کرده است‪ ،‬در باب وصایت امیرالمومنین(ع)‪،‬‬ ‫چگونگی آغاز اس�لام و بیعت گرفت��ن پیامبر(ص)‬ ‫ب��رای حضرت عل��ی(ع) و نیز آخری��ن روز‌ها‪ ،‬بلکه‬ ‫واپسین لحظات عمر پیامبر(ص) است‪.‬‬ ‫ترجمه کتاب الوصیه‬ ‫به کوش��ش قیس بهجت عطار‪ /‬بازگردان‪ :‬عبدالحس��ین‬ ‫طالعی‪ /‬انتشارات عروج اندیشه مشهد‪ /‬چاپ اول ‪/۱۳۹۰‬‬ ‫‪۱۶۰‬صفحه‪ ۲۰۰۰ /‬تومان‬ ‫کتاب «الوصیه» اثر علی‌بن‬ ‫مس��تفاد بجلی‪ ،‬از ی��اران امام‬ ‫موس��ی کاظم(ع) اس��ت‪ .‬این اثر در راس��تای احی��ای میراث کهن به‬ ‫ترجمه و تحقیق بخش‌های برجای مانده اهتمام دارد‪.‬‬ ‫بسیاری از هنرپیشگان مشهور تأ‌تر و سینما به‌طور‬ ‫خصوص��ی نزد خانم بری آم��وزش دیده‏‌اند ازجمله‬ ‫مگی اسمیت‪ ،‬شون کانری‪ ،‬توپول‪ ،‬پیترفنیچ و ترنس‬ ‫اس��تامپ‪ ،‬که تماش��اگران ایرانی نیز از طریق سینماـ‬ ‫اگر نه با صدایش‪ ،‬حداقل با چهره‌اش‌ـ آشنا هستند‪.‬محسن یلفانی‬ ‫در ای��ن کت��اب عالوه ب��ر مطالب کت��اب خانم بری‪،‬‬ ‫مطالب دیگری را که برای خواننده فارسی زبان مفید‬ ‫و ضروری است گنجانده است‪.‬‬ ‫عب��اس بهارلو متولد ‪ ۱۳۳۷‬در آبادان اس��ت‪ .‬وی‬ ‫سال ‪ ۱۹۵۱‬در نیویورک درگذشت‪.‬‬ ‫راهنمای اس��ناد‪ ،‬پیشگفتار‪ ،‬مقدمه‪ ،‬واکاوی اسناد‪،‬‬ ‫خاطرات و آگهی‌ها‪ ،‬روزشمار خاطرات‪ ،‬سفرنامه‌ها‬ ‫و اعالن‌ها‪ ،‬منابع و عکس‌ها و سند‌ها ضمیمه اثر است‪.‬‬ ‫بر اس��اس محت��وای این کت��اب‪ ،‬ام��ام کاظم(ع)‬ ‫عیسی‌بن مس��تفاد را شخصی می‌دانس��تند که «برای‬ ‫ژرف‌نگ��ری می‌پرس��د» و «در امور مختلف بس��یار‬ ‫کن��کاش می‌کند و به چیزی جز کش��ف آنها رضایت‬ ‫نمی‌دهد»‪ .‬در این تاریخ‬ ‫برای نخس��تین بار یک ایرانی‬ ‫نخستین مش��اهدات خود را از نمایش فیلم ثبت کرد‬ ‫که همین موضوع به عنوان نقطه آغاز این کتاب در نظر‬ ‫گرفته ش��ده اس��ت‪ .‬‬ ‫از دیگ��ر تالیفات عبدالحس��ین طالع��ی می‌توان‬ ‫چکامه جاودان‪ ،‬تحفه آس��مانی‪ ،‬درس‌هایی از خطبه‬ ‫غدیر‪ ،‬دادگ��ری خداوند‪ ،‬یاران امی��ر المومنین(ع)‪،‬‬ ‫راهنم��ای موضوعی مکیال الم��کارم و تحصحیح و‬ ‫تحقی��ق ب��ر «آداب زیارت» از محدث نوری‪ ،‬ش��رح‬ ‫مراثی عالمه بحرالعلوم‪ ،‬شرح خطبه توحیدیه عالمه‬ ‫مجلس��ی و «ش��رح زیارت رجبیه» ش��یخ محمدباقر‬ ‫بیرجندی را یاد کرد‪.‬‬ ‫«بررس��ی تاریخی نقدنویس��ی در سینمای ایران»‪،‬‬ ‫«زاویهدیددرسینمایایران»‪«،‬تراژدیسینمایکمدی‬ ‫ایران»‪« ،‬سینمای ایران‪ :‬برداشت ناتمام»‪« ،‬سینماگران‬ ‫ایرانی‪ :‬عباس کیارس��تمی»‪« ،‬فروغ فرخزاد و سینما»‪،‬‬ ‫«س��اموئل خاچیکیان‪ :‬یک گفت‌وگو»‪« ،‬معرفی و نقد‬ ‫آثارناصرتقوایی»‪«،‬معرفیونقدفیلم‌هایامیرنادری»‪،‬‬ ‫«‪ ۴۰‬فیلم‪ ۴۰ ،‬نقد‪ ۴۰ ،‬فیلمساز»‪« ،‬فیلم‌شناخت ایران»‬ ‫(در دو مجلد)‪« ،‬دانشنامه سینمای ایران» و «صد چهره‬ ‫س��ینمای ایران» تعدادی از آثار منتش��ر ش��ده بهارلو‬ ‫به شمار می‌آیند‪.‬‬ ‫در بخشی از سخنان محقق کتاب آمده است‪« :‬سابقه‬ ‫وصایت به ابتدای آفرینش انسان می‌رسد‪ .‬شخصیت‌هایی خوب یا بد که زندگی‌شان‬ ‫به ش��دت تحت تاثیر جنگ و فض��ای آن قرار گرفته‬ ‫است‪.‬‬ ‫پی��ش از آن یا همزمان با آن آث��اری دیگر در این زمینه‬ ‫نوش��ته شده که به دست ما نرس��یده و فقط نام آنان در‬ ‫منابع کتاب‌شناسی آمده است‪ ،‬از جمله هشام‌بن حکم‪،‬‬ ‫محمدبن سنان‪ ،‬علی‌بن مهزیار و‪».‬‬ ‫این‌گونه اس��ت که این رمان چندالیه‪ ،‬شناخت خوبی‬ ‫از تفک��رات رای��ج در آن زمان ب��ه مخاطب می‌دهد‪.‬‬ ‫دوریس لس��ینگ اکتبر ‪ ۱۹۱۹‬از والدینی انگلیسی‬ ‫در کرمانشاه به دنیا آمد و توانست سال ‪ ۲۰۰۷‬میالدی‬ ‫جای��زه نوبل ادبیات را به دس��ت آورد‪ .‬وی به امام موس��ی کاظم(ع) گفته اس��ت‪:‬‬ ‫«من درمورد این امور می‌پرس��م تا درمورد دینم سود‬ ‫ببرم و به ژرف‌نگری برس��م‪ ،‬مباداـ ناخواسته‌ـ گمراه‬ ‫ش��وم‪ .‬‬ ‫روزشمار سینمای ایران تا انقراض قاجاريه‬ ‫عب��اس بهارلو‪ /‬موسس��ه تالی��ف‪ ،‬ترجمه و نش��ر آثار‪/‬‬ ‫هنری(متن)‪/‬چاپ اول ‪ ۵۰۰۰/۱۳۹۰‬تومان‬ ‫کتاب «روز شمار سینمای ایران در دوره قاجاریه»‬ ‫بخش وس��یعی از اطالعات و محفوظات مندرج در‬ ‫روزنامه‌ها‪ ،‬خاطرات‪ ،‬گزارش‌ها‪ ،‬اعالن‌ها‪ ،‬خبر‌ها و‬ ‫سایر اسناد مکتوب سینمایی را از جمعه ‪ ۸‬خرداد سال‬ ‫‪ ۱۲۷۶‬تا یکش��نبه ‪ ۲۲‬آذر ‪ ۱۳۰۴‬خورش��یدی شامل‬ ‫می‌شود‪..‬نانوک ش��مال»‪« ،‬موآنا»‪،‬‬ ‫«تابو»‪« ،‬مردی از آران»‪« ،‬بریتانیای صنعتی» و «داستان‬ ‫لوئیزیان��ا» از عمده کارهای او به ش��مار می‌رود‪ .‬برای شرکت فردی به‬ ‫نام ویلیام مکن��زی کار می‌کرد‪ ،‬چهار بار به ماموریت‬ ‫رفت و هزاران عکس از اس��کیمو‌ها گرفت‪ .‬او از‬ ‫سال ‪ ۱۳۶۲‬به طور مستمر به تحقیق و مطالعه در حوزه‬ ‫سینما پرداخته است‪.‬‬ ‫برخ��ی از منتق��دان غرب��ی معتقدند نقد سیاس��ی و‬ ‫اجتماع��ی بخش بزرگ��ی از محتوای ای��ن کتاب را‬ ‫تش��کیل می‌دهد و یکی از اهداف اصلی لسینگ برای‬ ‫نوش��تن از روابط خانوادگی‪ ،‬بررسی اوضاع سیاسی‬ ‫و اجتماعی بوده است‪ .‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪13 1390‬‬ .‬‬ ‫آخری��ن اعالن س��ینمایی ک��ه در ای��ن تاریخ در‬ ‫مطبوعات درج ش��ده پایان بخش روزشمار سینما در‬ ‫دوره قاجار به شمار آمده است‪.‬عناوین بخش‌های متنوع این کتابند‪.‬‬ ‫منابع دیگ��ر برای تدوین این کتاب با مس��اعدت‬ ‫کتابداران کتابخانه‌های مرکز اس��ناد انقالب اسالمی‪،‬‬ ‫دایرة‌المعارف بزرگ اس�لامی‪ ،‬کتابخانه موزه و مرکز‬ ‫اس��ناد مجلس و سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به‌‬ ‫دست آمده است‪.‬‬ ‫شیخ قیس بهجت عطار بر مبنای ‪ ۳۶‬حدیث برجای‬ ‫مانده از کتاب «الوصیة» به بازس��ازی و تدوین مجدد‬ ‫بخش‌های��ی از این کتاب پرداخ��ت و آن را از طریق‬ ‫کتابخانه تخصصی امیرالمومنین علی(ع) منتشر کرد‪.‬همین اش��اره کوتاه در ‪۹۰‬‬ ‫صفح��ه این کت��اب پیگیری می‌ش��ود ت��ا ویژگی‌ها‬ ‫س��ینمای ش��اعرانه و البته همانطور که خود نویسنده‬ ‫می‌نویسد‪ ،‬مشخصات سینمای فالهرتی آشکار شود‪.‬‬ ‫به گفته مولف‪ ،‬این منابع در کتابخانه‌های متعددی‬ ‫پراکنده‌اند و دسترس��ی به آنها به‌س��ادگی میسر نبوده‬ ‫است ولی کتابخانه دیجیتال سازمان اسناد و کتابخانه‬ ‫ملی و کتابخانه موزه و مرکز اس��ناد مجلس ش��ورای‬ ‫اس�لامی و لوح مطبوعات فارسی که به همت همین‬ ‫مرکز انتشار یافته‪ ،‬کمک کرده‌اند که از پاره‌ای منابع در‬ ‫این رابطه به دست آید‪.‬‬ ‫تاریخ اول مربوط به روزی‬ ‫اس��ت که می��رزا ابراهیم خان‬ ‫صحاف باش��ی تهران‪۱۷ ،‬ماه‬ ‫پ��س از نخس��تین نمای��ش‬ ‫عموم��ی فیل��م در پاریس‪ ،‬در‬ ‫تماشاخانه پاالس لندن شاهد‬ ‫نمایش فیلم بود‪ .‬رمانی که‬ ‫ش��اید بتوان آن را فاقد موضوعی خاص دانس��ت‪ ،‬اما‬ ‫لسینگ در این اثر با تمرکز بر نیازهای اعضای خانواده‬ ‫و با بهره‌گیری از دیالوگ‌های زیاد در طول داس��تان و‬ ‫تکیه به نثر خود‪ ،‬کاری کرده که «شیرین‌ترین رویا‌ها»‬ ‫جذاب و خواندنی شود‪.‬‬ ‫در دهه ‪ ،۱۹۲۰‬نوعی سینمای مستند بکر و جدید پا‬ ‫به عرصه وجود نهاد‪ .‬خانم‬ ‫سیس��يلی بری هنگام نوش��تن این کتاب مربی گروه‬ ‫س��لطنتی شکس��پیر‌ـ که یکی از بهتری��ن گروه‌های‬ ‫تئاتری انگلس��تان اس��ت‌ـ بوده است‪ .‬وی می‌‏گوید هدف از تربیت صدا‪ ،‬نه یاد‬ ‫گرفتن نحوه تولید آن‪ ،‬بلکه آزادکردن آن است‪ .‬‬ ‫به خوانن��ده‌ای که قصد دارد این کتاب را به عنوان‬ ‫راهنما یا «خودآموز» مورد اس��تفاده قرار دهد‪ ،‬توصیه‬ ‫می‌ش��ود که پیش از شروع به کار تمرین کتاب را یک‬ ‫بار تا آخر بخواند‪ .‬در میان تمام‬ ‫پیامب��ران حضرت محمد(ص) به ام��ر الهی به عنوان‬ ‫آخری��ن پیام‌آور برگزیده ش��د و امام علی(ع) را وصی‬ ‫خود قرار داد‪ .‬تعدادی از سینماگران با استعداد‪،‬‬ ‫از این نوع مس��تند دفاع کردند و عده‌ای نیز در ساختن‬ ‫این نوع فیلم‌ها افراط کردند؛ مس��تند داستانی‪ .‬‬ ‫این رمان تنها روایت زندگی اعضای یک خانواده‬ ‫نیس��ت و بس��یاری از تحوالت سیاس��ی و اقتصادی‬ ‫در دهه ش��صت تا هش��تاد میالدی را بررسی می‌کند‪.‬در تاریخ دوم‪ ،‬مجلس موسسان‪،‬‬ ‫س��لطنت دائمی را به رضاخ��ان پهلوی واگذار کرد و‬ ‫سلطنت قاجاریه رسما به پایان رسید‪.‬ویژگی‌های‬ ‫خاص بصری و دستمایه‌هایی‬ ‫ک��ه در این نوع مس��تند به کار‬ ‫گرفت��ه می‌ش��ود ب��ه اعتق��اد‬ ‫عده‌ای بس��یار به هنر نزدیک‌تر اس��ت و مستندی که‬ ‫به این س��یاق س��اخته می‌ش��ود از لطایف و ظرایف‬ ‫شاعرانه‌ای برخوردار است‪.‬‬ ‫شیرین‌ترین رویاها‬ ‫دوری��س لس��ینگ‪ /‬ترجم��ه‪ :‬اس��ماعیل قهرمانی‌پور‪/‬‬ ‫انتشارات روزگار‪ ۷۶۰ /‬صفحه‪ ۱۲۸۰۰ /‬تومان‬ ‫دوریس لس��ینگ در بیست‬ ‫و چهارمین رم��ان خود به نام‬ ‫«ش��یرین‌ترین رویا‌ه��ا»‪ ،‬از‬ ‫ماجراهای خانوادگی س��خن‬ ‫می‌گوید و روابط جدانشدنی‬ ‫این افراد را در کنار هم روایت‬ ‫می‌کند؛ رمانی که بس��یاری از‬ ‫منتقدان آن را آینه‌ای تمام‌نما از‬ ‫تاریخ زندگی انسان‌های امروزی می‌دانند و معتقدند‬ ‫شخصیت‌های آن به س��ختی از ذهن مخاطب خارج‬ ‫می‌شوند‪ ..‬این کار عالوه بر آنکه فهم و مطالب‬ ‫و اصطالح��ات را بر او آس��ان خواهد کرد‪ ،‬تصویری‬ ‫جام��ع نیز از برنامه کار بر او ع��ر ضه خواهد کرد‪ .‬‬ ‫دوریس لسینگ در رمان «ش��یرین‌ترین رویا‌ها»‪،‬‬ ‫به تجربیات گذش��ته خود باز می‌گردد و زندگی مردم‬ ‫را در ش��هر لندن و یک کش��ور فرضی آفریقایی مرور‬ ‫می‌کند؛ کش��وری به نام «زیملیا» که برخی از منتقدان‬ ‫بر این باورند لس��ینگ ب��ا انتخاب چنی��ن مکانی در‬ ‫داستانش‪ ،‬به کشور زیمبابوه و وقایع داخلی آن اشاره‬ ‫می‌کند‪.‬منتقد روزنامه «ایندیپندنت» لندن با‬ ‫تمجید از این اثر و شخصیت‌پردازی قوی لسینگ در‬ ‫«ش��یرین‌ترین رویا‌ها» می‌نویسد‪« :‬این اثر لذت ادبی‬ ‫نادری اس��ت که ممکن اس��ت بعد از مطالعه آن گمان‬ ‫کنید رمانی از بالزاک ی��ا جورج الیوت را خوانده‌اید؛‬ ‫رمانی لذت‌بخش که برای مدت‌های طوالنی جایش‬ ‫در کتابخانه شما خالی بوده است‪».‬‬ ‫راب��رت ج��وزف فالهرتی(متول��د ‪ )۱۸۸۴‬در‬ ‫میشیگان آمریکا برجس��ته‌ترین کارگردان این دوره‬ ‫که از او با لقب پدر س��ینمای مستند یاد می‌کنند‪ ،‬بسیار‬ ‫دیرهنگام حرفه سینما را با ساختن فیلم نانوک شمال‬ ‫(‪ )۱۹۲۰-۲۲‬برای خود برگزید‪ .‬در این‬ ‫میان رابرت فالهرتی یکی از مهم‌ترین آنهاست‪.‬در‬ ‫پایان کتاب‪ ،‬فهرستی از واژه‌های دشوار اشعار کتاب‪،‬‬ ‫با معنی آن فراهم ش��ده اس��ت تا خواننده از مراجعه‬ ‫احتمالی به فرهنگ لغات بی‌نیاز باشد‪.‬‬ ‫«شیرین‌ترین رویا‌ها» داس��تانی طوالنی است که‬ ‫بدون توقف روایت می‌ش��ود و نویسنده‪ ،‬کتاب را به‬ ‫فصل‌های گوناگون تقس��یم نکرده اس��ت‪ .‬داستان این کتاب با روایت‌هایی از‬ ‫چندینشخصیتدردههشصتمیالدیآغازمی‌شود‬ ‫و برخی از ماجراهای آن تا سال‌های پایانی قرن بیستم‬ ‫هم ادامه می‌یابد‪ .‬در نتیجه ممکن است گرایش‬ ‫سیاس��ی مخاطب‪ ،‬تاثیری بر تحلی��ل پایانی از کتاب‬ ‫بگذارد‪.‬بروک‬ ‫می‌‏افزای��د تمرین‌های خس��ته‌کننده و مالل‌آور برای‬ ‫رس��یدن به این مقصود کافی نیستند و اهمیت روش‬ ‫خانم بری را در این می‌‏داند که وی تربیت صدا را فقط‬ ‫در رابط��ه متقابل با تجربه‏ه��ای عاطفی‏بازیگر مؤثر‬ ‫می‌‏یاب��د و هرگز صدای واژه‏‌ه��ا را ازمعنای زنده آنها‬ ‫جدا نمی‌‏کند؛ هم ازاین‌رو در تمرین‌های خود بیشتر‬ ‫از ش��عر اس��تفاده می‌‏کند چرا که ش��عر بهتر می‌‏تواند‬ ‫عواطف و احس��اس‏های عمیق بازیگ��ر را بیدار کند‬ ‫و به‌کاراندازد‪.‬‬ ‫در این کتاب اعالن‌های سینمایی نخستین فعاالن و‬ ‫بهره‌برداران سینما در ایران همچون میرزاابراهیم‌خان‬ ‫عکاس باش��ی‪ ،‬می��رزا ابراهیم‌خان صحاف باش��ی‬ ‫تهرانی‪ ،‬روس��ی خان‪ ،‬آقایف‪ ،‬اردش��یر بادماگریان‪،‬‬ ‫آنت��وان س��وریوگین‪ ،‬نی��کالی گریگوریانس‪ ،‬علی‬ ‫وکیلی‪ ،‬خان بابا معتضدی ارایه ش��ده و به اعالن‌های‬ ‫دایر و برچیده ش��دن تماشاخانه مسیو بومر و روسی‬ ‫خان‪ ،‬الکتری��ک ایلزیون ایران‪ ،‬تیا‌تر جدید‪ ،‬س��ینما‬ ‫خورشید‪ ،‬س��ینما پاته‪ ،‬سینما پاالس‪ ،‬س��ینما توگرا‪،‬‬ ‫مسیو جرج‪ ،‬سینما فاروس‪ ،‬سینما کازینو‪ ،‬سینما کافه‬ ‫الله‌زار و گراند سینما ارایه شده است‪.‬‬ ‫نس��خه اصلی رمان «ش��یرین‌ترین رویا‌ها» س��ال‬ ‫‪ ۲۰۰۱‬منتش��ر شد‪ ..‫پرورش صدا و بیان هنرپیشه‬ ‫سیسيلیبری‪/‬ترجمه‪ :‬محسن یلفانی‪ /‬انتشارات روزبهان‪/‬‬ ‫چاپ اول ‪۱۸۰/۱۳۹۰‬صفحه‪ ۴۰۰۰ /‬تومان‬ ‫ای��ن کت��اب از ترجمه آزاد‬ ‫گلچینی از مطالب کتاب «صدا‬ ‫و هنرپیشه»‪ ،‬نوش��ته سیسیلی‬ ‫ب��ری‪ ،‬معل��م پرتجرب��ه بیان و‬ ‫ص��دا فراه��م آمده که ش��امل‬ ‫تمرین‌ه��ای مفص��ل و دقیق‬ ‫ب��رای آزاد ک��ردن امکان‌ها و‬ ‫توانایی‌های صداس��ت‪ .‬‬ ‫رابرت فالهرتی و سینمای مستند شاعران‬ ‫فواد کوینتار‪ /‬مترجم‪ :‬سودابه فضایلی‌ـ منیژه عراقی‌زاده‪/‬‬ ‫انتش��ارات روزبه��ان‪ /‬چ��اپ اول ‪ ۱۱۲ /۱۳۹۰‬صفحه‪/‬‬ ‫‪ ۳۸۰۰‬تومان‬ ‫موضوع این کتاب بررسی‬ ‫«مس��تند ش��اعرانه» است که‬ ‫بسیاری از مستندسازان تمایل‬ ‫دارند مس��تندهای خ��ود را به‬ ‫آن منتس��ب کنند‪ .

‬به قول ش��اعر بزرگ مجارستان شاندز‬ ‫پتوفی‪« :‬تو بهار را دوست داری و من پاییز را‪ /‬اگر تو‬ ‫چند گام به جلو بیایی ‪ /‬و من چند گام به عقب بنشینم‬ ‫‪ /‬در تابستان گرم و بلند به هم می‌رسیم‪».‬ترجمه‌های کالس��یک از شعر بدون‬ ‫در نظر داش��تن مکانیس��م ذهن مخاطب امروزی‪،‬‬ ‫بیش��تر به طنز ش��بیه می‌ش��وند‪ .‬ديگ دودزده»‪« ،‬شهروند خط صفر»‪« ،‬تلنگر» و «اردشيرنامه» از ديگر آثار چاپ شده و مستقل اويند‪ .‬اما‬ ‫اين‌ قالب دس��ت و پای ش��اعر را نبسته است‪ ،‬چون‬ ‫آنان مانند ش��اعران معاصر به دنبال یافتن ظرفیت‌ها‬ ‫و پتانس��یل‌های زبانی نبوده‌اند‪ .‬آی��ا آن دفتر‬ ‫تفاوتی اساس��ی با ای��ن مجموع��ه دارد‪ ،‬یا برای‬ ‫پرهیز از حجم زیاد کتاب یا احیان ًا مسائل ديگر از‬ ‫همراهی با این جلد محروم مانده‌ است؟‬ ‫فکر می‌کنم سه جلد بشود‪.‬آنها متأسفانه موالنا را هم‌جنس‌‌گرا می‌دانند‪،‬‬ ‫تصور ما چنین نیس��ت‪ .‬اگر امکانات زبان‪ ،‬مش��ترک بودند که‬ ‫زبان‌ه��ا به وجود نمی‌آمدند! به همین س��ادگی این‬ ‫اش��تباه در ترجمه‌هایی از اش��عار خارج��ی هم به‬ ‫فارس��ی رخ داده است‪ .‬رستمي‪ ،‬بازيگر هم هست‪( .‬من هیچ‬ ‫کلم��ه‌ای جایگزین آنها نکردم‪ ،‬فقط خوانش آنها را‬ ‫ب��ه زبان و فهم معاصر تبدیل کردم‪ .‬حاال همه‌ زبان‌ها‬ ‫می‌توانند این کتاب را به راحتی ترجمه کنند‪.‬به نظر‬ ‫خودت��ان این ترجمه‌ها چقدر ب��ه جوهره‌ واقعی‬ ‫اشعار در زبان اصلی نزدیکند؟‬ ‫ای��ن ش��عرها روح و جوهره‌ «بایات��ی» را با خود‬ ‫دارند‪ .‬ترجمه‌ آزاد‬ ‫م��ن هم بله‪ ،‬از فرم اصلی «بایاتی» خارج ش��ده ولی‬ ‫همان‌گونه که عرض کردم‪ ،‬چاره‌ای جز این نداریم‪.‬منابع من کتاب‌های موجود در‬ ‫ایران و آذربایجان ش��مالی (جمهوری آذربایجان)‬ ‫و کاس��ت‌ها و س��ی‌دی‌هایی بوده‌اند که از کرکوک‬ ‫عراق تهیه کرده بودم‪ .‬در ترجمه‌ شعرها‬ ‫دو ه��دف مدّ نظرم ب��ود‪ .‬كاريكاتورها‪ ،‬تصويرسازي‌ها و تقويم‌هاي هنري او هم كه به قدر كافي شهره‌‌اند‪ .‬بگذری��م! در ترجمه‌ «بایاتی»ها‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪14 1390‬‬ ‫تمام عناصر شعر دس��ت‌نخورده مانده‌اند‪ .‬‬ ‫آی��ا پیش از ش��ما دفتره��ای مس��تقلی از ترجمه‌‬ ‫«بایاتی»ها به فارسی چاپ و منتشر شده‌اند؟‬ ‫بل��ه و فاجعه بوده‌اند! به ده‌ها دلیل که اصلی‌ترین‬ ‫آن در نظر نداش��تن ظرفیت‌ه��ا و قابلیت‌های زبان‬ ‫دیگر اس��ت‪ .‬‬ ‫در انته��ای کت��اب توضیح داده‌اید که در بیش��تر‬ ‫موارد‪ ،‬تمام «بایاتی» را ترجمه نکرده و به مصرع یا‬ ‫بیتی که جان شعر در آن بوده‪ ،‬بسنده کرده‌اید‪ .‬حتم ًا بازي او را در نقش‬ ‫«شهريار» جوان در سريالي تلويزيوني به همين نام به خاطر داريد‪ ).‬‬ ‫می‌دانیم که این اش��عار سراینده مشخصی ندارند‬ ‫اما گردآوری‌ش��ان در صورتی که این کار شکل‬ ‫نگرفته باشد‪ ،‬کار آسانی نیست‪ .‬البته خیام از این‬ ‫در حالی که ّ‬ ‫قانون مستثناست‪ ،‬چون شعرهایش واقع‌گراست و‬ ‫از خیاالت و سوررئالیس��م دور اس��ت‪ .‬آنان به دليل داشتن خط و سکنای‬ ‫دائم��ی در پش��ت دیوارهای خود‪ ،‬امکان بس��ط و‬ ‫گس��ترش این آموزه‌ها را به جوان��ب دیگر زندگی‬ ‫مانند هنر‪ ،‬سیاس��ت‪ ،‬علم‪ ،‬اقتصاد‪ ،‬صنعت و ورزش‬ ‫داش��تند‪ ،‬ام��ا ترک‌ها به دلیل نب��ود خط و مهاجرت‬ ‫بس��یار‪ ،‬از آن فرهنگ فاصله گرفته و منابع الهام خود‬ ‫«بایاتی»ها خویشاوندان‬ ‫«تانکا»ها‪« ،‬هایکو»ها‬ ‫و «شین‌سن»ها هستند‪،‬‬ ‫خاستگاهشان هم نزدیک به هم‬ ‫است‪ .‬اص ً‬ ‫ال بهتر اس��ت بگویم من فقط جوهر آن را‬ ‫ترجمه کرده‌ام‪.‬‬ ‫«عقابی در دام‪ /‬ش��کارچی در خواب»؛ یا «رودها‬ ‫سالم می‌آورند‪ /‬از دورها»؛ و یا‪« :‬در باغچه الله‌ای‬ ‫‪ /‬در دس��تم پیاله‌ای»‪ .‬چندتایی هم خودم ش��نیده و‬ ‫یادداش��ت کرده بودم که در کتاب‌ها نبودند؛ البته در‬ ‫کتاب‌هایی که تا سال ‪ 1387‬در ایران و جاهای دیگر‬ ‫چاپ شده بودند‪.‬آنان خواهان انتقال‬ ‫مفه��وم و اندیش��ه بوده‌اند و در ش��عر آهنگین این‬ ‫رسالت راحت‌تر به دست می‌آمد‪.‬ما حافظ و موالنا را‬ ‫عارف��ان بزرگی می‌دانیم‪ ،‬در حالی که آنان چیزهای‬ ‫دیگری هم به آن اضافه می‌کنند که از نظر ما این‌گونه‬ ‫نیست‪ .‬مترجمی اشعار نرودا‪ ،‬شاعر‬ ‫بزرگ ش��یلی را با وزن و آهنگ ش��اهنامه‌ فردوسی‬ ‫ترجمه کرده است!‬ ‫گوی��ا کتاب جل��د دیگری هم دارد‪ .‫كساني که با ادبیات و هنر در یکی دو ده ‌ه اخیر مأنوس‌اند اردشیر رستمی را مي‌شناسد و او را كاريكاتوريستي مي‌دانند كه جاني سخت شيفت ‌ه شعر دارد اما تا امروز‬ ‫شعري را از خود منتشر نكرده است‪ .‬گفت‌وگوی ما با اردشير رستمي پيش روي شماست‪.‬با شعر و برخي شاعران سرزمين‌هاي ديگر هم دوستي ديرينه دارد و عجيب اين‌كه حافظه‌اي قوي در به‌خاطر سپردن‬ ‫محمد ولی‌زاده‬ ‫اشعار آنها دارد‪ .‬اکنون می‌توان حدود ‪ 25‬هزار قطعه «بایاتی»‬ ‫از کتاب‌های موجود در کش��ورهای ترک‌نش��ین به‬ ‫دس��ت آورد ولی باید این را هم با تأس��ف گفت که‬ ‫چندین براب��ر اين تعداد هم قبل از گردآوری و ثبت‬ ‫شدن از میان رفته‌اند‪ .‬یعنی منطقه‌ای از شرق‬ ‫که ترکستان‪ ،‬چین‪ ،‬قزاقستان‪،‬‬ ‫کره و ژاپن آن‌جا قرار دارند‬ ‫را تغیی��ر داده و درنهایت به اس�لام گرویدند ولی با‬ ‫تمام این فراز و نش��یب‌ها و جدایی‌ها‪« ،‬بایاتی»ها و‬ ‫اشعار شرق دور‪ ،‬بسیار به هم نزدیک‌اند‪ .‬چاره‌ای هم نیس��ت‪ .‬در اندیشه‌ انسان‬ ‫غربینهحافظونهموالناکسانینیستندکهدرخاطرما‬ ‫هستند‪ ،‬چون مولفه‌های ذهنی آنان با ما یکی نیست‪.‬این‬ ‫به آن معناس��ت که ما با ترجمه‌ای آزاد روبه‌روایم‬ ‫و اگر خواننده‌ آش��نا به ای��ن «بایاتی»ها‪ ،‬کتاب را‬ ‫بخواند‪ ،‬متوجه «بایاتیِ » اصلی نخواهد شد؟‬ ‫ً‬ ‫ترجمه‌های ای��ن کتاب آزاد نیس��تند‪ .‬‬ ‫ترجمه‌های پیشین از اش��عار کالسیک ما هم در‬ ‫مجام��ع غربی چی��زی دیگر از آنچ��ه در ذهن من و‬ ‫شماس��ت‪ ،‬به مخاطب داده است‪ .‬یعنی بعد از انجیل و شکس��پیر‪،‬‬ ‫کتاب رباعیات او ج��زو ملزومات جنگی اروپاییان‬ ‫در جنگ‌های اول و دوم جهانی بود؛ بیش��ترین تیراژ‬ ‫با کمترین ش��عرها‪ .‬قطعا آزاد‬ ‫نیس��تند‪ ،‬زیرا ش��ما در این ن��وع ترجمه ب��ه اندازه‌‬ ‫مترجم��ان‪ ،‬مفاهی��م مختلف از ش��عرها به دس��ت‬ ‫می‌آوری��د‪ ،‬در حال��ی که در این ترجم��ه‪ ،‬محتوا به‬ ‫هیچ‌وجه دس��تکاری نش��ده‪ ،‬بلکه به ذه��ن و فهم‬ ‫معاصر تبدیل شده‌اس��ت‪ .‬اگر کتاب با تمام ترجمه‌ها‬ ‫چاپ می‌ش��د‪ ،‬س��ریع‌تر از آنچه هس��ت‪ ،‬به جهان‬ ‫معرفی می‌شد‪.‬بایاتی» در‬ ‫فرهنگ ترک نقش آموزش‪ ،‬تربیت و هستی‌شناسی‬ ‫دارد و مفاهیم اجتماعی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬اقتصادی‪ ،‬فلسفی‪،‬‬ ‫هنری‪ ،‬حقوقی و بس��یاری دیگ��ر را دربرمی‌گیرد و‬ ‫صرف ًا ترانه‌هایی برای مناس��بت‌های خاص و مانند‬ ‫اعیاد یا جش��ن‌ها و سوگواری‌ها نیس��تند‪ .‬هنگام‬ ‫انتخاب اشعار چقدر به این موضوع که کدام یک‬ ‫قابلیت طراحی شدن داشته باشند‪ ،‬فکر کرده‌اید؟‬ ‫یعنی اشعاری هم بوده که به دلیل این‌که با طراحی‬ ‫کنار نمی‌آمده و خوش نمی‌نشس��ته‪ ،‬از کتاب جا‬ ‫بماند؟‬ ‫در ترجمه ش��عرها به قابلیت‌های دیگر آنها مانند‬ ‫مجسمه‬ ‫تصویرسازی انیمیش��ن‪ّ ،‬‬ ‫قصه‪ ،‬فیلمنامه یا ّ‬ ‫فک��ر نکردم‪ .‬‬ .‬فکر نمی‌کنید‬ ‫ترجمه‌ آزاد ش��ما (البته به زعم من) باعث شده که‬ ‫اش��عار از فرم اصلی خود ک��ه «بایاتی»‌اند‪ ،‬دور‬ ‫شوند؟‬ ‫«بایاتی»ها خویش��اوندان «تانکا»ها‪« ،‬هایکو»ها‬ ‫و «شین‌سن»ها هس��تند‪ ،‬خاستگاهشان هم نزدیک‬ ‫به هم اس��ت‪ .‬یعنی منطقه‌ای از ش��رق که ترکستان‪،‬‬ ‫چین‪ ،‬قزاقستان‪ ،‬کره و ژاپن آن‌جا قرار دارند ولی در‬ ‫هر س��رزمین با توجه به آبشخور فرهنگی و معنوی‬ ‫محتوای آنان‪ ،‬مقداری تغییر کرده اس��ت‪ .‬برای همین‬ ‫هم هس��ت که تا قبل از جی‌ک��ی رولینگ‪ ،‬صاحب‬ ‫کت��اب «هری پاتر»‪ ،‬او س��ومین تیراژ کتاب جهان را‬ ‫در دس��ت داش��ت‪ .‬این شعرها و مواردی دیگر‪،‬‬ ‫خیل��ی به هایک��و پهلو می‌زنن��د‪ ،‬در صورتی که‬ ‫«بایاتی» ش��باهتی به هایکو ندارند‪ .‬اول؛ ش��عریت آنها‪ ،‬دوم؛‬ ‫معرفی نگاه و جهان‌بینی این قوم بزرگ و اگر شعری‬ ‫ضعی��ف در میان آنها مش��اهده می‌کنید‪ ،‬هدف دوم‬ ‫در آن دنبال ش��ده اس��ت؛ پاکی‪ ،‬صداقت‪ ،‬سادگی‪،‬‬ ‫بی‌آالیشی و درنهایت جهان‌بینی آنان‪ .‬به هنرهاي ديگري هم آراسته است اما موضوع گفت‌وگوي ما‪ ،‬كتاب تازه منتشرشد ‌ه اوست به نام «مادران‬ ‫كبوتر مي‌شوند» كه ترجم ‌ه اشعار كهن آذري يا همان «باياتي» را دربرمي‌گيرد‪ .‬هرچند این حرف‬ ‫کمی ناراحت‌کننده و غمگین‌کننده اس��ت ولی همه‬ ‫می‌دانی��م که در جهانی ش��دن پ��اره‌ای از یک کالم‬ ‫م��ا باید فروبری��زد‪ .‬اين كتاب كه به تازگي از سوي نشر دنياي نو چاپ و منتشر شده‪ ،‬طرح‌هايي زيبا و متناسب با هر‬ ‫شعر هم از خود او همراه دارد‪« .‬آنان‬ ‫بای��د به جهان معرفی می‌ش��دند و تمام ترجمه‌های‬ ‫چاپ شده تا این زمان‪ ،‬فاقد شناخت جهانی از شعر‬ ‫معاصر بودند‪ .‬کار چندان دشواری هم‬ ‫نبود! زیرا فهم معاصر‪ ،‬به دور از آداب و رسوم بومی‬ ‫خود به یک زبان مش��ترک دست یافته است که زبان‬ ‫ش��هری و اجتماعی و جهانی اس��ت‪ .‬با شناختی که‬ ‫از ای��ن فهم جدید داش��تم‪ ،‬به آس��انی این کار انجام‬ ‫ش��د ولی جسارت و شهامت هم می‌خواست! چون‬ ‫عده‌ای معتقد به ترجمه‌پذیری ش��عر‪ ،‬آن هم به این‬ ‫نوع نیس��تند ولی من چاره‌ای جز این نداش��تم‪ .‬نمی‌توان‬ ‫ب��ی‌درک و نیاز و عالقه‌ مش��ترک و کوت��اه آمدن از‬ ‫بعض��ی آموزه‌ه��ای پایان‌یافته در جه��ان امروزی‬ ‫زندگی کرد‪ .‬‬ ‫حتی گوته که شیفته‌ حافظ بود‪ ،‬به دالیل فراوان فاقد‬ ‫درک شرقی از شعر شرقی است‪ .‬‬ ‫مترجم و تصویرسا ِز کتاب «مادران کبوتر می‌شوند»‪:‬‬ ‫بسياري از اشعار سنتي ما از دست رفته‌اند‬ ‫آقای رستمی! شما در تازه‌ترین کتاب خود یعنی‬ ‫«مادران کبوتر می‌ش��وند» س��راغ ادبیات شفاهی‬ ‫آذري‌ها رفته‌اید؛ ترجمه‌ اش��عاری دوبیتی که بنا‬ ‫به توضیح خودتان در پایان کتاب‪ ،‬در آذربایجان‬ ‫«بایاتی» خوانده می‌ش��وند‪ .‬‬ ‫ولی ب��ا همه‌ اینها آنچه که مانده‪ ،‬از همان فرهنگ‬ ‫است و بسیار هم زیبایند‪ .‬این نوع‬ ‫شعر در تمام ابعاد زندگی جریان دارد؛ از لحظه‌ تولد‬ ‫با الالیی ش��روع ش��ده و پابه‌پای بزرگ شدن همراه‬ ‫اوست و برای تمام مقاطع سنی آموزه‌هایی دارد‪ .‬‬ ‫هم��ه‌ ای��ن نزدی��ک ب��ه ‪ 300‬ش��عر‪ ،‬با ط��رح و‬ ‫تصویرهای��ی از خود ش��ما همراه اس��ت‪ .‬ش��عرهای کالسیک‬ ‫اغلب اقوام به دلیل کاربردی بودن آنها در میان عامه‌‬ ‫مردم‪ ،‬دارای آهنگ و ریتم و وزن هستند ولی در میان‬ ‫آذري‌ها این نوع از ادبیات نقش��ی بزرگ‌تر از آنچه‬ ‫امکان تصورش در ما باشد‪ ،‬ایفا می‌کند‪« .‬ممکن اس��ت بیشتر‬ ‫درباره این قالب توضیح بدهید؟‬ ‫ش��اعران «بایاتی‌»ها باید مقیّد به حفظ س��اختار‬ ‫و قالب آن باش��ند‪ ،‬چون در غیر ای��ن صورت از آن‬ ‫تعریف خارج خواهند ش��د‪ .‬ب��ه همین دليل بعض��ی از تصویرها از‬ ‫ش��عرها ضعیف‌ترند و بالعکس‪ .‬شعری هم که‬ ‫نتوانم تصویرس��ازی کنم‪ ،‬وجود نداشت‪ .‬شعرهای‬ ‫جامان��ده از کت��اب هم ک��ه از بهتری��ن و زیباترین‬ ‫ش��عرها بودند‪ ،‬توسط كساني که با زیبایی غریبه‌اند‪،‬‬ ‫حذف ش��ده‌اند كه ای کاش آنها هم چاپ می‌شدند‬ ‫ت��ا به ش��کوه و عظمت نهفته در آنه��ا پی می‌بردید؛‬ ‫شعرهایی با دو یا سه کلمه ولی با کارکردی به اندازه‬ ‫یک فیلمنامه یا یک قصه بزرگ‪.‬شما برای ترجمه‬ ‫از منبع خاصی اس��تفاده کرده‌اید‪ ،‬یا خود دست به‬ ‫تنظیم و ترجمه زده‌اید؟‬ ‫خوش��بختانه تع��داد زی��ادی «بایاتی» توس��ط‬ ‫محقق��ان و عالقه‌من��دان س��ده اخیر ثب��ت و ضبط‬ ‫شده‌اند‪ .‬‬ ‫آقای رستمی! خود ش��ما هم آذری‌زبان هستید و‬ ‫هم با وجود این‌که اش��عاری از خودتان را منتشر‬ ‫نکرده‌اید‪ ،‬اما هر کسی که با شما آشناست می‌داند‬ ‫که با آن جان و جنون ش��اعرانه‌ای که دارید‪ ،‬زبان‬ ‫ش��عر را ب��ه خوبی و درس��تی می‌فهمی��د‪ .‬در ژاپن و‬ ‫کره‪ ،‬آموزه‌های بودا و کنفوس��یوس در قالب مکتب‬ ‫«ذن» تأثی��رات خود را داش��ته و در چین «الئو دزو»‪،‬‬ ‫«ش��ون دزو»‪« ،‬منس��یوس» و «یانگ جو» هم به آنها‬ ‫افزوده شده است‪ .

‬اما از آنجا که زمان ـ تاریخ‪،‬‬ ‫عنصر تعیین‌کننده‌ای در تئاتر اس��ت و انسان‌ها در این‬ ‫چارچوب به سرنوش��ت خود شکل می‌دهند یا به آن‬ ‫اعتراض می‌کنند‪ ،‬در ادامه این گفتار‪ ،‬به آن برش��ی از‬ ‫زمان اشاره شده که در آن آدم‌ها برای تغییر سرنوشت‬ ‫خود از عامل ضد تئاتر در برابر تئاتر مرس��وم استفاده‬ ‫کردند‪ .‬نوع دوم اما در لباس خون و‬ ‫باروت و انقالب هویدا نشد‪ ،‬بلکه لباس هنر و فرهنگ‬ ‫بر تن داش��ت و در میان هنرمندان مدرنیست انگلیس‬ ‫و آمریکا و ایرلند مانند تامس ارنس��ت هیوم‪ ،‬الیوت‪،‬‬ ‫عزراپاون��د‪ ،‬فاکنر‪ ،‬الرنس‪ ،‬ول��ف‪ ،‬جویس و ییتس‬ ‫شکل گرفت که از تمدن غرب شکوه داشتند‪.‬من به کثارسیس به‌عنوان «زداینده» یا «پاالیش‬ ‫دهنده» عواطف نگاه نمی‌کنم که در صفحات‪ 50‬به بعد‬ ‫کتابم توضیح داده‌ام‪».‬‬ ‫نکته حائز اهمیت در این کتاب این است که اگرچه‬ ‫مباحثش را ش��اخه به شاخه و غیرمتمرکزـ همان گونه‬ ‫که نویسنده‌اش در ابتدای صفحه ‪ 72‬می‌گویدـ مطرح‬ ‫می‌کند‪ ،‬اما توانس��ته معانی و مفاهیم موردنظرش را با‬ ‫ذکر نمونه و نگاه انتقادی و تحلیلی ارائه دهد‪.‬چنان‌که رمانتیسیس��م نسبت به نوکالسیسیسم‬ ‫پس��امدرن است‪ ،‬فرویدیس��م و داروینیسم نسبت به‬ ‫رمانتیسیس��م پسامدرنند‪ .‬‬ ‫اس��تاد دانش��گاه درباره نقش اس��تعمار در پست‬ ‫مدرنیس��م و چرایی به وجود آمدن ضد تئاتر نس��بت‬ ‫به تئات��ر نهادین��ه ادامه می‌ده��د‪« :‬پسامدرنیس��م به‬ ‫معنای عام می‌تواند دس��تاویز خوبی برای اس��تعمار‬ ‫نو باش��د‪ ،‬چنان‌که دریدا هم قبول ک��رده که پاره‌ای از‬ ‫دیدگاه‌هایش به مذاق استعمار خوش آمده‌اند‪ .‬این جنبش ب��ر بازنمایی و متن نمایش‬ ‫تأثیر مستقیم گذاشت‪ ،‬فضای نمایش و تماشاخانه را‬ ‫دگرگون کرد‪».‬پروتستانیس��م و لیبرالیس��م سیاس��ی‪،‬‬ ‫اقتصادی و نظریات رقیب‪ ،‬همه راهی مقصدی شدند‬ ‫که پیشاپیش پایانش را می‌دانس��تند‪ .‬فلس��فه و علوم تجربی هم در‬ ‫دوران مدرنیت��ه خیلی به عقل در تاریخ باور داش��تند‬ ‫و نخبه س��االری را رواج می‌دادند‪ .‬‬ ‫این‌که اگر گفته ش��ود شخصیت‌های تراژدی عبارتند‬ ‫از شاهان‪ ،‬ش��اهزادگان‪ ،‬رهبران‪ ،‬سرداران و پهلوانان‬ ‫بزرگ‪ ،‬تعریفی است که نمایشنامه‌های افرادي مانند‬ ‫ایبس��ن‪ ،‬میلر‪ ،‬الیوت و اونیل را دربرنمی‌گیرد چراکه‬ ‫اگر بخواهیم طبق این معیار به تراژدی بنگریم‪ ،‬آثاری‬ ‫مانند«مرغابیوحشی»اثرایبسنو«گوریلپشمالو»ی‬ ‫اونیل و «م��رگ در پاییز» اکبررادی کمدی‌اند؛ زیرا به‬ ‫گفت��ه نویس��نده مقاله ش��خصیت‌های کمدی‪ ،‬مردم‬ ‫متعارف و متوسط و گاهی هم فرودستان جامعه‌اند‪.‬‬ ‫من از صفحات ‪ 31‬تا ‪ 120‬تالش کرده‌ام به این جنبه‌ها‬ ‫بپردازم‪».‬چپ و راس��ت در‬ ‫مدرنیت��ه برای آدمی در عالم خاکی برنامه داش��تند‪ ،‬اما‬ ‫فلس��فه و علم و سیاس��ت از میانه قرن بیستم در غرب‬ ‫دریافتند که سرگیجه گرفته‌اند‪ .‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪15 1390‬‬ .‬‬ ‫بداهه‌سازی جای متن‬ ‫کتاب حاضردرسهبخشبهنگارش‬ ‫درآمده اس��ت‪ .‬او یک‌قطبی است و به همین دلیل مردم‬ ‫ب��ه او می‌گویند یک‌دنده! می‌دانید که دینام یا آلترناتور‬ ‫وقتی زنده و پویاست که بتواند مدام بین دو قطب مثبت‬ ‫و منفی در نوسان باشد‪ .‬اقتصاد بازار ایدئولوژی را سد‬ ‫بزرگی در برابر س��یر سیال پول و سرمایه می‌داند‪ .‬در‬ ‫ای��ن مجال‪ ،‬به بيان مباحث اين كتاب و‬ ‫نظرات نویسنده‌اش می‌پردازیم‪.‬پسااستعمار پای‬ ‫سیطره ادبیات اروپا بر جهان سوم را به میان می‌کشد و‬ ‫آن را وس��یله‌ای برای توجیه ارزش‌های اروپا و آمریکا‬ ‫می‌داند‪ ،‬اما تئاتر پسااستعمار برای سرباززدن از متون‬ ‫نمایش��ی اروپایی و فش��ار سیاس��ی آنها شگردهای‬ ‫بس��یاری را تجربه کرده؛ به‌گون��ه‌ای که جمالت متن‬ ‫اصلی را تغییر داده‪ ،‬پ��اره‌ای نقش‌ها را عوض یا روند‬ ‫معمول نمایشنامه اروپایی را واژگون کرده است‪..‬فکر می‌کنم‬ ‫ارس��طو آنقدر خام نبوده اس��ت که ح��رف از زدودن‬ ‫عواطف و احساس��ات آدمی بزند‪ .‬به همين‬ ‫دليل‪ ،‬در نمایشنامه‌هایش با کثارسیس کاری نداشت‪.‬در بخش نخس��ت از‬ ‫فصل «تعاریف ت��راژدی و جوهره آن‬ ‫از دید ارس��طو» نویس��نده با نقدی بر‬ ‫مقاله «درآمدی بر نمایشنامه‌شناس��ی»‬ ‫نوش��ته فره��اد ناظ��رزاده کرمان��ی‬ ‫مطالب��ش را آغاز می کند‪ .‫کوروش شیوا‬ ‫نگاهي به «چشم‌انداز ادبیات نمایشی» اثر بهزاد قادری‬ ‫نويسنده‌اي طرفدار حضور همزمان تمام عواطف انساني‬ ‫«مدرنیته آغاز نگرش نوین به انسان است‪ .‬‬ ‫بنابر تعریفی که ارسطو از تراژدی‪ ،‬یونان ارائه می‌دهد‪،‬‬ ‫جوهره تراژدی کثارس��یس است‪ .‬‬ ‫در ادامه‪ ،‬واژه کثارس��یس و اختالف نظر درباره آن‬ ‫در کتاب‌های «نامه ارسطوطالیس درباره هنر شعر» با‬ ‫ترجمه سهیل افنان‪ ،‬هنر ش��اعری(بوطیقا) با ترجمه‬ ‫محمد مجتبایی‪« ،‬فن ش��عر» ب��ا ترجمه و تألیف دکتر‬ ‫عبدالحسین زرین‌کوب و «روش‌های‬ ‫نقد ادبی» با ترجمه دکتر غالمحس��ین‬ ‫یوس��فی و محمد صدقیانی بررس��ی‬ ‫شده‌اند‪.‬‬ ‫پسامدرنیسم هم تمامی این کارها را انجام می‌دهد‪،‬‬ ‫اما تفاوتش با مدرنیس��م آن اس��ت که آن لحن همراه‬ ‫با مرثیه واندوه که در آثار مدرنیس��ت‌ها موج می‌زند‪،‬‬ ‫دیگر از میان برخاس��ته است‪ .‬او می‌خواس��ت از‬ ‫کثارس��یس به نظم اجتماعی برسد‪ .‬نگرشی‬ ‫ک��ه از روزگار نوزایش در اروپا جان گرفت و انس��ان‬ ‫را از مرکز و مدارپژوهش‌ه��ای اجتماعی‪ ،‬فرهنگی‪،‬‬ ‫اقتصادی وسیاسی خود قرارداد و با تأکیدش بر عقل‪،‬‬ ‫عقل‌انگاری ونظم‪ ،‬آغازگرای��ن بینش بود که جامعه‬ ‫با تکیه ب��ر عقلِ افزاری‪ ،‬عل��وم اجتماعی وکاربردی‬ ‫می‌تواند به س��وی جامعه آرمانی یا همان آرمانش��هر‬ ‫گام بردارد‪ .‬‬ ‫بخ��ش آخر کتاب ه��م به پدیدارشناس��ی دو متن‬ ‫ایرانی می‌پردازد‪..‬در اروپا این نگرش نو ب��ا دانته و کمدی‬ ‫اله��ی رو آمد و بع��د اصالحات اجتماع��ی و مذهبی‬ ‫قوت گرفتند‪ .‬کپرنیکنسبتبهبطلمیوسپسامدرن‬ ‫اس��ت‪ ،‬هگل نس��بت به افالطون و مارکس نسبت به‬ ‫هگل‪ .‬تراژدی یونان با این کاربرد کثارس��یس ثابت‬ ‫می‌کند که یکی از ابزارهای خردورزی شهروندان آتن‬ ‫بهشمارمی‌رفتهاست‪.‬وقتیوارددنیایمدرنمی‌شویم‬ ‫و به چخوف می‌رسیم‪ ،‬اما امور فرق می‌کنند‪ ..‬س��پس شاخه‬ ‫دیگری ازپسامدرنیس��م یعنی پسااس��تعمار و مسائل‬ ‫مربوط به آن بررسی مي‌شود که در تئاتر بهای چندانی‬ ‫نیافته اس��ت اما به روابط فرهنگی غرب با جهان سوم‬ ‫چشم می‌دوزد‪ .‬ق��ادری به این موضوع‬ ‫مفصل از دیدگاه ارسطو و آلدوس هاکسلی می‌پردازد‬ ‫و در پایان س��خن این فصل اذعان م��ی‌دارد که مقاله‬ ‫«درآمدی بر نمایش��نامه شناس��ی»ـ که البته در ابتدای‬ ‫ای��ن بحث نمایشنامه‌نویس��ی آورده ش��ده! ـ بیش از‬ ‫آنک��ه روح تراژدی یونان یا معاصر را مالک قرار دهد‬ ‫یا آمیزه‌ای از الیه‌های مختلف معنایی تراژدی را ارائه‬ ‫كند‪ ،‬بر تراژدی «س��نکا»ی رومی انگش��ت گذاش��ته‬ ‫اس��ت که بیش��تر ارزش تاریخی دارد تا ارزش ادبی‬ ‫یا زیبایی‌شناختی‪..‬‬ ‫شاید همین کارش کفر ایبسن را که همچنان به تراژدی‬ ‫بورژوایی می‌اندیشید‪ ،‬درمی‌آورد‪».‬‬ ‫همچنی��ن در مقال��ه مذکور آورده ش��ده اس��ت‪:‬‬ ‫«تراژدی آغازی واال و س��رورانگیز دارد اما آهس��ته‬ ‫آهسته به سوی بالها و فجایع سنگین پیش می‌رود‪».‬اینان‬ ‫درآثارشان آن خوشبینی دوران مدرنیته را نداشتند اما‬ ‫زیبایی شناس��ی و صورت آثارهنری را از ابزار مبارزه‬ ‫با آن چیزهایی می‌دانستند که به نظرشان ضدفرهنگ‬ ‫بودند‪ .‬پس‬ ‫تئاتر می‌تواند در برابر این جنبه از نولیبرالیس��م قد علم‬ ‫کند و با تئاتر نهادینه و ارزش‌های آن گالویز شود‪ .‬این‬ ‫را در فصل زبان و هویت بررسی کرده‌ام‪».‬درجنبش پسامدرن مبنا‬ ‫یا اصلی درکار نیس��ت و نویس��نده نیز دیگر آن نقش‬ ‫مس��یحایی را ندارد بلکه بیشتر مانند آدمی شوخ طبع‬ ‫و بذله‌گوس��ت که به وحدت وجود و اندیشه خویش‬ ‫نیزش��ک دارد‪ .‬قادری‬ ‫نظر این دسته از منتقدان را بیشتر بر مبنای مقایسه بین‬ ‫روش استدالل افالطون در کتاب «جمهوری» و شیوه‬ ‫بررسی تحلیلی ارسطو در «فن شعر» می‌داند و این‌که‬ ‫اگر ارس��طو به‌صورت نظر دارد‪ ،‬بدان جهت است که‬ ‫وی جوهر را از صورت جدا نمی‌داند و تراژدی نیز از‬ ‫این دستور جدا نیست‪.‬‬ ‫بخ��ش دوم کت��اب «چش��م انداز‬ ‫ادبی��ات نمایش��ی» در س��ه فص��ل‬ ‫«پسامدرنیس��م و گریز از تئاتر نهادینه‬ ‫پس از‪« ،»1968‬پسامدرنیس��م‪ ،‬ش��به‬ ‫تاریخ و واکنش درام‌نویس��ان» و «زبان‬ ‫و هویت در ادبیات نمایشی» مباحثش‬ ‫را واکاوی می‌کند‪.‬چخوف‬ ‫از آدمی‪ ،‬ش��ناختی حماسی نداشت و برای آدم معاصر‬ ‫که درگیر نهادهای ناشایسته سادیستی‌ـ مازوخیستی‬ ‫است هم فرصتی برای رشد تراژیک نمی‌دید‪ .‬خودکامه‌ها با این «دینامیسم»‬ ‫سروکاریندارند‪،‬اماتراژدییونانکارشایناستکه‬ ‫قطب مخالف را در درون این فرد شکوفا کند تا او بتواند‬ ‫امور را نس��بی و نه مطلق ببیند‪ .‬‬ ‫بخش نخست فصل دوم با عنوان «ارسطو و معضل‬ ‫«کثارسیس» در گذر زمان» با نگاه آن‌دسته از منتقدانی‬ ‫آغاز می‌ش��ود که ارس��طو را در شیوه بررسی تراژدی‬ ‫در «بوطیقا» یا «فن ش��عر» بیش��تر به‌عنوان صورتگرا‬ ‫می‌شناسند‪ .‬بی‌دليل نیست که هگل‬ ‫برای تراژدی ارزش ویژه‌ای قائل بود‪ ،‬چرا که تراژدی‬ ‫آدمی را در مس��یر زندگی‌اش رو به کمال عقالنی نشان‬ ‫می‌دهد‪ .‬‬ ‫قادری درباره چگونگی شکل‌گیری کثارسیس هم‬ ‫می‌گوید‪« :‬چند دیدگاه را درباره فرآیند کثارس��یس در‬ ‫کتاب «چشم‌انداز ادبیات نمایش��ی» به میان آورده‌ام‪،‬‬ ‫ولی خودم بیش��تر طرفدار معنی کثارس��یس به‌عنوان‬ ‫حضور همزم��ان تمامی عواطف آدمی‌ام‪ .‬وقتي‬ ‫س��روکله اروپایی‌ها در آمریکا پیدا شد‪ ،‬به آنجا گفتند‬ ‫کنع��ان نو و ش��روع کردند به پروبال دادن به اندیش��ه‬ ‫آرمانش��هر تورات و‪ .‬دلیل چنین استداللی این است که وی قبل‬ ‫از هر چیز به تراژدی عنوان نوع ادبی ویژه‌ای می‌نگرد‬ ‫و به سختی از معرفت شناسی سخنی به میان می‌آورد‪،‬‬ ‫چرا که ارس��طو ب��ا تأکید بر هیأت همس��از و موزون‬ ‫تراژدی‪ ،‬ب��ه هنگام طبقه‌بندی اجزای س��امان‌دهنده‬ ‫آن‪ ،‬نخس��تین امتی��از را به «پیرن��گ» می‌دهد و دیگر‬ ‫اجزای متش��کله‌ـ مثل خصلت اشخاص نمایشنامه‪،‬‬ ‫موضوع و زب��ان‌ـ را پس از پیرنگ م��ی‌آورد‪ .‬‬ ‫نویسنده کتاب «چشم‌انداز ادبیات نمایشی» درباره‬ ‫مدرنیسم و پسامدرنیسم این‌گونه سخن مي‌گويد‪« :‬به‬ ‫نظر من‪ ،‬مدرنیته یعنی نگرش نو به انس��ان و نقشش در‬ ‫ای��ن جه��ان‪ .‬چون کثارسیس بر‬ ‫محور چهره تراژیک می‌چرخد و چون این چهره باید‬ ‫در پیرنگی خطی به ش��ناخت متفاوتی از هستی خود‬ ‫برس��د‪ ،‬کثارس��یس یا پاالیش که همان بازشناخت و‬ ‫ایجاد تعادل میان عواطف گوناگون است‪ ،‬به این چهره‬ ‫کمک می‌کند تا میدان‌های مغناطیسی هستی خودش‬ ‫را در پیوند با جهان عینی پیرامونش دوباره بس��نجد و‬ ‫اعتراف کند که به ش��ناختی دردناک اما بایسته رسیده‬ ‫اس��ت‪ .‬‬ ‫از ن��گاه انتقادی نویس��نده کت��اب می‌خوانیم که‬ ‫گمان نم��ی‌رود آغاز «ادیپوس ش��هریار» یا «گوریل‬ ‫پشمالو» واال و سرورانگیز باشد‪ ،‬بلکه پایان تراژدی‌ها‬ ‫این‌گونه اس��ت‪ ،‬زیرا در پایان کار تراژدی‌ها گونه‌ای‬ ‫گندزدای��ی صورت می‌گیرد‪ .‬این‌چنين شد که شروع‬ ‫کردند به واکاوی گذش��ته و این را گفتند پسامدرنیته‪.‬خطوطی ک��ه در آن مقاله‌ـ‬ ‫شماره ‪ 28‬مجله نمایش‌ـ به چاپ رسیده‪ ،‬با معیارهای‬ ‫کلی تراژدی س��ازگاری ندارند‪ .‬این پایان‌های از‬ ‫پیش تعیین‌شده را کالن روایت‌های مدرنیته می‌دانند‪.‬بینش��ی که در ق��رن هجدهم جان تازه‌ای‬ ‫یافت ونقطه عطف آن انقالب فرانس��ه بود‪ .‬مدرنیسم‬ ‫که نتیجه س��رخوردگی روشنفکران سه دهه اول قرن‬ ‫بیستم نسبت به دستاوردهای اروپا پس ازبحران‌های‬ ‫اجتماع��ی قرن نوزدهم بود‪ ،‬آرمانش��هرش را درهنر‬ ‫جستجومی کرد وازآن معجونی می‌ساخت تا آدمیان‬ ‫را از آفت‌ه��ا وپلش��تی‌های فرهنگی برهان��د‪ .‬‬ ‫در فصل نخس��ت اش��اره شده‌اس��ت که می‌توان‬ ‫هر لحظه تاریخ را نس��بت ب��ه لحظه پیش از آن‪ ،‬لحظه‬ ‫پسامدرننامید‪.‬قادری برای تراژدی‬ ‫انواعی مانند یونانی‪ ،‬رومی‪ ،‬شکسپیری یا معاصر قائل‬ ‫اس��ت که تعاریف ویژه با مشخصه‌های خود را دارد‪.‬‬ ‫مطالب فوق‪ ،‬بخشی از پیشگفتار کتاب «چشم‌انداز‬ ‫ادبیات نمایش��ی (گذر از ارس��طو به پسامدرنیسم و‬ ‫پسااس��تعمار)» اثر بهزاد قادری اس��ت که بهار امسال‬ ‫ازس��وی نشر پرسش منتش��ر شد‪ .‬اینکه با‬ ‫انقالب اکتبر روس��یه در سال ‪ 1917‬نخستین اندیشه‬ ‫آرمانش��هری و جوانه‌های امید به آینده‌ای بهتر در دل‬ ‫روش��نفکران ش��کفت‪ .‬درباره‬ ‫بحث پایان ایدئولوژی هم بايد بگويم كه قرن بیس��ت‬ ‫ی��ک‪ ،‬قرن هویت‌های قومی و ملی اس��ت که مدت‌ها‬ ‫سرکوب ش��ده بودند‪ .‬‬ ‫نويس��نده كتاب در ادامه به مباحثی مانند خشونت‪،‬‬ ‫ترور و بت‌ش��کنی اش��اره می‌كند و این‌ک��ه در تئاتر‬ ‫پس��امدرن دیگر قهرمان وجود ندارد‪ .‬صاحب‌نظران مطالعات پسااستعمار‬ ‫می‌گویند بیش��تر روشنفکران جهان سوم در عالم نظر‬ ‫و بحث اروپامدارند و منتظرند نظریه‌ای در آنجا شکل‬ ‫بگیرد تا آنها بی‌آنکه این مس��ائل برایشان درونی شده‬ ‫باشد‪ ،‬به مصرف و تکرار آن بپردازند‪ .‬به همین منظور‪ ،‬به دو شیوه تفکر آرمانشهری‬ ‫در نیم��ه قرن بیس��تم پرداخته ش��ده اس��ت‪ .‬آدم خودکامه‌ای را‬ ‫در نظر بگیرید‪ .‬اینان برای نشان دادن زوال فرهنگ اروپا تقریبا‬ ‫از تمام ش��گردهای هنری نوی��ن‌ـ مثل درهم ریختن‬ ‫مرزه��ای منیت ف��رد‪ ،‬نادیده گرفتن سلس��له مراتب‬ ‫اجتماع��ی‪ ،‬درهم آمیختن ان��واع هنری و ادبی‪ ،‬چهل‬ ‫تکه‌سازی‪ ،‬مونتاژـ استفاده می‌کردند‪.‬‬ ‫حتی مذهب هم در این دگرگونی‌ها نقش داشت‪ ..‬‬ ‫پایان‌های از پیش تعیین شده!‬ ‫دکتر بهزاد قادری‪ ،‬مترجم‪ ،‬پژوهش��گر و نویسنده‬ ‫کتاب «چش��م انداز ادبیات نمایشی» درباره این سوال‬ ‫که آیا الزاما می‌بایس��ت در تراژدی کثارس��یس اتفاق‬ ‫بیفت��د؟ می‌گوید‪« :‬تا منظورتان از تراژدی چه باش��د‪.

‬فريدوني مي‌افزايد‪:‬‬ ‫«من كه عكاس س��ي و س��ه س��اله انق�لاب و جنگ‌‬ ‫هستم‪ ،‬هنوز اين موقعيت برايم فراهم نشده كه بتوانم‬ ‫دس��ت‌كم كتابي به طور مس��تقل از خودم منتشر كنم؛‬ ‫ن��ه تنها براي خودم بلكه براي جامعه عكاس��ي ايران‌‪.‬هرگاه ياد‬ ‫عكاسي خبري افتاده‌ايم‪ ،‬در مناسبت‌هاي گوناگوني‬ ‫بود ‌ه كه در طول س��ال داش��ته‌ايم‌‪ .‬‬ ‫عل��ي فريدوني در اين‌ب��اره مي‌افزاي��د‪« :‬به يقين‬ ‫هر كتابي كه چاپ مي‌ش��ود‪ ،‬خألي��ي از جامعه را پر‬ ‫مي‌كند‪ .‬‬ ‫خس��رو وركاني هم در اين‌باره اظهار مي‌كند‪« :‬در‬ ‫يك��ي از برنامه‌ه��اي تلويزيوني ك��ه چند وقت پيش‬ ‫درباره انقالب مش��روطه‌ بود‪ ،‬چند تحليل ارايه شد و‬ ‫بالفاصله‌ عكس‌هاي مختلفي از آن واقعه نش��ان داده‬ ‫شد تا مردم بدانند در آن مقطع چه اتفاقاتي براي كشور‬ ‫افتاده‌‪ .‬هميش��ه مي‌توان پس‬ ‫از وقوع‌ زمين‌لرزه در تاكسي نشست‪ .‬‬ ‫خس��رو وركاني(ع��كاس) هم مي‌گوي��د‪« :‬چند‬ ‫وقتي اس��ت كه به فكر افت��اده‌ام عكس‌هاي خبري‌ام‬ ‫درباره جنگ ايران و عراق‪ ،‬جنگ افغانس��تا ‌ن در زمان‬ ‫س��رنگوني نجيب و جن��گ بوس��ني و هرزگوين را‬ ‫جمع‌آوري‪ ،‬چاپ و منتش��ر كن��م‪ .‬در كشور ما وقايع متعددي اتفاق افتاده‬ ‫و در س��طح خبري در جهان هم مطرح شده‌اند‌‪ .‬در نماز جمعه مي‌توان صداي خطيب را ضبط‬ ‫كرد و آن را به خبرنگاري س��پرد ك��ه اصال‌ در صحنه‬ ‫حضور نداش��ته اس��ت‪ .‬يكي از اين كتاب‌ها «عكاسي‬ ‫در دريچه دوربين‌» است‪ .‬اكنون‬ ‫عكاس��ي با دوربين‌ ديجيتال‌ و حتي موبايل هم انجام‬ ‫مي‌شو ‌د و مي‌توان سي قطعه عكس گرفت و بيست و‬ ‫هش��ت قطعه را حذف كرد و دو عكس را نگه داشت!‬ ‫اما پيش از اين‪ ،‬عكاس بايد در عمليات بيت‌المقدس‌‬ ‫حضور پيدا مي‌كرد و ش��ماري از عكس‌ها هم س��ياه‬ ‫مي‌شدند!»‬ .‬چاپ‬ ‫كتاب‌هاي عكاس��ي خبري پشتيباني مالي مي‌خواهد‬ ‫تا عكاس��ان اين نس��ل‌ها بتوانند آثار خود را ارايه و به‬ ‫نسل‌هاي بعد منتقل كنند‪ .‬به عقيده‬ ‫من‪ ،‬عكاسان‪ ،‬زحمتكش‌ترين اقشار جامعه هنري‌اند‪.‬با ديدن عكس‌ها مي‌توان تاريخ را ش��ناخت‪.‬وقتي ح��رف از تاريخ فوتبال مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫مي‌خواهي��م عك��س بازيكنان س��ابق تيم‌مل��ي را از‬ ‫علي‌پروي��ن گرفته تا مرحوم ناص��ر حجازي‪ ،‬دايي و‬ ‫عاب��د‌زاده ببينيم‪ .‬چند بار صنف عكاسان‌ را به هم ريخته‌اند‪.‬آثار عكاس��ان نس��ل دوم‪،‬‬ ‫س��وم و چهارم كه توليد مي‌شوند‪ ،‬به ندرت به نمايش‬ ‫گذاش��ته يا به صورت كتاب چاپ مي‌ش��وند‌‪ .‬‬ ‫وي با بيان اين‌كه در س��ال‌هاي اخير هر مناس��بتي‬ ‫كه پيش مي‌آيد‪ ،‬ب��ه آن به صورت موضوعي پرداخته‬ ‫مي‌ش��ود و اي��ن‪ ،‬كار صحيح��ي نيس��ت‌‪ ،‬مي‌افزايد‪:‬‬ ‫«مس��ووالن در چني��ن موقعيت‌ه��اي فرهنگ��ي هم‬ ‫منتظرن��د‌ تا هفته‌اي را كه به يك مناس��بت اختصاص‬ ‫دارد‪ ،‬زود‌ت��ر ب��ه پاي��ان برس��انند! معموال انتش��ار‬ ‫كتاب‌هاي عكاسي خبري تا سال بعد و حتي در همان‬ ‫موضوع محدود مناس��بت هم به كلي تعطيل مي‌شود‬ ‫و كس��ي هم يادي از آن نمي‌كند! واقعيت اين است كه‬ ‫نياز به عكاسي خبري ناديده گرفته شده و مي‌شود كه‬ ‫اين موضوع مانع بزرگي بر س��ر راه چاپ كتاب‌هاي‬ ‫عكاسي خبري است‪».‬ش��ايد ميزان نفوذ يك عكس برابر باشد با نفوذ‬ ‫صد‌ه��ا و بلكه هزاران خبر‪ .‬جوانان‬ ‫اين عرصه‌ هم مي‌توانند تجربه‌هاي گذش��تگان براي‬ ‫آين��ده و كارهاي خبري و همچني��ن براي آموزش و‬ ‫درس اس��تفاده كنند و الگوهاي مفيدي از آنها بگيرند‬ ‫و مطبوعات هم بايد به اين موضوع بيشتر بپردازند‪‌».‬دغدغه اين را داش��تم كه اگر عكسم خراب‬ ‫شود‪ ،‬زحمتي كه كش��يده‌ام بر باد خواهد رفت‪ .‬‬ ‫هر كه آمد‪ ،‬از وضعيت مالي عكاسي خبري ناليد‪ ،‬پنج‬ ‫ش��ش نفر از مديران‌ صنف عكاس��ي جابه‌جا شدند و‬ ‫اف��راد ديگري را جايگزين آن��ان كردند‪ .‬‬ ‫فرزندان من كه اكنون بيس��ت و چند‌ساله‌اند‌‪ ،‬بسياري‬ ‫از عكس‌هاي تاريخي را نديده‌اند‌ و نمي‌شناس��ند‌ در‬ ‫حال��ي كه همي��ن جوانان براي خوان��دن تاريخ تنبل‬ ‫شده‌اند‌‪ ،‬دس��ت‌كم‌ مي‌توانند عكس‌هاي تاريخي را‬ ‫ببينن��د و از جزئيات اوضاع و اح��وال آن دوره مطلع‬ ‫ش��وند‪ .‬البته هنوز صحبت‬ ‫مالي و هزينه اين كار‌ها را نكرده‌ام و يك نويسنده قرار‬ ‫است از چاپ اين كتاب حمايت كند‪‌».‬‬ ‫به عقيده اين عكاس‪ ،‬باي��د از زواياي گوناگون به‬ ‫جوان��ان ه��م در مطبوعات و هم در كتاب عكاس��ي‪،‬‬ ‫تصاوي��ر متنوع بدهي��م و وزارت فرهنگ و ارش��اد‬ ‫اس�لامي در اين‌باره مي‌تواند كمك مالي موثري كند‬ ‫ت��ا جوانان بااس��تعداد از حيث هنري رش��د كنند و از‬ ‫خودشان خالقيت نش��ان دهند‪ .‬نمي‌دانم مقصر كيست‪ ،‬اما‬ ‫بايد نقايص را برطرف كرد‪».‬جواناني كه جنگ را نديده‌اند‪ ،‬با ديدن عكس‬ ‫چند رزمنده بسيجي هم سن و سال خود مي‌فهمن ‌د كه‬ ‫آنان چگونه مملكتشان‌ را حفظ كرده‌اند‪‌».‬بارها در جلس��ات خصوصي‬ ‫و عموم��ي در اين‌باره صحبت ش��ده‪ ،‬اما هنوز به طور‬ ‫جدي به اين موضوع پرداخته نش��ده اس��ت‌‪ .‬‬ ‫ايران يتيم اس ‌‬ ‫وقتي يك ع��كاس مي‌خواهد چند عكس را در قالب‬ ‫كتاب چاپ كند‪ ،‬پيچ و خم‌هاي دشوار و زيادي بر سر‬ ‫راه دارد‪ .‬طي س��ي و س��ه س��ال انقالب شايد‬ ‫بتوان كمتر كشوري را سراغ داشت كه اين همه وقايع‬ ‫تاريخي را پشت‌س��ر گذاشته باشد اما هنوز مجموعه‬ ‫عكس‌هاي درخش��اني از اين وقايع به صورت كتاب‬ ‫نديده‌اي ‌م غير از چهار پنج كتاب درباره انقالب و چند‬ ‫جل��د كت��اب «‪ »the imposed war‬ك��ه به جنگ‬ ‫پرداخته‌اند‪ .‬همه ما از مسووالن‬ ‫گرفته تا خود عكاس��ان‪ ،‬متاس��فانه همين‌گونه به آن‬ ‫نگريسته‌ايم كه حاصلش پيش��رفت نكردن عكاسي‬ ‫خب��ري در ايران ب��وده اس��ت‪ .‬در‬ ‫س باعث مي‌ش��ود هم درس‬ ‫اين حالت‪ ،‬رجوع به عك ‌‬ ‫راحت‌ت��ر درك ش��ود و هم بچه‌ه��ا تحت‌تاثير قرار‬ ‫گيرن��د‪ .‬وقتي به دفاتر اسناد پا مي‌گذاريد‪ ،‬مي‌گويند كه‬ ‫ثبت با سند برابر است و آن را مي‌نويسند و مهر و امضا‬ ‫مي‌كنن��د‌ اگر بخواهيم درباره اس��ناد تاريخي بگوييم‬ ‫ثبت با سند برابر است‪ ،‬بايد عكس داشته باشيم‪ .‬‬ ‫وقتي زلزله رودبار و بم اتفاق افتاد‪ ،‬اين عكاسان بودند‬ ‫كه وقايع را ثبت و ضبط كردند‪ .‬عكس‌ها را مي‌بينند تا نگاه سياس��ي خاصي‬ ‫نداش��ته باش��ند و ‪ .‬در شهر گردش‬ ‫كرد و از اين و آن پرس��يد كه چه اتفاقي افتاده و همان‬ ‫را نوش��ت‪ ،‬اما نمي‌شود‌ در تاكسي نشست و از واقعه‬ ‫عكس گرفت! به صراحت بايد گفت كه عكاس��ي در‬ ‫ت و از آن حمايت الزم به عمل نمي‌آيد‪.‬به‬ ‫هر حال در عرصه چاپ مجموعه‌هاي عكس ضعيفيم‌‬ ‫و خيلي كم‌ تالش مي‌كنيم‪ .‬‬ ‫كتاب‌هاي آموزشي‌‬ ‫آي��ا كتاب‌هايي در ب��ازار كتاب وج��ود دارند كه‬ ‫عكاس��ي را آم��وزش دهن��د‌؟ اين كتاب‌ه��ا بايد چه‬ ‫ويژگي‌هايي داشته باشند‌؟ آيا با خواندن اين كتاب‌ها‬ ‫و يك دوربين ضعيف مي‌ش��ود‌ عكس‌هاي متفاوت‬ ‫خبري گرفت؟‬ ‫عل��ي فريدوني در اين‌ب��اره مي‌گويد‪« :‬كتاب‌هاي‬ ‫خارج��ي زيادي در اين‌باره چاپ ش��ده‌اند و انجمن‬ ‫عكاسان انقالب و دفاع‌مقدس هم تعداد زيادي از آنها‬ ‫را خريداري كرده است كه اين كتاب‌ها بايد ترجمه و‬ ‫مطالعه شوند‪ .‬‬ ‫متاس��فانه اين ضعف هنوز در جامعه عكاس��ي و نشر‬ ‫كتاب ما وج��ود دارد‪ ..‬به عنوان مثال‌‪ ،‬وقتي‬ ‫عكس��ي را مي‌بينيم‌ كه كودكي در حال پول ريختن به‬ ‫صندوق صدقات است‪ ،‬مكث مي‌كنيم و بعد مطلب را‬ ‫مي‌خوانيم‌‪ .‬چون‬ ‫آن زلزل��ه و درگي��ري دوباره اتف��اق نمي‌افتاد كه من‬ ‫در آن حادثه حضور داش��ته باش��م‌‪ .‬هنگامي كه حرف از س��ينما به ميان‬ ‫مي‌آيد‪ ،‬حس جس��ت‌وجوگري‌ ترغيبمان مي‌كند تا‬ ‫نخس��تين بازيگرا ‌ن مطرح را بشناسيم‌ و اگر فيلم آنها‬ ‫در دسترس نباشد‪ ،‬بهترين راه‪ ،‬ديدن عكسشان است‌‪،‬‬ ‫اما موضوع اين اس��ت كه عكس خبري و تاريخي هم‬ ‫كمتر به شكل كتاب منتشر شده است‪.‬خوش��بختانه انجمن عكاسان انقالب و‬ ‫دفاع‌مقدس در اين شش هفت سال گذشته كه تشكيل‬ ‫ش��ده‪ ،‬شروع كرده اس��ت به بهره‌گيري از قطره‌اي از‬ ‫اي��ن دريا‌‪ .‬او هم آن را پياده مي‌كند و در‬ ‫روزنام��ه چاپ مي‌ش��ود‪ ،‬اما ع��كاس بايد در صحنه‬ ‫حضور داش��ته باش��د و حتي ممكن اس��ت در هياهو‬ ‫و مي��ان جمعيت زمين بخورد و صدمه ببيند‪ .‬در بس��ياري از نقاط دنيا‪،‬‬ ‫ح��رف اول و آخر را تصوير مي‌زند‪ ..‬بايد س��ازمان‌ها و ارگان‌ه��ا كمك كنند تا‬ ‫مراكزي مثل انجمن عكاس��ان‌ در كش��ور راه بيفتند و‬ ‫ج��اي كار براي چاپ كتاب‌هاي عكاس��ي خبري در‬ ‫ت و بايد اين فعاليت‌هاي‬ ‫جامعه فوق‌العاده زياد اس�� ‌‬ ‫هنري پشتيباني شوند‪»‌.‬بايد به‬ ‫بهترين مترجمان اين كتاب‌ها جايزه داد و كتاب‌هاي‬ ‫مربوط به عكس خبري بايد در دانشگاه‌ها‪ ،‬مدارس و‬ ‫دانشگاه‌هاي هنر تدريس شون ‌د تا ضعف‌هاي گذشته‬ ‫كه به دليل كمبود تجهيزات وجود داش��تند‌‪ ،‬برطرف‬ ‫و فعاليت‌هاي عكاس��ا ‌ن جوان به‌روز شوند‪ .‬از وزير‬ ‫فرهنگ و ارشاد اسالمي‌ مي‌خواهم كه فكري اساسي‬ ‫براي بخش چاپ كتاب‌هاي عكاسي خبري بكنند‪ .‬من عكاس دوربي��ن نگاتيو ب��ودم و بعد از‬ ‫عكس گرفتن از يك واقعه و رفتن به گرماگرم حادثه‪،‬‬ ‫با ذوق و شوق به تاريكخانه مي‌آمدم تا عكس‌هايم را‬ ‫ظاهر كنم‪ .‬به اين طريق مي‌توان‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪16 1390‬‬ ‫عكس‌ه��اي خبرگزاري‌ها و مطبوع��ات را انتخاب‬ ‫ك��رد و از ميان برگزي��ده آنها‪ ،‬كتاب عكس را به چاپ‬ ‫رساند‪».‫فرشاد شيرزادي‬ ‫نگاهي به بايد‌ها و نبايدهاي كتاب‌هاي عكاسي از ديدگاه كارشناسان‬ ‫انتشار«كتاب عكس‌» يعني «ثبت با سند برابر باشد»‬ ‫در اي��ران هنوز مرس��وم نش��ده ك��ه عكس‌هاي‬ ‫خبري هر دوره مش��خص به ص��ورت يك مجموعه‬ ‫چاپ ش��وند‪ ،‬البته گاهي خبرنگاراني داش��ته‌ايم كه‬ ‫عكس‌ه��اي خبري برخي افراد سياس��ي را در كتاب‬ ‫چ��اپ كرده‌اند كه اغلب همين كار‌ها هم سفارش��ي‬ ‫بوده و اس��تمرار نداش��ته‌اند‪ .‬براي بررسي اين موضوع با دو عكاس انقالب‬ ‫و دفاع‌مقدس در اين‌باره بحث و گفت‌وگو كرده‌ايم‪.‬واقعيت اين است كه طي دهه‌هاي گذشته‬ ‫از چاپ و نشر كتاب‌هاي عكاسي حمايت مالي نشده‬ ‫اس��ت‪ .‬در نتيج��ه بايد براي‬ ‫چ��اپ كتاب‌هاي عكاس��ي خبري فكري اساس��ي‬ ‫كرد‪ .‬با وج��ود عالقه‌مندي‬ ‫انبوه جوانان به عكس‌هاي س��ينمايي ورزشي‪ ،‬چاپ‬ ‫كتاب‌هاي عكاس��ي خبري در اين زمينه‌ها هم رونقي‬ ‫ندارد‪ .‬پ��س اگر چند بار‬ ‫عكس��م خراب مي‌ش��د و دوس��تانم عكس مرا از آن‬ ‫واقعه نمي‌ديدند‌‪ ،‬سعي مي‌كردم عكس بهتري بگيرم‪،‬‬ ‫به نور بيشتر توجه كنم يا دوربينم را عوض كنم‌‪ .‬عكس مي‌تواند ب��ه ميزان باالي��ي تاثيرگذار‬ ‫باشد‪ .‬اين در حالي‬ ‫اس��ت كه نخس��تين چيزي كه خواننده را به خواندن‬ ‫روزنامه وامي‌دارد‪ ،‬عكس است‌‪ .‬ش��ايد بتوان برخي قلم‌ها را با پول‬ ‫ي��ا امتيازي ديگر‪ ،‬به هر طرف‪ ،‬كج يا راس��ت كرد‪ ،‬اما‬ ‫در عك��س نمي‌توان اين كار را انجام داد چون عكس‪،‬‬ ‫تفس��يري زنده اس��ت كه واقعيت‌هاي مستند تاريخ‬ ‫را ضبط مي‌كند‪ .‬‬ ‫خسرو وركاني يادآور مي‌شود‌‪« :‬كتاب‌هايي وجود‬ ‫دارند كه من در طول سي و دو سالي كه حرفه‌ام عكاسي‬ ‫است‪ ،‬آنها را خوانده‌ام‪ .‬‬ ‫علي فريدوني‪ ،‬عكاس��ي كه شماري از عكس‌هاي‬ ‫كتاب «ش��هدا‌» و همچنين عك��س روي جلد آن ـ كه‬ ‫انجمن عكاس��ان انقالب و دفاع‌مقدس منتشر كرده‌ـ‬ ‫متعلق به اوس��ت‪ ،‬مي‌گويد‪« :‬بزرگ‌ترين مشكل اين‬ ‫اس��ت كه چاپ كتاب‌هاي عكاس��ي خبري هنوز در‬ ‫ايران جا نيفتاده‪ ،‬ش��ناخته نشده و جايگاه خود را پيدا‬ ‫نكرده اس��ت و دراين حوزه فقط شعارش را داده‌ايم و‬ ‫به عنوان يك مناس��بت به آن نگاه كرده‌ايم‪ .‬‬ ‫وي ادام��ه مي‌ده��د‪« :‬هر فعاليت صنف��ي پاتوقي‬ ‫مي‌خواه��د‪ ،‬هر فعاليت هنري هم صنف و مدير‌عامل‬ ‫مي‌خواهد‪ .‬وجود يك نه��اد معتبر در حوزه‬ ‫عكاسي مي‌تواند به طور مستقل به چاپ كتاب عكس‬ ‫اقدام كند‪ ،‬عكاس��ان‌ در پايان هر سال عكس‌هايشان‬ ‫را در اختي��ار آن نهاد قرار دهند و در راس��تاي يك كار‬ ‫فرهنگ��ي هدفمند‌ فعاليت كنند‪ .‬اخيرا‬ ‫در كتاب‌هاي درس��ي به زلزله بم اشاره شده است‪ .‬بارها در كش��ور‬ ‫خودمان يك عكس مستند‪ ،‬هزاران هزار صفحه‌ خبر‬ ‫را پوش��ش داده و در تاريخ ثبت شده است و هيچ‌كس‬ ‫هم نمي‌تواند در آن عكس دس��ت ببرد يا مفهوم آن را‬ ‫تغيير دهد‌ چون واقعيت ثبت ش��ده و ثبت واقعي برتر‬ ‫از نگارش اس��ت‪ .‬پژوهش��گران‌ و هم��ه افرادي كه دستش��ان در‬ ‫اين حوزه باز اس��ت‌‪ ،‬مي‌توانن��د به روند توليد عكس‬ ‫خب��ري و چاپ آنها در قالب كتاب ياري برس��انند و‬ ‫پژوهش��گران هم مي‌توانند موقعيتي را فراهم كنند كه‬ ‫به عكس‌هاي خبري به صورت محدود و گزينش��ي‬ ‫نگاه نشود‪».‬‬ ‫عكس و تاريخ‬ ‫هرج��ا بح��ث از تاري��خ معاصر مي‌ش��ود‪ ،‬قبل از‬ ‫هر چي��ز دلم��ان مي‌خواهد عكس‌ه��اي آن دور ‌ه را‬ ‫ن��گاه كنيم‪ .‬البته اكنون عكاسي ضعيف‬ ‫شده و ش��ايد بتوان گفت عكاسي واقعي مرده است‌!‬ ‫حرفه عكاس��ي‌ در زمان آغاز كار ما ارزش بيش��تري‌‬ ‫داش��ت‪ .

‬دیوید فردوسو‪ ،‬خبرنگار سیاسی روزنامه واشنگتن اگزماینر و نویسنده کتاب‬ ‫پرناز امين‌داري‬ ‫موفق «پرونده‌ای علیه اوباما» که مدت‌ها در فهرست پرفروش‌های نیویورک تایمز قرار داشته‪ ،‬به تازگی کتابی را با نام «دولت گانگسترها» منتشر کرده‬ ‫است‪ .‬تصور کنید که شما‬ ‫از امکانات مخالفان سیاسی دولت استفاده می‌کنید‬ ‫تا در انتخابات ریاست‌جمهوری به پیروزی دست‬ ‫یابید و پس از به قدرت رس��یدن س��عی می‌کنید با‬ ‫اقدامات��ی نظیر س��رمایه‌گذاری و پرداخت اعتبار‪،‬‬ ‫متحدان خود را راضی نگه دارید و این تمام چیزی‬ ‫اس��ت ک��ه در جری��ان انتخابات و پی��ش از آن در‬ ‫جریان بوده است و من درباره آن نوشته‌ام‪.‬دولتی که پر‬ ‫از افرادی است که حاضرند براي حفظ منافع خود‬ ‫و همپیمانانش��ان همه قوانین حتی قانون اساس��ی‬ ‫کش��ور را نادیده بگیرند و مهم نیست که چه کسی‬ ‫در رأس چنین دولتی باش��د‪ .‬اين يعني خيانت‬ ‫و وظيفه من به‌عنوان نويس��نده و خبرنگار‪ ،‬بازتاب‬ ‫اين مسايل است‪.‬چه کس��ی می‌تواند بپذیرد و‬ ‫باور کن��د فردی که به اتهام س��رقت چهار میلیون‬ ‫دالر از دس��تگاه‌های عابربان��ک ش��یکاگو تح��ت‬ ‫تعقیب بوده‪ ،‬در جریان مبارزات انتخاباتی اوباما به‬ ‫یکی از مسؤوالن ستاد انتخاباتی او تبدیل می‌شود و‬ ‫چند صد هزار دالر را در میان پیمانکاران این ایالت‬ ‫جابه‌جا می‌کند؟‬ ‫آیا این قضیه واقعا اتفاق افتاده است؟‬ ‫بله این حقیقت دارد و این فرد که با نام مس��تعار‬ ‫«کوارت��رز» ش��ناخته می‌ش��ود پ��س از آزادی از‬ ‫زندان در س��تاد انتخاباتی که فرماندار ش��یکاگو با‬ ‫ش��عار «اتحاد برای داشتن دولتی بهتر» ایجاد کرده‬ ‫بود به کار گمارده می‌ش��ود‪.‬تاتجانی س��ول‪ ،‬رمان‌نویس آمریکایی برای رمان «کلم‌خورها»‬ ‫و هیالری اس��پورلینگ منتقد ادبی برای کتاب «دفن کردن استخوان‌ها»‬ ‫موف��ق ب��ه دریافت جایزه ده ه��زار پوندی جش��نواره بین‌المللی کتاب‬ ‫ادینبورگ سال‪ 2011‬ش��دند‪ .‬‬ ‫مدت‌های طوالنی در واشنگتن حضور نداشته‌ام و‬ ‫از سال ‪ 2001‬در شیکاگو به سر می‌برم و با توجه به‬ ‫آنچه در این مدت شاهد بوده‌ام هرگز نمی‌توانم این‬ ‫سیاستمداران را قهرمان بنامم‪ .‬‬ ‫هیالری اس��پورلینگ نویس��نده موفقی اس��ت و در ای��ن کتاب هم‬ ‫نش��ان داده که نگارش بهتری��ن زندگینامه‪ ،‬فراتر از کن��ار هم قراردادن‬ ‫مجموعه‌ای از اطالعات و مستندات است و به چیز بیشتری نیاز دارد که‬ ‫همانا قلمی توانا و ذهنی خالق است‪.‬به این معنا که اوباما و سیاس��تمداران‬ ‫همدس��تش در ش��یکاگو‪ ،‬با بهره گرفت��ن از خزانه‬ ‫دول��ت و پولی ک��ه مالیات‌دهن��دگان می‌پردازند‬ ‫اسباب و مقدمات الزم را برای قدرت گرفتن و در‬ ‫قدرت ماندن فراهم می‌ساختند‪ .‬در این کتاب به روشنی نشان داده می‌شود‬ ‫که دارو دس��ته اوباما و دولت تحت امر او چگونه‬ ‫باعث از بین رفتن و نابودی مش��اغل خصوصی و‬ ‫آسیب‌های س��نگین به اقتصاد آمریکا شده‌اند و در‬ ‫این مس��یر حتی از ضربه زدن به دولت‌های محلی‬ ‫ایاالت مختلف که با گانگس��ترهای دولت مرکزی‬ ‫همکاری نداشته‌اند‪ ،‬کوتاهی نکرده‌اند‪.‬در حقیقت در زندگی سیاس��ی اوباما‬ ‫حتی یک لحظه را هم نمی‌توان یافت که دش��واری‬ ‫و هزینه‌ای در ازای فعالیت‌هایش در جهت تغییر و‬ ‫اصالحات متحمل شده باشد‪ .‬آنچه نگارش این اثر را برای اس��پورلینگ دش��وار‬ ‫كرده و او را درگیر یک ماراتن نفس‌گیر کرده اس��ت می‌توان دسترس��ی‬ ‫نداش��تن به منابع و مدارک دقیق و مستند درباره دوران کودکی پرل باک‬ ‫دانس��ت‪ .‬به قول ان کولتر‪ ،‬نویسنده معروف آمریکایی؛ «کمیته جایزه نوبل پیش از آن که یک جایزه صلح دیگر به آقای‬ ‫رییس‌جمهور اعطا کند باید یک بار کتاب دولت گانگسترها را بخوانند‪ .‬این جایزه در سال ‪ 1919‬و به یادبود ناشر‬ ‫انگلیسی جیمز تیت بلک نام‌گذاری شد و هرساله به بهترین اثر داستانی‬ ‫و به بهترین زندگینامه تعلق می‌گیرد‪ .‫سیاست‌های دولت اوباما همواره در معرض انتقادهای شدید در داخل و خارج از آمریکا بوده و بسیاری از تحلیلگران ادعاهای اوباما را عوام‌فریبانه و او را از عوامل‬ ‫اصلی رکود اقتصادی و سیاسی ایاالت متحده در سال‌های اخیر می‌دانند‪ .‬وی در این کتاب با ارائه مستندات و مدارک معتبر‪ ،‬دولت اوباما را زیر سؤال برده و سیاست‌ها و روابط حاکم در آن را به چالش می‌کشد‪ .‬نویسنده‬ ‫در ای��ن کتاب تصوی��ری متفاوت از‬ ‫ب��اک را ب��ه مخاطب نش��ان می‌دهد؛‬ ‫تصویر زنی سرس��خت که سعی دارد‬ ‫با تالش بس��یار و با وج��ود معلولیت‬ ‫ذهنی دخترش‪ ،‬او را به زندگی طبیعی‬ ‫برگرداند؛ زنی که برای نجات کسب‬ ‫و کار همسرش از ورشکستگی مبارزه می‌کند و در نهایت زنی که واژه‌ها‬ ‫را به خدمت گرفته و درباره کشوری که در آن رشد یافته و مردمی که در‬ ‫کنار آنان زندگی کرده است می‌نویسد‪.‬‬ ‫به نظر ش��ما چ��را رس��انه‌های آمری��کا درباره‬ ‫ای��ن فعالیت‌ه��ای اوباما ب��ه ویژه در ش��یکاگو‬ ‫اطالع‌رسانی نکرده و به راحتی از آن گذشته‌اند‪.‬نشریه معتبر ‪ Human Events‬در مصاحبه‌ای اختصاصی با دیوید فردوسو گوشه‌ای از نظریه‌های انتقادی و تحلیل‌های او را برای مخاطبان‬ ‫آثارش به تصویر کشیده است‪.‬چگونه دولت‬ ‫اوباما با تخطی از قانون اساسی کشور به متحدان و‬ ‫دوستان خود در شرکت‌هایی نظیر جنرال موتورز و‬ ‫کرایسلر سودرسانی می‌کند یا این‌که چگونه تنظیم‬ ‫قانون کاهش هزینه‌ها در برنامه درمانی اوباما براي‬ ‫بهره‌برداری الب��ی وکالی حامی دموکرات‌ها بوده‬ ‫اس��ت‪ .‬اوباما نمی‌تواند‬ ‫درباره این مش��کالت حرفی بزند چون دوستان و‬ ‫متحدان خود او مسبب این مشکالت بوده‌اند‪.‬‬ ‫اگر بخواه��م بخش‌هایی از این کتاب را برایتان‬ ‫مث��ال بزنم‪ ،‬می‌توانم به فصل اول و دوم آن اش��اره‬ ‫کن��م ک��ه درب��اره حمای��ت و پش��تیبانی اوباما از‬ ‫گروه‌های سیاس��ی مخالف و فعال شیکاگو‌ـ که در‬ ‫اصطالح «ماشین سیاسی شیکاگو» نامیده می‌شوندـ‬ ‫بوده اس��ت‪ .‬به هر حال به قدرت‬ ‫رسیدن این دولت همواره خطرناک خواهد بود‪.‬کتاب «دولت گانگسترها»‬ ‫با استقبال چشمگيري از سوی منتقدان مواجه شده است‪ .‬‬ ‫ش��ما در کتاب قبلی‌‌تان درباره اوباما و مسایلی‬ ‫که در ش��یکاگو به وجود آمد س��خن گفته‌اید اما‬ ‫بس��یاری از مردم هن��وز از این قضیه چیز زیادی‬ ‫نمی‌دانند‪ .‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪17 1390‬‬ .‬جایزه تیت بلک هر سال‬ ‫طی مراس��می در ماه اوت و در جشنواره کتاب ادینبورگ به برگزیدگان‬ ‫اهدا می‌ش��ود‪.‬‬ ‫ب��ر اس��اس آنچه ش��ما در این کت��اب آورده‌اید و‬ ‫شواهد و مس��تنداتی که به آنها اشاره کرده‌اید‪ ،‬این‬ ‫گروه می‌توانند تهدیدی برای کشور باشند‪.‬از برندگان این جایزه در س��ال‌های گذش��ته می‌توان به‬ ‫ای‪.».‬‬ ‫می‌رسیم به کتاب جدیدتان؛ «دولت گانگسترها»‪.‬پرل باک بخش اعظم دوران کودکی و جوانی خود را در چین‬ ‫گذران��د؛ جایی که ب��ه دليل ظاهر متفاوت و ریش��ه‌های خانوادگی‌اش‬ ‫در آن یک خارجی به حس��اب می‌آمد‪ .‬‬ ‫پس از این جس��تجوها‪ ،‬فک��ر می‌کنید مهمترین‬ ‫چیزی که مردم باید درباره اوباما بدانند چیست؟‬ ‫مهمتری��ن و اصلی‌تری��ن درس این اس��ت که‬ ‫س��وابق ب��اراک اوبام��ا در دوران فعالیتش‪ ،‬کامال‬ ‫آش��کار می‌کند که او هرگز در پی اصالحات نبوده‬ ‫و نیس��ت و دیگر این‌که تصویری که او از تغییر و‬ ‫امی��د به آینده برای مردم ترس��یم کرد دروغی بیش‬ ‫نبوده اس��ت‪ .‬‬ ‫بل��ه برس��ر کار بودن چنی��ن دولتی ب��رای هر‬ ‫کشوری خطر بزرگی به شمار می‌آید‪ .‬به راستی آقای اوباما‬ ‫چه کاری انجام داده که بتوان او را نماینده‌ای برای‬ ‫ایجاد تغییرات مثبت در ایاالت متحده دانست؟ اگر‬ ‫س��وابق کاری اوباما را بررس��ی کنید می‌بینید که او‬ ‫یک اصالح‌گرا نیس��ت‪ .‬برندگان این جایزه توسط گروهی‬ ‫متش��کل از استادان و فارغ‌التحصیالن رشته ادبیات دانشگاه ادینبورگ و‬ ‫از میان بیش از س��یصد کتاب انتخاب می‌شوند‪ .‬س باک‪،‬‬ ‫نویس��نده مش��هور و برنده جایزه نوبل را به خوانندگانش ارائه می‌دهد‪.‬اما آنچه در این اثر قابل توجه‬ ‫است‪ ،‬لحن انتقادی و تند اسپورلینگ‬ ‫درباره پرل باک اس��ت؛ نكته‌اي که با‬ ‫توصیفات لطی��ف و مالیم زندگینامه‬ ‫ماتیس کامال متفاوت است‪ .‬شما نمی‌توانید از یک سو‬ ‫کتاب بیوگرافی پرل باک موفق شد جایزه جیمز تیت امسال را از آن خود‬ ‫کند‪ .‬اما چرا رس��انه‌های ملی آمریکا به‬ ‫آنها توجهی نکرده‌اند؟‬ ‫متأس��فانه فکر می‌کنم رس��انه‌های ملی ایاالت‬ ‫متحده‌ـ که بیش��تر آنها فعالیتش��ان را در نیویورک‪،‬‬ ‫واش��نگتن و بعضا لس‌آنجلس متمرکز کرده‌اندـ به‬ ‫مطبوعات ش��یکاگو آنچنان که باید و ش��اید توجه‬ ‫نگاهي به رمان برگزيده جشنواره کتاب ادینبورگ‬ ‫زندگي ادامه دارد‬ ‫برن��دگان جایزه تیت بلک‪ ،‬قدیمی‌ترین جای��زه ادبی بریتانیا معرفی‬ ‫ش��دند‪ .‬اگر مایلي��د کمی راجع به آن برایمان‬ ‫توضیح بدهید‪.‬‬ ‫اسپورلینگ در این اثر تصویری واقعی از دوران کودکی پرل‪ .‬ام��ا او همواره چین را خانه خود‬ ‫می‌دانست و هرگز احساس غریبه بودن نداشت و سال‌ها تالش و مبارزه‬ ‫او علیه قوانین نژادپرستانه ایاالت متحده و دفاع از حقوق چینی‌های مقیم‬ ‫این کش��ور گواه این مطلب اس��ت‪ .‬‬ ‫چرا درب��اره این موضوع��ات تحقیق می‌کنید و‬ ‫می‌نویسید و هدفتان از این کار چیست؟‬ ‫چون طی این س��ال‌ها شاهد كار روزنامه‌نگاران‬ ‫و رس��انه‌های معتب��ر و قاب��ل احترامی ب��وده‌ام که‬ ‫بدون توجه به این مس��ایل اوباما را مورد قدرداني‬ ‫ق��رار داده‌اند و این بیش از تحمل من بوده اس��ت‪.‬اتفاقا او فردی است‬ ‫ک��ه طرفدار و عالقه‌مند به سیاس��ت‌های قدیمی و‬ ‫سنتی است و نمی‌توان او را يك اصالح‌گرا دانست‬ ‫و ای��ن اصال باعث تعجب نیس��ت بلکه آنچه ما را‬ ‫ش��گفت‌زده می‌کند‪ ،‬تصویری بوده که او به‌عنوان‬ ‫یک طرفدار تغییرات سیاس��ی از خ��ود به نمایش‬ ‫گذاشته است‪.‬‬ ‫هیالری اس��پورلینگ‪ ،‬دبیر س��ابق بخش ادبی نشریه اسپکتیتور برای‬ ‫نداشته‌اند! البته بخشي از مشکل هم در این‌جاست‬ ‫که به دلیل تیره و تار بودن فضای سیاسی شیکاگو‪،‬‬ ‫پذیرفت��ن و ب��اور ادعاهای رس��انه‌های این ایالت‬ ‫بسیار دش��وار است‪ .‬اس بیات‪ ،‬انجال کارتر و گراهام گرین اشاره کرد‪.‬‬ ‫در این کتاب به چه مسائلي اشاره كرده‌اید؟‬ ‫در کتاب «دولت گانگس��ترها» به مسایل پشت‬ ‫پرده دولت اوباما و حامیان او (اتحادیه‌ها‪ ،‬کارمندان‬ ‫ف��درال و س��ایر گروه‌ه��ای س��رمایه‌گذار لیبرال)‬ ‫پرداخته‌ام و به این مس��اله ک��ه چگونه این دولت‬ ‫بدون صالحدید کنگره با ایجاد بروکراسی پیچیده‬ ‫در سیس��تم اداری آمری��کا س��عی در تأمین منافع‬ ‫لیبرال‌ها و دموکرات‌ها داشته است‪ .‬مبارزاتی که مانند زمین لرزه بزرگی‪،‬‬ ‫نهادهای قانونگذاری آمریکا را به لرزه درآورد و نتایج مثبتی از خود به جا‬ ‫خود را طرفدار تغییرات سیاس��ی بدانید و از سوی‬ ‫دیگر نس��بت به فساد سیاسی رایج در دستگاه‌های‬ ‫تحت فرمانتان بی‌تفاوت باش��ید‪ .‬‬ ‫گفت‌وگو با دیوید فردوسو‪ ،‬نویسنده کتاب «دولت گانگسترها»‬ ‫چه کسانی برآمریکا حکمرانی می‌کنند؟‬ ‫دیوید! ش��ما یک گزارش��گر هستيد و سال‌ها در‬ ‫زندگی ب��اراک اوباما کن��دوکاو کرده‌اید و این‬ ‫تحقیقات از س��ال ‪ 2004‬در جریان بوده اس��ت‪.‬‬ ‫گذاشت‪ .‬این روش��ی است که‬ ‫سیاس��تمداران شیکاگو داش��ته‌اند و رییس‌جمهور‬ ‫هم نمی‌توان��د دراین باره حرفی بزند یا کاری کند‬ ‫زیرا اینها همان کس��انی‌اند که متحد او بوده‌اند و او‬ ‫را به جایگاه امروزش رس��انده‌اند‪ .‬وی پیش از این هم زندگینامه هنری ماتیس را در س��ه جلد به رشته‬ ‫تحریر درآورده است‪.‬‬ ‫البت��ه همگان بر این باورند که نوش��تن این کتاب برای نویس��نده‌ای که‬ ‫بیوگرافی‌نویس��ی را یک ژانر ادبی مهم و مجزا می‌داند و در نوش��ته‌های‬ ‫قبلی خود آن را به نوعی داستان تحقیقی پر احساس تبدیل کرده‪ ،‬چالش‬ ‫بزرگی بوده اس��ت‪ .‬‬ ‫ش��ما در کتابتان منابعی را ذک��ر کرده‌اید که در‬ ‫روزنامه‌های ش��یکاگو از جمله نش��ریه سان‌تایم‬ ‫وجود دارند‪ .

‬‬ ‫ضرورت استفاده از تصاویر رنگی‬ ‫یکی از آسیب‌های جدی کتاب‌های حوزه رایانه‪،‬‬ ‫ترجمه‌های نادرست و گاه اشتباهي است كه توسط‬ ‫برخی مترجمان ناآش��نا با اين حوزه انجام می‌شوند‪.‬را سپری‬ ‫می‌کنند و نیاز به حمایت‌های دولتی دارند‪».‬‬ ‫رضوی در بخش دیگر س��خنان خود درباره لزوم‬ ‫حمایت وزارت فرهنگ و ارش��اد اسالمی در حوزه‬ ‫رایانه‪ ،‬توضیح می‌دهد‪« :‬بخش اعظم کتاب‌هایی که‬ ‫وزارت ارش��اد خریداری می‌کند‪ ،‬در حوزه داستان‬ ‫و رمان اس��ت که قابلیت فروش چندساله دارند‪ ،‬اما‬ ‫حوزه رایانه این قابلیت را ندارند و مورد نیاز بسیاری‬ ‫از کتابخانه‌هايند‪».‬‬ ‫کفاش همچنین درب��اره تعدد آثار موجود در این‬ ‫حوزه معتقد اس��ت ك��ه در بازار کتاب‌ه��ای ایران‪،‬‬ ‫کتاب برای سنین یا مخاطبان مختلف وجود ندارد و‬ ‫یک کتاب برای کودک و نوجوان‪ ،‬مبتدی یا حرفه‌ای‬ ‫یکسان است و در این زمینه تفاوت چندانی نيست‪.‬‬ ‫وی بی‌نیازی از خرید کتاب را آس��یب جدی این‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪18 1390‬‬ ‫حوزه می‌داند و یادآور می‌شود‪« :‬تکیه بر رسانه‌های‬ ‫چندبعدی‪ ،‬لوح فش��رده یا مت��ون اینترنتی به تنهایی‬ ‫پاس��خگوی نی��از اف��راد در اس��تفاده از نرم‌افزارو‬ ‫سخت‌افزارها نیست‪».‬‬ ‫مدیر انتش��ارات عابد اظهار می‌کند‪« :‬تمام‌رنگي‬ ‫ب��ودن کت��اب در بس��یاری از مباحث ح��وزه رایانه‬ ‫اهمی��ت دارد‪ .‬‬ ‫وی درباره چگونگ��ی حمایت دولت از آثار این‬ ‫حوزه می‌گويد‪« :‬متاس��فانه در پنج س��ال گذش��ته‪،‬‬ ‫هيچ مولف حوزه رایانه‌اي از س��وی جشنواره‌های‬ ‫مختلف تش��ويق نش��ده و در طرح‌های حمایت از‬ ‫کت��اب هم این آثار جایی ندارند‪ ،‬درحالی‌که وزارت‬ ‫فرهنگ و ارشاد اسالمی می‌تواند با برنامه‌های متنوع‬ ‫و مختلف این موضوع را دنبال کند‪».‬‬ .‬‬ ‫امیرحسین رضوی‪ ،‬مولف و مترجم حوزه رایانه‪،‬‬ ‫دراین‌باره می‌گوید‪« :‬این موضوع موجب شده است‬ ‫که کتاب‌های حوزه رایانه در س��ال‌های اخیر با افت‬ ‫ش��دیدی روبه‌رو ش��وند‪ ،‬زيرا هر نرم‌افزار یا نسخه‬ ‫جدی��د‪ ،‬امکانات مختلف و جدیدی دارد که معموال‬ ‫در کتاب‌ها ذکر می‌شود‪ ،‬اما متاسفانه مخاطبان از این‬ ‫موضوع بی‌اطالعند‪».‬‬ ‫وی ادام��ه می‌ده��د‪« :‬افراد تص��ور می‌کنند که از‬ ‫اطالعات حوزه‌های مختلف رایانه اش��باع شده‌اند‪.‬‬ ‫رضوی همچنین درباره جلوگیری از انتش��ار آثار‬ ‫متعدد یک حوزه مي‌افزايد‪« :‬وزارت فرهنگ و ارشاد‬ ‫اس�لامی می‌توان��د تصویب کند ك��ه در حوزه‌های‬ ‫مختلف فنی یا رایانه‪ ،‬هر مولف یا مترجمی که زودتر‬ ‫از دیگر افراد برای کس��ب مجوز اقدام کند‪ ،‬تنها به او‬ ‫مجوز داده می‌ش��ود و با ای��ن کار از هرج و مرج‌های‬ ‫موجود در این حوزه جلوگيري کند‪».‬‬ ‫کفاش درباره دیگر مشخصه‌های یک کتاب رایانه‬ ‫اس��تاندارد می‌گوی��د‪« :‬تصويري ب��ودن كتاب‌هاي‬ ‫رايانه اهميت بس��یاری دارد و ناش��ر باید تالش کند‬ ‫از متن‌ه��ای حجیم در کتاب‌ه��ای این حوزه پرهيز‬ ‫و با اس��تفاده از تصاوير‪ ،‬بس��یاری از مباحث را برای‬ ‫خواننده ترسیم کند‪».‬این‬ ‫روزها کتابفروش��ی‌ها مملو از کتاب‌های رنگارنگ‬ ‫حوزه‌های مختلف رایانه‌اند؛ آثاری که با گستردگی‬ ‫خود‪ ،‬گاهی خریدار را س��ردرگم می‌کنند‪ .‬با ورود‬ ‫نرم‌افزارهای گسترده و متنوع‪ ،‬همچنین تغییرات رو‬ ‫به رشد رایانه در بخش‌های گوناگون سخت‌افزاری‬ ‫و نرم‌اف��زاری‪ ،‬نی��از ب��ه اطالع��ات مکت��وب برای‬ ‫متخصصان و کاربران رایانه افزایش يافته است‪ .‬‬ ‫وی ب��ا بی��ان این‌که رنگی نب��ودن کتاب‪ ،‬موجب‬ ‫انتقال ناقص مفاهیم به خواننده می‌ش��ود‪ ،‬می‌افزاید‪:‬‬ ‫«در غير اين صورت‪ ،‬نویسنده یا مترجم هرچه درباره‬ ‫خاصیت ی��ک نرم‌افزار در مواق��ع مختلف توضیح‬ ‫ده��د‪ ،‬نامفهوم اس��ت‪ .‬‬ ‫به‌عنوان مثال امکانات ویندوز ‪ 95‬با اکس پی یا سون‬ ‫تفاوت‌های بسیاری دارد‪ .‬بررس��ی‬ ‫آث��ار موج��ود در ح��وزه رایان��ه و آسیب‌شناس��ی‬ ‫کتاب‌ه��ای این بخش در قالب این گزارش گنجانده‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫وی ادامه می‌دهد‪« :‬در برخی مواقع‪ ،‬اش��تباه‌هایی‬ ‫رخ داده‌اند که تا شمارگان پنج هزار نسخه‌اي برخي‬ ‫آث��ار تكرار ش��ده‌اند و خوانن��دگان بی‌اطالع از این‬ ‫اشتباه بوده‌اند!»‬ ‫کف��اش با بی��ان این‌که ناش��ران دراین‌باره وظیفه‬ ‫خطی��ری به عه��ده دارند‪ ،‬یادآور می‌ش��ود‪« :‬در آثار‬ ‫تالیفی هم معموال باید از مولفانی اس��تفاده ش��ود که‬ ‫عالوه بر تس��لط بر نرم‌افزارهای مختلف‪ ،‬خطاها و‬ ‫پیام‌های رایانه را هم بشناسند و بتواند در بومی‌سازی‬ ‫برخی مباحث نیز فعالیت کند‪».‬‬ ‫رضوی با بیان این‌که عمر یک کتاب رایانه به‌طور‬ ‫معمول یک سال است‪ ،‬ادامه می‌دهد‪« :‬تاریخ مصرف‬ ‫داشتن کتاب‌ها‪ ،‬آس��یب جدی آثار این حوزه است‬ ‫که معموال بس��یاری از مس��ایل را تح��ت تاثیر قرار‬ ‫می‌دهد‪».‬اگ��ر به ویترین‬ ‫کتابفروش��ی‌ها نگاهي بيندازيد‪ ،‬در حوزه نرم‌افزار‬ ‫«آفیس» یا «فتوشاپ» ش��اید به ترجمه‌ها یا تالیفات‬ ‫متعددی برخورد کنید‪ ،‬آثاری که ش��ما را برای خرید‬ ‫کتاب سردرگم می‌کنند‪.‬‬ ‫کفاش درب��اره کتاب‌های ويژه دانش��جویان هم‬ ‫می‌گوید‪« :‬متاس��فانه کتاب‌های دانش��جویان رایانه‬ ‫کیفیت خوبی ندارند و درحالی‌که برخی آثار ترجمه‬ ‫و برخی دیگر تالیفی‌اند‪ ،‬بس��یاری از دانشجویان از‬ ‫کیفی��ت این آثار گالیه‌مندند ازاين‌رو ضرورت دارد‬ ‫که به دلیل اهمیت رشته‌های گوناگون حوزه رایانه‪،‬‬ ‫از منابع جزوه‌ای پرهیز ش��ود و کتاب‌هایی در ش��أن‬ ‫دانشجویان و این رشته مهم تالیف یا ترجمه شوند‪».‬حامد كفاش‪ ،‬مديرانتش��ارات عابد‬ ‫دراین‌باره می‌گوید‪« :‬ناشران حوزه رایانه باید تالش‬ ‫کنند از مترجمانی بهره ببرند که به این بخش تس��لط‬ ‫داش��ته باش��ند تا اصطالحات و برخ��ی میانبرهای‬ ‫موجود در این حوزه را به خوبی بشناسند‪».‬‬ ‫وی تصریح می‌کن��د‪« :‬وقتی فردي به بازار کتاب‬ ‫م��ی‌رود‪ ،‬متوج��ه این تش��ابه نمی‌ش��ود و کتاب را‬ ‫متناس��ب ب��ا موضوعی که مد نظ��ر دارد‪ ،‬خریداری‬ ‫می‌کند‪».‬‬ ‫وی با اش��اره به لزوم کارب��ردی بودن کتاب‌های‬ ‫حوزه رایانه‪ ،‬توضی��ح می‌دهد‪« :‬این كتاب‌ها باید به‬ ‫گونه‌ای تالیف یا ترجمه شوند که مخاطب با مطالعه‬ ‫آنه��ا‪ ،‬بدون نياز به كالس و پش��تيبان ب��ه راحتي كار‬ ‫ب��ا نرم‌افزار را ش��روع كند و حتی بتواند بس��یاری از‬ ‫كارهاي پيشرفته‌ را انجام دهد‪»..‬‬ ‫کتاب‌هایی نیازمند حمایت‬ ‫یکی دیگر از آس��یب‌های آثار حوزه رایانه‪ ،‬تعدد‬ ‫کتاب‌ه��ای موجود در بازار اس��ت‪ .‬به‌عن��وان مثال در برخ��ي نرم‌ا‌فزارها‬ ‫مانن��د فتوش��اپ‪ ،‬ناش��ر ناگزير اس��ت عکس‌ها را‬ ‫چهاررن��گ كار كند تا خواننده معنای برخي مفاهيم‬ ‫نظير كنتراس��ت را به‌خوبی در صفحات کتاب ببیند‬ ‫و دريابد‪».‫ساره گودرزی‬ ‫آسيب‌شناسي كتاب‌هاي حوزه رايانه در گفت‌وگو با كارشناسان‬ ‫مكتوباتي در معرض هنگ كردن!‬ ‫در دو ده��ه اخی��ر ک��ه رایانه به خانه بس��یاری از‬ ‫ایرانیان وارد ش��ده‪ ،‬کتاب‌های این حوزه هم با اقبال‬ ‫گس��ترده‌ای از سوی بازار مواجه ش��ده‌اند‪ .‬در این میان‪ ،‬تغییر نگرش‬ ‫یک ضرورت است و این تفکر موجب شده که افراد‬ ‫س��راغ کتاب‌های جدید نیایند و به ی��ک یا دو مقاله‬ ‫اینترنتی بسنده کنند‪».‬اگرچه ای��ن کار هزینه‌های‬ ‫ناش��ر را باال می‌برد‪ ،‬ولی بی‌توجهی به این موضوع‪،‬‬ ‫مخاطبان آثار را کاهش می‌دهد‪».‬‬ ‫وی تصریح می‌کند‪« :‬کتاب‌ه��ای رایانه‪ ،‬مراحل‬ ‫گوناگون��ي مانند ارس��ال به ایران‪ ،‬ترجم��ه از زبان‬ ‫انگلیس��ی به فارس��ی‪ ،‬دریافت مجوز و‪ .‬در این میان متاسفانه افراد‬ ‫س��راغ کتاب‌های جدی��د نمی‌آیند و فک��ر می‌کنند‬ ‫امکانات این سه ویندوز با یکدیگر برابری می‌کند و‬ ‫فقط گرافیک آنها متفاوت است‪»..‬‬ ‫ای��ن کتاب‌ها ع�لاوه ب��ر این‌ک��ه دارای اطالعات‬ ‫نادرس��ت‌اند‪ ،‬خوانن��ده را هم دچار س��ردرگمی و‬ ‫اش��تباه می‌کنند‪ .‬‬ ‫رضوی با بیان این‌که این شیوه تفکر اشتباه است‪،‬‬ ‫توضیح می‌دهد‪« :‬تغییرات بس��یاری در این نسخه‌ها‬ ‫وج��ود دارد و م��دارک بین‌الملل��ی و متون مختلف‬ ‫گویای این موضوع است‪ .

‬‬ ‫ز‌ـ كتاب‌هاي رجال و اجازات (‪ 8‬جلد)‪.‬او شاگردانی تربیت كرد که از بزرگترین مفاخر علم و‬ ‫ادب ایران شدند؛ مانند مالصدرای شیرازی و مالحسن حنیفی کاشانی‪.‬‬ ‫اس��معيل دميرچي‪ ،‬درباره راه‌اندازي موزه صنعت‬ ‫چاپ مي‌گويد‪« :‬موزه‌ها به‌عنوان يكي از مظاهر تمدن‬ ‫و فرهنگ بشري‌اند و در ايران تا سال ‪ ،1360‬كمبودي‬ ‫براي نداشتن موزه چاپ احساس نمي‌شد و هر فردي‬ ‫كه قطعه ارزش��مندي در چاپخانه خود داش��ت‪ ،‬براي‬ ‫يادگاري نسل بعد از خود نگهداري مي‌كرد‪.‬‬ ‫مي‌كردند و آنها را به خريداران ضايعات مي‌فروختند‪.‬او تالیف��ات زي��ادي در ادبیات‪،‬‬ ‫ریاضی��ات و عرفان انجام داد و عالوه ب��ر غزلیات و رباعیات‪ ،‬دارای دو‬ ‫مثنوی بود که یکی به نام مثنوی «نان و حلوا» و دیگری «ش��یر و شکر» نام‬ ‫دارند‪ .‬‬ ‫نگاهي به موزه چاپ‬ ‫م��وزهصنع��تچ��اپاي��رانب��اماش��ين‌آالتو‬ ‫تجهيزات ‪ 10‬تن از پيشكسوتان اين حوزه به نام‌های‬ ‫حس��ینعلی متین رضا‪ ،‬اسماعیل جواهرمنش‪ ،‬خسرو‬ ‫توکلی نقشی‪ ،‬عبدالحمید افرحی‪ ،‬سیدرضا کتابچی‪،‬‬ ‫عب��اس صاحبی‪ ،‬نصیر جعفریان‪ ،‬محمد عربس��تانی‪،‬‬ ‫محمدمه��دی رضاخ��ان خواج��ه‪ ،‬محمدقاس��م‬ ‫پوس��تچی و اس��معیل دمیرچی ش��كل گرفته است؛‬ ‫دس��تگاه‌هاييك��هبهگفتهدميرچ��ي‪،‬برخيازآنهادر‬ ‫زيرزمي��نچاپخانه‌ه��ا‌يقديم��يتانيمهدرس��يمان‬ ‫فرورفت��هبودن��دوب��هزحمتزيادب��هاينمجموعه‬ ‫افزوده ش��ده‌اند‪ .‬‬ ‫در ايران‪ ،‬چاپخانه‌هاي قديمي و ماشين‌آالت و لوازم‬ ‫قديمي كم نبوده‌اند ولي متاس��فانه از دس��ت رفته‌اند‪،‬‬ ‫ب��ه ط��وري كه در دو دهه گذش��ته‪ ،‬غير از چند س��ال‬ ‫اخير‪ ،‬مس��ووالن نه‌تنها پيشكس��وتان اين صنعت را‬ ‫بهفراموش��يس��پرده‌اند‪،‬بلكهمجوزازگردونهخارج‬ ‫كردن ماشين‌آالت قديمي آنان را هم صادر مي‌كردند‪».‬مردممتوجهش��دندكهموزه‌هارا‬ ‫مي‌توان براي كمك به تعليم و تربيت جوانان و عموم‬ ‫م��ردمب��هكارگرفتوبههميندليلموزه‌هاي جهان‪،‬‬ ‫به‌ط��ور موث��ر و مفي��دي با هم در ارتباط مس��تمرند‪.‬برخى تعداد تاليفات او را با توجه به رس��اله‏ها‬ ‫و تحش��يه‏ها (حاشيه‌نويسي‌ها) و تعليقه‏ها‪ ،‬به عدد ‪200‬جلد رسانده‏اند‪،‬‬ ‫يكي از تحقيقات انجام ش��ده در اين باره‪ ،‬مقاله دكتر محمدباقر حجتى‪،‬‬ ‫استاد دانشگاه تهران است كه ب ‏ه كنفرانس دمشق درباره شيخ بهايى ارائه‬ ‫ش��د و نشري ‏ه «الثقافه‌االس�لاميه‏» در شماره پنجم خود‪ ،‬آن را منتشر كرد‪.‬‬ ‫موزه از نگاه مسووالن‬ ‫رس��ول جعفريان‪ ،‬ريي��س كتابخانه‪ ،‬موزه و مركز‬ ‫اسناد مجلس شوراي اسالمي در آيين افتتاح نخستين‬ ‫م��وزه صنعت چاپ كش��ور مي‌گوي��د‪« :‬در آينده‌اي‬ ‫نزديك موزه بخش نسخ خطي نيز راه‌اندازي مي‌شود‬ ‫ك��ه دربردارنده بهترين نس��خه‌هاي خطي موجود در‬ ‫ايران است‪».‬‬ ‫اين پيشكس��وت صنعت چاپ با بيان اينكه روند‬ ‫تخريب تاريخگذش��ته صنعت چاپ دركش��ور تا ‪10‬‬ ‫س��ال پيش ادامه داش��ت‪ ،‬مي‌افزايد‪« :‬هجوم بي‌امان‬ ‫تكنولوژي از يك‌س��و و قدرناشناسي از پيشكسوتان‬ ‫صنف ازس��وي ديگر‪ ،‬در منظر مديران جوان و نس��ل‬ ‫معاصر اثر مخرب گذاشته بود‪».‬‬ ‫‌الف‌ـ كتاب‌هاي فقهي (‪ 29‬جلد)‬ ‫ب‌ـ كتاب‌هاي در موضوع علوم قرآنى (‪ 9‬جلد)‪.‬‬ ‫دكتر حجتي‪ ،‬تعداد مكتوبات علمي ش��يخ بهايي را ‪ 123‬جلد اعالم و به‬ ‫شكل زير دسته‏بندى كرد‪.‬‬ ‫وي معتقد است‪ ،‬براي ساخت موزه تاريخ صنعت‬ ‫چاپ ايران در فضايي استاندارد به ‪ 1500‬متر فضا در‬ ‫سه طبقه نياز است‪.‬‬ ‫جعفري��ان با بيان اينك��ه تاكنون حدود ‪ 200‬كتاب‬ ‫فهرس��تيازآثارگوناگونتوس��طانتشاراتكتابخانه‬ ‫منتش��ر ش��ده‌اند‪ ،‬يادآور مي‌شود‪« :‬بسياري از اين آثار‬ ‫فهرس��ت نس��خه‌هاي خطي‪ ،‬چاپ سنگي و ‪ .‬سایر‬ ‫تالیفات شیخ بهایی بالغ بر هشتاد و هشت کتاب و رساله می‌شوند‪.‫محمدرضا وحيدي‬ ‫گزارشي به مناسبت افتتاح نخستين موزه صنعت چاپ كشور‬ ‫روايت پيشينه چاپ بر مدار زمان‬ ‫نخس��تينم��وزهصنع��تچاپكش��وردريكياز‬ ‫چاپي‌ترين هفته‌هاي مياني ش��هريورماه افتتاح ش��د؛‬ ‫موزه‌اي كه با در اختيار داشتن ماشين‌آالت و تجهيزات‬ ‫مختل��فصنع��تچاپ‪،‬گوش��ه‌ايازتاريخپرفرازو‬ ‫نش��يب اين صنعت را در تاريخ بصري مردمان امروز‬ ‫و فردا ثبت مي‌كند‪ .‬از آنجا كه در آن زمان دولت عثمانى نس��بت به اقلیت‏هاى‬ ‫مذهبى به‌ويژه ش��یعیان رفتار خوبى نداش��ت‪ ،‬ناچار شیعیان جبل عامل‬ ‫تصمیم گرفتند از خاك عثمانى مهاجرت كنند‪ .‬‬ ‫ط‌ـ كتاب‌هاي وقايع االيام(‪ 1‬جلد)‪.‬‬ ‫ى‌ـ كتاب‌هاي رياضيات(‪ 20‬جلد)‪.‬‬ ‫كم��ي آن‌س��وتر ورس��اد اس��تادكار‪ ،‬آچارجفت‪،‬‬ ‫شيپس��ي و بابوشكه كش��ويي بي‌اميد از تكرار دوباره‬ ‫حروفچيني دستي‪ ،‬آينده را به نظاره نشسته‌اند‪.‬‬ ‫سال‌هاس��ت موزه‌هاي اختصاصي براي موسسه‌هاي‬ ‫ب��زرگ آموزش��ي و حتي كارخانه‌ه��اي جهان ايجاد‬ ‫ش��ده‌اند‪،‬زيراموزهمكانياس��تكهخاصيتبهتفكر‬ ‫واداشتن بازديدكنندگان خود را همراه دارد‪.‬‬ ‫به گفته وي‪ ،‬راه‌اندازي موزه نشريات هم يكي ديگر‬ ‫از برنامه‌هاي آتي اين كتابخانه‌ اس��ت كه با گس��ترش‬ ‫فضاي عمومي به‌زودي به مجموعه افزوده مي شود‪.‬‬ ‫ب��ازار دوربي��ن ذغالي و دس��تگاه برش عكس كه‬ ‫روزگاري با دنياي گراورسازي و ليتوگرافي داشتند‪،‬‬ ‫اين‌روزها آنقدر كساد شده است كه ديدن آنها گوشه‬ ‫م��وزه صنع��ت چاپ‪ ،‬به خاطرات پيشكس��وتان اين‬ ‫حوزه رنگ و رويي ديگر مي‌بخشد‪.‬‬ ‫ش��یخ بهایی ب��ه تایید و تصدیق اکث��ر محققان و مستش��رقان‪ ،‬يگانه‬ ‫روزگار و یک��ی از مردان برتر دان��ش و ادب ایران در قرن دهم و یازدهم‬ ‫هجری قمری بود‪ .‬‬ ‫د‌ـ كتاب‌هاي ادعيه و مناجات (‪ 6‬جلد)‪.‬اند كه‬ ‫كتابخانهمجلسدرقالبيكمركزپژوهشيوموزه‌اي‬ ‫مسووليت انتشار آن را به عهده داشته است‪».‬‬ ‫مكتوبات شيخ بهايي‬ ‫ش��يخ بهايي يكى از پربركت‏ترين علماى جهان اس�لام از نظر تاليف‬ ‫و تنوع در آن بوده‏ اس��ت‪ .‬‬ ‫ه‌ـ كتاب‌هاي اصول اعتقادات (‪ 5‬جلد)‪..‬‬ ‫يوس��فافراشادامهمي‌دهد‪«:‬درس��ه‪،‬چهارسال‬ ‫گذش��ته تالش داشتيم تا اين ميراث گرانقدر تاريخي‬ ‫و فرهنگي چاپ كشور را گردآوري و به نمايش عموم‬ ‫بگذاري��م‪،‬م��ابهدنب��الايجاداينموزهباتصدي‌گري‬ ‫دول��تنيس��تيموخوش��حاليمك��هدرراه‌ان��دازيو‬ ‫تكمي��لاي��نمجموعهباكتابخان��همجلسهمكاري‬ ‫داشته‌ايم‪».‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪19 1390‬‬ .‬‬ ‫ك‌ـ كتاب‌هاي حكمت و فلسفه(‪ 3‬جلد)‪.‬‬ ‫مرگ این عارف بزرگ و دانش��مند را در سال ‪ 1030‬یا ‪ 1031‬هجری‬ ‫در پایان هشتاد و هفتمین سال حیاتش ذکر کرده‌اند‪ .‬‬ ‫ج‌ـ كتاب‌هاي در زمينه حديث (‪ 2‬جلد)‪.‬در این هنگام ش��یخ بهایى پس‬ ‫از مرگ پدر‪ ،‬مقرب دربار ش��اه عباس ش��د و به امر شاه با دختر شیخ على‬ ‫منشاد شیخ‌االس�لام ایران ازدواج كرد و همین كه شیخ على وفات كرد‪،‬‬ ‫شیخ بهایى شیخ‌االسالم شد‪ .‬‬ ‫بهگفتهوي‪،‬اينوضعبه‌گونه‌ايبودكهاوراقچي‌ها‪،‬‬ ‫ش��بانه ب��ه دس��تگاه‌ها هج��وم مي‌بردند و آنه��ا را از‬ ‫چاپخانه‌ها خارج مي‌كردند‪.‬از آنجا كه شیخ بهایى حكیم‪ ،‬عارف و فقیه‬ ‫و ادیب و ریاضى‌دان عصر خویش به شمار مى‏رفت و مى‏توانست از هر‬ ‫مقوله‏اى سخن بگوید‪ ،‬شاه عباس عالوه بر منصب شیخ‌االسالم‪ ،‬منصب‬ ‫وزیردربارى و ریاست تشریفات را هم به او واگذار كرد‪.‬‬ ‫ل‌ـ كتاب‌هاي علوم غريبه(‪ 4‬جلد)‪.‬‬ ‫ويادامهمي‌دهد‪«:‬دراينميان‪،‬مسووالنموسسات‬ ‫دولت��ي ب��دون در نظ��ر گرفتن نظرات كارشناس��ان‪،‬‬ ‫چاپخانه‌ه��اي خ��ود را از اي��ن ماش��ين‌آالت تخيله‬ ‫در سالروز وفات شيخ‬ ‫اداي احترام به شيخ بهايي‬ ‫شهاب وفايي‪ 20 :‬شهريور مصادف است‬ ‫با س��الروز درگذش��ت فقيه دانش��مند محمد‬ ‫بهاءالدين عاملي معروف به شيخ بهايي‪ ،‬فردي‬ ‫كه يكى از پر بركت‏ترين علماى جهان اس�لام‬ ‫از نظ��ر تاليف و تنوع در نگارش بوده‏ اس��ت‪.‬‬ ‫دميرچي با اش��اره به اهداف راه‌اندازي اين موزه‪،‬‬ ‫مي‌گويد‪« :‬هدف ما در مرحله نخس��ت‪ ،‬ترتيب دادن‬ ‫مخازن��يازدس��تگاه‌ها‪،‬اب��زاروادواتآث��ارچاپ��ي‬ ‫گذش��تگانب��رايآين��دگانودرمرحل��هدومبرقرار‬ ‫پس از آن كه شاه عباس به سلطنت رسید‪ ،‬پایتخت ایران به اصفهان منتقل‬ ‫ش��د و ایران عظمت فوق‌العاده‏اى یافت‪ .‬ماش��ين «ماتري��س كيس منوتايپ»‬ ‫ك��هروزگاريقالب‌ه��ايح��روفيكقل��مرابراي‬ ‫حروفچينان آماده مي‌كرد‪ ،‬امروز در گوش��ه‌اي از اين‬ ‫موزه‪ ،‬خستگي سال‌هاي دور و دراز از تن به در مي‌كند‪.‬بهاء‌الدین محمد ‪ 10‬سال‬ ‫بيشتر نداشت كه پدرش عزالدین حسین عاملی از بزرگان علمای شام به‬ ‫ایران عزيمت كرد و چون به قزوین رس��ید و آن شهر را مرکز دانشمندان‬ ‫ش��یعه یافت‪ ،‬در آن س��کنی گزید و بهاءالدین به ش��اگردی پدر و دیگر‬ ‫دانشمندان آن عصر مشغول شد و مورد تفقد شاه طهماسب قرار گرفت‪.‬اين موزه يكش��نبه‪ 13‬ش��هريور در‬ ‫كتابخانه‪،‬موزهومركزاس��نادمجلسش��وراياسالمي‬ ‫براينخستينبارفعاليتخودراآغازكردتابارقهاميدي‬ ‫برايدست‌اندركاراناينحوزهونسلبعدوپيروباشد‪.‬‬ ‫ش��یخ بهایى عالوه بر علوم ش��رعى‪ ،‬در ریاضیات‪ ،‬فیزیك‪ ،‬هندسه‪،‬‬ ‫مكانی��ك و نجوم هم دس��ت داش��ت‪ .‬‬ ‫برخى تعداد تاليفات او را با توجه به رس��اله‏ها‬ ‫و تحش��يه‏ها (حاشيه‌نويس��ي‌ها) و تعليقه‏ها‪،‬‬ ‫‪200‬جلد نوشته‏اند‪.‬‬ ‫ح‌ـ كتاب‌هاي ادبيات و علوم عربى (‪ 28‬جلد)‪.‬‬ ‫م��وزهصنع��تچ��اپهمبانگاهيب��هاينتفكرو‬ ‫انديشهبههمتاسمعيلدميرچي‪،‬يكيازپيشكسوتان‬ ‫و مولفان صنعت چاپ كشور راه‌اندازي شد؛ موزه‌اي‬ ‫كهبابرخورداريازمجموعه‌ايازدستگاه‌هايقديمي‬ ‫توانس��تهاس��تبرخيازانتظاراتفعاالناينصنعت‬ ‫را برآورده سازد‪.‬‬ ‫ويب��ابي��اناينمطلب‪،‬ادام��همي‌دهد‪«:‬همچنين‬ ‫ب��ه‌زوديم��وزهتاري��خمعاص��ردربخش��يديگراز‬ ‫اي��نكتابخان��هافتتاحمي‌ش��ودكهمنبعبس��يارمفيدو‬ ‫ارزش��مندي ب��راي تحقيق و مطالع��ه تاريخ‌پژوهان‬ ‫محسوب مي‌شود‪».‬‬ ‫مشهد بردند و در جوار حرم هشتمین امام شیعیان به خاک سپردند‪..‬‬ ‫سرپرس��تدفت��رام��ورچ��اپوزارتفرهنگو‬ ‫ارش��اداس�لامينيزدرسخنانيباتقديرازتالش‌هاي‬ ‫اس��معيل دميرچي‪ ،‬پيشكسوت صنعت چاپ كشور‬ ‫در راه‌اندازي اين موزه‪ ،‬مي‌گويد‪« :‬طبق تفاهم‌نامه‌اي‬ ‫كه به‌زودي منعقد مي‌ش��ود‪ ،‬اعتبارات پيش‌بيني شده‬ ‫براي تاسيس موزه چاپ ايران در اختيار اين مجموعه‬ ‫قرار مي‌گيرد‪».‬آثار علمی او عبارتند از‪ ،‬جامع عباس��ی‪ ،‬کش��کول‪ ،‬بحرالحساب‬ ‫و مفتاح‌الفالح واالربعین و ش��رع‌القالف‪ ،‬اسرارالبالغه والوجیزه‪ .‬‬ ‫حروف سربي‪ ،‬اين‌بار بي‌دغدغه از نفس‌هاي تنگ‬ ‫و س��ينه‌هاي تب‌دار اپراتورهاي چاپ همراه ‪ 72‬پنط‬ ‫س��ياه‪ ،‬روي تخت��ه‌اي چوبي در ذه��ن خود واژه‌ها و‬ ‫حروف كتاب‌هاي پيشين را بار ديگر مرور مي‌كنند‪.‬‬ ‫موزه‌اي براي هويت چاپ‬ ‫از اواخر سده نوزدهم ميالدي‪ ،‬جهان به اهميت و‬ ‫اعتبار موزه‌ها در تمام امور‪ ،‬به‌ويژه در حوزه آموزش‬ ‫وپ��رورشپي‌ب��رد‪.‬‬ ‫براس��اس منابع مكتوب‪ ،‬شیخ محمدعلى عاملى‪ ،‬ملقب به بهاء‌الدین‬ ‫معروف به ش��یخ بهایى فرزند حس��ین بن عبدالصم��د از فقهاى مذهب‬ ‫ش��یعه بود و هفدهم ذي‌الحجه س��ال ‪ 953‬هجرى در شهر بعلبك لبنان‬ ‫ب��ه دنیا آم��د‪ .‬وی در شهر اصفهان‬ ‫جان به جان‌آفرين تس��ليم كرد و مریدانش‪ ،‬پیکر او را با ش��کوه تمام به‬ ‫ك��ردنمقي��اسومعيارياس��تكهم��ردمهرعصرو‬ ‫زمان��يبتوانن��دهن��روط��رزكارفرهنگ��يخودرابه‬ ‫وس��يلهآننس��بتبهگذش��تهموردسنجشوبررسي‬ ‫قرار دهند‪».‬‬ ‫و‌ـ كتاب‌هاي در زمينه اصول فقه (‪ 5‬جلد)‪.

‬پس از مدتی‬ ‫سینتیا به واس��طه تماس فردی ناشناس درمی‌یابد که‬ ‫خانواده‌اش نمرده‌اند درنتيجه شدت این تنش روانی‬ ‫افزای��ش می‌یابد اما خوانن��ده روان بودن این تنش را‬ ‫به‌صورت افراطی دریاف��ت نمی‌کند‪ .‬اگرچه در س��وی دیگر ماجرا هستند عده‌ای که‬ ‫ای��ن نظر فرمالیس��ت‌ها را اعمال یک‌س��ری نظرات‬ ‫تئوری بر آثاری از این دس��ت می‌دانند که نویس��نده‬ ‫برای آن زحمت بس��یار کش��یده اس��ت‪ .‬بس��یاری از منتقدان‬ ‫ای��ن موض��وع را نوعي ن��وع‌آوری‬ ‫می‌دانند اگرچه در آن س��وی میدان‪،‬‬ ‫صاحب‌نظران��ی هس��تند ک��ه لزوم‬ ‫استفاده از یک راوی را که در بسیاری‬ ‫از اتفاق��ات قص��ه حضور نداش��ته‬ ‫اس��ت زیر س��وال می‌برند‪ .‬مدیریت ای��ن تنش باال در ذهن‬ ‫ش��خصیت اصلی داس��تان تا پایان قص��ه نقطه قوت‬ ‫روایتگری نویسنده به‌شمارمی‌آید‪ .‬انتقاد اساس��ی که خوانندگان به قصه بارکلی‬ ‫وارد می‌كنند این اس��ت که بارکلی قصه را خیلی زود‬ ‫لو می‌دهد و حدود س��ي صفحه زودتر از آنکه انتظار‬ ‫دارند ی��ا حتی خودش انتظار دارد انتهای داس��تان را‬ ‫حدس می‌زنند و قس��مت عمده ب��ار این ضعف را بر‬ ‫عهده قسمتی می‌دانند که گفت‌وگوهای کوتاه تلفنی‬ ‫بین ش��خصیت‌ها در ل��و رفتن قصه س��ریع‌تر از حد‬ ‫ممکن نقش بسیاری را ایفا می‌کند‪ .‬شخصیت‌ها و نثر داستان‬ ‫و س��اختار ظاهری جمله‌ها آنطور که باید س��اخته و‬ ‫پرداخته نش��ده‌اند به‌گونه‌اي كه شخصیت‌ها یا بسیار‬ ‫کمرنگ و سطحی‌اند یا بسیار کلیشه‌ای و طبق عادت‬ ‫رفتار می‌کنند‪.‬اگرچه‬ ‫گروهی دیگر معتقدن��د گرچه گاهی اوقات می‌توان‬ ‫حدس زد که چه اتفاقاتی در حال روی دادن اس��ت و‬ ‫پیش از راوی یا ش��خصیت‌های داس��تانی می‌توان به‬ ‫جواب معماها دس��ت یافت اما نکته‌های فاش نشده‬ ‫زیادی وجود دارند که بارکلی آنها را ناگهان آش��کار‬ ‫می‌کند‪.‬سینتیا‪ ،‬خانواده و‬ ‫گذشته مبهمش را در ذهن خود محبوس کرده و سعی‬ ‫می‌کند آن را به س��مت ناخودآگاهش رهنمون سازد‬ ‫به امید اینکه روزی از ذهنش پاک ش��ود‪ .‬‬ ‫ازاي��ن‌رو خوانن��ده با ش��خصیت‌های داس��تان‬ ‫همذات‌پن��داری ک��رده و خود را در جایگاه س��ینتیا‬ ‫ی��ا خانواده وی ق��رار می‌دهد گویی خود بخش��ی از‬ ‫ماجراس��ت و این از دید فرمالیس��ت‌ها یا منتقدان نو‬ ‫نقض اصل «آش��نایی‌زدایی» اس��ت که یکی از اصول‬ ‫اساس��ی زیبایی‌نویس��ی مکتب فرمالیس��م اس��ت‪.‬‬ ‫قس��مت جالب داس��تان روایت‌گری آن اس��ت‪.‬‬ ‫جال��ب اینکه ب��ه دلی��ل اظهارنظر نویس��نده درباره‬ ‫مخاطبان��ش این کتاب به چاپ چهارمش در انگلیس‬ ‫رس��ید! اگرچه ط��رح روی جلد کتاب که ایده ناش��ر‬ ‫انگلیسی است در جذب خواننده بی‌تاثیر نبوده است‬ ‫چراكه طرح روی جلد نسخه انگلیسی نسبت به طرح‬ ‫روی جلد نس��خه آمریکایی فضای رعب و وحشت‬ ‫حاکم بر داستان را بیشتر و تاثیر‌گذارتر انتقال می‌دهد‪.‬استدالل‬ ‫دس��ته دوم این اس��ت که نویسنده یا‬ ‫باید راوی دانای کل را برمی‌گزید که‬ ‫چیزهایی بیش��تر از خواننده بداند یا‬ ‫اول ش��خصی که خود قصه را بداند‪.‬‬ ‫اگرچه خوانندگان اس��تدالل گروه اول را ترجیح داده‬ ‫و تصریح می‌کنند که کار بارکلی نه تنها اش��تباه نبوده‬ ‫بلکه در بخش‌هایی از داس��تان که راوی و خواننده هر‬ ‫دو از مس��اله‌ای بی‌اطالع‌اند خواننده احساس می‌کند‬ ‫خودش هم می‌تواند راوی داس��تان باش��د و هیجان‬ ‫خاص ژانر جنایی او را فرامی‌گیرد‪.‬هر داس��تان نقطه اوجی‬ ‫دارد که آس��تانه حساس��یت ماج��را در آن به حداکثر‬ ‫می‌رس��د‪ .‬‬ ‫خط روایی این داس��تان پیچیده است اما به خوبی‬ ‫ب��ه ن��گارش درآم��ده اگرچه ب��ه ب��اور مخاطبان در‬ ‫قس��مت‌هایی که زمان گذش��ته به زم��ان حال وصل‬ ‫می‌ش��ود به‌صورت ناش��یانه‌‪‎‬ای به ن��گارش درآمده‬ ‫است‪ .‬‬ ‫از دید بسیاری از صاحب‌نظران‪ ،‬بارزترین ویژگی‬ ‫داس��تان بارکلی خاصیت س��رگرم‌کنندگی‌اش برای‬ ‫خوانندگان متفاوت اس��ت‪ .‬وی اعالم کرد‪« :‬بس��یاری از خوانندگان‬ ‫بریتانیایی ممکن اس��ت طبق تعریف‌هايی که از افراد‬ ‫مختلف ش��نیده‌اند‪ ،‬کتاب را خریداری کنند و مطمئنا‬ ‫دلش��ان می‌خواه��د هم��ان نس��خه را بخوانند و من‬ ‫به‌عنوان نویسنده این اثر در قبال مخاطبانم مسوولم‪».‬‬ .‬خانه بی سر‬ ‫و صدا بود‪ .‬در هر صورت «بدون خداحافظی»‬ ‫کتابی اس��ت که می‌تواند شما را برای ساعاتی سرگرم‬ ‫کن��د و ذهن خواننده را مش��غول نگه دارد که باالخره‬ ‫چه بالیی سر خانواده س��ینتیا آمده است‪ ،‬به‌ويژه اگر‬ ‫از آن دس��ته آدم‌هایی باشید که به داستان‌های معمایی‬ ‫عالق ‌ه دارند‪.‬از این مترجم پیش از ای��ن کتاب‌هایی‬ ‫چون «کودک من‪ :‬اولین س��ال زندگی» نوش��ته هلن‬ ‫فرانس��یس و «خفته در باد» اثر جوی فیلدینگ منتشر‬ ‫شده است‪.‬مدیریت تنش‬ ‫نویسنده و ترکیب آن با فضای خشم‌آلود‪ ،‬بي‌اعتمادي‬ ‫و ت��رس به‌ص��ورت هنرمندان��ه‌ای خ��ود را نمایان‬ ‫می‌سازد‪.‬‬ ‫«ب��دون خداحافظ��ی» نوش��ته لین��وود بارکلی با‬ ‫ترجم��ه الگا کیایی در ‪ 572‬صفحه و با قیمت ‪ 11‬هزار‬ ‫تومان از سوی انتشارات هو به بازار کتاب ایران عرضه‬ ‫ش��ده اس��ت‪ .‬حتی قسمت‌هایی‬ ‫در زم��ان حال وجود دارد که س��ینتیا در خیال خود با‬ ‫م��ادرش گفت‌وگو می‌کند و ای��ن گفت‌وگوها فاش‬ ‫ش��دن پایان داس��تان را سرعت می‌بخش��د‪ .‬صبح‬ ‫روز بعد با پش��یمانی بس��یار و با اطالع از اینکه حق با‬ ‫پدرش اس��ت برای معذرت‌خواهی از اتاقش بیرون‬ ‫می‌آید غافل از اینکه دیگر دیر ش��ده و هیچ نش��انی از‬ ‫پدر‪ ،‬مادر و ب��رادر بزرگترش وجود ندارد‪ .‬‬ ‫خط داس��تانی قصه به صورت متوسط آغاز شده‪،‬‬ ‫در میان��ه حالتی ضعی��ف دارد و در نهایت با افتضاح‬ ‫هرچه تمام‌تر به پایان می‌رس��د؛ گو اینکه نویس��نده‬ ‫قس��مت‌هاي پاياني داس��تان را به همان س��رعتی که‬ ‫در اغلب داستان‌های جنایی‪،‬‬ ‫فرزند خانواده ممکن است‬ ‫ناپدید شود اما روايت این‬ ‫داستان مسیر متفاوتی را‬ ‫طی می‌کند و این بار والدین‬ ‫هستند که به‌طور ناگهانی‬ ‫گم می‌شوند‬ ‫مخاط��ب می‌خوان��د آن را نوش��ته و حت��ی زحمت‬ ‫تصحیح داستان را هم به خود نداده است!‬ ‫می‌توان گفت متهم اصلی شکس��ت داستان از نظر‬ ‫بسیاری‪ ،‬طرز نوش��تنش است‪ .‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪20 1390‬‬ ‫«آش��نایی‌زدایی» از اصول اساس��ی مکتب فرمالیسم‬ ‫در ش��وروی س��ابق یا منتقدان نو در آمریکاس��ت که‬ ‫درواقع خواس��تار حذف انگیزش احساسات انسانی‬ ‫در خوانن��ده بوده ت��ا خواننده بدون درگیر ش��دن با‬ ‫احساسات شخصیت‌های داستان آن را نقد و بررسی‬ ‫کند‪ .‬‬ ‫بارکل��ی غي��ر از این کت��اب ‪ 10‬رم��ان و چهاز اثر‬ ‫غیرداس��تانی دیگ��ر هم به چاپ رس��انده اس��ت که‬ ‫هیچ‌يک به فروش باال و موفقیت این اثر نرسیده‌اند‪.‬قصه معتقدند فروش‬ ‫باالی این داستان در بازار کتاب به دلیل محبوبیت این‬ ‫داس��تان یا کیفیت باالی آن نیس��ت و در واقع ساختن‬ ‫یک س��ریال تلویزیونی از روی این داستان به فروش‬ ‫کتاب کمک کرده اس��ت‪.‬‬ ‫بارکل��ی پی��ش از این روزنامه‌ن��گار و حتی مدتی‬ ‫نویس��نده ستون طنز روزنامه تورنتو استار بوده است‪.‬اینکه خواننده کس��ل را‬ ‫سرجای خود نش��انده و مجذوب اتفاقات گوناگون‬ ‫داس��تان می‌کند‪ .‬این‌که‬ ‫س��ینتیا نمی‌داند خانواده‌اش مرده‌ان��د یا او را به عمد‬ ‫ترک کرده‌اند نقش بسیار پررنگی در فصل‌های اولیه‬ ‫داس��تان ایفا می‌کند‪ .‬بعد از این ماجرا‌ها و جر و بحثی که بین‬ ‫او و پدرش در دوران نوجوانی روی می‌دهد‪ ،‬س��ینتیا‬ ‫ناگهان متوجه می‌شود که تمامی اعضای خانواده‌اش‬ ‫ناپدید ش��ده‌اند و او نمی‌تواند دریابد چه اتفاقی برای‬ ‫آنها افتاده است‪ .‬حتی بعد از گذشت ‪ 25‬سال و بچه‌دار‬ ‫شدن س��ینتیا‪ ،‬ش��خصیت اصلی داس��تان‪ ،‬همچنان‬ ‫س��وال‌هاي نوجوانی‌اش را در ذهن دارد‪ .‬ولی نه یک خانه خالی‬ ‫از وس��ایل بلکه خانه خالی از س��کنه اما این ش��ما را‬ ‫خیلی نگ��ران نمی‌کند چراکه ممکن اس��ت اعضاي‬ ‫خانواد‌ه‌ت��ان برای انجام کاری بیرون رفته باش��ند اما‬ ‫بع��د از مدتی می‌فهمید که باید نگران ش��وید‪ ،‬چراکه‬ ‫دیگر هیچ اثری از خانواده خود نمی‌یابيد‪ .‬چه‬ ‫اتفاق��ی افتاده بود؟ چرا خب��ری از هیچ‌یک از اعضای‬ ‫خانواده‌اش نبود؟ آنها کجا رفته بودند؟ اینها سواالتی‬ ‫بودند که مدت بیس��ت و پنج س��ال مثل خوره سینتیا‬ ‫را می‌خوردند ت��ا اینکه تصمیم می‌گیرد با پخش یک‬ ‫برنامه تلویزیونی و توضیح ناپدید ش��دن خانواده‌اش‬ ‫در آن‪ ،‬پدر و مادر و برادر گمشده‌اش‬ ‫را بیابد‪.‬‬ ‫در اغلب داستان‌های جنایی‪ ،‬فرزند خانواده ممکن‬ ‫است ناپدید شود اما روايت این داستان مسیر متفاوتی‬ ‫را ط��ی می‌کند و این ب��ار والدین هس��تند که به‌طور‬ ‫ناگهانی گم می‌ش��وند و از دید بسیاری از خوانندگان‬ ‫این یک سنت‌شکنی خالق محسوب می‌شود‪.‬‬ ‫به باور منتقدان‪ ،‬این داستان مقدمه‬ ‫درخشانی دارد با آدم‌هایی ملموس و‬ ‫واقعی که در موقعیتی ترس��ناک گیر‬ ‫کرده‌ان��د‪ ،‬از این رو این رمان در زمره‬ ‫ژانر جنای��ی قرار می‌گیرد‪ .‬از نظر منتقدان ادبی گزینه دوم برای این کتاب‬ ‫نزدیک‌تر به واقعیت است‪.‬این اتفاق‪،‬‬ ‫موضوع کتابی به نام «بدون خداحافظی» را تش��کیل‬ ‫می‌دهد که لینوود بارکلی‪ ،‬نویس��نده کانادایی س��ال‬ ‫‪ 2007‬آن را به نگارش درآورده است‪.‬در بسياري‬ ‫از قس��مت‌های داستان‪ ،‬تری مانند خواننده از داستان‬ ‫خب��ر ن��دارد و همراه خوانن��ده به حقای��ق جدیدی‬ ‫دس��ت می‌یابد‪ .‬نقض قوانین داستان‌نویس��ی بس��ته به اینکه‬ ‫نویس��نده داستان به چه صورت این کار را انجام دهد‪،‬‬ ‫در بعضی مواقع می‌تواند به خلق یک ش��اهکار ادبی‬ ‫منجر شود اما اگر به صورت آماتور و ناشیانه‌ای انجام‬ ‫بگيرد‪ ،‬می‌تواند یک اثر ادبی را از س��طح عادی به زیر‬ ‫بکشد‪ .‬در ش��ب مذکور به خانه آمده و با خانواده‬ ‫خویش س��ر ماجرای س��ابقه‌دار بودن خانواده پس��ر‬ ‫مشاجره می‌کند و س��پس به اتاق خود می‌رود‪ .‬در این مورد‬ ‫خ��اص‪ ،‬این گ��روه معتقدند همین‌ک��ه بارکلی تری‬ ‫همسر س��ینتیا راکه در حوادث احساسی اول داستان‬ ‫حضور نداشته به عنوان راوی داستان انتخاب می‌کند‬ ‫قصد داش��ته از درگیری عاطفی خواننده با شخصیت‬ ‫داستان جلوگیری کند‪.‬نقطه متناقض داستان «بدون خداحافظی»‬ ‫تالقی نقطه آغاز و اوج است‪ .‬حتی هیچ‬ ‫یادداشتی هم برای او بر جای نگذاشته‌اند‪.‬‬ ‫داس��تان از س��ادگی فراواني برخوردار اس��ت و‬ ‫هیچ‌گونه تصویرس��ازی خاصی در کل داستان دیده‬ ‫نمی‌ش��ود و گویی نویسنده به کل فراموش می‌کند که‬ ‫تصویرسازی از شاخصه‌های اولیه ایجاد ترس در ژانر‬ ‫جنایی محس��وب می‌شود‪ .‬در نخستین جمله کتاب‬ ‫می‌خوانیم‪« :‬دختر بچه ‪ 14‬س��اله‌ای روزی از خواب‬ ‫بیدار ش��د و دریافت که والدینش نیستند» و این جمله‬ ‫آغازین نقطه اوج تنش‌های ش��خصیت اصلی داستان‬ ‫اس��ت‪ .‬‬ ‫راوی داس��تان‪ ،‬تری‪ ،‬همس��ر سینتیاست‪ .‬در غیر ای��ن صورت نه تنها‬ ‫م��ورد توجه قرار نمی‌گرفت بلکه در صفحات گمنام‬ ‫تاریخ خاک می‌خورد‪.‬‬ ‫اگرچه عمدتا از این کتاب اس��تقبال شده است اما‬ ‫این بدین معنی نیست که داستان خالی از ایراد و اشکال‬ ‫اس��ت‪ .‬در بسیاری از قسمت‌های قصه سرعت اتصال‬ ‫فالش‌بک‌های داستان بسیار باال یا پایین است‪.‬او و پدرش با هم بگومگو کرده بودند‪ .‬‬ ‫بارکل��ی در «ب��دون خداحافظ��ی» دغدغه‌ه��ای‬ ‫دختری به نام س��ینتیا را از زبان شوهرش بیان می‌کند؛‬ ‫دخت��ری ک��ه در نوجوان��ی در مقابل خان��واده‌اش‬ ‫می‌ایس��تد‪ ،‬به آنها دروغ می‌گوید و برخالف میل آنان‬ ‫رفتار می‌کند‪ .‬‬ ‫این کتاب ازس��وي انتشارات اریون که معروف‌ترین‬ ‫چاپ‌کننده کتاب‌های جنایی در بریتانیاس��ت منتشر‬ ‫ش��ده اس��ت؛ البته ‪ 6‬ماه قبل از چاپش در انگلیس در‬ ‫آمریکا روانه بازار ش��ده بود اما ناشر انگلیسی معتقد‬ ‫بود که بخش‌هایی از کتاب باید حذف یا دوباره نوشته‬ ‫شوند درحالي‌كه بارکلی زیر بار نرفت و تصریح کرد‬ ‫نمی‌خواه��د خوانندگان��ش احس��اس کنند که گول‬ ‫خورده‌ان��د‪ .‬داس��تان‬ ‫از ‪ 14‬س��الگی دختری به اسم سینتیا‬ ‫بیگ ک��ه به دلیل ارتباط با پس��ری از‬ ‫خان��واده‌اي س��ابقه‌دار مورد غضب‬ ‫خانواده خوی��ش قرار می‌گیرد‪ ،‬آغاز‬ ‫می‌ش��ود‪ .‫نقد‬ ‫زهرا حسابی‬ ‫کوتاه درباره «بدون خداحافظی» اثر تازه چاپ‌شده لینوود بارکلی در ایران‬ ‫مرز میان ترس و پشیمانی‬ ‫تص��ور کنید صبح یک روز از خواب بیدار و با یک‬ ‫خانه خالی روبه‌رو می‌ش��وید‪ .‬‬ ‫«بدون خداحافظی» رتبه نخس��ت نشریه ساندی‬ ‫تایمز در فهرس��ت پرفروش‌ترین کتاب‌های سال را‬ ‫در سال ‪ 2008‬از آن خود کرد و مجله معروف «ریچارد‬ ‫و جودی» این کتاب را به عنوان کتاب س��رگرم‌کننده‬ ‫تابس��تانی به خوانندگانش پیش��نهاد و ذکر کرد که از‬ ‫خواندنش پشیمان نخواهند شد‪.‬‬ ‫خاصیت ش��گفت‌انگیز این داس��تان‪ ،‬بار عاطفی‬ ‫و احساس��ی اس��ت که بر خواننده می‌گذارد‪ .‬‬ ‫طبق قانون داستان‌نویس��ی‪ ،‬ه��ر قصه دارای نقطه‬ ‫ش��روع‪ ،‬میانه و پایان است‪ .

‬‬ ‫از وی در کش��ورمان کتاب‌های ترکه مرد (طرح نو)‪،‬‬ ‫ش��اهین مالت (هزارافس��ان)‪ ،‬کلید شیشه‌ای (روزنه‬ ‫کار)‪ ،‬خرم��ن س��رخ (روزن��ه کار)‪ ،‬دهمی��ن مدرک‬ ‫(هزارافسان) و کارآگاه خصوصی (خاتون) به چاپ‬ ‫رسیده است‪.‬‬ ‫جبه��ه مقابل این نویس��ندگان کس��انی بودند که‬ ‫ش��خصیت اصلی خود را یک بزهکار‪ ،‬قاتل یا سارق‬ ‫ق��رار دادند‪ .‬در داس��تان‌های واقع‌گرای پلیسی‪،‬‬ ‫معما در درجه دوم قرار می‌گیرد و این ماجراس��ت که‬ ‫داس��تان را پیش می‌برد‪ .‬‬ ‫آنتونی برکل��ی برای آنکه رمان پلیس��ی جذابیت‬ ‫وکشش��ی فرا‌تر از رازگش��ایی صرف و لذت ناشی از‬ ‫حل معما داش��ته باشد‪ ،‬پیشنهاد کرد که روابط عاطفی‬ ‫و روانی‪ ،‬جایگزین روابط ریاضی ش��وند تا شرح یک‬ ‫صورت مسأله و پاسخ آن نباشد بلکه واقعیتی انسانی‬ ‫را روایت کند‪.‬از چنین‬ ‫ساختاری استفاده کرده‌اند‪.‬‬ ‫آدم‌هایی هس��تند از کوچه و بازار که پیرو سنت رمان‬ ‫کارآگاهی واقع‌گرا که دش��یل هم��ت ابداع کننده آن‬ ‫بود‪ ،‬انتخاب شده‌اند‪.‬دی‪ .‬به این معنا که‬ ‫قتل‌هابیل به دست قابیل‪ ،‬نخس��تين داستان دنیاست‬ ‫که همه عناصر داستان جنایی را داراست‪.‬تنها که ش��وی مرده‌ای» کتابی اس��ت که‬ ‫می‌ت��وان آن را یکب��اره خواند و اگ��ر فرصت مطالعه‬ ‫یکس��ره آن وجود داش��ته باش��د این کار را به راحتی‬ ‫انجام داد‪ .‬آنها نه‬ ‫ادا‌ه��ا و قیافه نامعمول هرکول پ��وارو (مخلوق آگاتا‬ ‫کریس��تی)‪ ،‬ترس‌های خیالی نرو وول��ف؛ (کارآگاه‬ ‫‪ ۱۲۰‬کیلویی رکس اتاوت) و اشراف‌گرایی لرد پی‌تر‬ ‫ویمسی (کارآگاه آماتور دوروتی سایرز) و فیلو ونس‬ ‫(کارآگاه اس اس وان دای��ن) را دارن��د نه موجودات‬ ‫محیرالعقول��ی چ��ون مایک‌هامر (مخل��وق می‌کی‬ ‫اس��پلین) یا جیمز باند (مخلوق ایان فلمینگ) هستند‪.‬داس��تان‌های پلیسی و جنایی‬ ‫نویسندگان انگلیسی از پیرنگ‪ ،‬سبک و شیوه نگارش‬ ‫ظریف‌تری برخ��وردار بودند‪ .‬پ��س از آن بود که رمان‬ ‫پلیسی واقع‌گرا پا به عرصه ادبیات گذاشت‪.‬‬ ‫رمان پلیس��ی و جنای��ی‪ ،‬زاییده تم��دن صنعتی و‬ ‫ش��هرهای بزرگ و مس��ایل مربوط به آنهاست‪ .‬‬ ‫ادبیات معمایی و ریشه‌های فطری‬ ‫رم��ان جنای��ی معمای��ی‪ ،‬خوانندگان زی��ادی در‬ ‫سراسر دنیا دارد که این جذابیت به ریشه‌های روحی‬ ‫انس��ان بازمی‌گردد که اصلی‌ترین آنها در این مبحث‬ ‫میل به حقیقت‌جویی اس��ت‪ .‬اغلب این نوع رمان‌ها‬ ‫توجهی به واقعیت زندگی ندارند و از نظر هنری قابل‬ ‫اعتنا نیس��تند و ارزش آنها به مراتب از رمان‌های دیگر‬ ‫کمتر اس��ت و هدفی جز سرگرم کردن خواننده برای‬ ‫خود نمی‌شناسد‪.‬نخستین داستان‌ها و‌گاه‬ ‫عمده آثارشان را در این نشریه به چاپ رساندند‪.‬‬ ‫عمده نویس��ندگان و منتقدان دنیا عقیده دارند که‬ ‫آغاز ش��کل‌گیری داستان‌های معمایی یا در اصطالح‬ ‫پلیس��ی ب��ا قتل‌ه��ای دوگانه ک��وی مورگ ب��ه قلم‬ ‫ادگارآلن‌پو است‪ ،‬در حالی که این فقط در نظر‌گرفتن‬ ‫ش��کل کالسیک و س��اختاری اس��ت‪ .‬‬ ‫تاثیر او بر نویس��ندگان بعدی این مکتب انکارناپذیر‬ ‫است‪ ،‬هرچند‌اندک کسانی بودند که توانستند آثاری‬ ‫همطراز رمان‌های او بیافرینند‪.‬این کتاب‪ ،‬داستانی دیگر از «ویک‬ ‫مالوی»‪ ،‬کارآگاه خصوصی ش��ریفی است که تنها در‬ ‫دو داس��تان چیس حضور دارد و داستان دیگر وی در‬ ‫ایران‪ ،‬پیش از انقالب با عن��وان «خواهران میلیاردر»‬ ‫توسط س��ازمان کتاب‌های جیبی و در مجموعه رمان‬ ‫پلیسی نشر امیرکبیر منتشر شده است‪.‬‬ ‫ب��ه ط��ور کل��ی داس��تان‌های پلیس��ی‪ ،‬جنایی و‬ ‫ان��واع متن��وع آن در آمری��کا جنبه احساس��اتی‌تر و‬ ‫پرتحرک‌تری داش��ت‪ .‬‬ ‫کتاب در زمان انتشارش (دهه هفتاد میالدی) مورد‬ ‫هجوم منتقدان اروپایی به دلیل ترویج خش��ونت قرار‬ ‫گرفت ولی چیس فقط توضیح داد‪« :‬من نویسنده‌ام و‬ ‫کتاب‌هایم بازتاب تصاویری اس��ت ک��ه دیده‌ام‪ .‬این بن‌بست و دگرگونی را بسیاری‬ ‫از پیشکس��وتان و چهره‌های برجسته دوران طالیی‬ ‫رمان پلیس��ی کالسیک از مدت‌ها قبل پیش بینی کرده‬ ‫بودن��د‪ .‬یک داستان پلیسی‬ ‫س��اختاری دارد ک��ه رعایت آن کار هر نویس��نده‌ای‬ ‫نیس��ت و این موضوع را تاریخ رمان‌نویسی دنیا ثابت‬ ‫کرده است‪.‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪21 1390‬‬ .‬از ای��ن نظر می‌توان رمان پلیس��ی و جنایی‬ ‫را تح��ت عناوی��ن رمان اس��رارآمیز‪ ،‬وحش��ت آور‪،‬‬ ‫جاسوس��ی و مهیج گرد آورد‪ .‬جیمز‬ ‫دارن��د و مخاطبانش��ان را حفظ کرده‌ان��د‪ .‬گذشتن از کوچه‌های‬ ‫تاریکوپرخطرشبانه‪،‬تهدیدهايمجهول‪،‬محله‌های‬ ‫خل��وت خطرناک و حتی عرق‌ریزان حاصل از هوای‬ ‫گرم و تابستانی ش��هر چنان به دقت توصیف شده‌اند‬ ‫ک��ه خواننده خود را در آنها می‌یاب��د و ناخودآگاه در‬ ‫کوچه‌های ذهنی کتاب به راه می‌افتد تا لحظه‌های آن‬ ‫را در کنار شخصیت فسادناپذیر داستان مبارزه کند‪.‬‬ ‫«تنها که شوی مرده‌ای» تازه‌ترین کتاب منتشر شده‬ ‫از این نویس��نده در ایران اس��ت که با ترجمه حس��ن‬ ‫زیادلو؛ مترجمی که فقط آثار پلیس��ی ترجمه می‌کند‪،‬‬ ‫به بازار آمده‌است‪ .‬‬ ‫کت��اب «تنها که ش��وی مرده‌ای» اث��ر جیمز هدلی‬ ‫چی��س‪ ،‬ب��ا ترجم��ه حس��ن زیادلو از س��وی نش��ر‬ ‫هزارافس��ان در ‪ ۳۰۷‬صفحه منتش��ر شده و قیمت آن‬ ‫پنج‌هزار تومان است‪.‬‬ ‫فضاسازی کتاب یکی از بهترین کارهای چیس را‬ ‫روبه‌روی خواننده قرار می‌دهد‪ .‬‬ ‫شیوه روایی و فضاسازی مناسب‬ ‫کتاب از ش��یوه روایی اول شخص استفاده کرده که‬ ‫مناسب این ژانر ادبی است و از سویی قرابتي با موضوع‬ ‫اصلی کتاب دارد‪ .‬‬ ‫س��اموئل دش��یل همت (‪ )۱۹۶۱ -۱۸۹۴‬را به‌حق‬ ‫پدر رم��ان پلیس��ی اجتماعی آمریکایی دانس��ته‌اند‪.‬بحران اقتصادی‪ ،‬فقر و‬ ‫بی��کاری‪ ،‬یأس و بدبینی و هراس و اضطراب پیامد آن‬ ‫هم در تکوین و ش��کل‌گیری رمان پلیس��ی واقع‌گرا‬ ‫نقش بسزا داشتند‪..‬‬ ‫در پدی��د آمدن رمان پلیس��ی واقع‌گرا ی��ا به قول‬ ‫فرانسوی‌ها رمان سیاه که خاستگاه اصلی‌اش ایاالت‬ ‫متحده و مهم‌ترین پایگاهش مجله بالک ماسک بود‪،‬‬ ‫دو عامل نقش تعیین کننده داشتند؛ نخست آنکه رمان‬ ‫پلیس��ی کالس��یک یا رمان معمایی که آگاتا کریستی‬ ‫(خالق پ��وارو) و آرتور کانن دویل (خالق ش��رلوک‬ ‫هولمز) از س��ردمداران آن بودند به بن‌بس��ت رسیده‬ ‫ب��ود و این ژانر ادبی برای ادام��ه حیات نیاز به تحولی‬ ‫بنیادین داش��ت‪ .‬‬ ‫داستایفسکی «جنایت و مکافات»‬ ‫را در کارنامه خود دارد که همه عناصر‬ ‫الزم یک داس��تان جنای��ی را دارد‪ ،‬اما‬ ‫داس��تان این نویس��نده قدرتمند دنیا‪،‬‬ ‫مبتنی بر ماجراس��ت نه پایه‌ریزی شده‬ ‫بر معم��ا‪ .‬چارلز دیکنز ه��م در «خانه‬ ‫قان��ون زده» همین اس��لوب را دارد و‬ ‫بسیاری از نویسندگان مطرح ادبی دنیا نظیر سامرست‬ ‫موآم‪ ،‬آلبرکامو‪ ،‬ژرژ س��یمنون‪ ،‬گراهام‌گرین‪ ،‬رابرت‬ ‫لوئی اس��تیونس‪ ،‬تولستوی‪ ،‬مارک تواین و‪ .‬برای همی��ن خواندن ماجرا‬ ‫از زبان اول ش��خص مناسب‌تر اس��ت چرا که به دلیل‬ ‫کمرن��گ بودن معم��ا‪ ،‬این عنصر کمتر ل��و می‌رود و‬ ‫جذابیتش بیشتر حفظ می‌ش��ود‪ .‬خوانندگان کتاب را به‬ ‫دس��ت می‌گیرند تا با یک معما یا ماجرا روبرو شوند‪،‬‬ ‫در صورت اول سعی در حل آن دارند و در مورد دوم‪،‬‬ ‫تالش می‌کنن��د تا انتهای ماجرا را حدس بزنند‪ .‬چرا که قابلیت آن را دارد و جذابیت الزم در‬ ‫آن دیده می‌شود‪.‬جیمز هدلی‌چیس‪ ،‬نویس��نده «تنها که شوی‬ ‫مرده‌ای» نمونه بارز این دست نویسندگان است‪.‬‬ ‫پای��ان هر فصل هم به خوبی تمام می‌ش��ود و نکته‬ ‫مجهول��ی دارد که خوانن��ده را وادار به خواندن ادامه‬ ‫آن می‌کند‪« .‬نکته جالب اینجاست که چی ‌‬ ‫انگلس��تان اس��ت و در کتاب‌هایی از وی که موضوع‬ ‫آنها در انگلس��تان می‌گذرد خشونت کمتری به چشم‬ ‫می‌خ��ورد که دلی��ل تفاوت دو دنیایی اس��ت که وی‬ ‫زندگی در آنها را تجربه کرده‌است‪.‬‬ ‫همت به دليل افش��اگری‌های سیاس��ی‌اش درباره‬ ‫س��ناتور‌ها در قالب رمان (بویژه کلید شیش��ه‌ای) در‬ ‫ابتدای فهرس��ت کمیت��ه خراب��کاری ضدآمریکایی‬ ‫(لیس��ت س��یاه مک‌کارتی) قرار گرفت ک��ه منجر به‬ ‫محکومیت وی و سرانجام مرگش در اثر بیماری شد‪..‫نقد‬ ‫عباس کریمی‬ ‫نگاهی به کتاب «تنها که شوی مرده‌ای» اثر جیمز هدلی چیس‬ ‫کورسویی در انتهای تاریکی‬ ‫ادبیات پلیسی در طول قدمت دویست‌ساله‌اش از‬ ‫منظر کالسیک‪ ،‬س��یر تطور فراوانی داشته است و در‬ ‫این میان نویسندگانی پا به این عرصه گذاشته‌اند که از‬ ‫نگارش صرف داستان پلیسی سرگرم کننده به نوشتن‬ ‫داس��تان‌های ادبی رس��یده‌اند و آث��اری درخور ارایه‬ ‫کرده‌اند‪ .‬به هر‬ ‫حال در هر دو‪ ،‬یک نقطه مشترک وجود دارد و آن میل‬ ‫به دانستن است‪..‬ولی او با این حال دس��ت از مبارزه‬ ‫برنمی‌دارد تا به افشای حقیقتی برسد که با برمال شدن‬ ‫آن‪ ،‬چهره بسیاری از افراد مهم شهر رو می‌شود و مردم‬ ‫به حقیقت دست پیدا کنند‪.‬‬ ‫ویژگی بارز «تنها که شوی مرده‌ای» شخصیت‌های‬ ‫آن هس��تند که به دلیل پرداخت واقع‌گرایانه نویسنده‬ ‫ب��رای خواننده ملم��وس و دس��ت‌یافتنی‌اند‪ .‬س��ایرز در دهه ‪۱۹۲۰‬‬ ‫این واقعیت را بازش��ناخته بود ک��ه رمان معمایی دیر‬ ‫ی��ا زود به بن‌بس��ت گریزناپذیر خواهد رس��ید‪ ،‬زیرا‬ ‫خوانن��دگان به تدري��ج تمام ترفند‌ها و ش��گردهای‬ ‫پنه��ان کردن مج��رم را یاد می‌گیرند و پی��ش از پایان‬ ‫داستان دست نویسنده را می‌خوانند‪.‬از جمله؛ دوروتی ال‪ .‬آرس��ن لوپ��ن‪ ،‬دزد جنتلمنی اس��ت که‬ ‫موریس لوبالن آفرید و ش��هرتی همپ��ای هولمز در‬ ‫فرانسه و سپس در دنیا پیدا کرد‪..‬‬ ‫آمریکای خشن و خطرناک‬ ‫کت��اب مانند اغلب رمان‌های پلیس��ی‪ ،‬با قتل آغاز‬ ‫می‌ش��ود‪ ،‬اما خ�لاف آنها ب��ا یافتن هوی��ت قاتل و‬ ‫چند گ��ره و تعلیق نفس‌گیر ادامه پی��دا نمی‌کند بلکه‬ ‫اعتراض‌ه��اي چی��س به جامع��ه س��یاه آمریکایی با‬ ‫موضوع‌هايی مثل گانگستریس��م‪ ،‬آزادی مشروبات‬ ‫الکلی و سالح که موجب نا‌امنی‌های جامعه آمریکایی‬ ‫است و فساد اصالح‌ناپذیری که از نظام‌ سرمایه‌داری‬ ‫و کمرنگ‌بودن آموزه‌های دینی برمی‌خیزد آن را پیش‬ ‫می‌برد و در قالب یک داس��تان ادب��ی و معمایی قوی‬ ‫س زاده‬ ‫ادامه پیدا می‌کند‪ .‬‬ ‫نوشتن داستان‌های پلیس��ی از سخت‌ترین کار‌ها‬ ‫در زمینه داستان‌نویس��ی اس��ت‪ .‬همین موضوع پلیس ش��هر را که از همکاران‬ ‫قدیمی وی هس��تند به جانش می‌ان��دازد و تا مرحله‬ ‫مرگ پیش می‌رود‪ .‬از طرفی توصیف و‬ ‫فضاس��ازی ملموس‌تر می‌ش��ود و میزان بازخورد و‬ ‫همذات‌پنداری خواننده با آن را باال‌تر می‌برد‪.‬‬ ‫تولد یک ژانر ادبی‬ ‫داس��تان‌های پلیسی در انگلستان و آمریکا و سپس‬ ‫در فرانس��ه مورد استقبال بس��یار قرار گرفت و مردم‬ ‫این نوع داس��تان‌ها را به عنوان سرگرمی پذیرفتند و به‬ ‫خواندن آن عالقه نشان دادند‪.‬‬ ‫عامل دوم پدید آمدن رمان سیاه‪ ،‬اوضاع اقتصادی‬ ‫و اجتماعی بود‪ .‬رمان‬ ‫پلیسی و جنایی انواع متنوعی دارد‪ ،‬یعنی ممکن است‬ ‫طی داس��تان هیچ جنایتی اتفاق نیفتد و جنبه رمزآمیز‬ ‫معمایی آن بیشتر باشد و بر محور حوادث ترس‌آوری‬ ‫بچرخد‪ .‬‬ ‫«هیچ جنایتی کامل نیست» این جمله نویسندگان‬ ‫کالس��یک ادبیات پلیس��ی عصر طالیی رمان پلیسی‬ ‫اس��ت که هنوز هم ش��اگردانی چون پی‌‪‌.‬‬ ‫نخستین محل تجلی داستان پلیسی اجتماعی مجله‬ ‫بالک ماسک بود که بس��یاری از چهره‌هاي شاخص‬ ‫این جریان نظیر دش��یل همت‪ ،‬ریموند چندلر‪ ،‬جیمز‬ ‫کاین‪ ،‬هوراس مک کوی و‪ .‬‬ ‫ش��خصیت‌های دیگ��ری نظیر دکت��ر فومانچوی‬ ‫جنایتکار هم آفریده ش��د که بیشتر به درد سریال‌های‬ ‫تلویزیونی خورد تا اینکه در ادبیات جاودان ش��ود و‬ ‫فیلم��ی هم در دهه ‪ ۸۰‬با حضور پی‌تر س��لرز در نقش‬ ‫وی س��اخته شد که سال گذشته از صدا و سیما پخش‬ ‫شد‪.‬‬ ‫این کتاب‪ ،‬داس��تان مناس��بی برای اوقات فراغت‬ ‫در تابس��تان دارد که خواندن آن در کنار گذران وقت‬ ‫چهره حقیقی از آمریکا ارایه می‌دهد و در کنار آن ذهن‬ ‫را به حرکت وامی‌دارد‪.‬از نظر این‬ ‫نویس��ندگان‪ ،‬قاتل انس��ان باهوش و زرنگی است که‬ ‫به هر حال یک اش��تباه کوچک می‌کند و باالخره گیر‬ ‫می‌افتد‪.‬اگر‬ ‫چنين آمریکايی را دوست ندارید آن را عوض کنید تا‬ ‫کتاب‌های من هم عوض شود!»‬ ‫شخصیت‌های ملموس‬ ‫وی��ک مال��وی ی��ک کارآگاه‬ ‫خصوصی اس��ت که پیش��ینه خدمت‬ ‫در پلی��س لس‌آنجل��س را دارد‪ ،‬اما به‬ ‫دلی��ل فس��اد حاکم بر دس��تگاه پلیس‬ ‫این ش��هر از خدمت کن��اره می‌گیرد و‬ ‫ترجی��ح می‌دهد برای خودش کار کند‬ ‫و سختی بکش��د اما مانند همکارانش‬ ‫دچار ع��ذاب وجدان و رش��وه‌گیری‬ ‫نش��ود‪ ...‬‬ ‫قابی��ل (قاتل) بر اثر حس��ادت (انگیزه) دس��ت به‬ ‫قتل‌هابی��ل می‌زن��د (گره‌افکنی) و از‬ ‫کالغ��ی یاد می‌گیرد که چطور جس��د‬ ‫را پنهان کند (ماجرا) و‪.‬ممنوعیت تولید و فروش مشروبات‬ ‫الکلی زمینه‌س��از پدیده گانگستریس��م شد و ظهور‬ ‫شخصیت‌های هولناک و افس��انه‌ای نظیر آل کاپون‪،‬‬ ‫داچ ش��ولتز و… را موجب ش��د و بالطبع خش��ونت‬ ‫اجتماع��ی در آثار ادبی بازت��اب یافت و یکی از منابع‬ ‫اصلی الهام نویس��ندگان شد‪ .

‬‬ ‫به هر ش��کل‪ ،‬کت��اب «گزیده تحلیلی تش��ریحی‬ ‫خمس��ه نظامی گنج��وی» ـ که البته ن��ه تحلیل دارد و‬ ‫نه تش��ریح ـ کتابی است که باید به رده‌ای خاص سنی‬ ‫معرفی شود؛ رده‌ای که می‌خواهد برای نخستين بار با‬ ‫ش��خصیتی بزرگ در عالم شعرآشنا شود‪ ..‬را‬ ‫به خواننده معرفی کند که در همین ابتدا باید گفت این‬ ‫کتاب هیچ وجه تمایزی نس��بت با کتاب‌های دیگری‬ ‫از این دست ندارد‪.‬‬ ‫هري��ک از ما اگر گش��تی کوتاه در ب��ازار کتاب بزنیم‬ ‫بی‌گمان متوجه خواهیم شد که ظاهرا دیواری کوتاه‌تر‬ ‫از ادبیات کالس��یک وجود ندارد چون هرکس به ظن‬ ‫خ��ود یار یک اثر بزرگ ش��ده و حاصل کار هم ش��یر‬ ‫بی‌یال و دم واش��کمی اس��ت که نه به اصل اثر وفادار‬ ‫اس��ت و نه می‌تواند نس��ل کنجکاو ام��روز را در فهم‬ ‫معانی بزرگ راضی کند‪.‬‬ ‫تاکنون کتاب‌های زیادی در تفس��یر اشعار بزرگان‬ ‫ادب فارس��ی منتشر شده و اگر قرار بود به عنوان مثال‬ ‫به همان س��بک و سیاق دیوانش و بدون‬ ‫شعر سعدی ‌‌‬ ‫حاشیه‌نویس��ی و تفسیر منتشر ش��ود‪ ،‬ما هم اکنون به‬ ‫هیچ وجه ش��اهد ای��ن همه نظری ‌ه ب��زرگ و کوچک‬ ‫درباره او نبودیم‪.‬‬ .‬این نویسنده در کتاب حاضر‬ ‫سراغ کارهای نظامی رفته و خواننده نمی‌داند این کار‬ ‫ریش��ه در کدام کشف ش��اعرانه دارد؟ کتاب‌هایی در‬ ‫این رهگذر در ش��مار کتاب‌های موفق قرار می‌گیرند‬ ‫که در درجه نخست نوشته شدنشان بخشی از تاریک‬ ‫و روش��ن‌های موجود در آثار را روش��ن کنند‪ .‬‬ ‫خوانندگان ایرانی تاکنون ب��ا کتاب‌های متعددی‬ ‫از این دس��ت روب��ه‌رو بوده‌اند اما نکت��ه‌ای که افراد‬ ‫زبده ح��وزه ادبیات را نگران کرده‪ ،‬خطر باور اینگونه‬ ‫کتاب‌ها و فراموش کردن اصل آثار بزرگ است‪ ،‬یعنی‬ ‫اینکه نس��ل‌های بعد ممکن اس��ت تصوری نصف و‬ ‫نیمه ازش��اهکارهای بزرگ زبان فارسی داشته باشند‬ ‫و ذهنی��ت آنان در همین قالب خالصه ش��ده متمرکز‬ ‫شود‪.‬گردآورنده‬ ‫این کتاب اگر در چاپ‌های بعد مقدمه‌ای را در تشریح‬ ‫ذهنی��ت خود و دلی��ل پرداختن به ش��عرهای نظامی‬ ‫بگنجاند بدون ش��ک قدمی در راه نجات کتاب خود‬ ‫برداش��ته‪ ،‬چون در غیر این صورت نمی‌توان خواننده‬ ‫را مجبور کرد س��راغ کتابی برود که نمایانگر س��طح‬ ‫س��لیقه‌ای خاص در برخورد با آثار یک چهره شناخته‬ ‫شده است‪.‬‬ ‫ب��ه ه��ر ش��کل‪ ،‬کتاب‌ه��ای خالص��ه ش��ده از‬ ‫ش��اهکارهای بزرگ تاکنون توانس��ته‌اند تا حدودی‬ ‫خوانن��ده را اقناع کنند تا جایی که بس��یاری از همین‬ ‫خوانندگان به محض خواندن متن خالصه شده‪ ،‬این‬ ‫نیاز را احساس کرده‌اند که سراغ اصل اثر بروند‪.‬‬ ‫کتاب «گزیده تحلیلی تش��ریحی خمس��ه نظامی‬ ‫گنج��وی» س��ال ‪ ۱۳۹۰‬در ش��مارگان دوه��زار و‬ ‫‪ ۵۰۰‬نس��خه با قیمت دوهزار و ‪ ۹۰۰‬تومان از س��وی‬ ‫انتشارات سوره مهر عرضه شده است‪.‬یعنی‬ ‫اینکه هر ش��عر حداقل دارای تفس��یری باشد که بیان‬ ‫کننده نوع نگاه فرد انتخاب کننده باش��د چون در غیر‬ ‫این ص��ورت خواننده از خود خواهد پرس��ید وقتی‬ ‫قرار است با ش��عرهایی که نعل به نعل از کتاب اصلی‬ ‫اس��تخراج شده‌اند مواجه ش��ود‪ ،‬چه نیازی به صرف‬ ‫هزینه دوباره است؟‬ ‫کس��انی که با کتاب‌هایی از این دست حشر و نشر‬ ‫دارن��د به خوبی می‌دانند ک��ه چهره‌هایي مانند مهدی‬ ‫آذری��زدی قبل از هر چیز دیگر س��طح توقع خود را از‬ ‫یک اثر کالسیک مشخص می‌کردند و بعد تالششان بر‬ ‫این بود آنچه را تاکنون نگفته باقی مانده برای نخستين‬ ‫ب��ار بگویند‪ ،‬به این معنا که ش��خص انتخاب کننده در‬ ‫مقام کاشف گوشه‌ای از ذهنیت یک شاعر یا نویسنده‬ ‫بزرگ ظاهر می‌شد که برای خواننده جذابیت داشت‪.‬‬ ‫خواننده با گش��ودن کتاب مورد نظ��ر با مقدمه‌ای‬ ‫مواجه می‌ش��ود که قانع کننده نیست چون این مقدمه‬ ‫آدم را به یاد تعاری��ف فرهنگنامه‌ای می‌اندازد که پیدا‬ ‫کردنش در دنیای مدرن امروز برای هیچ‌کس مش��کل‬ ‫نیس��ت و خواننده‌اي که برای خرید یک کتاب هزینه‬ ‫می‌کند‪ ،‬حداقل انتظار دارد زاویه دید یک پژوهش��گر‬ ‫در نزدیک ش��دن به چند اثر بزرگ را ش��اهد باش��د؛‬ ‫نگاه��ی که باعث ش��ود او یک گام دیگر به ش��ناخت‬ ‫جامع یکی از نمایندگان ادب فارسی نزدیک شود‪.‬‬ ‫این نکته که همه کارهای خالصه نویس��ی ش��ده‬ ‫را نمی‌توان به عن��وان کارهایی اصولی پذیرفت نکته‬ ‫غیر قابل انکاری اس��ت چون بسیاری از موسسه‌هاي‬ ‫انتش��اراتی این‌گونه کار‌ها را نه به نیت معرفی یک اثر‬ ‫بلکه به نیت س��ودجویی ارایه می‌کنند و محصولی که‬ ‫منتش��ر می‌کنند ش��ناخت مفصل را یدک نمی‌کشند‪..‬‬ ‫نوع نگاه این نویس��نده در ای��ن کتاب گرچه مانند‬ ‫دیگر افراد نگاهی بازاری نیس��ت اما این نکته را نباید‬ ‫از یاد برد که هر نویس��نده پیش از نزدیک شدن با یک‬ ‫اث��ر بزرگ آن ه��م در حد آثار نظام��ی باید دالیل این‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪22 1390‬‬ ‫حرک��ت و همچنی��ن نوع پرداختن ب��ه موضوع را در‬ ‫ذهن خود حالجی کند‪ .‫از اين زاويه‬ ‫نقد‬ ‫رسول آبادیان‬ ‫نگاهی به کتاب «گزیده تحلیلی تشریحی خمسه نظامی گنجوی» نوشته اسداهلل بقایی نائینی‬ ‫ناکام در جذب ذهنیت‌های پرسشگر‬ ‫خالصه‌نویس��ی آثار کالس��یک فارس��ی‪ ،‬یکی از‬ ‫حرکت‌ه��ای فرهنگی اس��ت که س��ابقه‌ای چندین‬ ‫و چند س��اله دارد و گرچه بس��یاری از بزرگان حوزه‬ ‫ادبیات به آن روی خوش نشان نداده‌اند اما به هر حال‬ ‫توانسته‌است جای خود را در میان مخاطبان باز کند‪.‬اس��داهلل بقایی نائینی در کتاب «گزیده تحلیلی‬ ‫تشریحی خمس��ه نظامی گنجوی» تالش کرده روح‬ ‫کاره��ای س��ترگی چون مخزن االس��رار‪ ،‬خس��رو و‬ ‫شیرین‪ ،‬لیلی و مجنون‪ ،‬هفت پیکر‪ ،‬اسکندرنامه و‪ .‬‬ ‫سوالی که همیشه مطرح می‌شود این است که کوتاه‬ ‫کردن صرف مطالب یا ش��عرهای یک چهره کالسیک‬ ‫معنای واقعی خالصه‌نویسی است؟ بی‌گمان جواب‬ ‫منفی اس��ت چون اگر این کارب��ه عنوان کاری اصولی‬ ‫مط��رح باش��د‪ ،‬هرکس با هر س��طح دان��ش از حوزه‬ ‫ادبیات به خ��ود اجازه می‌دهد برای منافع ش��خصی‬ ‫هم كه ش��ده در س��ال گزی��ده‌ای از یک اث��ر بزرگ را‬ ‫بدون هی��چ ممانعت انتخاب و منتش��ر کند‪ ،‬بنابراين‬ ‫ضرورت نگاه منطقی و منطبق با استانداردهای کالن‬ ‫یکی از راهکارهای رواج چنين فعالیت‌های فرهنگی‬ ‫است‪ .

‬‬ ‫شماره‪ ،299‬شنبه ‪ 19‬شهريور‪23 1390‬‬ .‬ریچارد کالنبرگ‪ ،‬منتقد و‬ ‫روزنامه‌ن��گار آمریکای��ی‪« ،‬عالیق‬ ‫خ��اص» را ب��ه نوع��ی‪ ،‬کاریکاتور‬ ‫اتحادیه‌ه��ای آمریکای��ی می‌داند؛‬ ‫تصویری ک��ه ضعف‌های دولتی را‬ ‫برای مخاطب نمایان‌تر می‌سازد‪.‬‬ ‫تری مو در این اثر‪ ،‬به س��واالتی اساسی درباره نظام‬ ‫حاکم بر مدارس عمومی پاسخ می‌دهد؛ پرسش‌هايی‬ ‫ک��ه تا مدت‌ها پیش برای سیاس��ت‌گذاران این حوزه‬ ‫هم بی‌پاسخ بودند‪ .‬‬ ‫نوش��ته‌های تری م��و‪ ،‬بیش از بری��ل رنگ و بوی‬ ‫سیاس��ت به خود گرفته اس��ت‪ .‬او روش س��نجش دانش‌آموزان را به شدت‬ ‫زیر سوال برده و مشکالت یادگیری کودکان را مورد‬ ‫بررس��ی قرار داده بود‪ .‬‬ ‫تری مو‪ ،‬اس��تاد رش��ته علوم سیاس��ی دانش��گاه‬ ‫اس��تنفورد‪ ،‬تاکنون بیش از ‪ 10‬کتاب منتش��ر کرده که‬ ‫بس��یاری از آنها به پرفروش‌ترین آثار تبدیل شده‌اند‪.‫پيشخانجهاني‬ ‫المیرا صابرنعیمی‬ ‫روایتی از تقابل دبیر و دانش‌آموز در كتاب روزنامه‌نگار آمريكايي‬ ‫اتحادیه‌های دولتی‪ ،‬معضل این روزهای مدارس آمریکا‬ ‫نظام آموزشی ایاالت متحده آمریکا‪ ،‬مدت‌هاست‬ ‫که با مش��کالت زیادی دس��ت و پنجه نرم می‌کند‪ .‬نکته جالب درب��اره این دو اثر‬ ‫حجیم‪ ،‬این اس��ت که ه��ر دو نویس��نده در نقدهای‬ ‫خ��ود اتحادیه‌های��ی را مقص��ر می‌دانند ک��ه بیش از‬ ‫دانش‌آموزان‪ ،‬به حقوق دبیران توجه نشان می‌دهند و‬ ‫از همین روست که کودکان و نوجوانان در اين فرآيند‬ ‫ناقص به فراموشی سپرده می‌شوند‪.‬وی معتقد اس��ت مالیات‌دهندگان خواهان‬ ‫بهترین کیفی��ت آموزش‌اند و دولتمردان و اتحادیه‌ها‬ ‫در پی س��اکت کردن دبیرانی که چی��زی بیش از حق‬ ‫خود نمی‌خواهند اما همین تقابل اس��ت که وضعیت‬ ‫نظام آموزش��ی کش��وری چون آمریکا را بدین وضع‬ ‫درآورده است‪.‬وی در بخشی‬ ‫از کتاب��ش می‌نویس��د‪« :‬اتحادیه‌های دولتی س��عی‬ ‫می‌کنن��د از وق��وع انقالب‌های��ی در زمینه آموزش و‬ ‫پ��رورش جلوگیری کنند تا بتوانند به منافع کم‌ارزش‬ ‫خود دس��ت یابند؛ منافعی ک��ه دانش‌آموزان‪ ،‬والدین‬ ‫و مالیات‌دهن��دگان آمریکای��ی هی��چ جای��ی در آن‬ ‫ندارند‪ ».‬‬ ‫انتش��ار کتاب‌های��ی ب��ا موضوع نظام آموزش��ی‬ ‫در آمری��کا‪ ،‬ب��ه همی��ن دو اث��ر محدود نمی‌ش��ود‪.‬نکته جالب درب��اره این کتاب‪،‬‬ ‫وجود همین دیدگاه‌های متناقض است‪ .‬منافع‬ ‫خاص» در ‪ 513‬صفحه‪ ،‬از س��وی انتشارات «بروکینز‬ ‫اینستیتوشن»‪ ،‬در ماه مارس امسال منتشر شده است‪.‬جنگ کالس»‬ ‫در شانزدهم آگوست ‪ 2011‬در ‪ 496‬صفحه‪ ،‬از سوی‬ ‫انتشارات «سیمون اند شوستر» منتشر شده است‪.‬روایت روشن‬ ‫بری��ل در کت��اب «کالس جن��گ»‪ ،‬پر اس��ت از پیچ و‬ ‫خم‌های غیرمنتظره و نویسنده ما را به محل کار اوباما‬ ‫در آپارتم��ان خیابان پنجم یکی از ش��هرهای آمریکا‬ ‫می‌ب��رد؛ جایی که چندین میلیون��ر تصمیم می‌گیرند‬ ‫به‌ص��ورت پنهانی‪ ،‬هزینه‌هایی را صرف حرکت‌های‬ ‫انقالب��ی ب��رای ایجاد تح��ول در م��دارس کنند‪ .‬‬ ‫درواقع این اثر‪ ،‬درمورد ضعف و فقر دانش‌آموزان‬ ‫یا خشونت‌ علیه آنان نیست؛ شخصیت‌های بد روایت‬ ‫بری��ل‪ ،‬معلمانی‌اند ک��ه به قول نویس��نده نازپرورده‬ ‫ش��ده‌اند و در این میان‪ ،‬بیش��ترین بار مس��وولیت بر‬ ‫ش��انه‌های اتحادیه‌ه��ا س��نگینی‬ ‫می‌کن��د‪ .‬اینها تنها بخشی از شخصیت‌های اثری‌اند‬ ‫که نویس��نده‌‌اش س��عی دارد با کمرن��گ کردن نقش‬ ‫دبیران‪ ،‬به بهبود شرایط آموزش در کشورش خدمت‬ ‫کند؛ اثری که نویس��نده‌اش در آن‪ ،‬نکات مثبت کمی‬ ‫دارد که درباره دبیران بنویسد‪.‬آنان با تحقیقات فراوان‪ ،‬یکی از‬ ‫مس��ایل روز آمریکا را تحلیل کرده‌اند؛ مس��اله‌ای که‬ ‫هر آمریکایی این روزها با آن به نوعی درگیر است‪.‬‬ ‫منافع کدام‌یک مهم‌تر است؟‬ ‫تری مو‪ ،‬نویس��نده کت��اب «منافع خ��اص»‪ ،‬پای‬ ‫مالیات‌دهندگان را هم به میان می‌آورد‪ .‬این‬ ‫کتاب گویی روایتی اس��ت از ارتش��ی که اعضایش را‬ ‫والدین‪ ،‬فعاالن حقوق بش��ر‪ ،‬انقالبیون محافظه‌کار و‬ ‫دموکرات‌های شورشی تشکیل می‌دهند‪.‬‬ ‫تام بروکا‪ ،‬خبرنگار و نویس��نده‬ ‫کت��اب «بزرگ‌تری��ن نس��ل»‪،‬‬ ‫تحصی�لات در آمری��کا را معضل‬ ‫ملی قرن بیس��ت و یکم این کش��ور‬ ‫می‌نام��د و معتقد اس��ت اس��تیون بریل اث��ری قابل‬ ‫توج��ه در این زمينه خلق کرده اس��ت‪ .‬از‬ ‫نظر وی‪ ،‬کش��ورهای دیگر باید بیاموزند که راهی که‬ ‫غرب در پیش می‌گیرد همواره درست نیست و تقلید‬ ‫کورکورانه‪ ،‬باعث کند ش��دن پیش��رفت کشورهایی‬ ‫مي‌شود که راه توسعه را در پیش گرفته‌اند‪.‬‬ ‫تری مو حدود دو دهه قبل در اثری تحلیلی س��عی‬ ‫کرده بود روابط میان سیاس��ت‪ ،‬بازار و آموزش را در‬ ‫کش��ورش بیابد؛ رابطه‌ای که نویس��نده کتاب معتقد‬ ‫اس��ت به ناب��ودی نظام آموزش��ی کش��ورش منتهی‬ ‫می‌ش��ود‪ .‬آنها هم بی‌شک مخالف این نیستند که‬ ‫دبیران به حقوق خود دس��ت یابن��د‪ ،‬اما این موضوع‬ ‫ب��ه هیچ وج��ه نباید مان��ع دس��تیابی دانش‌آموزان به‬ ‫حقوقش��ان ش��ود؛ جوانانی که آینده هر کش��وری را‬ ‫می‌س��ازند‪ .‬‬ ‫کتاب اس��تیون بریل‪ ،‬به‌ويژه ب��رای افرادی که در‬ ‫آمریکا زندگی می‌کنند و درگیر مس��ایل آموزشی‌اند‪،‬‬ ‫می‌تواند تکان‌دهنده و الهام‌بخش باش��د‪ .‬در همین راستا‪ ،‬پل هیل‪ ،‬استاد دانشگاه‬ ‫واش��نگتن‪ ،‬کت��اب «منافع خاص» را اث��ری تاریخی‬ ‫و قاب��ل توجه می‌داند که نویس��نده در آن ش��جاعانه‬ ‫نظرات خود را بی��ان می‌کند‪ .‬بریل در ابتدا مشکالتی را نمایش‬ ‫می‌دهد که به واس��طه وجود ای��ن اتحادیه‌ها به‌وجود‬ ‫آمده‌ان��د‪ .‬لیندس��ی بروک‪ ،‬منتق��د مجله «دیلی‬ ‫کالر»‪ ،‬معتقد اس��ت مدت‌ه��ای طوالنی اتحادیه‌های‬ ‫دولت��ی بین کودکان و کیفیت آموزش��ی‪ ،‬مانند مانعی‬ ‫بودند و حال وقت آن رس��یده که از حقوق کودکان در‬ ‫برابر منافع دولت حمایت شود‪.‬‬ ‫استوارت پوالنسکی‪ ،‬منتقد و نویسنده آمریکایی‪،‬‬ ‫معتقد اس��ت گرچه تمامی این آث��ار در نقد و تحلیل‬ ‫ش��رایط آموزش��ی ایاالت متحده نوش��ته ش��ده‌اند‪،‬‬ ‫ام��ا نتایج و تحلیل‌های هریک از آن��ان را می‌توان در‬ ‫کش��ورهای دیگر هم اس��تفاده ک��رد‪ .‬وی با ذکر آمار و آوردن‬ ‫نمونه‌هایی ک��ه به‌خوبی روش��ن‌کننده موضوع‌اند‪،‬‬ ‫باعث ش��ده این اثر نه تنها برای سیاسیون‪ ،‬بلکه برای‬ ‫مردم عادی هم خواندنی و آموزنده باشد‪.‬در‬ ‫چن��د ماه اخی��ر‪ ،‬دو کتاب با نام‌ه��ای «کالس جنگ»‬ ‫و «منافع خاص» منتش��ر ش��ده که نویسندگان هر دو‬ ‫اث��ر‪ ،‬وجود اتحادیه‌هایی برای احیای حق دبیران را به‬ ‫چالش می‌کشند‪.‬‬ ‫انتشار دو کتاب درباره مدارس آمریکا و مشکالت‬ ‫روزاف��زون آن‪ ،‬در مدتی کوتاه‪ ،‬نظ��ر منتقدان زیادی‬ ‫را ب��ه خ��ود جلب کرد؛ آث��اری ک��ه مخاطبانی چون‬ ‫سیاس��ت‌گذاران و دولتم��ردان آمریکایی را نش��انه‬ ‫رفته‌اند تا ش��اید زمینه‌ساز تغییر و تحولی در مدارس‬ ‫اياالت متحده ش��وند‪ .‬وی بر این باور‬ ‫است که حتی سران کشورهای جهان سوم نیز باید این‬ ‫کتاب را بخوانند ت��ا از ورود به راهی که آمریکایی‌ها‬ ‫در آن شکس��ت خورده‌اند‪ ،‬درس عب��رت بگیرند‪ .‬‬ ‫یکی از انتقادهای مش��ابه به هر دو کتاب این است‬ ‫که نویس��ندگان آنها‪ ،‬با نگاهی تک‌بعدی به قضیه نگاه‬ ‫کرده‌ان��د‪ .‬او نشان می‌دهد‪ ،‬اتحادیه‌هایی که‬ ‫دولت برای حمایت از حقوق دبیران تشکیل می‌دهد‪،‬‬ ‫تنه��ا در راه مناف��ع خ��ود دولتمردان اس��ت و همین‬ ‫موضوع به بدنه مدارس ایاالت متحده آس��یب جدی‬ ‫رسانده است‪ .‬وی حتی در برخی موارد معتقد اس��ت كه‬ ‫وجود چنی��ن اتحادیه‌هایی در راه مب��ارزه برای بهتر‬ ‫کردن وضع مدارس‪ ،‬الزم هم هست‪« .‬آنان با برگزیدن‬ ‫عنوان «مس��ایل حیاتی در آموزش»‪ ،‬س��عی کردند به‬ ‫س��واالتی پاس��خ دهند که نظریات متناقضی در مورد‬ ‫آنه��ا وجود داش��ت‪ .‬اما نگاه وی به این مساله از زاویه‌ای‬ ‫دیگر بود‪ .‬‬ ‫در یک گزارش تحلیلی‪ ،‬روزنامه‌نگاری آمریکایی‬ ‫به نام اس��تیون بریل‪ ،‬نگاهی متفاوت به انس��ان‌هایی‬ ‫می‌اندازد که تالش می‌کنند فرزندانش��ان بیش از این‬ ‫قربانی نظام آموزش��ی آمریکا نشوند‪ .‬بریل معتقد‬ ‫اس��ت تش��کیل اتحادیه معلمان‪ ،‬دلیل اصلی ضعیف‬ ‫ش��دن مدارس عموم��ی آمریکاس��ت‪ .‬وی ک��ه همواره‬ ‫مش��غول پژوهش و تدریس در همین حوزه‌هاست‪،‬‬ ‫مخاطبان خاص خود را دارد و بس��یاری از منتقدان و‬ ‫دانش‌پژوهان منتظر چاپ آثاری از او هس��تند‪« .‬‬ ‫در مجم��وع‪ ،‬دو نویس��نده در‬ ‫تالشند نش��ان دهند منافع دبیران و‬ ‫دانش‌آموزان یکی نیستند و باید به هر دو گروه به طور‬ ‫یکس��ان نگریس��ت‪ .‬او دلیل چنین‬ ‫ادعای��ی را این می‌دان��د که در این نظام آموزش��ی به‬ ‫معلمان بیش از دانش‌آموزان بها داده و همین موضوع‬ ‫باعث افت تحصیلی آنان می‌شود‪.‬ازاین‌روس��ت که ای��ن آث��ار را می‌توان‬ ‫نمونه‌ه��ای تحلیل��ی خوبی از ش��رایط این روزهای‬ ‫مدارس آمریکا دانست‪.‬وکیلی که‬ ‫مخالف تش��کیل اتحادیه اس��ت و همراه بیل گیتس‪،‬‬ ‫مدی��ر مایکروس��افت‪ ،‬از مدارس بازدی��د می‌کند و‬ ‫درصدد رفع مشکالت برمی‌آید و دانش‌آموزی ساده‬ ‫ک��ه حامیان طرح تحول در مدارس آمریکا را گرد هم‬ ‫آورده بود‪ .‬‬ ‫«کالس جنگ» پر اس��ت از انسان‌هایی غیرعادی‬ ‫ک��ه راه‌های��ی غیرمعم��ول را نی��ز برمی‌گزینند؛ زنی‬ ‫جوان که بر حس��ب حادثه ب��ه تدریس روی می‌آورد‬ ‫و استعدادهایش در این راه به خوبی شکوفا می‌شود؛‬ ‫اس��تعدادی که هدایت‌کننده او به س��وی مبارزه علیه‬ ‫نظام آموزش��ی کشورش می‌ش��ود و این موضوع را‬ ‫ب��ه مهم‌ترین چال��ش وی تبدیل می‌کن��د‪ .‬او از نظام آموزش��ی‬ ‫آمریکا به سیاست می‌رس��د و گاهی در دیگر مسایل‬ ‫کش��ورش هم کندوکاو می‌کند تا ش��اید بتواند ریشه‬ ‫مشکالت را بهتر و دقیق‌تر بیابد‪.‬ب��روکا درباره‬ ‫ای��ن کتاب می‌گوی��د‪« :‬اس��تیون بریل م��ا را به میان‬ ‫پیچیدگی‌ها‪ ،‬شکس��ت‌ها‪ ،‬پیروزی‌ها و مبارزه‌هايی‬ ‫می‌برد که به خوبی نشان‌دهنده ضعف نظام آموزشی‬ ‫آمریکاست‪».‬‬ ‫«ویلیامسون اور» در سال ‪ 2004‬اثری منتشر کرده بود‬ ‫تا دالیل عقب‌ماندن آمریکا را از مدارس کش��ورهای‬ ‫دیگر بررسی کند‪ .‬نویسندگان‬ ‫ای��ن اثر با در کنار هم ق��رار دادن همین نظرات و ارایه‬ ‫تحلیل‌ه��ای خود‪ ،‬س��عی کرده‌اند در بهبود ش��رایط‬ ‫آموزشی ایاالت متحده نقشی داشته باشند‪.‬یک س��ال قبل از انتشار این اثر‬ ‫هم‪ ،‬س��ه نویس��نده با همکاری هم کتابی منتشر کرده‬ ‫بودند تا ش��اید بتوانند ب��رای جلوگیری از زوال نظام‬ ‫آموزشی این کش��ور قدمی بردارند‪ .‬با ای��ن ح��ال‪ ،‬او در پایان‬ ‫کتاب��ش یادآور می‪‎‬ش��ود که تمامی‬ ‫نوش��ته‌هایش را با یک هدف منتشر‬ ‫کرده اس��ت؛ این‌که بتواند «رویای‬ ‫آمریکای��ی» را وارد م��دارس ای��ن‬ ‫کش��ور کند و آن را از حالت انتزاعی‬ ‫و شعاری نجات دهد‪.‬‬ ‫از ن��کات قابل توجه در اثر تحلیلی بریل‪ ،‬نثر روان‬ ‫و خواندنی اوس��ت؛ موضوعی که باعث شده اثر او و‬ ‫ت��ری مو مورد توجه زیادی قرار بگیرد این اس��ت که‬ ‫آنه��ا از بین موضوع‌هاي گس��ترده ح��وزه آموزش و‬ ‫پرورش‪ ،‬آن‌های��ی را برگزیده‌اند ک��ه بحث داغ این‬ ‫روزه��ای آمریکا و از مش��کالت چند س��ال اخیر در‬ ‫این کش��ور اس��ت‪ .‬‬ ‫کت��اب «منافع خ��اص» به نوعی مخاط��ب را قانع‬ ‫می‌کند که تلق��ی و انتظار افراد از اتحادیه‌ها‪ ،‬اش��تباه‬ ‫اس��ت و بای��د یک ن��وع بازنگری در رویک��رد افراد‬ ‫صورت پذیرد‪ .‬حال با گذشت بیش از بیست سال‪ ،‬تری مو‬ ‫کتابی منتش��ر کرده که می‌توان آن را‬ ‫مکمل فرضیات وی در س��ال‌هایی‬ ‫دانس��ت که مدارس ایاالت متحده‬ ‫نس��بت به امروز وضعی��ت بهتری‬ ‫داش��تند‪ .‬منتقدان بر این باورند که مش��کل مدارس‬ ‫نمی‌توان��د دبیران آن باش��ند و این دولت اس��ت که‬ ‫بای��د تالش کند در کنار توجه به دبیران‪ ،‬خواس��ته‌ها‬ ‫و نیازهای دانش‌آموزان را ه��م برآورده کند زیرا کار‬ ‫تمامی اتحادیه‌ها‪ ،‬توجه به مس��ایل اعضای آن است و‬ ‫به همین دلیل نمی‌توان مسووالنش��ان را به دلیل انجام‬ ‫دادن وظایف خود سرزنش کرد‪.‬‬ ‫این دو نویس��نده و منتقد بر این باورند كه عالوه بر‬ ‫دست‌های پشت پرده سیاس��ت و قدرت در آمریکا‪،‬‬ ‫اعتراض دبیران به حقوق پايين و از دس��ت رفته‌شان‬ ‫در سال‌های اخیر از دالیلی بوده که اوضاع را به شکل‬ ‫امروزی درآورده اس��ت اما س��والی ک��ه در این میان‬ ‫مطرح ش��ده‪ ،‬این است که تکلیف کودکان و جوانانی‬ ‫ک��ه در این میان‪ ،‬قدرت اعت��راض ندارند چه خواهد‬ ‫شد؟‬ ‫ب��ا این همه‪ ،‬آثاری را که این دو نویس��نده منتش��ر‬ ‫کرده‌اند نمی‌توان صرفا انتقاد از دبیران و اتحادیه‌های‬ ‫آنان دانس��ت‪ .‬‬ ‫نوش��ته‌های او در زمینه مس��ایل سیاسی کشور‪ ،‬نظام‬ ‫بروکراتیک و مشکالت ریاست جمهوری در آمریکا‪،‬‬ ‫همواره مورد توجه قرار گرفته و در بس��یاری از موارد‬ ‫به نوش��ته‌های او اس��تناد می‌ش��ود‪ .

‬‬ ‫تاریخ هنر به روایت رمان‬ ‫شیوا مقانلو‪ ،‬مترجم‬ ‫سومین مجموعه داستان تالیفی‌ام با عنوان‬ ‫«آنه��ا کم از ماهی‌ها نداش��تند» در ‪ 82‬صفحه‬ ‫مراحل انتش��ار را طی می‌کن��د‪ .‬حدود ‪15‬‬ ‫سال پیش همایش��ی در دانشگاه تهران برگزار شد و در آن همایش درباره‬ ‫مس��ايل رم��ان در ایران (مینی‌مالیس��م) صحبت‌هایی ارائه ک��ردم‪ .‬با همكاري همین انتش��ارات‪ ،‬اثر دیگری با‬ ‫عنوان «علم و دین» را هم در دس��ت انتشار دارم‪ .‬‬ ‫ش��هرت این شاعر بیش��تر به دلیل‬ ‫ساقی‌نامه اوس��ت‪ .‬‬ .‬تاکید اصلی کتاب پرداختن به این موضوع است‬ ‫که دین چه تاثیرات روانی در زندگی انسان دارد‪.‬‬ ‫از سوی دیگر‪ ،‬ترجمه رمانی برای انتشارات کتابسرای تندیس با عنوان‬ ‫احتمالی «نور ش��عله‌ور» به پایان رسیده است‪ .‬اما این کتاب در مجموعه اشعار شاعران معاصر انتشارات‬ ‫نگاه منتشر می‌شود و شعرهای جدیدی که از این شاعر به دست من رسیده‬ ‫را هم در برمی‌گیرد‪.‬‬ ‫پیش‌تر مجموعه شعر این شاعر با عنوان «ای سرزمین من» منتشر و تجدید‬ ‫چاپ شده بود‪ .‬در روایت متن این فرمان سعی کرده‌ام از لغات‬ ‫عربی استفاده نکنم‪.‬‬ ‫«کش��کول تح��ت ویندوز» (همس��ریابی‬ ‫پیش��رفته ‪ -‬تعبیر خ��واب ‪ -‬قصه‌های تاپ‪ ).‬‬ ‫داستان دوستان‬ ‫کاوه گوهرین‪ ،‬شاعر و نویسنده‬ ‫آخرین اثر من‪ ،‬کاری تحقیقی در زمینه داس��تان‌های کالسیک فارسی‬ ‫با عنوان «داس��تان دوس��تان» بود که در ‪ 96‬صفحه منتش��ر شد‪ .‬‬ ‫از س��وی دیگر‪ ،‬چاپ چهارم گزیده ش��عر «با مهر به گذش��ته بنگر» نیز‬ ‫در بازار کتاب به پايان رس��یده اس��ت و به زودی چاپ پنجم این اثر ارائه‬ ‫می‌شود‪ .‬‬ ‫وولف با ترجمه من از س��وي همین انتشارات به چاپ رسیده بود‪ .‬تصویرگری‬ ‫این کتاب توس��ط سعید انصافی انجام شده است و نشر چرخ و فلک آن‌را‬ ‫منتشر می‌کند‪.‬این مجموعه از چند دفتر تشکیل‬ ‫شده و کلمه «عشق» به عنوان واژه‌ای کلیدی در تمامی سروده‌های آن به‌کار‬ ‫گرفته ش��ده است‪ .‬آرتیمانی از شاعران دوران‬ ‫صفویه اس��ت‪ ..‬داستان‬ ‫این رمان در فضای قرن هجدهم لندن می‌گذرد‪ .‬این اثر‪ ،‬یک منبع آموزشی برای دانشجویان‬ ‫رشته‌های س��ینما و تئاتر و دیگر عالقه‌مندان این حوزه به حساب می‌آید‪.‬این کتاب‪ ،‬رمانی پرکشش‬ ‫و جذاب اس��ت و اطالعات هنری وس��یعی را به خواننده ارایه می‌کند‪ .‬در این اثر نوش��ته‌ها‪ ،‬ش��عرها و داس��تان‌های بونوئل در دوران‬ ‫جوان��ی و پیش از فعالیت‌های او در زمینه کارگردانی و فیلم‌س��ازی آمده‬ ‫است‪.‬به عبارت دیگر در میان پنج نظریه اساسی در‬ ‫فلس��فه هنر‪ ،‬این نظریه مهم‌ترین و قدیمی‌ترین نظریه به حس��اب می‌آید‪.‬اینرمانرادر‪180‬صفحه‬ ‫برای گروه سنی نوجوان نوشته‌ام‪ .‬در این‬ ‫اث��ر روایتی جدید از این فرمان را ارایه کرده‌ام‪ .‬این مجموعه‌ها زندگینامه مش��اهیر را شامل می‌شوند كه به‬ ‫بازار کتاب می‌آیند‪ .‬‬ ‫«مجموع��ه اش��عار خس��رو‬ ‫گلس��رخی» در ‪ 277‬صفحه دیگر‬ ‫اثر در دس��ت انتش��ار من اس��ت‪.‫فرناز ميري‬ ‫روايت‬ ‫اول‌شخص‬ ‫زیستن در شعر‬ ‫سیدمحمود سجادی‪ ،‬شاعر‬ ‫مجموع��ه ‪ 60‬مقال��ه‌ام را ک��ه اغل��ب طی‬ ‫س��ال‌های گذش��ته و در زمینه مباحث نظری‬ ‫ش��عر نوش��ته‌ام‪ ،‬در کتابی با عنوان «زیستن در‬ ‫شعر» گردآوری کرده‌ام‪ .‬پیش‌تر در دهه ‪40‬‬ ‫نسخه‌ای از دیوان او منتشر شد اما‬ ‫ب��ا غلط‌های فراوان��ی همراه بود‪.‬‬ ‫ب��ه زودی چاپ جدید آن پ��س از پیگیری‌های مجدد راه��ی بازار کتاب‬ ‫می‌ش��ود‪ .‬ای سامرویل با ترجمه من روانه‬ ‫بازار کتاب ش��ده بود كه عالوه بر گروه س��نی نوجوان‪ ،‬بزرگس��االن هم‬ ‫می‌توانند از این کتاب‌ها استفاده کنند‪.‬در حقیقت شخصیت‌های‬ ‫داستانی طبق نظر نویس��نده رفتار نمی‌کنند و‬ ‫مطابق میل خود داستان را پیش می‌برند‪.‬‬ ‫دیگر اث��ر جدیدم کاری در زمینه فرمان آزادی کورش کبیر بود‪ .‬اغلب موضوع‌هاي‬ ‫این داستان‌ها تاحدودی براساس مسايل حقیقی هستند و در فضایی کامال‬ ‫جدی نوش��ته شده‌اند‪ .‬این کتاب ‪ 15‬مقاله درباره‬ ‫مباح��ث گوناگون هنر و معماری اس�لامی را‬ ‫دربرمی‌گیرد و مبان��ی نظری این موضوعات‬ ‫را نق��د و بررس��ی می‌کند‪ .‬عنوان دیگر اثر در دس��ت‬ ‫انتش��ار من اس��ت كه در ‪ 260‬صفحه به چاپ می‌رس��د‪ .‬به عبارت دیگر بیشتر مباحث براساس پژوهش‌های‬ ‫میدان��ی و آماری بوده‌ان��د و علمی‌تر و کاربردی‌تر بیان ش��ده‌اند‪ .‬ای��ن اثر که طنز‬ ‫بزرگس��ال به حس��اب می‌آید همراه با طرح‌های اردشیر رستمی‪ ،‬مسایل‬ ‫گوناگ��ون در زمینه طنز اجتماعی و ش��وخی با زندگی روزمره و مس��ایل‬ ‫امروز را شامل می‌شود‪.‬در این‬ ‫اثر ادیان به صورت مفهوم واحد بررس��ی می‌ش��وند‪ .‬پیش‌تر اثر مش��هوری از این نویسنده با‬ ‫عنوان «دختری با گوش��واره مروارید» منتش��ر شده است‪ .‬برخی از این‬ ‫مقاله‌ها پیش‌تر در فصلنامه‌های دانش��گاهی‬ ‫و نش��ریات منتش��ر یا به صورت سخنرانی در‬ ‫نشس��ت‌ها و همایش‌ها ارائه شده‌اند‪ .‬عالوه‬ ‫بر اين به زودی چاپ دوم مجموعه شعر «گندم و گوشواره‪ ،‬آهن و آرواره»‬ ‫که س��ال ‪ 1388‬از سوی انتش��ارات فصل پنجم منتشر شده بود راهی بازار‬ ‫کتاب می‌شود‪.‬در این‬ ‫مقاله‌ها بیش��تر بر ش��عر شاعران معاصر به‌ویژه ش��اعران پس از نیما تاکید‬ ‫داش��ته‌ام‪ .‬تفاوت‬ ‫کتاب اسپیلکا با وولف در این است که اسپیلکا این اثر را براساس رویکرد‬ ‫تجربی نوشته است‪ .‬‬ ‫تاثیر دین بر زندگی انسان‬ ‫محمد دهقانی‪ ،‬مترجم آثار حوزه دین‬ ‫ترجمه‌ام از کتاب «روان‌شناسی دین‪ :‬بر اساس رویکرد تجربی» نوشته‬ ‫برنارد اس��پیلکا و همکارانش چند هفته پیش از س��وي انتشارات رشد در‬ ‫‪ 976‬صفحه منتش��ر شد‪ .‬‬ ‫همچنین ترجمه‌ام از کتاب «مطالعات س��ینمایی» توس��ط انتش��ارات‬ ‫س��مت در دست انتشار است‪ .‬البته بیشتر دلمشغولی‌ها و‬ ‫مس��ایل روزمره زندگی نوجوانان را با زبان طنز بیان می‌کند‪ .‬از جمله این آثار‬ ‫می‌توانم به تصحیح «دیوان رضی‌الدین آرتیمانی» (ساقی‌نامه‪ ،‬سوگندنامه‪،‬‬ ‫غزلیات و رباعیات) در ‪ 216‬صفحه اشاره کنم‪ .‬این کتاب پژوهشی‬ ‫مفص��ل درباره ف��ن تاریخ‌نگاری در ایران پیش از اس�لام از قرن چهارم تا‬ ‫شش��م هجری قمری اس��ت‪ .‬‬ ‫فلسفه و هنر‬ ‫حسن بلخاری‪ ،‬پژوهشگر حوزه هنر و فلسفه‬ ‫تا پای��ان ای��ن م��اه‪ ،‬مجموع��ه مقاالتم با‬ ‫محوری��ت هنر و معماری اس�لامی در کتابی‬ ‫با عنوان «فلس��فه هنر اسالمی» در ‪ 337‬صفحه‬ ‫از س��وی انتش��ارات علمی و فرهنگی راهی‬ ‫بازار نش��ر می‌شود‪ .‬این کتاب به زودی از‬ ‫سوی نشر به‌نگار منتشر می‌شود‪ .‬البته از آن‌جا که این‬ ‫پژوهش‌ها در اروپا و آمریکای ش��مالی صورت گرفته‌اند‪ ،‬ادیان ش��رقی‬ ‫کمتر مورد توجه بوده‌اند‪ .‬البته برخی از مقاله‌ها هم درباره ش��اعران پیش از نیما ابوالقاسم‬ ‫الهوتی‪ ،‬پروین اعتصامی و ش��مس کسمایی اس��ت‪ .‬این اثر در حقیقت گس��ترش یافته همان پژوهش‬ ‫و ارایه نمونه‌هایی از آثار اینچنینیا‌س��ت‪ .‬چاپ نخست این اثر سال ‪ 1386‬توسط نشر تکا انجام شد‪ .‬‬ ‫«گاف‌های خفن» هم مجموعه طنزی مانند همان کتاب «کشکول تحت‬ ‫ویندوز» اما برای گروه س��نی نوجوان اس��ت‪ .‬این اثر مجموعه ‪ 10‬مقاله‬ ‫درباره معماری و شهرس��ازی از منظر مبانی نظری و وجوه نمادین در هنر‬ ‫معماری را شامل می‌شود‪.‬موضوع این‬ ‫رمان تخیلی درگیری ش��خصیت‌‌های داستان‬ ‫با نویسنده اس��ت‪ .‬همچنین مجموعه‬ ‫ش��عر جدیدم با عنوان «آخرین ایستگاه کجاوه لیلی» دربرگیرنده ‪ 20‬قطعه‬ ‫شعر سپید را به همین انتشارات سپرده‌ام‪.‬ساقی‌نامه این‬ ‫شاعر حدود ‪ 128‬بیت دارد و نوع‬ ‫اس��تفاده از واژه‌ه��ا‪ ،‬بدایع لفظی‬ ‫و صنای��ع ش��عری‪ ،‬آن‌‌را از دیگر‬ ‫ساقی‌نامه‌های موجود در ادبیات‬ ‫فارس��ی متفاوت کرده است‪ .‬در این کتاب به نظریه «‪ »minesis‬که بنیادی‌ترین نظریه‬ ‫فلس��فه هنر است پرداخته‌ام‪ .‬اشعار این مجموعه درباره موضوع‌هايي چون طبیعت‪،‬‬ ‫عواطف بشری و همبستگی‌های انسانی سروده شده‌اند‪.‬‬ ‫این روزها اثری در ارتباط با فلس��فه هنر را هم در دس��ت نگارش دارم‬ ‫كه حدود ‪ 80‬درصد کار آن انجام ش��ده است و توسط انتشارات هرمس به‬ ‫چاپ می‌رس��د‪ .‬به بیان بهتر می‌توانم بگویم این داستان‌ها ترکیبی از‬ ‫واقعیت و تخیل را به تصویر می‌کش��ند و تمامی مس��ايل و مباحثی که در‬ ‫زمینه ترس و شجاعت نوجوانان با آنها دست به گریبانند را بیان می‌کند‪.‬‬ ‫فضای این داستان‌ها تاحدودی شبیه کارهای‬ ‫پیش��ین من و تلفیقی از دغدغه‌های اجتماعی‬ ‫امروز با دغدغه‌های تاریخی هستند‪ .‬‬ ‫چ��اپ نخس��ت مجموع��ه داس��تان‌های «بونوئلی‌ه��ا‪ :‬نوش��ته‌های‬ ‫سوررئالیس��تی لوئیس بونوئل» حدود پنج س��ال پیش منتش��ر شده بود‪.‬‬ ‫در این اثر نگاهی انتقادی به این مبحث از زمان یونان باس��تان تا مباحثی که‬ ‫مارتین‌هایدگر مطرح کرده است داشته‌ام‪.‬در این رمان هم‬ ‫نویسنده مانند اثر پیشین خود‪ ،‬یک نقاش مشهور را انتخاب کرده و به بهانه‬ ‫افراد پیرامون او‪ ،‬بخش‌هایی از زندگی آن هنرمند را شرح می‌دهد‪ .‬برای نگارش این اثر از میان ‪10‬‬ ‫کتاب اصلی از آثار کالس��یک چون فیه‌مافیه‌‪ ،‬گلس��تان و بوستان سعدی یا‬ ‫قابوس‌نامه‪ ،‬حکایت‌های کوتاه و موجز را انتخاب کرده‌ام‪ .‬‬ ‫حدود دو س��ال ماموریت کاری در کش��ور چین داش��تم و به تدریس در‬ ‫دانشگاه پکن مشغول بودم‪ .‬پیش‌ت��ر برخی از‬ ‫ای��ن مقاله‌ها در کنگره‌های گوناگون ارائه ش��ده یا در نش��ریات به چاپ‬ ‫رسیده‌اند‪.‬به عبارت‬ ‫دیگر بیش از پیش قصه‌گو شده‌ام‪.‬‬ ‫است و به معرفی مداخ ‌‬ ‫همچنین در نظر دارم مجموعه یادداش��ت‌های روزانه‌ام درباره كشور‬ ‫چین را در کتابی گردآوری و توس��ط نش��ر نگاره آفتاب به چاپ برسانم‪.‬کتاب با ترجمه انگلیس��ی‬ ‫س��عید س��عیدپور و همراه با عکس‌های نفیسی از افش��ین بختیار از سوي‬ ‫نش��ر نیکا به چاپ رس��ید‪ .‬‬ ‫اما این روزها چند کتاب جدید در دس��ت انتشار دارم‪ .‬از اين‌رو یادداشت‌های آن سفر که به صورت‬ ‫روزانه تدوین شده بودند پیش‌تر در نشریه «نگاه نو» به چاپ رسیده است‪.‬این اثر رمان مفصل تاریخی‬ ‫و هنری به حساب می‌آید و جدیدترین کتاب تریسی شوالیه است که سال‬ ‫گذش��ته به بازار جهانی کتاب آمد‪ .‬‬ ‫این اثر مباحثی تئوری در زمینه هنر سینما را مطرح می‌کند‪..‬همچنین‬ ‫در این داس��تان‌ها تمرکز من بيش��تر بر قصه‌گویی بیشتر است‪ .‬‬ ‫عالوه بر این کتاب‌ها‪ ،‬آثار دیگری برای گروه س��نی نوجوان در دست‬ ‫انتش��ار دارم‪ .‬این مجموعه‪،‬‬ ‫پنج داس��تان کوت��اه را که طی دو س��ال اخیر‬ ‫به رش��ته تحریر درآمده‌اند‪ ،‬ش��امل می‌شود‪.‬‬ ‫در همی��ن حوزه‪ ،‬اثر دیگری با عنوان احتمالی «نس��بت میان فلس��فه و‬ ‫معماری در تمدن اس�لامی» را در دست تدوین دارم و تا سه ماه دیگر آن‌را‬ ‫برای چاپ به انتش��ارات سوره مهر می‌س��پارم‪ .‬در‬ ‫موخره‌ای که بر این کتاب نوش��ته‌ام بر این نکته تاکید داش��ته‌ام که شاید در‬ ‫حالت عادی به عنوان خواننده هرگز س��راغ مطالعه آثاری در زمینه تاریخ‬ ‫هنر نرویم اما در این رمان تمامی این اطالعات را در قالب داستانی جذاب‬ ‫می‌خوانیم‪.‬متن سخنرانی‬ ‫پیشینم درباره این موضوع همان مقدمه کتاب است‪.‬در آن‬ ‫س��خنرانی کوتاه‌نویس��ی و ایجاز را با حکایت‌های کوتاه فارس��ی تطبیق‬ ‫داده و اثب��ات کرده بودم که ما در ادبیات فارس��ی مینی‌مال را از قرن پنجم‬ ‫ب��ه بعد تجربه کرده‌ایم‪ .‬‬ ‫کشکول تحت ویندوز‬ ‫احمد اکبرپور‪ ،‬نویسنده کودک و نوجوان‬ ‫«ردپای نویس��نده‌ عقده‌ای» عن��وان اثر در‬ ‫دستانتشارماست‪.‬این اثر از سوي انتشارات‬ ‫دانشگاه آکسفورد به چاپ رسیده و درباره رشته دانشگاهی با همین عنوان‬ ‫ل و مباحث مختلف در این زمینه می‌پردازد‪.‬‬ ‫ام��ا ترجمه کتاب «تاریخ‌نگاری در ایران» اثر ژولی اس��کات میثمی در‬ ‫‪ 798‬صفحه را توسط نشر ماهی در دست انتشار دارم‪ .‬پیش‌تر کتاب «روان‌شناس��ی دین» اثر دیوید‌ام‪.‬توماس ادیس��ون (زندگ��ی و نظریه‌هایش) اثر الری‬ ‫کارلس��ون‪« ،‬اسکندر کبیر فاتح جهان» نوش��ته مایکل برگن و «زندگینامه‬ ‫میگل س��روانتس» عناوين این آثارن��د‪ .‬البته پیش‌تر از این مجموعه کتاب‬ ‫«میکل‌آنژ‪ ،‬پیکرتراش و نقاش» اثر باربارا‪.‬‬ ‫این روزها نگارش مجموعه داس��تانی با عنوان «هیچ‌کس خیلی شجاع‬ ‫نیست» را برای گروه سنی نوجوان در دست انجام دارم‪ .‬این‬ ‫تصحی��ح تا مهر امس��ال منتش��ر‬ ‫می‌شود‪.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful